વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Daily Archives: સપ્ટેમ્બર 30, 2011

શ્રી ચીમનભાઈ પટેલ (ચમન) ની આધુનિક સામાજિક વાર્તા “બાગબાન કા બસેરા “

મારી આ પહેલાની પોસ્ટમાં મેં એક નેકદિલ શિક્ષકના જીવનની કરુણ કથની રજુ કરતી મારી એક
વાર્તા “પત્ની છાયા” મૂકી હતી .મારા ઈ-મેલમાં આ વાર્તા અંગે ઘણા વાચકોનો સારો એવો પ્રતિભાવ મળ્યો હતો. પ્રોત્સાહનના શબ્દો માટે સૌનો આભાર.

આજની પોસ્ટમાં આવા જ વિષય ઉપરની એક વાર્તા”બાગબાન કા બસેરા” મૂકી છે જેના લેખક છે શ્રી ચીમનભાઈ પટેલ (તખલ્લુસ- ચમન) છે. તેઓ હયુસ્ટન,Texas રહે છે. તેઓ જાણીતા હાસ્ય લેખક છે અને એમનું હાસ્ય લેખોનું પુસ્તક “હળવે હૈયે” ખુબ વખણાયું છે.મારા ઈ-મેલમાં મળેલી એમની આ એક આધુનિક સામાજિક પાસાને રજુ કરતી વાર્તાને મારા બ્લોગમાં મુકવાની સંમતી આપવા બદલ એમનો આભાર માનું છું.

શ્રી ચીમનભાઈની વાર્તા પુરી થાય એ પછી એમનો પરિચય આપતો એક લેખ ” હાસ્ય દરબાર “ગુજરાતી બ્લોગના સૌજન્યથી આજની આ પોસ્ટમાં મુક્યો છે. આ બ્લોગના સંચાલક શ્રી વલીભાઈ મુસાએ એમની રમુજી શૈલીમાં હાસ્ય દરબારના ૫મા રત્ન તરીકે પસંદ પામેલા શ્રી ચીમનભાઈનો પરિચય કરાવ્યો છે.શ્રી વલીભાઈ અને હાસ્ય દરબારના સહ સંચાલક તાજેતરમાં મારા એક મિત્ર બનેલ શ્રી સુરેશભાઈ જાનીનો આભાર માનવાની તક લેતા આનંદ થાય છે.

બાગબાનકા બસેરા લેખક- ચિમન પટેલ ( ચમન )

દીકરાની વાતને ચંદ્રકાંત આ વખતે અવગણી ન શક્યો !
દીકરાએ વાત પણ કેવી રીતે શરુ કરી :” ડેડી, બાના મૃત્યુ પછી તમે એકલા પડી ગયા છો.
હું આ જ શહેરમાં ઘર લઈને રહેતો હોઉ તો તમને આ સ્થિતિમાં એપાર્ટમેન્ટમાં એકલા રહેવા કેમ દેવાય! તમે અમારા ભાવિ માટે હિમ્મત કરી અમેરીકા આવ્યા. અમને સારું શીક્ષણ આપ્યું. અભ્યાસના વર્ષોમાં રજા”માં અમને નોકરી પણ ન કરવા દીઘી કે, જેથી અમે અભ્યાસમાં પાછા ન પડી જઈએ. અમારી નાની-મોટી માગણીને તમે પુરી પાડી. આજે એ ઋણ અદા કરવાની અમને તક મળી છે; ત્યારે એ અમે કેમ જતી કરીએ!’’

ચંદ્રકાન્ત એકલો એકલો ડ્રૉઈંગરુમમાં એના એકના એક દીકરા અશ્લેશના એ શબ્દોને યાદ કરતો આંટા મારતો હતો.

દરેક ભારતીય મા-બાપ અંદરથી ઈચ્છતાં હોય છે કે, એમના દીકરા ભણીગણી એમના જ શહેરમાં નોકરી મેળવી સ્થાયી થાય. ચંદ્રકાન્તની પણ એવી જ ઈચ્છા હતી; અને એ ફળી પણ હતી.
ચંદ્રકાન્ત ભુતકાળને યાદ કરી કરીને વિચાર્યે જતો હતો.

દિકરાનાં લગ્ન થયાંને એકાદ વર્ષ થયું હશે કે, એણે સામે ચડીને દીકરા અને પુત્રવધુને વાત કરેલીઃ
‘‘આજે મારે તમને એક વ્યવહારીક વાત કરવી છે. દીકરો પરણીને મા-બાપ સાથે રહે એ કોને ન ગમે? સાથે સાથે, મા-બાપ સાથે કેટલું રહેવું એ પણ આજના જમાનામાં વિચારવા જેવું છે.અમે અમારા મા-બાપની સાથે ઘણાં વર્ષો ભેગાં રહ્યાં છીએ. એમાંથી અમને ઘણા કડવા મીઠા અનુભવો પ્રાપ્ત થયા છે. તમે બંને અમારી સાથે રહીને કડવા અનુભવોથી કરમાઈ જાવ, તે પહેલાં મારે તમને સજાગ કરવા છે. તારી બા અને અંકિની વચ્ચે અત્યારે તો સુંદર મેળ છે.બન્ને સારી રીતે હશે છે બોલે છે. પણ, વાસણ ઘરમાં હોય તો કોક દી’ ખખડવાના! સમાજમાં જેમ બનતું આવ્યું છે તેમ ઘરની સ્ત્રીમાં કડવાશ પેદા થવાની જ છે. મારી ઈચ્છા છે કે એ કડવાશ આ ઘરમાં પ્રવેશે એ પહેલાં પાણી પહેલાં પાળ કેમ ન બાંઘવી ? “

