વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

સુખનાં ગુલાબ મુશીબતોના કાંટાઓમાં ખીલતાં હોય છે ! લેખક વિનોદ આર.પટેલ

Rose Flower- animationમાણસની જિંદગીની રેલગાડી હંમેશાં સીધે સીધી એના પાટા ઉપર ચાલી જતી નથી હોતી. ઘણીવાર રસ્તામાં નાના મોટા અકસ્માતોના બનાવો બનતા રહે છે, જેને રોકવા હોય તો પણ રોકી શકાતા નથી હોતા. કોઈવાર જિંદગીની શરૂઆતમાં જ મોટો અકસ્માત સર્જાય છે. આ અકસ્માત સર્જાતાં પાટા ઉપરથી ઉથલી પડેલી જીવનની ગાડી નવા જ પાટા ઉપર નવી સફર શરુ કરે છે, આવા અકસ્માતનો ભોગ બનેલ વ્યક્તિનું પછીનું જીવન ડગલેને પગલે પડકાર ભરેલું બની જાય છે.

ઘણા બાળકો બાળપણમાં વિવિધ પ્રકારની માંદગીનો ભોગ બને છે જેવી કે પોલીઓ , ઓસ્ટીજ્મ,અંધત્વ, બહેરાપણું અને અન્ય પ્રકારની શારીરિક ખોડ ખાંપણ દ્વારા કુદરત નિર્દોષ બાળકોના જીવન સાથે ક્રૂર રમત રમે છે. એના જીવન માટે મોટો પડકાર સર્જાય છે. મારી ચાર વર્ષની ઉમરે બાળ લકવા –પોલીઓની બીમારીમાં એક હાથ અને એક પગની શારીરિક ખોટ સાથે ૭૫ વર્ષની મારી જિંદગીની સફરના આધારે હું કહી શકું કે જીવનની ગાડીને નડતા આવા અચાનકના અકસ્માત પછીના કસોટી ભર્યા સમયના પડકારને ઝીલવો એક અનેરો અનુભવ હોય છે.શારીરિક શક્તિઓની ખોટ અન્ય છુપી આત્મિક શક્તિઓથી પુરાતી જાય છે. દરેક મનુષ્યમાં છુપી શક્તિઓનો ધોધ વહેતો હોય છે જે જીવનના કસોટી કાળમાં બહાર આવતી હોય છે.ભગવાન જ્યારે શરીરના કોઈપણ એક અંગના દ્વાર બંધ કરે છે ત્યારે શરીરના અન્ય અંગોની શક્તિઓના દ્વાર ખોલીને ખોટનો વ્યાજ સહીત બદલો વાળતી હોય છે.

આપણે હેલન કેલરનો જ દાખલો લઈએ તો બાળપણથી જ એ બહેરી,મૂંગી અને અંધ બની ગઈ હતી પરંતુ આ પડકારથી નાસીપાસ થયા વિના એની અંતરની શક્તિઓને કામે લગાડીને પોતાની શારીરિક ખોટને એક તકમાં ફેરવીને દુનિયામાં અમર બની ગઈ. હેલન કેલરની જેમ અગાઉ મારા બ્લોગની એક પોસ્ટમાં જેના વિષે મેં લેખ લખેલો છે એ અમેરિકાના પ્રેસિડન્ટ રુઝવેલ્ટ, કોસ્મોલોજિસ્ટ સ્ટીફન હોકિંગ ,મહાન અંધ કવિ મિલ્ટન વિગેરે જેવી અનેક શારીરિક ક્ષતિ ધરાવતી વ્યક્તિઓએ પોતાની અપંગતાને ગણકાર્યા વગર હિંમતથી પોતાના જીવનનો આગવો રાહ કંડાર્યો અને એક ઉદાહરણરૂપ ધન્ય જીવન જીવી બતાવીને એમના જીવનની સાર્થકતાનો સૌને પરિચય કરાવ્યો .

