વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Daily Archives: માર્ચ 9, 2012

સ્વામી વિવેકાનંદ તથા શ્રી રામકૃષ્ણ પરમહંસનાં પ્રેરક વિચાર-મોતી

                                             

                                                                                       સ્વામી વિવેકાનંદ

આ ૨૦૧૨નુ વર્ષ વિશ્વ વંદનીય યુગ પુરુષ સ્વામી વિવેકાનંદની ૧૫૦મી જન્મ જયંતીની ઉજવણીનું વર્ષ છે. આ વર્ષ દરમ્યાન માત્ર ભારતમાં જ નહીં પરંતુ વિશ્વના અનેક દેશોમાં પણ અવનવા  કાર્યક્રમોનું આયોજન કરીને એમના જીવન અને કાર્યને અંજલિ અપાઈ રહી છે.

સ્વામી વિવેકાનંદ આ જગતમાં માત્ર ૩૯ વર્ષનું ટૂંકું જીવન જીવીને વિદાય થયા હતા પરંતુ એ મર્યાદિત જીવનમાં કેટલું અદભુત કાર્ય કરી બતાવ્યું હતું ,કેવો અમર સંદેશ એમના લેખો ,પ્રવચનો અને પુસ્તકોમાં મુકીને ગયા છે !

આજની પોસ્ટમાં એમના અને એમના પ્રસિદ્ધ ગુરુ શ્રી રામકૃષ્ણ પરમહંસનાં કેટલાંક ચૂંટેલાં પ્રેરક સુવાક્યો રજુ કરવામાં આવ્યાં છે.મને આશા છે આપને આ વિચાર મુક્તકો મનન કરવા અને જીવનમાં ઉતારવા યોગ્ય લાગશે.

મને ઈ-મેલમાં આ સુંદર વિચાર મુક્તકો મોકલવા માટે હ્યુસ્ટન રહેતા,૧૯૬૦થી મિત્રતા સંબંધ જાળવી રહેલ મિત્ર,શ્રી હસમુખ દોશીનો આભારી છું.

                                                                                                              — વિનોદ આર. પટેલ

_____________________________________________________________________

સ્વામી વિવેકાનંદના પ્રેરક સુવિચારો

1.કલયુગમાં સત્યનિષ્ઠ રહેવું એ સૌથી મોટું તપ છે. સત્ય જ બોલવું જોઈએ.

2.તમારો પ્રેમ એજ ઈશ્વરનો નૈવેધ છે.

3.ક્રોધ સાધકનો શત્રુ છે ,ક્રોધ કરવાથી શરીરના રોમે રોમમાંથી શક્તિનો વ્યય થાય છે.

4.પ્રથમ તો તમારે સારા પૌષ્ટિક ખોરાક વડે શરીર ને સુદ્રઢ બનાવવું જોઈએ ત્યાર પછી જ મન મજબૂત  થશે .  મન તો કેવળ શરીરનો સુક્ષ્મ ભાગ જ છે.

5.સારા શિક્ષણ નો ધ્યેય છે: માનવનો વિકાસ .

6.જે અભ્યાસથી ઇચ્છાશક્તિનો પ્રવાહ અને અભિવ્યક્તિ નિયંત્રણ હેઠળ લાવી શકાય તથા ફળદાયી બનાવી શકાય, તે છે કેળવણી.

7.વીરતાપૂર્વક આગળ વધો. એક દિવસ કે એક વર્ષમાં સફળતાની આશા રાખશો નહિ. હંમેશા સર્વોચ્ચ વસ્તુને વળગી રહો.

  • પરિવર્તનથી ઈચ્છાશક્તિ વધુ મજબુત થતી નથી ; તે દુર્બળ બને છે અને પરિવર્તનને વશ થાય છે. પણ આપણે હંમેશા સંગ્રહણ વૃતિવાળા થવું જોઈએ. સંગ્રહણવૃતિથી ઈચ્છાશક્તિ મજબૂત થાય છે.

