વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Monthly Archives: જૂન 2015

( 742 ) Prevent Alzheimer’s with a Healthy Lifestyle

June was the Alzheimer’s Awareness month.Hope this article will provide useful and helpful information. 

Get more information on Alzheimer disease on this link.


Vinod Patel 


Prevent Alzheimer’s with a Healthy Lifestyle

While the medical world has urgently been seeking to cure Alzheimer’s disease with pharmaceuticals, studies in this field has discovered that prevention is also worth exploring. Researchers have found that everyday behaviors, which un genetics, are within our control, can boost brain reserves and therefore help delay or even prevent the onset of Alzheimer’s or dementia.

1. Exercise regularly

Research reveals that your risk of developing Alzheimer’s disease can be reduced by 50% with regular exercise. Exercise also helps slow down deterioration when you have already begun developing cognitive problems.

Start small. Exercise can be overwhelming for those who don’t do it regularly. You can start by taking the stairs or walking when you are talking on your cell phone.

30 minutes, 5 times a week. This seems a lot, but it can include activities that get your heart racing such as cleaning, gardening or doing laundry. You can also walk, try an aerobics class, or swim.

Protect your head. Trauma to the head increases your chances of developing cognitive issues. Sports such as football and boxing are more extreme examples, but even a fall from a bicycle can have an effect. Wear the correct headgear and fasten your seatbelt in cars.

Balance and coordination. Similarly, you can help prevent future head injuries caused by falling by including exercises that help you focus on balance and coordination. Yoga, Tai Chi or any exercise using balance balls or discs help keep you agile.

2. Be well rested

Restful sleep on a regular basis helps your brain work best. Deep sleep is necessary for memory formation and retention. Sleep deprivation slows your thinking and has been shown to increase the chances of Alzheimer’s disease symptoms.

Regular sleep schedule: Our brain’s clock responds well to regularity. Make sure to go to sleep and wake up at a similar time each day to correspond to our natural circadian rhythms.

Smart napping: Napping can interfere with your regular sleep and make your insomnia worse. If you do nap, make sure it’s for no more than 30 minutes and do so in the early afternoon.

Bedroom sanctity: ban computers and televisions from the bedroom as these stimulators distract you from sleep.

Relaxing bedtime routine: Having pre-bedtime activities such as having a bath, light stretching, dimming the lights, praying or writing in a journal help signify to your brain that it’s time for restorative sleep.

3. Keep mentally stimulated

People who are mentally active have been found to be more protected against developing Alzheimer’s and dementia. Any activity requiring communicating, interacting or organizing have proven tremendously helpful.

Learn a new skill. Learning a new skill helps make larger deposits in the brain reserves. Try study a new language, learn to play an instrument, read a paper or books, or take up a new hobby.

Memory exercises: Memorization builds your memory connections. Start with memorizing something small capital cities or a poem, then progress to rhymes and mnemonics.

Brain games: Try riddles, crossword puzzles or strategy games. Play board or card games, word games Scrabble or Boggle, or number puzzles Sudoku. All of these help build your capacity to retain cognitive associations.

The 5 Ws: keep your neurons firing by asking yourself ”Who, what, where, when and why?”. Follow this up by writing down your daily experiences.

Go off routine: varying habits helps create new brain pathways. Take a new route, using your non-dominant hand, or rearrange a storage system in your home.

4. Eat healthily

A nutritious diet optimizes your brain’s performance. Changes to your diet can help keep you protected against brain deterioration.

Skip trans-fats and saturated fats. Choose lean meats, less processed foods, skim or fat-free dairy products, and reduce your intake of fried foods.

Adopt a Mediterranean diet. This diet, consisting of fish, nuts, whole grains, olive oil and fresh fruit and vegetables, with an occasional glass of wine or piece of dark chocolate, is good for your heart and a healthy heart helps lower the risk of developing Alzheimer’s disease.

Eat fish and avocado. Both are filled with omega 3, a good fatty acid, which researchers have discovered may help prevent Alzheimer’s disease and dementia.

Opt for 4-6 small meals. Eating more regularly helps maintain a consistent blood sugar level.

Think rainbow: Eat an abundance of colorful fruits and vegetables to achieve a diet high in antioxidants and vitamins. Reduce the white shades of your diet too: Carbohydrates high in sugar or refined flour lead to higher glucose levels which can inflame your brain.

Drink tea: Green tea has been shown to be excellent for a focused memory and mental alertness which can slow the aging of the brain.

5. Maintain an active social life

Research has found those with a socially active life are better protected against Alzheimer’s. Often as you get older your support system shrinks and you’re unly to seek new relationships

Call or email your friends. If you’re more tech savvy, connect via social networks Facebook.
Make weekly dates to see your friends, and partake in a shared hobby, go for a walk together or chat over a cup of tea
Take group classes at a local college or gym
Get your partner or family members to try something new with you
Join social clubs or go to the local community or senior center
Get out of the house: volunteer, go to the park, visit museums or other public places

6. Limit Stress

Stress can lead to the brain shrinking in the hippocampus, where memory is retained, and impede nerve cell growth, increasing your chances of Alzheimer’s or dementia.

