વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની ઓન લાઈન આનંદ યાત્રા

Monthly Archives: જાન્યુઆરી 2015

( 646 ) ત્રણ ચિત્ર કાવ્યો …… ચીમન પટેલ ….”ચમન “

હ્યુસ્ટન નિવાસી જાણીતા હાસ્ય લેખક અને કવિ શ્રી ચીમન પટેલએ નીચેનાં ત્રણ ચિત્રો એમની કાવ્ય રચનાઓ સાથે ઈ-મેલમાં મોકલેલ છે .

ચીમનભાઈના આભાર સાથે આ ચિત્રો/કાવ્યો આજની પોસ્ટમાં વાચકોના આસ્વાદ માટે પ્રસ્તુત છે.

ચીમનભાઈ નો પરિચય અને એમની સાહિત્ય કૃતિઓને માણવા માટે એમના બ્લોગ –“ચમન કે ફૂલ “  ની મુલાકાત અવશ્ય લેશો.

વિનોદ પટેલ

ત્રણ ચિત્રો/કાવ્યો 

Fire fighters

Fire fighters shave heads in support of chief’s ailing wife.

NEW CANEY, TX ,USA ના આ બહાદુર ફાયર ફાઈટરો છે .તમને મનમાં સવાલ થશે કે આ ચિત્રમાં દેખાય છે એમ બધાએ એક સામટા માથે મુંડન કેમ કરાવ્યું હશે !

આ ફાયર ફાઈટરોના બોસ -ચીફ નાં પત્ની કેન્સરની બીમારીથી પીડાય છે.એક કુટુંબી જનની જેમ તેઓ બધા એમને ચાહે છે. આ પરિસ્થિતિમાં એમને મોરલ સપોર્ટ આપવા માટે સૌએ એક સામટા માથે મુંડન કરાવીને ચીફ અને એમનાં પત્ની પ્રત્યે પ્રેમ અને સહાનુભુતિ પ્રદર્શિત કરી છે.

આ આખી વાત અંગ્રેજીમાં આ લીંક ઉપર વાચો. 

આ ચિત્ર જોઇને શ્રી ચીમન પટેલ રચિત એક તાન્કા કાવ્ય રચના

એક તાન્કાઃ

મમતા માટે

કર્યુ મૂંડણ સૌએ;

જાણી કેન્સર-

ફાયર ફાઈટર

‘ચીફ’ની એ પત્નીને!

*ચીમન પટેલ ‘ચમન’ (૧૧જન્યું’૧૫)

[તાન્કાનું બધારણઃ અક્ષ્રરો અનુક્રમે ૫/૭/૫/૭/૭]

(અડધો અક્ષ્રર ગણાતો નથી)

 બે બીલાડીઓનો સંપ 

Chiman patel -two cats

[ચિત્ર પ્રાપ્તિઃ વિજય ધારિયા ]

ઉપરનું ચિત્ર કેટલો સુંદર સંદેશ આપી જાય છે! લાકડાની કમ્પાઉન્ડ વોલ ની પાતળી ધાર ઉપર બે બિલાડીઓ કેવી સિફતથી ,સંપીને ,બેલેન્સ રાખીને એક બીજાને ક્રોસ કરે છે એ કાબિલે દાદ છે.

બિલાડી જેવા મુંગા પ્રાણીઓ પણ એક બીજાને સહકાર આપી સામે આવેલ પ્રશ્નને ઉકેલવાની કેટલી  આવડત ધરાવે છે અને કામમાં સફળતા મેળવે છે એનું આ સરસ ઉદાહરણ છે.આ બે બિલાડીઓ આપણને મનુષ્યોને મુશ્કેલીમાં એક બીજાના સહકારથી, ધીરજ રાખીને મુશ્કેલ લાગતો જીવનનો રસ્તો હોંશિયારીથી કેમ પાર કરાય એ શીખવી જાય છે.

આ ચિત્ર ચિત્ર પર શ્રી ચીમન પટેલ રચિત અછંદાસ કાવ્ય રચના  

                                  અછંદાસ કાવ્ય                                    

આ ચિત્ર જોઈ

સ્તબ્ધ ન થતા!

આ બેઉનો

સહકાર

સહિષ્ણુતા

ને

સફળતા

શીખવે સહુને;

સંપ ત્યાં સદા જંપ!

ચીમન પટેલ ‘ચમન’ (૨૩જાન્યુ’૧૫)

આજની જ ઈ-મેલમાં ચીમનભાઈએ એક બીજું આ સુંદર ચિત્ર  મોકલ્યું છે ,

અને બે શબ્દોના કાવ્ય જેવું  – દીર્ઘાયુ ભવ – એવું યોગ્ય શીર્ષક આપ્યું છે.

CHIMAN PATEL- DOG-BOY FRIEND

 દીર્ઘાયુ ભવ !

આ ચિત્ર પર મારી એક રમુજી હાઈકુ રચના- ચિત્રકુ !

ઓ મારા મિત્ર,

તું નીચો નમ,તારા 

વાળ કાપીએ !

આ ચિત્રનું બીજું કોઈ શીર્ષક અથવા હાઈકુ રચના-ચિત્રકુ- આ પોસ્ટની કોમેન્ટ

બોક્ષમાં લખી જણાવવા વિ.વિ. ના વાચકોને આમન્ત્રણ છે.

વિનોદ વિહાર 

આજ સુધીમાં 201,182 મુલાકાતીઓ !

આભાર દર્શન 

મને જણાવતાં ખુશી થાય છે કે સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧ થી વિનોદ વિહારની શરૂઆત થઇ ત્યારથી આજ સુધીમાં  બ્લોગના મુલાકાતીઓની સંખ્યા ૨૦૦૦૦૦ નો જાદુઈ આંકડો વટાવી ગઈ છે !

આવો સુંદર પ્રતીસાત દર્શાવવા માટે વી.વી.ના સૌ વાચકોનો

અંતરથી આભાર માનું છું. 

વિનોદ પટેલ 

( 645 ) દીકરીની વિદાય વેળાએ .. અછાંદસ કાવ્ય રચના ….. વિનોદ પટેલ

વિ.વિ.ની “દીકરી બચાઓ, દીકરી પઢાઓ” વિશેની પોસ્ટ નમ્બર 643 ના અનુસંધાન રૂપે આજની પોસ્ટમાં મારી એક તાજી અછાંદસ કાવ્ય રચના “દીકરીની વિદાય વેળાએ “ પ્રસ્તુત છે.

આ કાવ્યમાં પોતાની વ્હાલી દીકરીને પિયરગૃહે થી સ્વસુરગૃહે જવા માટે વિદાય કરતા એક પિતાના મનોભાવોને રજુ  કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. આશા છે આપને એ ગમશે.

વિનોદ પટેલ 

kanya vidaay-

 ફોટો સૌજન્ય- ગુગલ ઈમેજ 

દીકરીની વિદાય વેળાએ .. 

ઘેર દીકરી અવતરી,હરખાયા,

સૌએ કહ્યું,ઘરમાં લક્ષ્મી આવી.

જોઇને હૈયું ઠારતી ,ખેલતી,કુદતી,

ભણી ,ગણી,ડાહી બની,

વરસાદમાં વેલી વધે, એમ વધતી,

ખબર પણ ના પડી, એમ એક દિન ,

 ઢીંગલી મારી ,બાલિકામાંથી,

લગ્ન લાયક કન્યા બની ગઈ !