ઈશ્વરના આશીર્વાદ અને અંતરની હામ મનુષ્યને “ હું શું કરી શકું “ ની હતાશામાંથી “ હું શું ન કરી શકું” ના જોમ ભણી વાળે છે અને એને જીવનના પડકારો સામે લડવા માટે સજ્જ કરે છે.આવા શારિરીક પડકારો સામે વિજય મેળવવાનો આનંદ અનેરો હોય છે. જીવનના કસોટી કાળમાં શરૂઆતમાં દુખ, લઘુતાગ્રંથી અને મનમાં મુંગી વેદનાની લાગણીનો અહેસાસ થાય છે, પરંતુ જેમ જેમ દિવસો પસાર થતા જાય છે એમ મન સાથે સમાધાન થતું જાય છે કે જે દુખ ભરી સ્થિતિ આવી છે એને ભોગવ્યા વિના છુટકો નથી, બીજાઓ સાથે પોતાની જાતને સરખાવીને દુખી થવાનો કોઈ ફાયદો નથી. જે પરિસ્થિતિ આવી છે એમાંથી બચેલી બધી શક્તિઓનો ઉપયોગ કરીને જીવનનો આગળનો રાહ કેવી રીતે કંડારવો એની માનસિક મથામણ અને પ્રયત્નો શરુ થાય થાય છે.

માતા-પિતા, સ્નેહી જનો અને મિત્રોનો પ્રેમ અને સદભાવનાઓથી જીન્દગી જીવવા જેવી છે એવો મનને દિલાસો મળ્યા કરે છે.આવેલ મુશ્કેલીઓ સાથે સમજુતી કરીને જિંદગીની નાવને ગતિ આપવાની હિમ્મત કેળવાતી જાય છે.જે સ્થિતિને બદલી શકાય એમ નથી એને મનથી સ્વીકારી લેવાની સમજ કેળવાય છે.

માણસના જીવનમાં સુખ અને દુખ એક ચક્રની માફક આવે છે અને જાય છે.જીવનની રાહમાં જે કંઈ દુખ આવી પડે એને ફરિયાદ કર્યા વગર ભોગવવાની જવાબદારી જેને માથે દુખ આવ્યું છે એની છે.આપણું દુખ કોઈ ઉછીનું લઇ શકતું નથી.દુઃખના વાદળો તમારી જિંદગીના પ્રકાશ ભર્યા દિવસો ઉપર અંધકારનો ઓથાર ભલે લાવી દે પરંતુ આવા વખતે તમે એને કેવી રીતે મન ઉપર લો છો તેના ઉપરથી તમારી જિંદગીની ખરી પરીક્ષા થાય છે.તમારું સાચું ચારિત્ર્ય પરખાય છે.આવા વખતે તમે નિરાશ થઈને દુઃખના ઊંડા કુવામાં ગરકાવ થઇ બેસી રહો છો ,ભાંગી પડો છો કે પછી તમારામાં પડેલી આંતરિક છુપી શક્તિઓને કામે લગાડીને આવેલ દુઃખનો પડકાર ઝીલી લઇ એનો હિંમતપુર્વક ખુલ્લા દિલે સામનો કરો છો એના પરથી તમારી ખરી ભાત પરખાય છે.દુખ ભલેને સહન કરવા માટે મોટું હોય પરંતુ તમારી પાસે પ્રભુની બક્ષેલ તમારી જિંદગીની એથી ય મોટી ભેટ-સોગાદ બચી હોય છે.જિંદગીના ખજાનાની ચાવી જો તમારા હાથમાં હોય તો પછી કોઈ પણ પ્રકારના દુઃખથી ગભરાવાનું શાનું ? ભગવાન ઉપર ભરોસો રાખી તમારી પૂરી હિંમત અને અંતરના જોમથી જીવનના આવેલ પડકારોનો સામનો કરવાથી તમારા ઉપર છવાએલા દુઃખના વાદળો વિખરાવા માંડશે અને ફરી પાછો તમારી જિંદગીની રાહમાં પ્રકાશ રેલાશે. તમારી જિંદગીની ગાડી નવા પાટા ઉપર પણ સફળતાપૂર્વક સડસડાટ દોડતી એના નિર્ધારિત સ્થાને સુખરૂપ પહોચી જશે.

 આપણે ઘણી વખત નાની નાની વ્યથાઓને પહાડ જેવી બનાવી દેવાને ટેવાએલા છીએ.જો જીવન પ્રત્યેનો અભિગમ બદલાય તો દિશાઓ ખુલી જતી હોય છે. જિંદગીમાં ઘા તો પડતા રહેવાના અને રુઝાતા પણ રહેવાના. જિંદગીનો આ એક અફર ક્રમ છે.કોઈ પણ દેશનો ઇતિહાસ જો જોશો તો તમને જરૂર જણાશે કે જે કોઈ વ્યક્તિઓ પોતાના જીવનમાં સફળતા પ્રાપ્ત કરીને ટોચને સ્થાને પહોંચ્યા તે લગભગ બધી જ વ્યક્તિઓએ પોતાના જીવન દરમ્યાન એક કરતાં વધુ વખત હૃદયને હચમચાવી મુકે એવી મુશ્કેલીઓ અને પડકારોનો સામનો કર્યો હોય છે.અમેરિકાના પ્રમુખ અબ્રાહમ લિંકનને પોતાના જીવનમાં અનેક નિષ્ફળતાઓ મળી પરંતુ ધીરજ રાખી એણે એનો હિમતથી સામનો કરી મળેલ નિષ્ફળતાના પાયા ઉપર સફળતાની તોતિંગ ઈમારત રચી સોનેરી અક્ષરોમાં ઇતિહાસમાં પોતાનું નામ અમર કર્યું. આવી વ્યક્તિઓનું જીવન એ સાબિત કરે છે કે જીવન પ્રત્યેનો અભિગમ બદલીને અથાગ પ્રયત્નોથી હારને પણ જીતમાં ફેરવી શકાય છે.