Take a breath: when you’re feeling stressed your breathing rate changes, which can impact the brain’s oxygen levels. A good practice to lower the fast heart beat is to focus on restorative breathing.

Schedule daily relaxing activities: make sure to engage in enjoyable activities can help keep your stress levels low. These can be simple activities such as going outside for a walk, playing with a pet or attending a yoga class.

Get some inner peace: studies have found that a strong mind-body connection makes for better brain health. Activities such involving religious practices or reflection, prayer, and meditation help protect you from the damaging effects stress causes. 

Courtesy- Elm Belle elm2belle@gmail.com-from e-mail 

Inside My Being – Alzheimer’s Film *New Film Clip

( 741 ) વાય… ઓ… જી… એ…. કરો યોગા યોગા…!’

શ્રી જય વસાવડાના  યોગ વિશેના એમના એક લેખમાંથી સાભાર … 

પેટ કે બલ લેટ કે.. બદન સીધા ટેક કે… એડિયાં જોડો ! ધરતી પર હથેલી રખ કે, ધીરે સાંસ અંદર ખીંચો.. ધીરે બાહર છોડો !.. સાંસો કી સફાઈ દેગી, સીને કી ધુલાઈ હોગી, કદ કી લંબાઈ હોગી.. અંગ અંગ બસ મેં હોગા ! યોગા !

પૂરા ૩૨ વર્ષ પહેલાની હિન્દી ફિલ્મ ‘હાદસા’ના એક આઇટમ સોંગના આ શબ્દો છે !

નરેન્દ્ર મોદી કે બાબા રામદેવે પોપ્યુલર પ્લેટફોર્મ પર યોગાને મૂક્યો, એથી પહેલાં તો એક ફિલ્મી મુસલમાને યોગા જીંગલ રચી કાઢેલું ! યે હિન્દુસ્તાન હૈ. એની તબિયતમાં જ સાહજીક સમન્વયની ફિતરત છે. ગીત લખ્યું પણ એમ. જી. હશ્મતે હતું અને કમ્પોઝ આપણા ગુજરાતી કલ્યાણજી- આણંદજીએ કરેલું.

આ ગીતનો યુ-ટ્યુબ વિડીયો આ રહ્યો


સાભાર -સુ.શ્રી હિરલ શાહ


અનાવૃત – જય વસાવડા


સંશોધનાસન અને બુદ્ધિ યોગ : યોગ હિન્દુ નહિ, હિન્દુસ્તાની છે…પ્રાચીન પરંપરા જ નહિ, મોડર્ન ફ્યુઝન છે !

આ દુનિયામાં રિજીયોનલ અને રિલિજીયસ આઇડેન્ટીટીનો ઇગો ન હોત, તો અડધો અડધ કોન્ફ્લિક્ટસ ન હોત

ગુજરાત સમાચાર માં પ્રગટ શ્રી જય વસાવડાનો આ આખો યોગ વિશેનો મજાનો લેખ નીચે વાચો.

આ આખો લેખ અહીં ક્લિક કરીને વાંચો.



યોગની જ વાત ચાલે છે તો ,સાથે સાથે અહર્નિશ હાસ્ય રેલાવતા હાસ્ય લેખક શ્રી હરનીશભાઈ જાની નો લેખ યોગાનુયોગ મારા મિત્ર શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રીના સૌજન્યથી એમના બ્લોગની નીચેની લીંક ઉપર ક્લિક કરીને વાંચો. તમને જરૂર ગમશે .


યોગાનુયોગ….હાસ્ય લેખ ….શ્રી હરનીશ જાની 


Harnish Jani.
4 Pleasant drive
Yardville NJ 0861
E mail- harnishjani5@gmail.com
Phone- 609-585-0861

( 740 ) વાત વાતમાં થેંકયુ / એક કાવ્ય … એક વાર્તા

હ્યુસ્ટનથી શ્રી ચીમનભાઈ પટેલ “ચમન ” એ ઈ-મેલમાં “થેંકયુ ” પર એક મજાનું કાવ્ય મોકલ્યું છે એ માટે એમને થેંકયુ કહી નીચે કાવ્ય પ્રસ્તુત કરું છું.

ખરી રીતે થેંક યુ એમ બે શબ્દો છે પણ વહેવારમાં એ એક શબ્દ થેંક્યુ બની ગયો છે – 

થેંકયુ !

વાત વાતમાં બધાથી, બોલાય થેંક્યુ!

કામ ભલે નાનું કે મોટું, કહેવાય થેંક્યુ!

સરી પડે છે થેંક્યુ સૌના મુખથી એવું,

સેક્રેટરીનેતો વારંવાર, સંબોધાય થેંક્યુ!

માગે પતિ જો પાણી આપે જઈ પત્ની,

કોણ જાણે ત્યારેતો, ના કહેવાય થેંક્યુ!

મહત્તા વધી કે ઘટી રહી છે આ શબ્દની,

કે’વા જેવા ટાણે, રોકી કેમ રખાય થેંક્યુ?