બરાબર યાદ છે એ દિવસો, મને જ્યારે,

થાવા લાગી હતી એના લગ્નની ચિંતાઓ,

અમે જ હર્ષથી છપાવી અને વહેંચી હતી ,

દીકરીના ઘડિયાં લગ્નની કંકોતરીઓ ,

અને એમ છતાં ,

કન્યા વિદાયની એ વસમી વેળાએ,

ક્યાં અદ્રશ્ય થઇ ગયો હતો, લગ્નનો એ હર્ષ ?

દુઃખનાં વાદળ કેમ ઉમટી આવ્યાં હતાં ?

બે આંખોમાં આંસુ બની કેમ વરસી રહ્યાં હતાં ?

હતી જે અમારી આંખોનો ઉજાસ,

એ વ્હાલી અમારી દીકરી, આ વેળા પછી,

શું અમારી આંખોથી ઓજલ થઇ જવાની ?

દુખી દિલ મારું ફરી ફરી કેમ ભીખી રહ્યું હતું ?

દીકરી તું કેમ જાય, થોડું વધુ રોકાઈ ના જા ?

થાપણ હતી મારી , શું હવે એ પારકી બની ગઈ ?

વિનોદ પટેલ,  1-26-2015

( 644 ) ગાંધી બાપુને યાદ કરવાની સીઝન……..—ચન્દ્રકાંત બક્ષી….

Gandhi- Rich and Poor -Quote

 (ઓકટોબર ૨, ૧૮૬૯ – જાન્યુઆરી ૩૦, ૧૯૪૮)

૩૦મી જાન્યુઆરી એટલે વિશ્વ માનવ મહાત્મા ગાંધી  ની પુણ્યતિથિ.

જાન્યુઆરી ૩૦, ૧૯૪૮ ની એ કમનશીબ સાંજે દિલ્હીમાં બિરલા હાઉસની દૈનિક પ્રાર્થના સભામાં જતી વખતે એક માર્ગ ભૂલ્યા દેશવાસીના હાથે પિસ્તોલની ત્રણ ગોળીઓનો શિકાર બનીને રાષ્ટ્રપિતા સદાને માટે પોઢી ગયા.

ગાંધી દેશ માટે જીવ્યા અને દેશ માટે શહીદ બની વિશ્વમાં અમર બની ગયા .

જબ તક સુરજ ચાંદ રહેગા , ગાંધી તેરા નામ રહેગા .

આજની પોસ્ટમાં ગુજરાતી ભાષાના જાણીતા લેખક સ્વ. ચન્દ્રકાન્ત બક્ષીનો મને ગમેલો એક લેખ “ગાંધી બાપુને યાદ કરવાની સીઝન” પ્રસ્તુત કરી મહાત્મા ગાંધીજીને એમની પુણ્યતિથી પ્રસંગે શ્રધાંજલિ આપીએ.

વિશ્વ માનવ મહાત્મા ગાંધીને હાર્દિક પ્રણામ.

વિનોદ પટેલ 

==============================================

ગાંધી બાપુનેયાદ કરવાની સીઝન—ચન્દ્રકાંત બક્ષી

અમેરિકામાં એકવાર ‘સ્પીરો ટી. એગન્યુ’ નામના એક લગભગ અજ્ઞાત રાજકારણી ઉપરાષ્ટ્રપતિપદ માટે ઊભા રહ્યા. અમેરિકામાં ભાગ્યે જ કોઈએ એમનું નામ સાંભળ્યું હતું. તરત જ ત્યાંનાં છાપાંઓમાં રમૂજમાં પૂછાવા માંડયું : ‘સ્પીરો..હૂ?’ (સ્પીરો કોણ?) .પછી તો ‘સ્પીરો હૂ’ ચૂંટાયા અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ પણ બન્યા (અને પૈસા ભેટ લેવાનાઆરોપ નીચે એમને ત્યાગપત્ર પણ આપવું પડયું. એ આડવાત છે).

અજ્ઞાત માણસની મજાકરૃપે આ પ્રયોગ હવે પ્રસિદ્ધ થઈ ગયો છે. ગાંધીજીને સદેહે જોયા હોય એવા મારા જેવા બૂઢીયાઓ હજી જીવે છે. એ ‘દીનબંધુ’ હતા. દીનબંધુ એટલે ગરીબોના બેલી! એમના સંપર્કમાં ચિત્તરંજન દાસ જેવા એ સમયના અત્યંત ધનાઢય માણસો આવ્યા અને ખાદીનાં કુર્તા-ધોતિયાં પહેરીને ‘દેશબંધુ’ થઈ ગયા. હવે દીનબંધુ કે દેશબંધુ રહ્યા નથી અને મોહનદાસ ગાંધી પણ રહ્યા નથી!

ઉત્તમચંદ ગાંધીના પુત્ર કરમચંદ ઉર્ફે કબા ગાંધીની ચોથી વારની પત્ની પૂતળીબાઈના પુત્ર મોહનદાસે આખી જિંદગી થર્ડ ક્લાસના ડબાઓમાં પ્રવાસ કર્યો. (એ વખતે હિન્દુસ્તાની ટ્રેનોમાં ફર્સ્ટ, સેકન્ડ, ઈન્ટર અને થર્ડ એમ ચાર વર્ગ હતા. થર્ડક્લાસ સૌથી કનિષ્ઠ વર્ગ હતો) સરોજિની નાયડુ હસીને કહેતાં કે બાપુને થર્ડ ક્લાસમાં પ્રવાસ કરાવવો અમને બહુ મોંઘો પડી જાય છે! શા માટે? કારણ કે દરેક સ્ટેશને હજારો ભારતવાસીઓ બાપુનાં દર્શન માટે ઊમટી પડતા.એ લોકો મોટરોમાં નહીં, પણ માઈલો દૂરથી ચાલતાં કે ગાડાંમાં આવતા. અહમદ પટેલે સ્વયં મોહનદાસ ગાંધીએ પ્રબોધેલા સિદ્ધાંતો અને મૂલ્યોને જીવનમાં ઉતારવાનો પ્રયત્ન કરવો જોઈએ અને થર્ડ ક્લાસ તો નથી, પણ આજના સેકન્ડ ક્લાસમાં પ્રવાસ કરવો જોઈએ! સ્ટેશનો પર ભીડ નહીં થાય અને જે આવશે એ પોત પોતાની મારુતિ કે ફિયાટ કે સરકારી જીપો-વેનોમાં આવશે, એટલે ગાંધીજીને પડી હતી એવી ‘તકલીફ’ એમને નહીં પડે.

ગાંધીજીના જીવનમાંથી કયા સિદ્ધાંતો અને મૂલ્યો શોધીશું? ગાંધીજી લંડનમાં ‘રોમન લો’લેટિનમાં ભણ્યા હતા. ૧૯૨૨માં જેલમાં બયાન આપતાં એમણે કહ્યું હતું કે મારો વ્યવસાય ખેડૂતનો અને વણકરનો છે. ૬૦ વર્ષે ર૪ દિવસમાં ર૪૧ માઈલ ચાલીને એમણે દાંડી કૂચ કરેલી. એ વખતે નિમક પરનો કર દરેક હિન્દુસ્તાનીના ભાગે વર્ષે ફક્ત પાંચ પૈસા આવતોહતો!