  • જો ઇશ્વર હોય તો આપણે તેનું દર્શન કરવું જોઈએ ; જો આત્મા હોય તો આપણે તેની અનુભૂતિ કરવી જોઈએ ; નહી તો, એમાં માનવું નહિ એ વધુ સારું છે. દંભી થવા કરતાં આખાબોલા નાસ્તિક થવું એ બહેતર છે.

  • કાર્ય કરવું એ ઘણું સારું છે, પરંતુ તે વિચારોમાંથી આવે છે. માટે મસ્તિષ્કને ઉન્નત વિચારોથી, સર્વોચ્ચ આદર્શોથી ભરી દો; તેમને અહર્નિશ તમારી નજર સમક્ષ રાખશો તો તેમાંથી જ મહાન કાર્યોનો જન્મ થશે. 

  • માનવીને સંતોષી શું શકે ?નહીં સોનું,નહીં ભોગ,નહીં સૌન્દર્ય કેવળ એક અનંત જ તેને સતોષી શકે.અને તે અનંત તે પોતે જ છે.જ્યારે તેને આ અનુભૂતિ થાય છે ,કેવળ ત્યારે જ મુક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે.

“બંસી આ,ઇન્દ્રિય અવયવરૂપી છિદ્રવાળી,

સર્વ સંવેદના ,દર્શન અને ગાન સાથે

ગાઈ રહી કેવળ વાત એક કપાઈ જ્યાંથી

મૂળ જંગલે ત્યાં ,જવા ઈચ્છે છે આતુરતાથી “

“મુક્ત થા તું જ તુજ જાતથી,તુજ જાત દ્વારા !

કારણ સ્વયમ તું જ છે તું જ મહાન મિત્ર ,

અને તું જ મહાન શત્રુ તું સ્વયમ છે.”  

  • વિશ્વની તમામ શક્તિઓ આપણી જ છે. આપણે જ આપણા હાથ આંખો પર મૂકીને બરાડા પાડીએ છીએ કે બધે અંધકાર છે. જાણી લો કે આપણી પાસે અંધકાર નથી. હાથ ઉઠાવી લો એટલે પ્રકાશનું દર્શન થશે. એ તો પહલે થીજ હતો .અંધકારનું , નિર્બળતા ક્યાંય હતી જ નહી .આપણેજ માની લીધું છે કે આપણે નિર્બળ , અપવિત્ર , અસફળ છીએ.

  • કાર્ય કરવું એ ઘણું સારું છે, પરંતુ તે વિચારોમાંથી આવે છે. માટે મસ્તિષ્કને ઉન્નત વિચારોથી, સર્વોચ્ચ આદર્શોથી ભરી દો; તેમને અહર્નિશ તમારી નજર સમક્ષ રાખશો તો તેમાંથી જ મહાન કાર્યોનો જન્મ થશે.

  • જો તમારે સફળતા પ્રાપ્ત કરવી હોય તો તમારી પાસે પ્રચંડ ખંત અને દ્રઢ ઈચ્છાશક્તિ હોવાં જોઈએ . ખંતીલો માણસ કહે છે ; ‘હું સાગરને પી જઈશ, મારી ઈચ્છા થતાં સાથે જ પર્વતો કડકભૂસ થઈને તૂટી પડશે.આવા પ્રકારની શક્તિ પ્રાપ્ત કરો, આવા પ્રકારની ઇચ્છાશક્તિ દાખવો. જો તમે પુરુષાર્થ કરશો તો તમે ધ્યેયને પામી શકશો.

.   ઈશ્વરની શોધ બીજે ક્યાં કરવા જશો ?   શું બધા દિન-દુખી અને દુર્બલ લોકો   ઈશ્વર સ્વરૂપ નથી ?

    તો એમની પૂજા પ્રથમ શા માટે ન કરવી ?  ગંગા કાંઠે કુવો ખોદવા શા માટે જવું ?