મજા માણે સૌ મફતમાં, થેંક્યુ કહી ‘ચમન’,

ગોળ વગરની મીઠાશ ભૈ, જો બોલાય થેંક્યુ!

*ચીમન પટેલ ‘ચમન’ (૨૮જુન’૧૫)

ગુંજન સામયિકના તંત્રી, લોસ એન્જેલસ વાસી ૮૬ વર્ષીય સાહિત્યકાર મિત્ર શ્રી આનંદરાવ લિંગાયત ની એક ટૂંકી વાર્તા “વાત વાતમાં થેંક્યું “વિનોદ વિહારમાં અગાઉ પ્રગટ થઇ હતી એને આ કાવ્ય સાથે વાંચવા નીચે પ્રસ્તુત છે.

વાત વાતમાં થેંક્યુ ? .. ( ટચુકડી વાર્તા ) ..

લેખક- આનંદરાવ લિંગાયત

વડોદરામાં રહેતા, સહેજ મોટી ઉંમરના એક સજ્જને ઓટો રીક્ષા ભાડે કરી.

૪૦ મિનીટ જેટલો લાંબો રસ્તો હતો.રીક્ષા ડ્રાઈવરે એ સજ્જને આપેલા સરનામા પ્રમાણે રીક્ષા એમના ઘર પાસે લાવીને ઉભી રાખી.

“ થેંક્યુ ભાઈ, લે આ તારા ભાડાના પૈસા “

“એમાં થેંક્યુ શેનું કાકા ? તમે પૈસા આપ્યા , હું તમને ઘેર લઇ આવ્યો. આ તો સીધો વહેવાર છે .એમાં થેંક્યુ ક્યાં આવ્યું ? કાકા, તમે અમેરિકાથી આવ્યા છો ?”

પૈસા ગણતાં ગણતાં રીક્ષા ડ્રાઈવર બોલ્યો.

“ના, ભાઈ , કેમ ?”

“એટલા માટે કે આ અમેરિકાવાળા કોઈક વાર મારી રીક્ષામાં બેસે છે ત્યારે અમથા અમથા, વાત વાતમાં થેંક્યું ..થેંક્યું ..કરતા સાંભળ્યા છે .”

“ ભાઈ, મેં તો તને સાચા દિલથી થેંક્યું કહ્યું છે.અને તે એટલા માટે કે આટલી ગીર્દી અને ટ્રાફિકમાં પણ તું બહુ સાચવીને રીક્ષા ચલાવતો હતો .બેદરકારીથી જો ક્યાંક એક્સીડન્ટ કરી નાખ્યો હોત અને મારાં હાડકાં જો તૂટ્યાં હોત તો આ ઉંમરે રુઝાત નહિ .ભાઈ એ ૪૦ મિનીટ માટે મારી જિંદગી તારાં હાથમાં હતી .રોજ ઘણા વૃદ્ધોની,સ્ત્રીઓની અને બાળકોની જિંદગી તારા હાથમાં હોય છે .અત્યારે તેં બરાબર સાચવીને મને સલામત રીતે ઘરે ઉતાર્યો … માટે થેંક્યું કહ્યું .”

રીક્ષાવાળો સુનમુન થઈને વિચારમાં પડી ગયો.

“કાકા, લોકોની જિંદગી મારા હાથમાં હોય છે એ તો મેં કદી વિચાર્યું જ નહોતું.સાચું કહું ? કોઈક વાર રાત્રે દારુ પી ને પણ હું રીક્ષા ચલાવતો હોઉં છું.હવે કદી એવું નહિ કરું, કાકા.મારે લોકોને મારવા નથી.”

“ બહુ આનંદની વાત છે, ભાઈ “

સજ્જન ધીમે ધીમે પોતાના ઘરનાં પગથીયાં ચઢવા લાગ્યા.રીક્ષાવાળાએ રીક્ષા ચાલુ કરી .કાકા હજુ તો ઘરમાં પગ મુકે તે પહેલાં ભરરરર કરતો રીક્ષાવાળો પાછો આવ્યો …..મોટેથી બુમ પાડીને બોલ્યો .

“ કાકા, હું આજથી દારુ જ છોડી દેવાનો છું “

બન્ને જણા આનંદથી હસી પડ્યા અને….

એકી સાથે સામ સામે બોલી ઉઠ્યા ……થેંક્યુ..!