સાદગી કહો કે દેશપ્રેમ કહો, પણ ફાંસી પહેલાંના અંતિમ ચાળીસ દિવસ ભગતસિંહે અંગ્રેજી સરકારનો નિમક વિનાનો ખોરાક ખાધો હતો! વાત સિદ્ધાંતની હતી, વાત મૂલ્યની હતી…

ગાંધીજીની તબિયત બગડી એટલે કસ્તૂરબાની સલાહથી ગાંધીજીએ બકરીનું દૂધ પીવાનીશરૃઆત કરી (બાય ધ વે, કસ્તૂરબા એ ગાંધીજીનાં બા નહીં, પણ ધર્મપત્નીનું નામ છે).એકવાર મદુરાઈમાં એક સભામાં એક વિદ્યાર્થીએ શિકાયત કરી કે ખાદી બહુ મોંઘી પડે છે એટલે ગાંધીજીએ ઉત્તર આપ્યો, ‘ખાદી મોંઘી લાગતી હોય તો ઓછાં કપડાં પહેરવાં ’. એ સભામાંથી ઘેર આવીને ગાંધીજીએ કહ્યું, ‘હવે હું એક ‘લોઈન-ક્લોથ (પોતડી) જ પહેરીશ’. અહમદ પટેલે હાકલ કરી છે એ બરાબર છે : શક્ય એટલી સાદગીથી જીવો!’

એકવાર એક સભામાં એક ગરીબ વૃદ્ધાને અત્યંત ગંદી સાડીમાં જોઈને ગાંધીજીએ સ્વચ્છતા વિશે ટકોર કરી. ગરીબ ડોશીએ કહ્યું કે એની પાસે એક જ સાડી છે! આ ભયાનક ગરીબીએ ગાંધીજીની આંખો ખોલી નાંખી. એમણે કોટ, પાઘડી, ટોપી, કુર્તા આદિનો ત્યાગ કરીને ધોતી અને ચાદર અપનાવી લીધાં.
ગાંધીજી ક્યારેય અમેરિકા ગયા નહોતા.

ગાંધીજીના સિદ્ધાંતો અનુસરવાની હાકલ કરવામાં એક ભયસ્થાન પણ છે. ગાંધીજીએ કેટલું બધું લખ્યું છે એ ગાંધીવાદીઓને પણ ખબર નથી! ૧૮૯૮માં ગાંધીજીએ હિન્દુસ્તાની માટે ‘ગાઈડ ટુ લંડન’ લખી હતી, અને ૧૯૪૮ની ૩૦મી જાન્યુઆરીએ એમની હત્યા થઈ ત્યાં સુધીએ પ્રવૃત્ત રહ્યા હતા.

બે હાથે લખી શકતા હતા. એમના વિચારો એટલા બધા ફેલાયેલા છે કે અહમદ પટેલથી ઝીણાભાઈ દરજી સુધી (ગુજરાતી રાજકારણના ‘એ’થી ‘ઝેડ’ સુધી) ગમે તે માણસ ગાંધીજીના નામે ગમે તે હાકલ કરી શકે છે.

ગાંધીજીના સિદ્ધાંતો અને મૂલ્યો માટે હિંદ સ્વરાજ ‘ઈન્ડિયન હોમરૃલ’ નામનું લગભગ ભૂલાયેલું પુસ્તક જોવું પડશે. ‘ઈન્ડિયન ઓપિનિયન’માં એ ધારાવાહિક પ્રકટ થયું હતું. લેખક અને વાચક વચ્ચેના સંવાદરૃપે! ગાંધીજીએ ૧૪મી ઓક્ટોબર, ૧૯૦૯ને દિવસે એચ.એસ. પોલોકને લખેલા પત્રમાં ‘હિંદ સ્વરાજ’ વિશેનો સારસંક્ષેપ પોતાના શબ્દોમાં જ આપ્યો છે. પુસ્તકમાં પણ એમના વિચારો ફેલાયેલા છે.

Seven sins - Gandhiગાંધીજી પાર્લમેન્ટને ‘વાંઝિયણ અને વેશ્યા’ કહે છે. એમનું કહેવું છે કે વકીલોએ ભારતને ગુલામીની જંજીરોમાં જકડી રાખ્યું છે. હોસ્પિટલો પાપને ટકાવી રાખવા માટે છે. મશીન એ સૌથી મોટું પાપ છે, એનાથી ઘણાં દૂષણો ઉત્પન્ન થાય છે. આધુનિક સંસ્કૃતિનું પ્રતીક છે. ગાંધીજીના મતે મનુષ્ય શરીર એ સર્વશ્રેષ્ઠ મશીનછે.

ગાંધીજીએ સ્વયં પોલોકને લખેલા સંક્ષેપમાં આ વિશે સ્પષ્ટતાઓ છે. મુંબઈ, કોલકતા અને અન્ય નગરો પ્લેગનાં કેન્દ્રો છે. અંગ્રેજો ભારત પર રાજ ચલાવતા નથી, પણઆધુનિક સંસ્કૃતિ રાજ ચલાવી રહી છે – રેલવે, ટેલિગ્રાફ, ટેલિફોન અને આધુનિક શોધોદ્વારા! મેડિકલ સાયન્સ એ ‘બ્લેક મેજિક’નો અર્ક છે.

ઉચ્ચ કક્ષાની મેડિકલ ક્ષમતા કરતાં તો ઊંટવૈદું (ક્વેકરી) વધારે સ્વીકાર્ય છે. હોસ્પિટલો શયતાનનાં ઉપકરણો છે. જાતિગત રોગો (વેનીરીઅલ ડીસીઝીસ) માટે હોસ્પિટલો ન હોત તો આપણામાં એ રોગો પણ ઓછા હોત. રેલવે, ટેલિગ્રાફ, હોસ્પિટલો, વકીલો, ડૉકટરો અને એમના જેવા બધાએ જવું પડશે અને તથા કથિત બધા જ ઉચ્ચ વર્ગોએ સભાન થઈને ર્ધાિમક અને સાદું જીવવું પડશે. ભારતે મશીનોમાંથી બનેલાં કપડાં નહીં પહેરવાં જોઈએ, એ મશીનો યુરોપિયન હોય કે ભારતીય હોય, બંને વર્જ્ય છે.

ગાંધીજીના વિચારોને અનુસરવાનું કહેવું એક ખતરનાક ધંધો છે. ગાંધીજીના સેક્સ વિશેના વિચારોથી જવાહરલાલ નેહરુ પણ ચમકી ગયેલા! સપ્ટેમ્બર, ૧૯૧૯માં ગાંધીજીએ ‘નવજીવન’ શરૃ કર્યું ત્યારે ‘અમારો ઉદ્દેશ’ નામનો એક લેખ લખ્યો હતો. એ લેખમાંથી એકલીટી આ પ્રમાણે હતી : ‘…જન્મ અને કર્મથી ગુજરાતી હોઈ હું ગુજરાતના જીવનમાં ઓતપ્રોત થઈ જાઉં તો જ હું હિંદની શુદ્ધ સેવા કરી શકું.’

ગુજરાતની વિધાનસભાની મોંઘી મોંઘી દીવાલો બગડી જવાનો ભય ન હોય તો આ વાક્ય સભાકક્ષમાં મોટા અક્ષરે કોતરી લેવા જેવું છે!