  પ્રાચીન ધર્મો ઈશ્વરમાં ન માનવાને નાસ્તિક  કહેતા .નવો ધર્મ કહે છે કે જેને પોતાનામાં   શ્રધ્ધા નથી તે 

   નાસ્તિક છે.

શ્રી રામકૃષ્ણ પરમ હંસ ના પ્રેરક સુવિચારો  

01. પુત્ર નથી, ધન નથી સ્વાસ્થ્ય નથી નાં રોદણાં રડતા ઘણાં લોકો જોવા મળે છે. પરંતુ ભાગ્યેજ એવા વિરલા રડતા જોવા મળશે જે રોદણું રડતા હોય કે પ્રકાશ નથી,ભગવાન નથી, સત્કર્મ નથી. જો આના માટે લોકો રડવા લાગે તો એમને કોઇ જ વાતની કમી ન રહે.

૦2 . ભીનો, કાચો વાંસ આરામથી વાળી શકાય છે. પણ સૂકાઇ ગયા પછી તેને વાળી શકાતો નથી પણ તૂટી જાય છે. કાચી ઉંમરમાં મનને સંભાળીને સુધારી શકાય છે. ઘડપણમાં વાળવાથી તેને જડતા જકડી લે છે એટલે ન તો તેની આદતો બદલાય છે કે ન તો ઇચ્છાઓ સુધરે છે.

03. પતંગીયાને દીવાનો પ્રકાશ મળી જાય તે, પછી તે અંધારામાં પાછું ફરતું નથી પછી ભલે ને તે દીવાની આગમાં પ્રાણ ગુમાવવો પડે.જેને આત્મબોધનો પ્રકાશ મળી જાય છે તે અજ્ઞાનના અંધકારમાં ભટકતો નથી, પછી ભલે તેને ધર્મના માર્ગમાં પોતાનું સર્વસ્વ ગુમાવવું પડે.

04. વાસના વગરનું મન સૂકી દિવાસળી જેવું છે, જેને એક વખત ઘસવાથી જ આગ ઉત્પન્ન થઇ જાય છે. વાસનામાં ડૂબેલું મન ભીની દિવાસળી જેવું છે જેને વારંવાર ઘસવાથી પણ કંઇ કામ થતું નથી.ભજનની સફળતા માટે મનને સાંસારિક તૃષ્ણાઓની ભીનાશથી બચાવવું જોઇએ.

05. પથ્થરો વર્ષો સુધી નદીમાં પડેલો રહે તો પણ તેની અંદર ભીનાશ નથી પહોંચતી, તોડીએ તો અંદરથી સૂકો જ નીકળે છે; પરંતુ માટીનું થોડૂક જ પાણી પડતા એને શોષી લે છે અને ભીનું થઇ જાય છે. ભાવનાશીલ હ્રદય થોડા ઘણા ઉપદેશોને પણ હ્રદયંગમ કરી લેઅ છે.પણ આડંબરમાં ડૂબેલા રહેનારનું જ્ઞાન જીભ સુધી જ મર્યાદિત રહે છે. તે એને અંદર ઉતારતા નથી. પરિણામ સ્વરૂપ તેઓ ફકત બકવાસ કરવાવાળા જ બની રહે છે.

06. ભીની માટીથી જ રમકડાં; વાસણ વગેરે બને છે. પકવેલી માટીથી કશું જ બનતું નથી. તેવી જ રીતે લાલસાની આગમાં જેની ભાવનારૂપી માટી બળી ગઇ, તે ન તો ભકત બની શકે છે કે ન તો ધર્માત્મા બની શકે છે.

07. રેતી સાથે બળેલી ખાંડમાંથી કીડી ફકત ખાંડ જ ખાય છે અને રેતી છોડી દે છે. તેવી જ રીતે આ ભલાઇઅ બુરાઇ ભરેલા સંસારમાંથી સજ્જન ફકત ભલાઇ ગ્રહણ કરે છે ને ભુરાઇઅ છોડી દે છે.