— આનંદરાવ લિંગાયત



(739) મળવા જેવા માણસ…શ્રીમતી રાજુલ શાહ….પરિચય….શ્રી પી.કે.દાવડા

મળવા જેવા માણસ…શ્રીમતી રાજુલ શાહ

પરિચય….શ્રી પી.કે.દાવડા  


રાજુલ બહેનનો જન્મ ૧૯૫૪માં અમદાવાદમાં એક શિક્ષિત પરિવારમાં થયો હતો. પિતા શશિકાંત નાણાવટી એમના સમયના પ્રક્યાત જર્નાકિસ્ટ, લેખક, વિવેચક, નાટ્યકાર, ચિત્રલોક સામયિકના સંપાદક અને આઈ.એન.ટી. નાટ્ય-સ્પર્ધાના પ્રણેતા હતા. માતા ઈન્દુબેન નાણાવટી ડોકટર હતાં અને અમદાવાદના ફેમીલી ફીઝીશીયન તરીકે જાણીતાં હતાં . આમ આર્થિક દૃષ્ટિયે આ એક સુખી પરિવાર હતું. એકના એક સંતાન તરીકે રાજુલ બહેનનો ઉછેર ખૂબ લાડકોડમાં થયો હતો. બચપણમાં એમને કોઈપણ વસ્તુથી વંચીત રહેવું નહોતું પડ્યું.

માતા-પિતા જૈન ધર્મમાં માનતા હોવા છતાં, અંધ શ્રધ્ધા અને ક્રિયા-કાંડથી દૂર રહેતા. ઘરમાં વાતાવરણ શિસ્તબધ્ધ છતાં મુકત રીતે વિચારોની આપ-લે કરી શકાય એવું હતું. ૧૯૫૯ માં પાંચ વર્ષની વયે એમને ત્યાંની સારી ગણાતી શાળામાં દાખલ કરવામાં આવ્યા, જેમાં તેમણે સાતમા ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ કર્યો. આઠમા ધોરણથી અગિયારમાં ધોરણ સુધી એમણે અમદાવાદની એ.જી.હાઇસ્કુલમાં અભ્યાસ કરી, ૧૯૭૦માં S.S.C.ની પરીક્ષા પાસ કરી. શાળાના આ વર્ષો દરમ્યાન એમણે ખૂબ વાંચન કર્યું. ઘરમા અનેક પુસ્તકો, અખબારો અને સામયિકો ઉપલબ્ધ હતા અને ગુજરાત વિદ્યાપીઠની લાયબ્રેરી ઘરની નજીક હતી. વાંચવાનો એમનો શોખ જાણે કે એક વ્યસન બની ગયું હતું. શાળાના વર્ષો દરમ્યાન જ એમણે કનૈયાલાલ મુનશી, શરદબાબુ, ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠી, પન્નાલાલ પટેલ, ર.વ.દેસાઈ, હરિન્દ્ર દવે, હરકિશન મહેતા, અશ્વિન ભટ્ટ, કુંદનિકા કાપડીયા અને સુરેશ દલાલ જેવા નામી સાહિત્યકારોના પુસ્તકો વાંચી લીધેલા. આ વાંચન પ્રવ્રુત્તિને લીધે એમને ક્યારે એકલતાનો અહેસાસ નહોતો થતો, અને આજે પણ નથી થતો.

S.S.C. પસાર કર્યાબાદ કઈ કેરિયર અપનાવવી એમની ગડમથલ એમના મનમાં થોડા વર્ષો અગાઉ જ શરૂ થઈ ગયેલી. મમ્મીની જેમ ડોકટર બનું, કે કુટુંબના અન્ય સફળ મિત્રો જેવા પ્રોફેશનમાંથી કોઈ એકની પસંદગી કરૂં? આખરે એમણે નિર્ણલ લઈ ૧૯૭૦ માં અમદાવાદની સેન્ટ ઝેવિયર્સ કોલજમાં એડમિશન લઈ, ૧૯૭૪ માં સાઇકોલોજી વિષય સાથે B.A. ની ડીગ્રી મેળવી. કોલેજના વર્ષો દરમ્યાન પણ એમણે ગરબા-રાસ અને નાટકોમાં ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લીધેલો.

શાળા-કોલેજના સમયથી ગુજરાતી સાહિત્યમાં અપાર રસ હોવાથી પોતે પણ કંઈક સાહિત્ય સર્જન કરે એવી તીવ્ર ઈચ્છા એમના મનમાં સદાય રહેતી.


અભ્યાસ પૂરો થાય તેથી થોડા દિવસ પહેલા જ, ૧૯૭૩ માં એમના લગ્ન કોશિક શાહ સાથે થયા. કોશિકભાઈ ઉત્સાહી અને સાહસિક હોવાથી, પેઢીઓથી ચાલતા આવેલ્સ્સ કાપડના ધંધામાં ન પડતાં મેન્યુફેક્ચરીંગનો અલગ વ્યવસાય શરૂ કર્યો, અને એમાં સફળતા હાંસિલ કરી. રાજુલબહેનની દરેક પ્રવૃતિને તેઓ પ્રોત્સાહન આપે છે અને એમનો જુસ્સો ટકાવી રાખવાનો પ્રયત્ન કરે છે. દંપતિને બે સંતાન છે, દિકરી મિલીએ અમદાવાદમાં M.Sc. સુધીનો અભ્યાસ કર્યો છે અને અમેરિકામાં M.S. અને Ph.D. નો અભ્યાસ કર્યો છે અને હાલમાં અમેરિકામાં સ્થાયી થઈ છે. પુત્ર ૠષદ યુ. કે.માં મેડિકલ એંજીનીઅરીંગમાં માસ્ટર્સ કરી, હાલમાં અમેરિકામાં સ્થાયી થયો છે.