ગાંધીજી વિશે વિદેશી પત્રકારો અને વિચારકોએ હંમેશાં લખ્યું છે અને આદરભાવથી લખતા રહ્યા છે. જ્હોન ગંથરે ‘ઈનસાઈડ એશિયા’માં લખ્યું છે : એ માણસે કિસ્મત સામે યુદ્ધ કર્યું.. અને જે કિસ્મતથી પણ વધારે સમર્થ છે એવા બ્રિટિશ સામ્રાજ્ય સામે યુદ્ધ કર્યું (પૃષ્ઠ ૩૮૪). એ એક અસામાન્ય આપખુદશાહ છે, જે પ્રેમથી રાજ ચલાવે છે (પૃ. ૩૮૪). આત્મકથાને અંતે મિ. ગાંધી લખે છે કે મારે મારી જાતને શૂન્ય બનાવી દેવી છે. જ્હોન ગંથરે ચીનની માઓત્સે તુંગની ‘લોંગ માર્ચ’ અને ગાંધીજીની દાંડીકૂચની તુલના કરી છે. એ લખે છે : (ગાંધીજીની) દાંડીકૂચ, એ ચીનના રેડ આર્મીની ‘લોંગ’ માર્ચના એક અપવાદને બાદ કરી દઈએ તો આધુનિક ઈતિહાસની સૌથી યશસ્વી ઘટના હતી. દાંડીકૂચને અંતે ગાંધીજીએ કહ્યું હતું : હું કુત્તાને મૌતે મરીશ, મારાં હાડકાં કુત્તાઓ ચાટી જાય એ કબૂલ છે, પણ હું તૂટેલો,ભગ્ન હૃદય પાછો નહીં આવું!

અંતે પૃષ્ઠ ૪૦૯ પર પત્રકાર જ્હોન ગંથર ગાંધીજીને અંતિમ અંજલિ આપે છે :

“અને કેવી ભવ્ય, જાજ્વલ્યમાન કારકિર્દી (ગાંધીજીની) હતી! એમની મહાનતમ સિદ્ધિ એ છે કે એમણે હિન્દુસ્તાની પ્રજાને નવો સ્પિરિટ, નવી એકતા આપ્યા. એમનો ઈશ્વર, જે પણ હોય, જ્યારે ગાંધી આવશે ત્યારે એનો બહુ પ્યારથી સ્વીકાર કરશે.”

ડેલ કાર્નેગીના ‘હાઉ ટુ સ્ટોપ વરીયિંગ એન્ડ સ્ટાર્ટ લિવિંગ’માં પ્રાર્થના વિશે એક પ્રકરણ છે અને એમાં ડેલ કાર્નેગીએ ગાંધીજી અને એમની પ્રાર્થનાસભાઓ વિશે બહુ અહોભાવથી લખ્યું છે. ગાંધીજીનું એક ઉદાહરણ પણ ટાંક્યું છે : હું પ્રાર્થના ન કરતો હોત તો ક્યારનો ય મરી ગયો હોત! નેપોલિયન હીલની થિંક એન્ડ ગ્રો રિચ એક એવી કૃતિ છે, જેણે લાખો વાચકોને માર્ગદર્શન આપ્યું છે. એમાં નેપોલિયન હીલે બે પાનાં ગાંધીજી વિશે લખ્યાં છે અને તે બે પાનાં ખૂબ જ પ્રશંસાત્મક છે. શ્રદ્ધા (ફેઈથ)નો વિજય જોવો હોયતો ગાંધીજીનું જીવન જુઓ! આ નિઃશસ્ત્ર, નાના માણસે બ્રિટિશ મહાસત્તા સામે શ્રદ્ધાથી કેટલી વિરાટ અને અહિંસક સેના ઊભી કરી છે… જે સેના માટે લાખો ડોલર ખર્ચ્યા હોત તોપણ નિષ્ફળ જાત.

લૂઈ ફિશરે હિન્દુસ્તાન આવીને ગાંધીજી સાથે સેવાગ્રામમાં રહીને ગાંધીજી વિશે એક પુસ્તક લખ્યું હતું, પર્લ બક અને એડગર સ્નોએ ગાંધીજી વિશે ભાવુક આદરથી લખ્યું છે. નવેમ્બર ૧૩, ૧૯૫૦ ‘ટાઈમ’ સાપ્તાહિકે જ્યોર્જ બર્નાર્ડ શોને અંજલિ આપતા નોંધ કરી હતી : એ અર્થશાસ્ત્રના ગાંધી બની ગયા!

અને કદાચ સૌથી પ્રવાહી આદરાંજલિ ‘રાષ્ટ્રપિતા’ પુસ્તકના આમુખમાં જવાહરલાલ નેહરુએ આપી છે, જે હિંદી પત્રિકા ‘આજકાલ’ના ઓક્ટોબર,૧૯૫૦ના અંકના બાવનમા પૃષ્ઠ પર છે (એ અંજલિ નેહરુના શબ્દોમાં):

“હરજગહ ગાંધીજી કા નામ પહૂંચા થા, ગાંધીજી કી શોહરત પહૂંચી થી. ગૈરોં કે લિયે ગાંધી હિંદુસ્તાન ઔર હિંદુસ્તાન ગાંધી. હમારે દેશ કી ઇજ્જત બઢી. દુનિયાને તસલીમ કિયા કિ અજીબ ઊંચે દર્જે કા આદમી હિંદુસ્તાન મેં પૈદા હુઆ. ફિરસે અંધેરે મેં રોશની આઈ…”

ક્લોઝ અપ

સંત અને પાપી વચ્ચે એક જ ફરક હોય છે. દરેક સંતને એક ભૂતકાળ હોય છે અનેદરેક પાપીને એક ભવિષ્ય હોય છે. – ઓસ્કાર વાઈલ્ડ

(સ્વ-ચંદ્રકાન્ત બક્ષીના ઉત્કૃષ્ઠ નિબંધો’માંથી સાભાર )

================================================

અંગ્રેજો ભારત છોડો- ક્વિટ ઇન્ડિયા -ગાંધીજીની આ ઐતિહાસિક હાકલ એટલે  

દેશની આઝાદીની લડતની ચરમ સીમાનો સમય-એ દિવસ હતો ૮મી

ઓગસ્ટ,૧૯૪૨ નો દિવસ .આ વખતના મહાત્મા

ગાંધીને નિહાળો આ વિડીયોમાં .

TRUTH IS GOD- GANDHI 

Gandhi-truth  is God

( 643 ) શ્રી મોદીનું એક નવું અભિયાન – બેટી બચાઓ-બેટી પઢાઓ’ ….

 

Dikri-1

આ પ્રજાસત્તાક દિને જેમને પદ્મશ્રીના ઈલ્કાબથી નવાજવામાં આવ્યા છે એ ડો.ગુણવંતભાઈ શાહએ એમના ઉપર ચિત્રમાંના  અવતરણમાં દીકરીના નામનો મહિમા કાવ્યમય શૈલીમાં કેવો સુંદર કહી દીધો છે ! દીકરી ભલે નજર સામે ના હોય પણ મા-બાપના હૈયામાં તો એનો સદાનો વાસ હોય છે. એમનું હૈયું દીકરી  જીંદગીભર માટે હર્યું ભર્યું રાખે છે. 

એક મિત્રના ફેસ બુક પેજ પરથી પ્રાપ્ત કોઈ પુરુષે કહેલાં  સ્ત્રીના વિવિધ રૂપો વિશેનાં આ ઉત્તમ વાક્યો વાંચવા જેવાં છે : 

૧) જ્યારે હું જન્મયો ત્યારે એક સ્ત્રીએ મને છાતી સરસો ચાંપ્યો હતો…તે મારી મા હતી.