“તમે બંને સારું કમાવ પણ છો. અત્યારે તમારે હરવા-ફરવાની ઉંમર છે. એકબીજાની વઘારે નજીક જઈ અન્યોન્યને પુરક બનવાનું છે. તમે બંને પાછા એમ ન માની લેતા કે હું તમને આ ઘરમાંથી કાઢવા તૈયાર થયો છું. સંયુકત કુટુંબમાં રહીને મેં જે ગુમાવ્યું છે; તે તમે ન ગુમાવો એ જોવાની મારી ફરજ થાય છે. અત્યારે અમારી આર્થિક અને શારીરિક સ્થિતી સારી છે એટલે અમે બંને એકલાં પણ રહી શકીશું. અમારાથી અલગ રહેવાથી તમને જવાબદારીનું ભાન વહેલું આવશે. બચત કરવાની તક વહેલી પ્રાપ્ત થશે. અલગ રહેવાથી આપણી વચ્ચેનો સબંઘ અને પ્રેમ વઘારે મજબુત બનશે. લાંબા સમય સુઘી ભેગા રહેવાથી મોડું વહેલું મનદુખ થવાનું જ છે. મન અને મોતીમાં એક વાર તીરાડ પડે, પછી એને સાંઘવી અઘરી છે. મને એ પણ ખબર છે કે તમે સામે ચાલીને જુદાં રહેવાની માગણી કરવાના નથી! એટલે જ આજે હું સામે ચાલીને આ વાત મુકું છું. તમારી ઈચ્છા હોય એટલું અમારી સાથે તમે રહો. જે પળે તમને જુદાં થવાની ઈચ્છા થાય, તે ક્ષણે અમને જણાવતાં અચકાશો નહીં. તમે આ બાબતમાં વિચાર કરી, મને મૌખીક કે કાગળ પર ટપકાવીને જણાવશો તો મને ગમશે.’’

પુત્ર કરતાં પુત્રવધુ અંકીને ચંદ્રકાન્તની આ વાત જલદી ગળે ઉતરી ગઈ!
પત્ની પડખે હતી ત્યાં સુઘી ચંદ્રકાન્તને એની રીટાયર્ડ જિદગી એકલવાયી ન લાગી. પત્નીના અણઘાર્યા અવસાન પછી એને આ એકલવાયી જિદગી ઘણીવાર ગુંગળાવી જતી હતી. એટલે જ દીકરાની વાત એને ગળે ઉતરી અને સ્વીકારી પણ લીઘી.

એક દિવસ સાંજના બઘાં ભેગાં મળી ટી.વી. જોતાં હતાં ત્યારે ચંદ્રકાન્તે ઘીરેથી દીકરા આગળ વાત મુકીઃ ‘‘ અશ્લેશ, મારે એક સારામાંના વોકિંગ શુઝ લાવવા છે.’’ રવિવારના છાપામાંથી કાપી રાખેલી જાહેરખબરની કાપલી દીકરાના હાથમાં મુકતાં એમણે ઉમેર્યુ, ‘‘મારે તો આ‘નાઈકી’ના એરવાળા લાવવા છે!’’
જાહેર ખબરની કાપલી સામે જોતાં જ અશ્લેશ ચમકીને બોલ્યો ‘‘ડેડી, આ તો ૧૧૦ ડૉલરના શુઝ છે! આટલા મોંઘા શુઝ અને તે પણ ચાલવા માટે?’’
‘‘મોંઘા તો છે.’’ સંમત થતાં ચંદ્રકાન્ત બોલ્યો. “પણ, ક્વોલિટીવાળા શુઝ આવે છે. ચાલવામાં સારા પડે છે. હવે મારી ઉંમર થઈ એટલે સારા શુઝ હોય તો પગને ઈજા થવાના ચાન્સ પણ ઓછા.
ચાલવા માટે સારા શુઝ હોવા જોઈએ, એ વાત સાથે હું સંમત થાઉ છું, પણ એ માટે ‘નાઈકી’ના એરવાળા જ જોઈએ એ કંઈ જરૂરી છે?’’