                       (રાજુલબહેન કુટુંબ સાથે)

મિલી અને ઋષભ અલગ અલગ શહેરોમાં રહેતા હોવાથી, રાજુલબહેને સમયનો સદૌપયોગ કરવા ટ્યુશન્સ આપવાનું શરૂ કર્યું. એ સિવાય વેકેશનમાં બાળકોને ડ્રોઈંગ શીખવવાનું પણ શરૂ કર્યું. એમના માટે આ પૂરતું ન હતું. સાહિત્યની પ્રવૃતિની શરૂઆત એમણે અમદાવાદના “દિવ્ય ભાસ્કર” અખબારના “માધુરિમા” માટે વાર્તા લખી. ત્યારબાદ ફીલ્મ રિવ્યુ લખવાનું શરૂ કર્યું. સાથે સાથે કળશઅનેમાધુરિમામાટે આર્ટીકલ આપવાના શરૂ કર્યા.‘કળશ’ અને ‘માધુરીમા’ માટે અવનવા વિષય લઈને આર્ટીકલ આપવામાં અનેક લોકોને મળવામાં એમને ખૂબ આનંદ થતો, ફરવાનો શોખ તો હતો જ એટલે એ શોખને વાચા આપી, “ દિવ્ય ભાસ્કર”ની રવિવારની પૂર્તિમાં. કુંભલ ગઢ , રાણકપુર, ચાંપાનેર , રાણી ની વાવ, થોળ બર્ડ સેન્ચ્યુરી જેવા હેરીટેજ સ્થળો પર લેખ આપવાના શરૂ કર્યા. ૨૦૦૬થી અમેરિકા અવર-જવર શરૂ થઈ  ત્યારે યાત્રા-પ્રવાસ વર્ણનમાં લંડન, વેલ્સ, કોનવૉલ, સ્કોટલેન્ડ, આટલાન્ટા, વોશિંગ્ટન ડી. સી.  ન્યુયોર્ક, બોસ્ટન પર લેખો લખ્યા.

૨૦૧૦ માં ગ્રીનકાર્ડ મળવાથી રાજુલબહેન કાયમી વસવાટ માટે અમેરિકા રહેવા આવી ગયા. અમેરિકામાં આવીને એમણે બ્લોગ્સ માટે લખવાનું શરૂ કર્યું. એમણે “રાજુલનું મનોજગત” નામે પોતાનો બ્લોગ પણ શરૂ કર્યો.(http://www.rajul54.wordpress.com)

 બ્લોગ્સમાં લખવાથી એમની નવી નવી ઓળખાણો થવા માંડી. આ ઓળખાણોમાં એક ઉલ્લેખનીય ઓળખાણ શ્રી વિજય શાહની થઈ. એમની સાથે મળીને રાજુલબહેને “એષા ખુલ્લી કિતાબ” નામે લઘુ નવલકથા લખી. ત્યારબાદ એમણે પોતે “છીન્ન” અને “આન્યા મૃણાલ” નામની બે નવલકથાઓ લખી. સાથે સાથે કેનેડા ન્યુઝ લાઈન માટે ફીલ્મ રિવ્યુ પણ આપે છે. અમદાવાદના “નવગુજરાત ટાઈમ્સ” માટે પ્રવાસ વર્ણનો લખે છે.

રાજુલબહેન કહે છે, “ગુજરાતી સાહિત્ય ખુબ વિશાળ અને ઊંડાણભર્યુ છે. ગુજરાતી હોવાના ગૌરવને આપણે ઉજાળી શકીએ તો એ આપણા સદનસીબની વાત છે.” વધુમાં તેઓ કહે છે, “જીવન પરમ તત્વ તરફથી મળેલી મહામૂલી ભેટ છે. બીજું કશું જ ન કરી શકું પણ એટલું તો જરૂર ઇચ્છીશ કે સૌના સુખનું હું નિમિત્ત બનું. જીવનમાં આજ સુધી અનેક સ્વરૂપે અત્યંત સ્નેહ મળ્યો છે. એ સ્નેહને અનેક ઘણો કરીને પાછો વાળી શકું એવી સાચા હ્રદયની ઇચ્છા છે.”

-પી. કે. દાવડા


શ્રી દાવડાજીએ અગાઉ કરાવેલા  ૪૦+ વ્યક્તિઓના પરિચય

વાંચવા માટે શ્રી સુરેશભાઈ જાનીના બ્લોગ 

ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય ની આ લીંક ઉપર ક્લિક કરો.



( 738 ) જેને રામ રાખે…. પરિચય પૂર્તિ લેખ …શ્રી.પી.કે.દાવડા

જે ગુજરાતીઓ સારું ધન કમાઈને સુખની પ્રાપ્તિ માટે અમેરિકા ,યુ.કે. અખાતી મુસ્લિમ દેશો સહિત દુનિયાના ઘણા દેશોમાં બધે પહોંચી ગયા છે.