૨) બાળક તરીકે હું મોટો થતો હતો ત્યારે મારી સાથે રમવા અને મારી સંભાળ લેવા એક સ્ત્રી હતી…તે મારી બહેન હતી.

૩) હું શાળાએ જવા લાગ્યો. મને શીખવામાં મદદ કરવા માટે એક  સ્ત્રી હતી…મારી શિક્ષીકા.

૪) મારે સતત કોઇનુ સાનિધ્ય, સથવારો અને પ્રેમની જરુર હતી,ત્યારે પણ એક સ્ત્રી મોજુદ હતી…તે મારી પત્ની હતી.

૫) જ્યારે હું રુક્ષ બન્યો ત્યારે મને પીગળાવવા એક સ્ત્રી હતી…તે મારી પુત્રી હતી.

૬) જ્યારે હું મૃત્યુ પામીશ ત્યારે મને સમાવી લેવા એક સ્ત્રી હશે…તે મારી માતૃભૂમિ હશે.

નરેન્દ્ર મોદી સરકારે આ વખતની ૨૬ મી જાન્યુઆરી પરેડનો થીમ ‘નારી શક્તિ’ રાખ્યો હતો એટલે પરેડમાં લશ્કર, નૌકા દળ અને હવાઈ દળએ  તેમના તમામ-મહિલા સૈનિકોના સંઘ ઉતાર્યા હતા.આ કેટલું ભવ્ય દ્રશ્ય હતું ! અમેરિકાના પ્રેસીડન્ટ બરાક ઓબામા પણ એ જોઇને ખુશ ખુશ થઈ ગયા હતા . 

શ્રી મોદીનું નવું અભિયાન -‘બેટી બચાઓ-બેટી પઢાઓ’  

ભારતના વડા પ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદી રાજકારણના દાવપેચ ખેલનાર એક વિચક્ષણ રાજકારણી તો છે જ પણ એક અદના સમાજકારણી પણ છે.મહાત્મા ગાંધીની જેમ તેઓ સમજે છે કે રાજ્ય માટે સમાજ નથી પણ સમાજ માટે રાજ્ય છે.પ્રજાએ મોટી આશાઓ અને અરમાનો સાથે સોંપેલી સતાનો ઉપયોગ અંગત હિતો સિદ્ધ કરવા માટે નથી પણ લોક સમસ્તની સેવા માટે છે એમ તેઓ માને છે.

શ્રી મોદી ગુજરાતના વડનગર ગામમાં આર્થિક રીતે પછાત મોદી કુટુંબમાંથી આવ્યા છે.વડનગર સ્ટેશન ઉપર ચા વેચનાર એક કિશોરમાંથી,પોતાની સૂઝબુઝ અને દેશ સેવાની ભાવનાથી સ્વ પુરુષાર્થ વડે વડા પ્રધાન જેવા દેશના સર્વોચ્ચ પદ સુધી પહોંચ્યા છે. આને કારણે સામાન્ય જનતાના પ્રશ્નો વિષે મૂળભૂત જ્ઞાન અને અનુભવ ધરાવે છે. એમના મૂળને તેઓ ભૂલ્યા નથી.

દેશના વડા પ્રધાનનું પદ સંભાળ્યાને હજુ તો આઠ જ મહિના પસાર થયા છે પરંતુ આ ટૂંકા ગાળામાં દેશની સામાન્ય જનતાને સ્પર્શતી નીચેની યોજનાઓ શ્રી મોદીએ દેશની સામે મૂકી દીધી છે.

૧. પ્રધાન મંત્રી જન-ધન યોજના – Pradhan Mantri Jan Dhan Yojna 

વડાપ્રધાને ૧પમી ઓગસ્ટે દિલ્હીના લાલ કિલ્લા ઉપરથી ‘જનધન યોજના’ શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી હતી.આ ૨૧મી સદીમાં દેશની ૪૦ ટકા જેટલી વસ્તી પાસે પોતાનુ બેન્ક એકાઉન્ટ નથી.યોજનાના પહેલા જ દિવસે સમગ્ર દેશમાં દોઢ કરોડ નવાં ખાતાં ખોલવામાં આવ્યાં હતાં .૨૬ મી જાન્યુઆરી ૨૦૧૫ સુધીમાં ૮ થી ૧૦ કરોડ ખાતાં ખોલાઈ જશે એમ મનાય છે.આજે એક જ સપ્તાહમાં સૌથી વધુ ખાતેદારોની સંખ્યા માટે ગ્રીનીચ બુક ઓફ રેકોર્ડમાં એની નોધ લેવાઈ ચુકી છે.આ યોજના હેઠળ તમામ ખાતેદારોને એક લાખ રૂપિયાનો અકસ્માત વીમો અને ૩૦ હજાર રૂપિયાનુ વધારાનું વીમા કવચ પણ અપાશે. 

૨. સ્વચ્છ ભારત અભિયાન- Swachh Bharat Abhiyan 

૨ જી ઓક્ટોબર, ૨૦૧૪ ના રોજ ગાંધી જયંતીના દિવસથી દેશભરમાં સ્વચ્છ ભારતનું અભિયાન શરુ થયું છે.

૩.મેક-ઇન-ઇન્ડિયા અભીયાનMake in India

માહિતી વિકિપીડીયાની આ લીંક ઉપર વાંચો.

૪.‘બેટીબચાઓ-બેટી પઢાઓ’ મિશન/સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના

૨૨મી જાન્યુઆરી ૨૦૧૫ના રોજ હરિયાણાથી વડા પ્રધાન મોદીના હસ્તે આ ચોથી યોજનાના શ્રી ગણેશ થયા છે.

આજે ભારતમાં સ્ત્રી-પુરુષના જાતિ પ્રમાણના આંકડાઓમાં ઘણી અસમાનતા નજરે પડે છે. કન્યા ભ્રુણ હત્યાને લીધે નવ જાત છોકરીઓની સંખ્યામાં ઘટાડો થતો જાય છે. હરિયાણામાં એ પ્રમાણ ૧૦૦૦ છોકરાઓએ ૭૫૦- ૮૦૦ છોકરીઓ જન્મ લેતી હોય છે.

સ્ત્રી-પુરુષના જાતિ પ્રમાણના આંકડાઓમાં ઘણી અસમાનતાને ધ્યાનમાં રાખીને તથા બાળકીઓને સમાન હકો મળી રહે એ માટે ‘બેટી બચાઓ-બેટી પઢાઓ’ મિશન અને સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજનાઓને લોંચ કરવાનો કાર્યક્રમ તારીખ ૨૨મી જાન્યુઆરી ૨૦૧૫ના રોજ વડા પ્રધાન મોદીના હસ્તે હરિયાણામાં યોજવામાં આવ્યો હતો.

 ‘બેટી બચાઓ-બેટી પઢાઓ’ મિશન હાલ ૧૦૦ જેટલા જિલ્લામાં લાગુ પાડવામાં આવશે. આ બે મિશનનો હેતુ બાળકીઓને સુરક્ષા તથા શિક્ષણ પૂરું પાડવાનો છે.