08. દોરામાં ગાંઠ લાગેલી હોય તો તે સોયના કાણામાં ઘૂસી શકતો નથી અને તેનાથી સિવાતું નથી. મનમાં સ્વાર્થસભર સંકીર્ણતાની ગાંઠ લાગેલી હોય તો તે ઇશ્વરમાં લાગી નથી શકતું અને જીવનનું લક્ષ્ય પ્રાપ્ત નથી કરી શકતું.

09. સાપના મોઢામાં ઝેર રહે છે, પગમાં નહીં. યુવાન સ્ત્રીઓનો ચહેરો નહીં પરંતુ ચરણ જોવા જોઇએ તેનાથી મનમાં વિકાર ઉત્પન્ન થતો નથી.

10. બાળક ગંદકીમાં રગંદોળાવાનો કેટલોય પ્રયત્ન કરે પણ માતા એની મરજી ચાલવા દેતી નથી અને જબરજસ્તી પકડીને નવડાવી દે છે.પછી ભલે બાળક રડતું કકળતું રહે. ભગવાન ભકતને મલિનતાથી છોડાવીને નિર્મળ બનાવે છે. એમાં ભલે પછી ભકત પોતાની ઇચ્છામાં અવરોધ પેદા થયેલો જોઇને રડતો કકળતો રહે.

11. ચુંબક પથ્થર પાણીમાં પડેલો રહે તો પણ તેનો લોખંડને આકર્ષવાનો અને ઘસતાં જ આગ પેદા કરવાનો ગુણ ખલાસ નથી થતો. વિષમ પરિસ્થિતિમાં ઘેરાયેલા રહેવા છતાં સજ્જન પોતાના આદર્શો છોડતા નથી.

_________________________________________________      

Top 40 Famous Quotes of Swami Vivekananda | Thought provoking | Inspirational | Motivational

સ્વામી વિવેકાનંદનાં અંગ્રેજીમાં  40 શ્રેષ્ઠ સુવાક્યો  

https://youtu.be/z-JHzX821Lg

સંગીતની સરસ ધૂન સાથે નો  વિડીયો જોવા માટે  નીચેની લિંક ઉપર ક્લિક કરશો.

Swami Vivekananda’s life through pictures

https://youtu.be/JntwFFlzecA

____________________________________________________

તારીખ ૧૨મી જાન્યુઆરી ૨૦૧૨ના રોજ સ્વામી વિવેકાનંદની ૧૫૦મી જન્મ જયંતીના દિવસે બહાર પાડેલ વિનોદ વિહારની પોસ્ટમાં એમના જીવન વિષે લેખ,સુવાક્યો અને એમનાં વિશ્વ વિખ્યાત શિકાગોની ધર્મ પરીષદમાં આપેલ યાદગાર પ્રવચનનો વિડીયો વિગેરે રસિક માહિતી આપવામાં આવી હતી.

આ પોસ્ટ વાંચવા માટે નીચેની લીંક ઉપર ક્લિક કરવા વિનંતી છે.

સ્વામી વિવેકાનંદની ૧૫૦મી જન્મ જયંતી 

આ ૨૦૧૨ના વર્ષ દરમ્યાન વિનોદ વિહાર બ્લોગમાં સ્વામી વિવેકાનંદ અંગે એમના વિચારો,લેખો વિગેરે અવારનવાર રજુ કરતા રહેવાનો વિચાર છે.જે વાચક મિત્રો મને ઈ-મેલથી સ્વામી વિવેકાનંદ વિષે માહિતી મોકલશે અને એ જો વાચકોને વાંચવી ગમે એવી લાગશે તો એમના  આભાર સાથે અત્રે સંપાદિત કરીને મુકવામાં આવશે.  

સાન ડિયેગો                                                            વિનોદ આર. પટેલ