આ ગુજરાતીઓ ત્યાં ખુબ મહેનત કરી ધન કમાય છે અને સારી મિલકતો પણ ઉભી કરે છે. પરંતુ મુશ્કેલી ત્યારે ઉભી થાય છે જ્યારે એ દેશમાં કોઈ રાજકીય ફેરફાર થાય છે,દેશમાં અંધાધુંધી કે યુદ્ધનું વાતાવરણ ઉભું થાય છે.

આવા સંજોગોમાં ત્યાં રહેવું એટલે જીવનું પૂરું જોખમ. આથી આવા સમયે વર્ષોની મહેનતથી ઉભી કરેલી બધી મિલકત ત્યાં મુકીને સ્વદેશ નું શરણું લેવાની લાચાર સ્થિતિ ઉભી થાય છે.આવા આકલ્પ્યા સંજોગો જીવનનો આખો રાહ બદલી નાખતા હોય છે. 

મારા કુટુંબે પણ આવી પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થવાનો દુખદ અનુભવ લીધો છે. ૧૯૪૨માં બીજા વિશ્વ યુધ્દ્માં જ્યારે જાપાને બ્રહ્મદેશ- રંગુન ઉપર બોમ્મારો કર્યો ત્યારે જીવ બચાવવા બધું ત્યાં મુકીને ઘણી મુશ્કેલોઓ વેઠી વતન ભેગા થયેલા ગુજરાતીઓમાં અમે પણ હતા. એ વખતે હું ફક્ત ચાર વર્ષનો બાળક હતો.

અગાઉ વિનોદ વિહારની એક પોસ્ટમાં શ્રી દાવડાજીની મળવા જેવા માણસ લેખમાળામાં શ્રી નગીનભાઈ જગડા નો પરિચય લેખ પ્રગટ થયો છે.

આ લેખમાં નગીનભાઈને કેવા સંજોગોમાં કુવૈત છોડવું પડેલું એનો એક અછડતો ઉલ્લેખ એમણે કરેલો.આ લેખની લંબાઈની મર્યાદાને લીધે એમણે એ બનાવની વધુ વિગતો આપી ન હતી. પરંતુ આ લેખમાં ના જણાવેલી વિગત રસપ્રદ હોવાથી એક અલગ લેખ લખી એમણે ઈ-મેલમાં મને મોકલ્યો છે.

અગાઉના લેખની પૂર્તિ કરતો આ લેખ શ્રી દાવડાજી અને શ્રી નગીનભાઈના આભાર સાથે આજની પોસ્ટમાં પ્રસ્તુત કરું છું.

શ્રી પી.કે.દાવડાજી એ એમના આ લેખમાં શ્રી નગીનભાઇ જગડાના જીવનમાં બનેલા કમનશીબ અનુભવના બનાવનું સરસ તાદ્રશ્ય બયાન કર્યું છે.

વિનોદ પટેલ

જેને રામ રાખે …….શ્રી પી.કે.દાવડા 

ભૌગોલિક રીતે વિશાળ કદનું ઇરાક Land Locked છે, જ્યારે ટચુકડા કુવૈત પાસે પર્શિઅન ગલ્ફનો દરિયા કિનારો છે. આર્થિક રીતે ઇરાકની પ્રજા કરતાં કુવૈતની પ્રજા વધારે સબળ છે. આ અને આવાં બીજાં અનેક કારણોને લીધે,સેનાની તાકાતમાં ખૂબ જ બળવાન ઇરાકે ૧૯૯૦માં કુવૈત પર હુમલો કરી,રાતોરાત એના ઉપર કબજો કરી લીધો. મારા મિત્ર શ્રી નગીનભાઇ જગડા ૧૯૬૫થી કુવૈતની ડેનિશ ડેરીમાં નોકરી કરતા હતા. એમની પાસેથી એકઠી કરેલી હકીકતોને આધારે, વોરઝોનમાંથી જીવ બચાવી એ કેવી રીતે ભારત આવી શક્યા, તે પ્રસંગ મેં અહીં વર્ણવ્યો છે. 