એક કવિએ કહ્યું છે કે–

 મને મળી નિષ્ફળતાઓ અનેક આ જિંદગીમાં,

 તેથી આજે થયો સફળ કૈક જિંદગીમાં.

તમારું જીવન કેટલું મહત્વનું હોવું જોઈએ એ કોઈ સંજોગો કે શારીરિક ક્ષમતાની બાબત નથી પરંતુ તમારી પસંદગીની બાબત છે જેનાથી તમારી જિંદગીને તમે નવો ઓપ આપી શકો છો.મુશ્કેલીઓને વટાવીને સફળ જીવન જીવવાનો આનંદ અનેરો હોય છે.હિમતે મર્દા તો મદદે ખુદા. જિંદગીમાં નીચે પડવું એ ગુનો નથી પરંતુ નીચે પડ્યા પછી ઉભા ન થવું એ ગુનો છે.પોતાની જાળ રચતો કરોળિયો અનેકવાર નીચે પછડાય છે પણ ફરી જાળ રચવાનું શરુ કરી દે છે અને સુંદર મજાની જાળ રચીને જ જંપે છે. કોઈ પણ દુખ હોય કે સુખ હોય એ હંમેશાં કામચલાઉ હોય છે.દુઃખના સમયે તમે નાસીપાસ થાઓ , મેદાન છોડી ભાગી જાઓ તો દુખ તમારો પીછો કરતું જ રહે છે. આ વખતે જો તમારામાં ઊંડી ઈચ્છા શક્તિ,ધ્યેય પ્રાપ્તિ માટેની ધગશ, શિસ્ત અને કોઈ પણ ભોગ આપવાની તૈયારી જો સાબુત હોય તો પછી તમારે ગભરાવાની જરૂર નથી.

બીજા એક અજ્ઞાત કવિએ લાજવાબ કહ્યું છે કે-

તુમ આફતોસે ઇતને કયું ગભરાતે હો, ઉસી આફ્તોસે હમને ખુબ પાયા હૈ,

ખુશી ક્યા શીખાતી હમે જિંદગીકા મજા, અપને દુખોસે હી હમને ખુશી પાઈ હૈ.

જીવનમાં તમે ઈચ્છયું હોય એ બધું મળતું નથી અને જો બધું એમ સહેલાઈથી મળી જતું હોય તો પછી એ મેળવવા પાછળનો આનંદ ક્યાંથી મળી શકશે?તમારી મર્યાદાઓ માટે આભાર માનો કેમકે મર્યાદાઓ જ તમારી જાતમાં સુધારો કરવા માટેની તક પૂરી પાડે છે. જીવનનો દરેક પડકાર તમારામાં નવી શક્તિનું આરોપણ કરે છે અને તમારા ચારિત્ર્યનું ઘડતર કરે છે. તમારો વિકાસ શક્ય બનાવે છે.

 દરેક માણસની કાંટાઓ વચ્ચે ખીલેલા ગુલાબને જોવાની દ્રષ્ટિમાં ફેર હોય છે. કેટલાક માણસો માત્ર ગુલાબના છોડના કાંટાઓ તરફ જ નજર કરતા હોય છે જ્યારે કેટલાકની દ્રષ્ટિ કાંટાઓ વચ્ચે પણ ખીલેલા ગુલાબના પુષ્પની કોમળતા,સુંદરતા અને સુગંધ ઉપર સ્થિર હોય છે.જીવન પ્રત્યે સકારાત્મક વલણ ધરાવતો માણસ કોઈ પણ પ્રસંગ કે પરિસ્થિતીમાંથી કશુક સારું શોધી કાઢીને જીવનને સુખરૂપ બનાવે છે. જીવનની કોઈ પણ પ્રકારની વિષમતાઓ એને દુખી કરી શકતી નથી. જ્યારે નકારાત્મક વલણ ધરાવતો માણસ અનેક સુખો વચ્ચે પણ દુખી જણાય છે.જીવનને એક મહોત્સવ તરીકે માનીને અને માણીને જીવવું એજ પોતાના અસ્તિત્ત્વને કોઈ અર્થ પુરો પાડવાની ચાવી છે.