પોતાના પોકેટમાંથી પૈસા કાઢવાના આવે ત્યારે સૌને સસ્તી ચીજો તરફનો મોહ જાગતાં વાર નથી લાગતી!
‘‘તને યાદ છે,દિકરા?’’ ચંદ્રકાન્ત બોલ્યો.‘‘આ ‘નાઈકી’ના એરવાળા શ્યુઝ જ્યારે પહેલી વાર નિકળેલા ત્યારે એ લેવા તેં કેવી જીદ કરેલી. એ વખતે મેં તને ‘આટલા મોંઘા ભાવના શુઝ શું કરવા છે?’ તેમ મેં પણ પુછેલું. તારું મોં પડેલું જોઈ તારી બાએ મારી સાથે ઝગડો કરીને તને ‘નાઈકી’ના શુઝ અપાવેલા. યાદ આવે છે તને ?’’
‘‘ઓ .કે.’’ અશ્લેશ ઢીલો પડતાં બોલ્યો. ‘‘કાલે જઈશું એ શ્યુઝ લેવા, ઓ .કે. !’’
અશ્લેશ પરાણે સંમત થતો હતો; એ ચંદ્રકાન્તને સમજતાં વાર ન લાગી.
બીજા દીવસે અશ્લેશે ‘કે-માર્ટ ’ના પાર્કિગમાં ગાડી વાળી ત્યારે ચંદ્રકાન્તથી બોલ્યા વગર ન રહેવાયું: ‘‘તારે ‘કે-માર્ટ ’માં કંઈ લેવાનું છે?’’
‘‘ના.’’ અશ્ર્લેષ બોલ્યો.‘‘આ તો તમારા શ્યુઝ જો અહીં સસ્તામાં હોય તો જોઈ લઈએ.
કે-માર્ટ’ માં શોપિંગ કરતાં તને હવે શરમ નથી આવતી? ’’ ચંદ્રકાન્તે સીઘો જ સવાલ કર્યો.
‘‘ડેડી, ‘કે-માર્ટ ’ હવે પહેલાના જેવો નથી રહ્યો. એમણે ઘણા બઘા સુઘારા કર્યા છે. નેઈમ બ્રાન્ડ વસ્તુઓ રાખતા થઈ ગયા છે. એટલે તો એમણે નામ બદલીને ‘બીગ કે-માર્ટ’ રાખ્યું છે.’’
ચંદ્રકાન્તને થયું કે, એના સવાલથી દીકરાને સમજાયું નથી કે, એ શું કહેવા માગતો હતો. એટલે એણે જ સ્પષ્ટતા કરવી પડી.‘‘તમે નાના હતા ત્યારે મારી સાથે ‘કે-માર્ટ’માં શોપીંગ કરવા આવતાં તમને શરમ આવતી. અમે અમારું શોપીંગ પતાવીને આવીએ ત્યાં સુઘી તમે ગાડીમાં જ બેસી રહેતા એ તને યાદ આવે છે?’’
અશ્લેશ કંઈ બોલ્યો નહીં. ચંદ્રકાન્તે વાતને આગળ વઘારતાં કહ્યું ‘‘તું માને કે ન માને પણ હવે મને ‘કે-માર્ટ ’માં જતાં શરમ આવે છે. એટલા માટે કે, મારી ઉંમરના કોઈ મને અહીં જોઈ જાય તો એ લોકો મનોમન વીચારવાના કે મેં રીટાયર્ડ થઈ કમાતા દીકરા અને પુત્રવધુની સાથે રહીને ‘કે-માર્ટ ’માં શોપીંગ કરવાનું છોડયું નથી!’’
‘‘તો પછી તમારે કયા સ્ટોરમાંથી શુઝ ખરીદવા છે ?’’ ઊંચા અવાજે અશ્લેશે પુછયું.
પોતાના પગ તળે પાણીનો રેલો આવે એ કોઈને ગમતું નથી અને પાણી પહેલાં પાળ કોઈ ને બાંઘવી નથી.
‘‘તારા શુઝ ખરીદવા તું અમને “શમાન’માં કાયમ ઘસડી જતો હતો એ તો યાદ હશે તને?’’ ચંદ્રકાન્તે કઠોર થઈને કહ્યું.‘મારે પણ એ જ સ્ટોરમાંથી શુઝ ખરીદવા છે; સ્પોર્ટસનો સ્ટોર છે ને એટલે !’’
મુંગા મુંગા અસ્લેશે ગાડી એ તરફ ઘસડી.
થોડાં અઠવાડીયાં પછી ચંદ્રકાન્તે એક ટી.વી. ખરીદવાની વાત દીકરા આગળ મુકીઃ ‘‘ તમે બન્ને તમારા પ્રોગ્રામો આ ટી.વી. પર જુઓ છો; ત્યારે હું પરાણે તમારી સાથે ટી.વી. જોઉં છું. જો મારી રુમમાં એક અલગ ટી. વી. હોય તો, હું મારા પ્રોગ્રામો એકલો એકલો જોઈ શકું અને તમે લોકો તમારા પ્રોગ્રામો આ ટી.વી. પર જોઈ શકો.’’
‘‘કયો ટી.વી. ખરીદવો છે, ડેડી? ’’ અશ્લેશે પુછયું.
‘‘સોનીનો. તને ખુબ ગમે છે ને ? સાથે સાથે ઉમેર્યુ ’’ભેગા ભેગા એક ‘વી.સી.આર.’ પણ ખરીદવો છે કે જેથી હું મારી રુમમાં બેઠો બેઠો મહાભારત જેવી કેસેટો લાવી જોઈ શકું. ’’
એકાદ મહીનામાં બાપ દીકરા વચ્ચે કોઈ પણ ચર્ચા કર્યા વિના, ચંદ્રકાન્તની રુમમાં નવો ટી.વી.અને ‘વી.સી.આર. આવી ગયાં.

એક દિવસ ચંદ્રકાન્તની ગાડી બગડી અને રસ્તામાં જ અટકી ગઈ. અશ્લેશે આવીને એને ‘ટો’ કરાવી. ઘરમાં પગ મુકતાં જ ચંદ્રકાન્તે દીકરાને મનની વાત કરી.‘‘બેટા, મારી ગાડી હવે ખુબ જુની થઈ ગઈ છે. તું જો અપાવે તો, એક નવી ગાડી ચલાવવાની મારી ઈચ્છા છે. તમને ભણાવવામાં મેં આજ સુઘી જુની ગાડીને જ ચલાવી છે. તારી બાની પણ ખુબ ઈચ્છા હતી કે, હું એને નવી ગાડીમાં ફેરવું. એ બિચારીને તો નવી ગાડીમાં ફરવા ન મળ્યું ! મને જો નવી ગાડીમાં ફરવાનું મળશે તો, અમારા બંનેની ઈચ્છાઓ ” પુરી થતાં એના આત્માને પણ શાંતી જરુંર મળશે.’’
દીકરાની માંગ બાપ કરતાં માનાથી જલદી પુરી કરાય છે. એ કારણે, દરેક દીકરાને બાપ કરતાં મા પ્રત્યે લાગણી વઘારે હોય છે ! માની વાત આવતાં અશ્લેશને કોઈ પણ દલીલ કરવાનું મન ન થયું. આમેય એને ખબર હતી કે, એના ડેડીએ કદી નવી ગાડી ખરીદી નો’તી. જ્યારે જ્યારે એ એના ડેડીને નવી ગાડી ખરીદવાનું કહેતો હતો; ત્યારે એના ડેડી એના અભ્યાસના ખર્ચાની વાત આગળ લાવી મુકતા અને નવી ગાડીની વાત ત્યાં જ અટકી જતી.
‘‘કઈ ગાડીની ઈચ્છા છે, ડેડી ?’’ અશ્લેશે પુછયું. અશ્લેશ આટલી સહેલાઈથી સમજી જશે, એ ચંદ્રકાન્તે ઘાર્યુ નો’તું ! લક્ષ્મી ચાંલ્લો કરવા આવે ત્યારે મોં ઘોવા ન જવું જોઈએ!
‘‘લેક્સસ’ તને કેવી લાગે છે?’’ ચંદ્રકાન્તે પુછયું.
‘‘સારી છે અને તમને ફાવશે પણ ખરી.’’
ગાડીનો સોદો કરતી વખતે ચંદ્રકાન્તે રેડીયો અપગ્રેડ કરાવીને સી.ડી. પ્લેઅરની વાત કરી ત્યારે અશ્લેશ અકળયો. ‘‘ ગાડી સાથે કૅસેટ પ્લેઅર તો આવે જ છે. પછી સી.ડી. પ્લેઅરની શી જરુર છે?’’
‘‘એક વાર સી.ડી.નું સંગીત સાંભળીએ પછી કેસેટનું નથી ગમતું.’’ ચંદ્રકાન્તે દલીલ કરતાં કહ્યું. ‘‘આમેય તમારા શોખ પુરા કરવા મેં આજીવન મારા શોખ દબાવી જ રાખ્યા હતા.’’ ભુતકાળને યાદ કરીને એમણે ઉમેર્યુ: ‘‘તારી નવી ગાડી લીઘી ત્યારે તેં કેટલો ખર્ચ કરાવ્યો હતો? ગાડીની સાથે આવેલો રેડીયો તેં અપગ્રેડ કરાવીને મોટા મોટા સ્પીકરો ગાડીમાં નંખાવેલા. અને સી.ડી. ચેન્જર પણ નંખાવેલું . ત્યારે મેં તને કહેલું કે, ‘આ બઘા પૈસા તું ભણવા પાછળ ખર્ચતો હોય તો? આ બઘા શોખ કમાઈને કયાં પુરા કરાતા નથી!‘ આ બઘી વાતો તને ત્યારે ગળે ઉતરી નો’તી!’’
અશ્લેશ મુંગો મુંગો બઘુ સાંભળી રહ્યો હતો.
ઘેર પાછા આવતાં ગાડીમાં અશ્લેશે વ્યંગમાં ચંદ્રકાન્તને પુછયું ‘‘ડેડી, ગાડીમાં બીજું કંઈ અપગ્રેડ કરાવવું હોય તો બોલજો. ’’

અશ્લેશના આ કથનમાં કડવાશ છલકાતી હતી; એ ચંદ્રકાન્તને સમજતાં વાર ન લાગી. એટલે જ, ગાડીના કાચને ટીન્ટ કરાવવાની મનેચ્છાને મારવી પડી.

ચંદ્રકાન્તની નાની-મોટી માંગણીઓ ” દીન-પ્રતીદીન વઘતી જતી હતી. એની માંગણીઓથી દીકરા અને પુત્રવધુના મોંના બદલાતા જતા ભાવોને વાંચી વાંચી ચંદ્રકાન્ત વીચારોમાં ખોવાઈ જતો હતો.
એક રાતના ચંદ્રકાન્ત સુઈ ગયા છે, એની ખાતરી કરીને અંકીએ અશ્લેશને વાત છેડીઃ ‘‘ હું તો તને પહેલેથી જ કે’તી હતી કે, ડેડીને આપણા ભેગા રહેવા આવવાનું દબાણ ન કરતો. આપણા ભેગા લાવીને તેં શું કાંદા કાઢ્યા! નાના બાળકની જેમ એમની માગણીઓ દીન-પ્રતીદીન વઘતી જ જાય છે. આપણને પોસાશે કે નહીં, એનો વીચાર તો એ કરતા જ નથી ! વસ્તુંઓ માગે છે તો એ ટોપ લાઈનની જ માંગે છે. બાના ગયા પછી એ ઘણા જ બદલાઈ ગયા છે. વાત વાતમાં તારી પાછળ એમણે કેટલો ખર્ચ કર્યો; એ આગળ લાવી તને બોલતો જ બંઘ કરી દે છે. હવે જો ડેડી અહીંથી જવા માંગે તો તું પાછો એમને દબાણ કરતો નહીં.’’ અશ્લેશે પીતાનો બચાવ કરવા દલીલો તો કરી; પણ પત્નીના વાક્બાણોથી ઘાયલ થતાં એ આગળ લડી ન શક્યો !

ચંદ્રકાન્તે બંનેની સઘળી વાત અર્ઘનીદ્રામાં સાંભળી તો લીઘી, પણ એની ઉંઘ જ ઉડી ગઈ ! ખુલ્લી આંખે પથારીમાં મળસ્કે સુઘી એણે આળોટયા જ કર્યુ. મનોમન એક નીશ્ચય કરી લેતાં એને ઉંઘ તો આવી ગઈ.
બીજા દીવસે બપોરના એક ચીઠ્ઠી લખવા એણે પેન ઉપાડી.
“ચી. અશ્લેશ અને અંકીની,

ગઈ કાલે રાતના અંકીની વાત અને તમારી બન્નેની વચ્ચે મારી બાબતે જે વાદવિવાદો થયા; તે મેં ઉંઘમાં સાંભળ્યા. મારી માંગણીઓ અંકીનીને હદ-પાર વીનાની જરુર લાગી હશે, પણ એની પાછળની મારી ફીલોસોફી તમે બંને સમજયાં નથી; એટલે એ અંગેની સ્પશ્ટતા મારે કરવી પડશે.
મેં જેમ અશ્લેશની નાની-મોટી માંગણીઓને સંતોશી; તેમ તમે લોકો તમારાં ભાવી બાળકોની માંગણીઓને કેવી રીતે સંતોષશો એ મારે જોવું હતું; અનુભવવું હતું. તમારા બાળકોની માગણીઓ તો ખુબ જ આઘુનીક અને ખર્ચાળ હશે. તમને ઘડી ભર ‘અપ-સેટ’ કરી દે એવી હશે. મેં તો મારા શોખને બાજુ પર રાખી તમારા શોખને પુરા કર્યા; પણ તમે તમારા બાળકોની માંગણી પુરી કરવા તમારા શોખ પડતા નહીં મુકો; એટલે એ માટે તમને અત્યારથી જ તૈયાર કરવા મેં એક નાટક તમારા ઘરમાં આવીને ભજવ્યું છે.
સાથે સાથે મારે એ પણ જોવું હતું કે, તમે લોકો મારી કેવી કાળજી લો છો. સારું છે કે હું શારીરીક અને આર્થીક રીતે સઘ્ઘર છું; ત્યારે તમે લોકોએ મારી આંખ ખોલી છે. સારું છે કે, મેં મારી બચત તમારા નામે ટ્રાન્સફર કરી નથી. તારાં બાની તો ઈચ્છા હતી કે, અમારા ગુજરાન જેટલું રાખીને બાકીની રકમ તમારા નામે ટ્રાન્સફર કરવી. પણ મેં જ એને સમજાવીને કહ્યું હતું કે, ‘આપણા બન્નેના અવસાન પછી આ બઘુ આપણા દીકરાનું જ છે. અને એ ત્યારે સમજી પણ ગઈ હતી.
હું મારા એપાર્ટમેન્ટમાં પાછો જાઉ છું, પણ તમારી સાથેનો સંબંઘ તોડીને જતો નથી. આપણા સંબંઘમાં એક નાની તીરાડ પડી છે એ વઘારે ઉંડી ઉતરે એ પહેલાં એને મારે સાંઘી લેવી છે. તમારે ત્યાં હું અવાર નવાર આવતો રહીશ. તમારા બંનેના સંબંઘો મારા કારણે બગડે નહીં ; એ મારા માટે ખુબ મહત્વનું છે. મારે તો બહુ વર્ષો હવે કાઢવાનાં નથી. તમારી આગળ તો લાંબી મંઝીલ પડી છે. અને તમે બંને હાથમાં હાથ મિલાવી એ મંઝીલ પાર કરો એમાં જ મારી ખુશી છે. અત્યારે હું અલગ રહું એ બન્ને માટે સારું છે. સાજા માંદા વખતે તમારી મદદ માગીશ અને તમે એ પ્રેમથી પુરી પાડશો, એની મને ખાતરી છે.
મને અને આ પત્રને સમજવાની કોશીશ કરશો એ આશા સહ; શુભેચ્છા સાથે.. આશીર્વાદ આપતો વીરમું છું.”

– તમારો ડેડી.

______________________________________________________________________________

હાસ્ય દરબારનાં રત્નો – 5 (રત્નાંક – 5) લેખક -શ્રી વલીભાઈ મુસા

* ચીમન પટેલ (ચમન )

‘ધરા – ગુર્જરી’ એવોર્ડથી સન્માનિત એવા બહુમુખી પ્રતિભા ધરાવતા હ્યુસ્ટન (અમેરિકા) ખાતે સ્થિત શ્રી ચીમનભાઈ પટેલ ‘ચમન’ ને મારા તાજેતરના અમેરિકાના પ્રવાસ દરમિયાન પ્રદીપભાઈ બ્રહ્મભટ્ટના ત્યાં સુરેશભાઈ જાની અને મને કેન્દ્રમાં રાખીને યોજવામાં આવેલા લઘુ સાહિત્ય સંમેલનમાં મળવાનું થયું હતું. પ્રદીપભાઈના નિવાસસ્થાને જાવન અને મારા નિવાસસ્થાને પરત આવન માટેના ખનિજતેલરથના મારા સારથિઓ અનુક્રમે વિજયભાઈ શાહ અને ચીમનભાઈ પટેલ હતા. ઉંમરમાં મારાથીય આઠેક વર્ષે મોટા છતાંય તરવરિયા જુવાન લાગતા શ્રી ચીમનભાઈ માત્ર પ્રવૃત્તિશીલ રહેવાના હેતુમાત્રથી હજુય હ્યુસ્ટન ખાતે પેટ્રોકેમિકલ કંપનીમાં તેમના પુત્ર મિનેષ સાથે એક જ કંપનીમાં જોબ કરી રહ્યા છે.

ભારત ખાતે સિવિલ એન્જિનીયરીંગ અને અમેરિકા ખાતે એમ. એસ. (સ્ટ્રક્ચરલ) ભણેલા એવા આ જણની સાહિત્યાદિ કલાઓ સાથેની આત્મીયતા અને તે સઘળામાં આત્મસાતતા ધરાવવી એ The rarest of the rare ઘટના કહેવાય. ‘કાલ કરે સો આજ કર’ એ જીવનસુત્ર સાથે પ્રવૃત્તિમય જીવન જીવતા ચીમનભાઈ સાથે સંમેલન અને વાહનમાં અડોઅડ બેસવાનું અને તેમની સાથે વાતો કરવાનું થતાં એમ લાગ્યું કે જાણે અમે બંને એકબીજાથી ચિરપરિચિત હોઈએ. સાહિત્યસર્જનમાં ખાસ તો હાસ્ય સાહિત્ય ઉપર સાહજિક પ્રભુત્વ ધરાવતા ચીમનભાઈ વધારામાં કાર્ટુનીસ્ટ, પેઈન્ટર અને ટેનિસ પ્લેયર પણ છે. યોગાસનો એ તેમનું તંદુરસ્તીનું રહસ્ય છે, તો વળી સ્ટ્રક્ચરલ એન્જિનીયર તરીકે ખિલાસરીનાં જંગલો ઊભાં કરનાર તેઓશ્રી શાકભાજીની ખેતી પણ કરી જાણે છે. વિજયભાઈના શબ્દોમાં કહીએ તો તેઓશ્રી સારા સભાસંચાલક તથા સમયસર અને સમયબદ્ધ મુશાયરાઓનું સંચાલન પણ કરી શકે છે.

હિંદીમાંના એક મુહાવરા ‘સુબહકા ભુલા હુઆ, શામકો ઘર લૌટે તો ઉસે ભૂલા નહીં કહા જા સકતા’ ની જેમ સુરેશભાઈ અને મારે હ્યુસ્ટન ખાતે ચીમનભાઈના ઘરે સવારે જવાનું હતું, પણ ‘શિકારકે વક્ત કુતિયા હઘનેકો ચલી’ જેવું થયું અને સુરેશભાઈ આગલા દિવસની સાંજે જ અમારા સારથિ તરીકે આવેલા તેમના પુત્ર વિહંગની પાંખે વળગીને કારણોવશાત્ ડલાસ (મેન્સફિલ્ડ) ખાતે ઘરભેગા થઈ ગયા હતા. મારું તેમને અને અન્ય ભાઈબહેનોને મળવું નિયતિના આયોજનમાં હશે જ અને તેથી જ તો અઠવાડિયાનો કાર્યદિવસ હોવા છતાં અમે બધાં મુક્તમને અને હળવા ભાવે મળીને જ રહ્યાં. હ્યુસ્ટન સાહિત્યસરિતા સાથેની તેમની ઉત્સાહી સભ્ય તરીકેની ગાઢ નિકટતાએ તેમને સમયસર મને મળવા માટે બોલાવી લીધા હતા અને આમ અમારા બધાયનું સુભગ મિલન શક્ય બન્યું હતું.

અહીં આ હાદરત્ન તરીકેની પરિચયલેખમાળામાં જ્યારે તેમના વિષે કંઈક લખવામાં આવી રહ્યું છે, ત્યારે હાસ્યદરબાર પરત્વેના તેમના યોગદાનને સંભારવું જ રહ્યું. હાસ્યદરબારના પ્રારંભિક તબક્કામાં જ્યારે તેને હાસ્યને લગતા બ્લોગલેખકોની જરૂર હતી, ત્યારે ચીમનભાઈએ તેને સધિયારો પૂરો પાડ્યો હતો. આ બ્લોગ ઉપર તેમના નામે અને ઉપનામે શોધ કરવામાં આવે તો આપણને તેમની વાર્તાઓ, હાસ્યલેખો, હાસ્યકવિતાઓ, કાર્ટુન, જોક્સ વગેરે જડી આવશે. તેમની હાસ્ય કવિતાઓ ‘તમારા થયા પછી’ અને ‘બેસતા કરી દીધા’ બતાવી આપે છે કે તેમના દિલોદિમાગમાં હાસ્યવૃત્તિની સાથે સાથે કવિત્વશક્તિ પણ ભારોભાર ધરબાએલી પડી છે.

લેખ સમાપને, ચીમનભાઈની એક ગંભીર અને હૃદયસ્પર્શી વાર્તા ‘બાગબાન કા બસેરા’ ને યાદ કરું છું. વાર્તાનો અંત બે પેઢી વચ્ચેના ટકરાવના બદલે સમાધાનકારી વલણે આવે છે. હું તો મારા આ ટચુકડા લેખને હળવો ફૂલ જેવો બનાવવા માટે ઉપરોક્ત વાર્તાના સમાંતરે એવા કોઈ ગ્રામ્ય વાતાવરણવાળા અને સમાધાનકારી નહિ, પણ અંતિમવાદી નિર્ણયને અમલમાં મૂકતા એક વિધુર ડોસાના પાત્રની કલ્પના કરું છું. વરસાદની ભીનીભીની મોસમમાં ભજિયાં ખાવાની તીવ્ર ઈચ્છા સામે પુત્રવધુનો છણકાયુક્ત નકારાત્મક જવાબ સાંભળીને જરાપણ અકળાયા વગર તે ખામોશ રહે છે. બીજા દિવસે પાડોશી ગામેથી એક વિધવાને નાતરે લાવીને ઘરમાં પ્રવેશતાં જ ધીમેથી રસોડામાં રાંધતી પુત્રવધુને થોડા સમય માટે તેની નવી સાસુને રસોડું સોંપી દેવા જણાવે છે કે જેથી તેણી ઘરનાં બધાંયના માટે, આડોશીપાડોશી અને આખા મહેલ્લાના માણસો ધરાઈ ધરાઈને ખાઈ શકે તેટલા મોટા જથ્થામાં તગારાં ભરીને ભજિયાં બનાવી શકે!

અલમ અતિ વિસ્તરેણ,
– વલીભાઈ મુસા
____________________________________________________________________________
આભાર દર્શન

શ્રી ચીમનભાઈએ મને ગુજરાતીમાં લખવા માટે હંમેશા ફોન ઉપર પ્રોત્સાહન આપ્યું છે અને તેથી
એમની પ્રેરણાથી આળસ મુકીને માંરા લેખો ,વાર્તાઓ કાવ્યો વિગેરે લખ્યા કર્યા અને સામયિકોમાં
મોકલ્યા અને સ્વીકારાયા. આથી લખવા માટે મારો ઉત્સાહ વધતો જ ગયો. મારા બ્લોગ માટે પણ એમના ઉત્સાહજનક શબ્દો માટે એમનો આભારી છું.મને લખવા માટે પ્રોત્સાહિત કરનાર બીજી અગત્યની વ્યક્તિઓમાં મારા વિદ્યા ગુરુ અને લેખક શ્રી મોહનલાલ પટેલ ,લેખિકા અવન્તીકાબેન ગુણવંત અને ગુંજન સામયિકના તંત્રી અને લેખક શ્રી આનંદરાવ લિંગાયત છે. મને કોમ્પુટરમાં ગુજરાતીમાં લખવાની પ્રેરણા એમની મળી ન હોત તો હું કદાચ મારો બ્લોગ શરુ કરી શક્યો ન હોત. આજે પણ ફોન ઉપર આ સજ્જનો મારો ઉત્સાહ વધારતા જ રહે છે. મેં મારો ગુજરાતી બ્લોગ શરુ કર્યો એ પછી શ્રી સુરેશભાઈ જાની ફોન ઉપર અને ઇમેલમાં ઘણા સૂચનો અને માર્ગ દર્શન આપી રહ્યા છે અને મને મારા બ્લોગ માટે ઉત્સાહિત કરી રહ્યા છે .
મારા બ્લોગનો એક માસનો સમય પૂરો થાય છે ત્યારે આ સહુ મહાનુભાવોનો ખુબ જ આભારી છું.