૧લી ઓગસ્ટ, ૧૯૯૦ના રોજ નગીનભાઈ, બહેરીનથી જ્વેલરી પ્રદર્શનમાં હાજરી આપવા આવેલા એમના જ્વેલર-મિત્ર ભાસ્કર દેવજીને મળવા એમની હોટેલમાં ગયા હતા. નગીનભાઈના મોટા પુત્ર અભ્યાસ અર્થે અમેરિકા ગયા હતા, અને નાના પુત્રને મણીપાલ એન્જિનિયરિંગ કોલેજમાં એડમિશન અપાવવા, નગીનભાઈનાં પત્ની ભારત ગયેલાં. પુત્રી એ અગાઉ જ પરણીને ઈંગ્લેંડમાં સ્થાયી થયેલી. ઘરમાં તેઓ એકલા જ હોવાથી, મિત્ર સાથે નિરાંતે સમય વિતાવી, રાતે અગિયાર વાગે પાછા ઘરે પહોંચ્યા. રોજ સવારે પાંચ વાગે એમને કંપનીમાં ફરજ ઉપર હાજર થઈ જવું પડતું. હંમેશ મુજબ બીજી ઑગસ્ટે પણ સવારના પાંચ વાગે કામે પહોંચ્યા. રોજ સવારે આઠ વાગે એમણે કંપનીના ચેરમેનને રિપોર્ટ આપવો પડતો. એ દિવસે એમણે જોયું તો ચેરમેન પાસે મેનેજિંગ ડિરેકટર અને અન્ય અમલદારો પણ હાજર હતા. એમને આશ્ચર્ય થયું, એટલે એમણે એમની ઑફિસમાં બધાને ચા પહોંચાડતા છોકરાને મજાકમાં પૂછ્યું, “આજે શું દિવાળી છે કે બધા આટલા વહેલા ભેગા થયા છે?” ટીબોયે જવાબ આપ્યો, “સાહેબ તમને ખબર નથી કે રાત વચ્ચે સદામ હુસેને મોટી સંખ્યામાં સૈનિકો મોકલીને કુવૈત જીતી લીધું છે?” 

થોડીવારમાં જ એમણે સમગ્ર પરિસ્થિતિ સમજી લીધી. કુવૈતના રાજકુટુંબને થોડી વહેલી માહિતી મળી જતાં, એમણે પાસેના સાઉદી અરેબિયામાં શરણ લીધું. ઇરાકી સેનાએ દેશભરમાં બધી બેંકો, સરકારી ઑફિસો અને અન્ય મહત્ત્વનાં મકાનોનો કબજો લઈ લીધો હતો, અને હવે શેરીઓમાં અને ગલી-મહોલ્લાઓમાં પ્રસરવા લાગી હતી. નગીનભાઈ ચિંતાતુર હાલતમાં ઘરે પહોંચ્યા. 

શું કરવું એની કંઈપણ સમજણ ન પડતાં બીજે દિવસે સવારે એ પાછા કામે પહોંચ્યા. એમણે જોયું કે સમગ્ર ડેરીનો ઇરાકી લશ્કરે કબજો લઈ લીધેલો અને રાબેતા મુજબનું કામ ચાલુ રાખવા હુકમ કરેલો, કારણ કે દૂધ અને તેનાં અન્ય ઉત્પાદનોની તેમને પણ જરૂર હતી. સાંજે કામ પરથી છૂટીને પહેલું કામ, હોટેલમાં જઈ, એમના મિત્ર ભાસ્કરભાઈને ઘરે લઈ આવ્યા. હોટેલ કરતાં ઘર વધારે સલામત હતું, વળી એમણે જોયું કે ઇરાકી સૈનિકો ભારતીઓ સાથે સખતાઈ નહોતા દર્શાવતા. બન્ને મિત્રોએ ચર્ચા કરી નક્કી કર્યું કે સમય રહેતાં અહીંથી નીકળી જવામાં જ શાણપણ છે. તપાસ કરતાં ખબર પડી કે લોકો માટે હવાઈ સેવા સદંતર બંધ છે. વળી બેંકો ઉપર ઇરાકીઓનો કબજો હતો, એટલે બેંકમાંથી પૈસા પણ કાઢી શકાય એમ ન હતું. ઘરમાં જેટલા પૈસા હતા એનાથી જ વ્યહવાર ચલાવવાનો હતો, અને કુવૈત છોડવાનો ખર્ચો કરવાનો હતો. ઇન્ડિયન ઍમ્બેસીમાંથી પણ કોઈ મદદ મળવાની શક્યતા દેખાતી ન હતી, કારણ કે કુવૈતમાં એક લાખથી વધારે ભારતીઓ હતા. નગીનભાઈના બે નાના ભાઈઓ અને એક બહેન પણ કુવૈતમાં સ્થાયી હતાં. બહેનનો જ્વેલરીનો ધંધો હતો, એટલે એમની પાસેથી થોડી રોકડ રકમ મળવાની શક્યતા હતી. 