Rose-animation-2જીવનમાં કાંટાઓ વટાવીને જ ગુલાબના સુંદર ફૂલ સુધી પહોંચી શકાય છે. કાંટાઓ અને ગુલાબ બન્ને ઈશ્વરનું સર્જન છે. ગુલાબની ખુબસુરતી અને સુગંધ માણવા માટે કાંટાઓના ડંખ સહન કરવાની તૈયારી હોવી જરૂરી છે. સુખનાં ગુલાબો હંમેશાં મુશીબતોના કાંટાઓ વચ્ચે જ ખીલતાં હોય છે. કાંટાઓથી ગભરાયા વગર ગુલાબની સુંદરતા અને સુગંધને માણતા રહો અને આનંદપૂર્વક જીવનના રાહમાં આગળ ધપતા રહો.

– વિનોદ આર. પટેલ

_____________________________________________________________________ 

                                       જિંદગી એક દડા જેવી છે

 જીવન એક રમત જેવું છે જેમાં તમે પાંચ દડા એક સાથે હવામાં ઉછાળી રહ્યા હોવ છો , આ પાંચ દડા છે – કામ, કુટુંબ, સ્વાસ્થ્ય, મિત્રો અને તમારો પોતાનો આત્મા. જીવન રૂપી રમતમાં તમે આ પાંચ દડાને સતત હવામાં ઉછાળતા રહો છો.

 તમે અનુભવી શકશો કે કામ એ રબરના દડા જેવું છે.જો તમે તેને છોડી દેશો તો તે નીચે ભટકાઈને ફરી પાછું તમારી પાસે ઉછળી આવશે. પણ બીજા ચાર દડા – કુટુંબ, સ્વાસ્થ્ય ,મિત્રો અને તમારો આત્મા – એ કાચના બનેલા દડા જેવા છે.જો તમે એમાંનો એક પણ દડો છોડી દેશો ( કે તમારાથી પડી જશે ) તો ફરી ક્યારેય પોતાનું અખંડિત સ્વરૂપ ધારણ કરી શકશે નહી .તમારે આ હકીકત સમજી લેવી જોઈએ અને તમારા જીવનમાં સમતુલન સતત જાળવતાં શીખવું જોઈએ .

 જ્યારે જીવનમાં બધું સ્થિર થઇ ગયેલું જણાય અને નિરાશા તમને ઘેરી વળે …તમારી આંખો બંધ કરી દો અને એકી વખતે એક જ દિવસ જીવવાનું યાદ રાખો અને જુઓ કે જીવન કેવું બદલાઈ જાય છે ! તમે ફક્ત તમારી ભૂમિકા ભજવો અને તેને ( ઈશ્વરને )તેની ભૂમિકા ભજવવા દો . ઈશ્વર તમને કદી નિરાશ નહી કરે….

 બ્રાયન ડાયસન

(કોકોકોલા કમ્પનીના સી.ઈ.ઓ. નાં વક્તવ્યમાંથી સાભાર )

                                              THINK IT OVER

 “One of the most tragic things I know about human nature is that all of us tend to put off living. We are all dreaming of some magical rose garden over the horizon – instead of enjoying the roses blooming outside our windows today.”

 Dale Carnegie ( 1888-1955 )

 Author of How To Stop Worrying And Start Living

3 responses to “સુખનાં ગુલાબ મુશીબતોના કાંટાઓમાં ખીલતાં હોય છે ! લેખક વિનોદ આર.પટેલ

  1. Pingback: (392) બ્લોગ ભ્રમણની વાટે …વિનોદ વિહારનો પરિચય….મૌલિકા દેરાસરી | વિનોદ વિહાર

  2. Anila Patel મે 22, 2013 at 9:14 AM

    ચક્રવત પરિવર્તંતે સુખાનિ ચ દુ:ખાનિ ચ |—- જીવન પ્રેરક લેખ.

  3. સુરેશ જાની November 11, 2011 at 6:10 AM

    સુખ દુઃખ મનમાં ન આણીએ, ઘટ સાથ રે! ઘડીયાં
    ટાળ્યાં તે કોઈના નવ ટળે, રઘુનાથનાં જડીયાં. .

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: