વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Daily Archives: જુલાઇ 10, 2013

( 274 ) અપમાનિત થતા વડિલો અંગેનો જટિલ પ્રશ્ન -એક સર્વેક્ષણ

Old COUPLE-1

 
ફ્રિમોન્ટ, કેલીફોર્નીયા નિવાસી ૭૬ વર્ષના મિત્ર શ્રી પી.કે. દાવડા તરફથી “અપમાનિત થતા વડિલો ” એ નામે મુંબઈ સમાચારમાં પ્રગટ એક સમાચારને ટાંકીને કેટલાક આંખ ખોલી નાખે એવા આંકડાઓ રજુ કરતો એક વિચાર પ્રેરક ઈ-મેલ પ્રાપ્ત થયો છે .
 
આ ઈ-મેલને એમના આભાર સાથે નીચે અક્ષરસઃ નીચે ટાંકુ છું .
 
ઈ-મેલમાં આંકડાઓને અંતે એમણે એમના અંગત વિચારો પણ રજુ કર્યાં છે  જે મનનીય છે .
 
અપમાનિત થતા વડિલો
 
૮મી જુલાઈ,૨૦૧૩ માં મુંબઈ સમાચારમાં એક સર્વેક્ષણના આંકડા પ્રગટ થયા છે.
 
આ સર્વેક્ષણ મુજબ ૬૦ વર્ષથી વધારે ઉમ્મરના વડિલોને અપમાનિત કરવાની વૄતિ કુટુંબોમાં વધતિ જાય છે.
 
સર્વેમાં જણાયું છે કે અપમાન કરવામા ૫૯ % પુત્રવધુઓ હોય છે, જ્યારે ૪૧ % પુત્ર હોય છે.
 
અપમાનિત થતા વડિલોમાંથી ૨૦ % નું રોજ અપમાન થાય છે, ૨૯ % નું અઠવાડિયે એકવાર, ૨૫ % નું
 
મહિને એકવાર અપમાન થાય છે. બાકીના ૨૬ % નું ક્યારેક ક્યારેક અપમાન થાય છે.
 
જ્યારે પુછવામાં આવ્યું કે ફરિયાદ શા માટે કરતા નથી, તો ૪૬ % લોકોએ કહ્યું કે કુટુંબની વાત બહાર કેમ
 
કહેવાય? જ્યારે ૫૪ % એ કહ્યું, કોને ફરિયાદ કરીએ?
 
સર્વેમાં ૬૫ % વૃધ્ધોએ કબુલ કર્યું હતું કે હા વૃધ્ધોનું અપમાન થાય છે, પણ પોતાનું અપમાન
 
થાય છે એમ કબુલ કરનારામાં
 
મુંબઈમાં ૧૧ %,
હૈદ્રાબાદમાં ૩૭.૫ %
કલકતામાં ૨૮ %
દિલ્હીમાં ૨૦ % અને
ચન્નઈમાં ૯.૬૪ % લોકો જ હતા.
 
આમ સરેરાશ ૨૦ % વૃધ્ધોએ તો કબુલ કર્યું કે તેઓ અપમાનિત થાય છે.
 
૧૫મી જૂને ‘વિશ્ર્વ વૃદ્ધ અત્યાચાર વિરોધી જાગૃતિ દિન’ હતો. એ નિમિત્તે એક બિનસરકારી સંસ્થાએ કરેલા
 
૨૪ શહેરોમાં ૬,૭૪૮ જયેષ્ઠ વય (૬૦ વર્ષથી વધુ)ના વડીલોના સર્વેક્ષણનાં પરિણામો ચિંતા કરાવે એવાં
 
અને ચોંકાવી મૂકે એવા છે.
 
લાંબો સમય કુટુંબના સંચાલનની દોર પોતાના હાથમાં રાખી હોવાના પરિણામે ચોક્કસ માન-આદર-આધિપત્યથી ટેવાઈ ગયેલા વૃદ્ધોને આ વયે એથી વિરુદ્ધનો અનુભવ બહુ આકરો લાગે છે. આત્મસન્માન તૂટે, ઈચ્છાનો અમલ ન થાય, અપમાન થાય, હડધૂત થવાય, ઝઘડા થાય, ન કર્યાં હોય એવાં કામો કરવાની ફરજ પડે કે એવી અસહ્ય અને તદ્દન અસ્વીકાર્ય સ્થિતિ અનેક ઘરોમાં પ્રવર્તતી હોય છે. માત્ર અભણ ગરીબ કે ચોક્કસ સામાજિક માળખાનાં કુટુંબોમાં વૃદ્ધોની આ હાલત હોય છે એવું નથી, ભણેલા-ગણેલા, આર્થિક રીતે સમૃદ્ધ અને ચોક્કસ સામાજિક દરજ્જો ધરાવતાં કુટુંબોમાં પણ વૃદ્ધોની આવી સ્થિતિ છે.
 
૨૧મી સદીમાં માનવ અનેકવિધ ક્ષેત્રોમાં આગળ વધી રહ્યો છે, ભૌતિક સુખ-સગવડો વધી રહી છે, આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિએ પણ આગળ વધવા ફાંફાં મારતો થયો છે, શિક્ષણનો વ્યાપ વધવા સાથે એના સામાજિક લાભો મળતા થયા છે. આ સ્થિતિમાં એનું હૃદય સંકોચાઈ રહ્યું હોવાનું તારણ ચિંતા ઉપજાવે છે. વૃદ્ધો સાથેનો આવો રુક્ષ વ્યવહાર અને વૃદ્ધો પ્રત્યેનો આવો કઠોર અભિગમ, માણસ તરીકેની
આપણી શરમ જ લેખાવી જોઈએ.
 
આ માટેનાં કારણો હોય તો પણ સમજાવટ, આગ્રહ, કે લાગણીના દબાણથી પરિસ્થિતિ બદલી શકાય.
 
મૂળ સવાલ એ છે કે આવી પરિસ્થિતિ કેમ નિર્માણ થઈ?
 
અમે નાના હતા ત્યારે છેક નાની વયથી જ અમને શિખવવામાં આવતું,
 
“કહ્યું કરો મા બાપનું, દયો મોટાને માન,
 ગુરૂને બાપ સમા ગણો, મળસે સારૂં જ્ઞાન.”
 
અને
 
મીઠાં મધુ ને મીઠાં મેહુલા રે લોલ
એથી મીઠી તો મોરી માત રે,
જનનીની જોડ જગે નહિં જડે રે લોલ..
 
અને
 
છડો હું હતો છોકરો છેક છોટો
પિતા પાળી પોષી મને કીધી મોટો
રૂડી રીતથી રાખતા રાજી રાજી,
ભલા કેમ આભાર ભૂલું પિતાજી
 
અને

ભૂલો ભલે બીજું બધું, માબાપ ને ભૂલશો નહિ,

અગણિત છે ઉપકાર એના, વાત વીસરશો નહિ.

“લાખો કમાતા હો ભલે, માબાપ જેથી ના ઠર્યાં,

એ લાખ નહિ પણ રાખ છે એ માનવું ભૂલશો નહિ.”