Dikri-2આ લોન્ચ થયેલા ‘બેટી બચાઓ-બેટી પઢાઓ’ના મિશનની બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર બોલિવુડની ધકધક ગર્લ માધુરી દીક્ષિત બની હતી.દેશમાં બાળકીઓના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે માધુરી આગળ આવી હતી. માધુરી દીક્ષિત અને નરેન્દ્ર મોદી એક જ સ્ટેજ પર જોવા મળ્યા હતા.

માધુરી દીક્ષિતે ટ્વીટર પર આ સમાચાર આપતાં ખુશી વ્યક્ત કરી હતી. લોન્ચિંગ સમયે માધુરીએ દુ:ખ વ્યક્ત કરતાં કહ્યું હતું કે આપણે ચંદ્ર અને મંગળ પર પહોંચી ગયા છે, પરંતુ હજી પણ દીકરીઓને બોજારૂપ ગણવામાં આવે છે એ દુખની વાત છે.આજે દીકરીઓ ઘણાં ક્ષેત્રોમાં આગળ આવી રહી છે.

વધુમાં શ્રી મોદીએ કહ્યું હતું કે જો દેશમાં એક હજાર બાળકો પેદા થાય તો એક હજાર બાળકી પણ પેદા થવી જ જોઈએ. માતા-પિતા બાળકીઓને શિક્ષણ આપવા માટે ૫૦ વખત શા માટે વિચારતાં હશે ?એવો એમણે પ્રશ્ન કર્યો હતો.ઘડપણમાં દીકરાઓ જ સેવા કરશે એ માન્યતા ભૂલ ભરેલી છે. ઘણી વખત દીકરાઓ કરતાં  દીકરીઓ ઘડપણમાં મા-બાપની વધુ મદદે આવતી હોય છે  એમ એમને કહ્યું હતું.

જો છોકરીઓને જન્મવા જ નહીં દો તો વહુ ક્યાંથી લાવશો?-શ્રી મોદી

બીજી બાજુ નરેન્દ્ર મોદીએ એમના પ્રવચનમાં જનતાને  પૂછ્યું હતું કે જો છોકરીઓને જન્મવા જ નહીં દો તો  તમારા છોકરાઓ માટે વહુ ક્યાંથી લાવશો?

શ્રી મોદીએ બેટી બચાઓ ,બેટી પઢાઓ” અભિયાન લોન્ચ કરતી વેળાએ કરેલ પ્રવચનમાં દીકરી જન્મે એ પહેલાં જ ગર્ભમાં કરાતી એની હત્યા રોકવા માટે સૌને દર્દ ભરી અપીલ કરી હતી. આવી થતી હત્યાઓ માટે સમાજમાં લોકોની દીકરીઓ પ્રત્યેની દુષિત માનસિકતાને જવાબદાર ગણાવી હતી. પૈસાને લોભે આવું નીચ કામ કરવા તૈયાર થનાર ડોક્ટરોની પણ એમણે ઝાટકણી કાઢી હતી.એમના આ પ્રવચનનો એક અંશ નીચેના વિડીયોમાં છે.

PM Modi makes emotional appeal for girls, denounces foeticide 

https://www.youtube.com/watch?v=9X29v9esSnA

 

સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના 

શ્રી મોદીએ લોન્ચ કરેલ આ યોજના અન્વયે ૧૦ વર્ષની ઉમર નીચેની બાલિકાઓ માટે બેન્કમાં એમના ખાતાં ખોલવામાં આવશે. નીચેના વિડીયોમાં શ્રી મોદી સાથે માધુરી દીક્ષિત,મેનકા ગાંધી અને સ્મૃતિ ઈરાની પણ છે. 

PM Modi launches ‘Sukanya Smridhi Yojana’

https://www.youtube.com/watch?v=onJ2gwPhAc8

આ પ્રસંગનો અહેવાલ અને શ્રી મોદીનું આખું પ્રવચન નીચેના યુ-ટ્યુબ વિડીયોની નીચેની લીંક ઉપર ક્લિક કરીને સાંભળો /જુઓ. 

PM MODI’S SPEECH-BETI BACHAO -BETI PADHAO 

ફેસ બુક પેજમાંથી પ્રાપ્ત એક પ્રસાદી …  

dikri-5

 

 

( 642 ) “હું કોણ છું ?” … ચિંતન લેખ … ભાગ-૨ ….. (સંકલિત )

આ અગાઉની પોસ્ટ નમ્બર 641 – “હું કોણ છું ?” ના અનુસંધાનમાં આજની પોસ્ટમાં આગળ ચર્ચા કરવામાં આવી છે.

“હું કોણ છું ?” વિશે તત્વના જાણકાર બે તત્વવેતાઓ ,અક્રમ વૈજ્ઞાનિક દાદા ભગવાન અને  મહા યોગી રમણ મહર્ષિના વિચારો સંકલિત કર્યા છે એ આપને માટે વિચારવા માટે મનનો ખોરાક બનશે એવી આશા છે.

સૌથી પ્રથમ રાજેશ વ્યાસ “મિસ્કીન “ નું આ સરસ કાવ્ય “માણસ છું  “ આસ્વાદ માટે પ્રસ્તુત છે .

માણસ છું  —–રાજેશ વ્યાસ “મિસ્કીન “

હૈયે તો છું પણ હોઠેથી ભુલાઈ ગયેલો માણસ છું,
હું મારા ડાબે હાથે ક્યાંક મુકાઈ ગયેલો માણસ છું.

સૌ જાણે છે કે ચાવું છું હું પાન હંમેશા મઘમઘતાં,
હર પિચકારીમાં રોજ અહીં થૂંકાઈ ગયેલો માણસ છું.

પાણીમાં પડેલાં કાગળના આકાર જેવા છે શ્વાસ બધા,
જીવું છું ઝાંખુ પાંખું હું ભૂંસાઈ ગયેલો માણસ છું.

પાણીનો છે આભાસ એવો લાગું છું સ્વયં દરિયા જેવો,
કંઈ એવી તરસથી રણ જેવું સુકાઈ ગયેલો માણસ છું.

ક્યારેક એવું પણ લાગે છે આ વસ્તીમાં વસનારાને,
એક સાવ બજારુ ઓરત છું ચૂંથાઈ ગયેલો માણસ છું.

સૌ આવી ગુનાહો પોતાના કબૂલીને મનાવે છે મિસ્કીન,
કોને કહેવું હું મારાથી રિસાઈ ગયેલો માણસ છું.

-રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન’

 

“હું કોણ છું?” ઉપર દાદા ભગવાનના વિચારો .

“  હું કોણ છું?”નો જવાબ આપતાં દાદા ભગવાને સરસ કહ્યું છે કે …. 

એનો જવાબ મેળવવા માટે આપણા આત્માને ઓળખીને  અનુભવ કરો.

જીવન માત્ર જીવવા કરતાં કંઇક વધારે છે. જીવન માત્ર જીવી જવા સિવાય કશુંક વધારે હોવું જોઈએ. જીવનનો ધ્યેય ઉચ્ચ હોવો જોઈએ. મનુષ્ય જીવનનો ધ્યેય ‘હું કોણ છું?’ ની ઓળખાણ પામવી તે છે. અનંત અવતારથી ‘હું કોણ છું’ ની ઓળખાણ જ અટકી છે. ‘હું કોણ છું?’ની શોધની ખૂટતી કડીઓ જ્ઞાની પુરુષની વાણીમાં પ્રાપ્ત થાય છે.

હું કોણ છું?, હું કોણ નથી?, આત્મા કોને કહેવાય?, મારું શું છે?, મારું શું નથી?, બંધન શું છે? મોક્ષ(મુકિત) શું છે? ભગવાન ક્યાં છે? ભગવાન શું છે?, જગતનો ‘કર્તા’ કોણ છે?,

ભગવાન ‘કર્તા’ છે કે નથી?  ભગવાનનું ખરું સ્વરૂપ શું છે?’ આ જગતમાં રીયલ ‘કર્તા’ નો સ્વભાવ શું છે? જગત કોણ ચલાવે છે?, કેવીરીતે ચાલે છે? ભ્રાંતિનું ખરુ સ્વરૂપ શું છે? જે આપણે જાણીએ છીએ તે સાચું(રીયલ) છે કે ભ્રાંતિ છે? પોતાની પાસે જે જ્ઞાન છે તેનાથી પોતે મુક્ત થશે કે બંધનમાં રહેશે?

અહીં, તમને આ પ્રશ્નોની પાછળનાં સત્યની સ્પષ્ટ સમજણ પ્રાપ્ત થશે. આ વિશાળ નવો ખજાનો છે. આ અક્રમ વિજ્ઞાનમાં અદ્‍ભૂત શકિત છે.

વધુ જાણવા માટે

નીચેની લીંક ઉપર આગળ વાંચો.

 http://www.dadabhagwan.in/vaignanik-ukel/aadhyatmik-vignan/hun-kon-chhu/#sthash.jba1Cze6.dpuf

” હું કોણ “Self-enquiry ઉપર મહા યોગી રમણ મહર્ષિ

વિકિપીડીયાની આ અંગ્રેજી લીંક મહા યોગી રમણ મહર્ષિ ઉપર એમના વિષે જે પુષ્કળ માહિતી આપી છે એમાં ” હું કોણ “(Self- Inquiry ) વિષે એમના વિચારોની ચર્ચા કરી છે એ નીચે પ્રસ્તુત છે.

Self-enquiry

See also: Self-enquiry and Hua Tou

At the highest level that could be expressed in words Ramana would say that “consciousness alone exists”; if this was met with doubt by the questioner, Ramana would say that this truth was being obscured by self-limiting ideas of the mind. For those followers who were so immersed in the self-limiting ideas of the mind that they could not experience the highest truth, Ramana prescribed an innovative method of self-attention which he called self-enquiry..

He recommended this technique so often and so insistently in response to questions on self-liberation and the classic texts on Yoga and Vedanta that it was regarded by many people as the most distinctive motif in his teachings:

Enquiry in the form “Who am I?” alone is the principal means. To make the mind subside, there is no adequate means other than self-enquiry. If controlled by other means, mind will remain as if subsided, but will rise again.

Self-enquiry is the constant attention to the inner awareness of “I” or “I am”. Sri Ramana Maharshi frequently recommended it as the most efficient and direct way of discovering the unreality of the ‘I’-thought.

Enquiring the “I”-thought, one realises that it raises in the hṛdayam (heart). The ‘I’-thought will disappear and only “I-I” or Self-awareness remains, which isSelf-realization or liberation:

What is finally realized as a result of such enquiry into the Source of Aham-vritti (I-thought) is verily the Heart as the undifferentiated Light of Pure Consciousness, into which the reflected light of the mind is completely absorbed.

Ramana warned against considering self-enquiry as an intellectual exercise. Properly done, it involves fixing the attention firmly and intensely on the feeling of ‘I’, without thinking. Attention must be fixed on the ‘I’ until the sense of “I” disappears and the Self is realised. Ramana’s written works contain terse descriptions of self-enquiry. Verse thirty of Ulladu Narpadu:

Questioning ‘Who am I?’ within one’s mind, when one reaches the Heart, the individual ‘I’ sinks crestfallen, and at once reality manifests itself as ‘I-I’. Though it reveals itself thus, it is not the ego ‘I’ but the perfect being the Self Absolute.

Verses nineteen and twenty of Upadesa Undiyar describe the same process in almost identical terms:

19. ‘Whence does the ‘I’ arise?’ Seek this within. The ‘I’ then vanishes. This is the pursuit of wisdom.

20. Where the ‘I’ vanished, there appears an ‘I-I’ by itself. This is the infinite.

Ramana considered the Self to be permanent and enduring, surviving physical death. “The sleep, dream and waking states are mere phenomena appearing on the Self”, as is the “I”-thought. Our “true nature” is “simple Being, free from thoughts”. Ramana’s own death experience when he was 16 already contains the practice of self-enquiry. After raising the question ‘Who am I?’ he “turned his attention very keenly towards himself”.

His earliest teachings are documented in the book Nan Yar? (Who am I?), in which he elaborates on the “I” and Self-enquiry:

  • “Of all the thoughts that rise in the mind, the thought ‘I’ is the first thought.”

  • “What is called mind is a wondrous power existing in Self. It projects all thoughts. If we set aside all thoughts and see, there will be no such thing as mind remaining separate; therefore, thought itself is the form of the mind. Other than thoughts, there is no such thing as the mind.”

  • “That which rises in this body as ‘I’ is the mind. If one enquires ‘In which place in the body does the thought ‘I’ rise first?’, it will be known to be in the heart [spiritual heart is ‘two digits to the right from the centre of the chest’]. Even if one incessantly thinks ‘I’, ‘I’, it will lead to that place (Self)’.”

  • “The mind will subside only by means of the enquiry ‘Who am I?’. The thought ‘Who am I?’, destroying all other thoughts, will itself finally be destroyed like the stick used for stirring the funeral pyre.”

  • “If other thoughts rise, one should, without attempting to complete them, enquire, ‘To whom did they arise?’, it will be known ‘To me’. If one then enquires ‘Who am I?’, the mind (power of attention) will turn back to its source. By repeatedly practising thus, the power of the mind to abide in its source increases.”

  • “Knowledge itself is ‘I’. The nature of (this) knowledge is existence-consciousness-bliss.”

  • “The place where even the slightest trace of the ‘I’ does not exist, alone is Self.”

  • “The Self itself is God.”

 

 છેવટે,જાણીતા લેખક અને વિચારક શ્રી મોહમદ માંકડનો એક ચિંતન લેખતમારો હું કોઈને વાગે નહી એ જોજો “ સંદેશ.કોમ ના સૌજન્યથી વાંચો . 

તમારો હું કોઈને વાગે નહી એ જોજો ……મોહમદ માંકડ

 

( 641 ) ” હું કોણ છું ?” ……એક ચિંતન લેખ …… વિનોદ પટેલ

મારા સુરત નિવાસી સાહિત્ય રસિક મિત્ર શ્રી ઉત્તમભાઈ ગજ્જરે એક વાર એમના એક ઈ-મેલમાં નીચેનું ચિત્ર મને જોવા માટે મોકલ્યું  હતું .

 I - HU... Uttam Gajjar

મને એ ચિત્ર ખુબ ગમ્યું હતું એટલે એને મારા ગમતા ચિત્રોના ફોલ્ડરમાં સેવ કરી રાખ્યું હતું. આજે એ ફોલ્ડરમાં આ ચિત્ર જોતાં મનમાં વિચાર મંથન ચાલ્યું. એમાંથી જે કાવ્ય રચનાએ આકાર લીધો એ કાવ્ય રચના આ રહી …

હું કોણ છું ? 