દેશ દેશની વિચારવા જેવી કહેવતો
અમેરિકન
૧. હરેક પ્રશ્નને બે બાજુ હોય છે. એક ખોટી અને બીજી આપણી .
૨. લગ્ન પહેલાં આંખો ઉઘાડી રાખો, લગ્ન પછી બંધ.
૩. સૌને રાજી રાખનાર કોઈને રાજી રાખી ન શકે.
૪. સુવર્ણના આભૂષણ કરતાં પ્રતિષ્ઠા વધુ શોભા આપે છે.
ફ્રેન્ચ
૧. આંખો મીંચે તે અંધારું જ જુએ.
૨. જેને બાંધતાં યુગ થાય તેને તોડતાં કલાક જ લાગે.
૩. દુઃખમાં માનવી ઘડાય છે, અને આબાદીમાં અમાનવી બને છે.
૪. નિષ્કલંક અંતરાત્મા જેવું મુલાયમ ઓશીકું બીજું કોઈ નથી.

પરિપક્વતાના લક્ષણો

અનામી અંગ્રેજી કવિનું કાવ્ય છે જેમાં એણે મનુષ્યની માનસિક પરિપક્વતાનાં લક્ષણો સુંદર રીતે
વર્ણવ્યાં છે. કવિ કહે છે:
“ એ વ્યક્તિને પરિપક્વ કહેવાય કે જે ધૈર્યવાન છે ,જે લાંબા ગાળાના લાભ માટે તાત્કાલિક સુખને
જતું કરવા તૈયાર છે, જે ક્રોધ કે વિરોધ દર્શાવ્યા વિના ,બીજા સાથેના મતભેદને નિવારી શકે છે .
જે નિષ્ફળતાઓ મળવા છતાં પોતાના ધ્યેયને વળગી રહે છે. જે જાણે છે કે,પૂર્વગ્રહો,અસહિષ્ણુતા ,
ધિક્કાર અને વેરમાં વેળફી નાખવા માટે જીનગી બહુ ટૂંકી છે, જે નિરાશાઓ અને વિપત્તિઓનો
સામનો કડવાશ વિના કરી શકે છે , જે પરગજુ છે અને બીજાની જરૂરીયાતોને સહાનુભુતીપુર્વક
પૂરી પાડી શકે છે. જેનામાં “હું ખોટો હતો” એમ કહેવાની નમ્રતા છે અને અને પોતે સાચો હોય
ત્યારે “ મેં તો તમને કહ્યું હતું “ એમ ન કહેવા જેટલો આત્મસંયમ હોય , જે “ગુલાબને કાંટા હોય
છે “એવી ફરિયાદ નથી કરતો પણ કાંટા વચ્ચે પણ ગુલાબ ઉગે છે એનો આનંદ અનુભવે છે ,
જે ક્રિયા,વિચાર અને વાણી સાથે સુસંગત હોય છે ,જે મરી ચુકેલા ભૂતકાળની કે વણજન્મેલા
ભવિષ્યની જંજીરોમાં જકડાયા વિના વર્તમાનકાળમાં જીવે છે ,જે બદલી શકાય એવી વસ્તુઓને
બદલવા મથે છે અને ન બદલી શકાય એવી વસ્તુઓને અનુકુળ થતાં શીખે છે અને જે પોતાની
જાતને સતત પૂછ્યા કરેછે કે ,” શું હું પરિપક્વ છું ?”
-પ્રકાશ મહેતા કૃત “એકાંતનો કોલાહલ “ માંથી સાભાર

સુવાક્ય સંગ્રહમાંથી-
૧. મોટાઓની અલ્પતા જોઈ થાક્યો
નાનાની મોટાઈ જોઈને જીવું છું. ——ઉમાશંકર જોશી
૨. ઉપવાસ સહેલો છે પણ સંયમપૂર્વકનો આહાર રાખવો અઘરો છે
મૌન સહેલું છે પણ સંયમપૂર્વક બોલવું અઘરુ છે.——- વિનોબા ભાવે
૩. જીવનનું આ નુતન ગણિત ગોખી રાખજો.
સ્નેહના સરવાળા કરજો
ભુલચુકની બાદબાકી કરજો
સહકારનો ગુણાકાર કરજો
વેરઝેરઝેરના ભાગાકાર કરજો . —-અજ્ઞાત

સાન ડિયાગો
પોસ્ટ કર્યા તારીખ – સપ્ટેમ્બર ૨૯,૨૦૧૧ વિનોદ આર. પટેલ