હું નથી કોઈની સાથે કોઈ જાતની હરીફાઈમાં,

નથી પુરવાર કરવી મારી જાતને સહુથી અદકેરી,

નથી રમવી મારે એવી કોઈ રમત,

જેમાં મારી રમત જ બરાબર છે એવો ગર્વ હોય.  

અન્યો કરતાં ચડિયાતો છું એવી કોઈ ,

ભ્રામક રમત રમવાનો મને નથી અભરખો.

હું તો ફક્ત એવા પ્રયત્નમાં જ વ્યસ્ત છું ,

જે મારી જાતને આદર્શ આદમી બનાવી શકે .

  

મારી જે છે અને જેવી છે એ જાતને, 

ગઈકાલ હતી એના કરતાં આજે બહેતર બને,

એ માટે સતત કોશિશ કરી રહેલો, 

એક નમ્ર ,અદનો, અધુરો આદમી હું છું .

વિનોદ પટેલ

સૃષ્ટિનું સર્જન થયું અને માણસ વિચારતો થયો એ ઘડીથી આ મથામણ ચાલું જ કે “ હું કોણ છું? ક્યાંથી આવ્યો છું? 

યાદ આવે છે આદિ શંકરાચાર્ય લિખિત ભજ ગોવિન્દમ નો આ શ્લોક ..

कस्त्वं क: अहं कुत आयात: का मे जननी को मे तात: ।

इति परिभावय सर्वमसारं विश्वं त्यक्त्वा स्वप्नविचारम् ॥ 

(તું કોણ? હું કોણ? હું ક્યાંથી આવ્યો? મારી મા કોણ? મારા પિતા કોણ? એમ વિચાર્યા કર. આ સર્વ જગત અસાર અને સ્વપ્નવત્ છે, તેનો ત્યાગ કર)

એમના કહેવા પ્રમાણે આપણું આ આખું જગત એક સ્વપ્ન છે, ભ્રમણા છે .જે દેખાય છે એ પણ નથી. प्रज्ञानं ब्रह्म । 

જીંદગી જીતવાની જડીબુટ્ટી શીખવતી એમની  ઝલક કોલમમાં કવી અને ચિંતક સ્વ. સુરેશ દલાલે “હું  છું કોણ ?” ના જવાબમાં સરસ લખ્યુંછે .

“હું વિચારોના વમળમાં ફસાયેલો હેમ્લેટ નથી. ટુ બી ઓર નોટ ટુ બીના સરકસી હિંચકા પર હું અહીંથી તહીં સામસામે અથડાતો અટવાતો નથી કે નથી હું ઑથેલો કે સીધો જ આચારમાં પકડાઈ જાઉં કે જકડાઈ જાઉં અને પછી પસ્તાયા કરું.

હું શંકા-કુશંકાથી ઘેરાયેલો અર્જુન નથી કે લડું કે ન લડું ની દ્વિધામાં રહેંસાતો, ભીંસાતો હોઉં. મારા સ્વારથ પર કૃષ્ણ તો હોય જ ક્યાંથી ?

હું રોમિયો નથી કે ભોમિયો નથી.

તો પછી, હું છું કોણ ?

હું છું આજનો માણસ. સવારથી રાત સુધી ઘણું બધું કરતો અને કશુંય ન કરતો. એના નામને અને ઈતિહાસને સ્નાન સૂતકનો સંબંધ નથી. એનું નામ તો રેશનકાર્ડમાં જ રોશન થાય. બહુ બહુ તો પાસપોર્ટમાં લખાય.

એને આંતરયુદ્ધ કે બાહ્ય્યુદ્ધનો પરિચય છે અને નથી. એ તો માત્ર મરણ સુધી જીવવું પડે એટલા માટે જીવે છે. એક વાર એનું નામ કંકોતરીમાં છપાયું તે છપાયું અને મરણનોંધમાં છપાશે ત્યારે એ હશે પણ નહીં.

જીવન મારું અંધ છે, મરણ મારો સ્કંધ છે, લૌકિક વહેવાર બંધ છે.”

સ્વ. સુરેશ દલાલ 

આમ હું કોણ છું ” એ પ્રશ્નનો જવાબ શોધવા માટે  માણસની આખી જિંદગી પસાર થઇ જાય છે છતાં એનો સાચો ઉકેલ એ નથી મેળવી શકતો .

સંત સુરદાસે એના એક ભજનમાં ગાયું છે કે  ” મોસમ કૌન કુટિલ ખલ્કામી ” એટલે કે આ જગતમાં મારા જેવો કોઈ ખરાબ માણસ નથી .અભિમાનને –ઈગો -ને  મારવા માટે આ ફિલસુફી કામ લાગે એવી છે  .

જાતે ફુલાઈને ફાળકો થઇએ શું કામનું ! અભિમાન-ઇગો-નો ફુગ્ગો ફૂટતાં વાર લાગતી નથી એમાંથી હવા નીકળી જતાં જ આપણી મૂળ જાત ઉપર આપણે આવી જઈએ છીએ .

જ્યોતીન્દ્ર દવેએ એમની આત્મકથાનું નામ સરસ આપ્યું છે -” અલ્પાત્માનું આત્મ પુરાણ “

મહાત્મા ગાંધીએ એમની આત્મકથામાં એમની નબળાઈઓ અને ભૂલો છુપાવ્યા વિના જણાવી દીધી છે .ગાંધીજી પોતાની ભૂલોમાંથી શીખી , જાત પરીક્ષણ કરી, જીવનને બહેતર બનાવવાના પ્રયોગો કરતા રહ્યા હતા. એમણે લખેલ આત્મકથાનું નામ પણ “સત્યના પ્રયોગો “એવું રાખ્યું છે એ કેટલું સુચક છે  !

આવા સત્યને શોધવાના એમણે કરેલા સતત પ્રયોગોએ જ એમને પોરબંદરના અદના આદમી ” મોહનદાસ ગાંધી”માંથી વિશ્વના “મહાત્મા ગાંધી “ બનાવી દીધા. 

બીજું એવું જ એક ચિત્ર જે મેં સેવ કરેલ છે એ આ રહ્યું .એમાં પણ સરસ સંદેશ છે.

“ હું “ અને  “ અમે “

I -hu. -2

“ હું “ જ્યારે “ અમે “ સાથે મળે ત્યારે શક્તિઓનો સરવાળો થાય છે.

મિત્રોનો સાથ નવી શક્તિનો સંચાર કરે છે.

સંઘ શક્તિ જેવી શક્તિશાળી કોઈ ચીજ નથી. એક દાતણના તમે સહેલાઈથી બે ટુકડા કરી શકો પણ દાતણની ઝુડીના તમે બે ટુકડા તમારા હાથોની મદદ વડે કરી શકતા નથી.  

હમેશાં સૌને સાથે લઈને ચાલવું હિતકર હોય છે.

સબકા સાથ સબકા વિકાસ

અંગ્રેજી શબદ ILLNESS માંથી  I ને ખસેડી જો WE

મૂકીએ તો ILLNESS હોય એ WELLNESS બની જાય છે !

“હું” ની માંદગીને “ અમે “ એ કેવું આરોગ્યમાં બદલી નાખ્યું !  

વિનોદ પટેલ

 

( હવે પછીની પોસ્ટ – “હું કોણ છું ” ..ભાગ-૨ માં આ વિષય ઉપર અક્રમ વૈજ્ઞાનિક શ્રી દાદા ભગવાન અને મહર્ષિ રમણ મહર્ષિના વિચારો શું છે એ જાણવા મળશે . )