આમ પ્લાનિંગમાં વીસ દિવસ નીકળી ગયા. દિવસે દિવસે પરિસ્થિતિ ખરાબ થતી જતી હતી. ઇરાકી સૈનિકો દુકાનો અને ઘરોમાં લુંટફાટ ચલાવતા. ઇરાકી લોકો પણ મોટી સંખ્યામાં ગાડી અને ટ્રકો લઈ આવતા અને લૂંટફાટ કરીને પાછા ઇરાક નાસી જતા. જોતજોતાંમાં દેશમાં અંધાધૂંધી અને ત્રાસનું વાતાવરણ છવાઈ ગયું. બહુ વિચાર કર્યા પછી એમણે નક્કી કર્યું કે ખાનગી ટેક્સી કરી અહીંથી પહેલા ઇરાક પહોંચી જવું, જ્યાં ભારતીય લોકો વધારે સલામત હતા; અને ત્યારબાદ આગળનો વિચાર કરવો. ડેરીમાંથી કોઈ મદદ મળવાની શક્યતા ન હતી. નગીનભાઈએ એમની બહેન પાસેથી ઉછીના પૈસા માગ્યા. બહેને પણ વિચાર્યું કે અહીં હશે તો રકમ લુંટાઈ જશે. વળી ભાસ્કરભાઈની મોટા વેપારી તરીકે શાખ પણ સારી હતી, તેઓ બહેરીન પહોંચે તો રકમ ગમે ત્યારે પાછી વાળી શકશે. આમ બહેન પાસેથી મોટી રકમ ઉછીની મેળવી એમણે ખાત્રીવાળો પેલેસ્ટાઈનનો ટેક્સીવાળો શોધી કાઢ્યો. જોખમ સમજી લઈને ટેક્સીવાળાએ નોર્મલ ભાડા કરતાં દસગણા વધારે પૈસા માગ્યા, પણ સહી સલામત ૬૮૦ કીલોમિટર દૂર બગદાદ પહોંચાડવાની સોગંદપૂર્વક ખાત્રી આપી.

બીજે દિવસે સવારે ઘરબાર અને ગાડી ત્યાં જ છોડી, ભગવાનનું નામ લઈ,ત્રણ-ચાર જોડી કપડાં અને ખાવાનું અને પાણી લઈને નીકળી પડ્યા. આખે રસ્તે ઇરાકથી લૂંટફાટ માટે આવતી ટ્રકો અને લૂંટનો માલ લઈને ઇરાક પાછી જતી ટ્રકો જ દેખાઈ. ટ્રક ટ્રાફિક એટલો બધો હતો કે એમને ઘીમી ગતિએ જ ગાડી ચલાવવી પડેલી. આખરે રાતે આઠ વાગે બગદાદની એક હોટેલમાં પહોંચી ગયા. ડ્રાઈવરને નક્કી થયેલું ભાડું ચૂકવી દીધું. હોટેલમાં એમને એક વેઈટરે સલાહ આપી કે તમે ભૂલથી પણ સદામ-હુસેનનું નામ બોલતા નહિ,નહિ તો પરદેશીના મોંઢે એનું નામ સાંભળી તેઓ તમને શૂટ કરી દેશે.રાત્રે આરામ કરી, સવારના તેઓ ભારતીય ઍમ્બેસીમાં ગયા. ત્યાં જોયું કે અહીં તો રાતથી જ હજારો લોકો ફૂટપાથ અને રસ્તા પર સૂતેલા છે. અહીં તો તેમનો વારો દિવસો સુધી પણ ન આવે. ભાસ્કરભાઈએ કહ્યું, “આવી પરિસ્થિતિમાં આપણે જેમ કુવૈતથી બગદાદ આવ્યા તેમ અહીંથી જોર્ડન કે ઓમાન ભાગી જવું જોઈએ. હજી આપણી પાસે પૈસા છે. 

બસ ફરી પાછા વિશ્વાસુ ગાડીવાળાની શોધ શરૂ કરી. એક જોર્ડેનિયન ગાડીવાળાનો ભેટો થયો. તેણે કહ્યું કે હું તમને કોઈપણ ભોગે સરહદ પાર પહોંચાડી દઉં, પણ એણે પણ ભાડું નોર્મલ કરતાં દસ ગણું માગ્યું. એમની પાસે બીજો ઉપાય ન હતો. વળી માણસ એમને પ્રમાણિક લાગ્યો. બીજે દિવસે રાત્રે એમણે બગદાદ છોડ્યું. આખી રાત ડ્રાઈવ કરીને તેમણે ૮૧૦ કિલોમીટરનું અંતર કાપ્યું અને ડ્રાઈવરે બોર્ડરવાળા સાથે સમજૂતી કરી તેમને બોર્ડર પાર કરાવી દીધી અને રીતસરની પાસપોર્ટ વિધિ પણ કરાવી દીધી. એમણે જોયું કે બોર્ડરની પાસે હજારો ભારતીયો અને અન્ય દેશના લોકો તંબુઓમાં બોર્ડર પાર કરવા રાહ જોઈને બેઠા હતા. ડ્રાઈવરે એમને બોર્ડરની પેલીપારની એક હોટેલમાં પહોંચાડી દીધા. તેમણે એનું ભાડું ચૂકવી દીધું. સારા નસીબે નગીનભાઈ સાથે અગાઉ કામ કરી ચૂકેલા એક મિત્રનો ફોન નંબર એમની પાસે હતો. એ તેમને જમવા લઈ ગયા, અને જોર્ડનની કરન્સીમાં થોડા પૈસા પણ આપ્યા. 

બીજા દિવસે તેઓએ ભારતીય ઍમ્બેસીમાં તપાસ કરી તો જાણવા મળ્યું કે ત્યાંથી વિમાન સેવા ચાલુ છે અને ત્રણ-ચાર દિવસનું વેઇટિંગ છે. ભાસ્કરભાઇના પિતાએ બહેરીનથી પૈસા ભરી દઈ એમની ટિકિટો બુક કરાવી લીધી. તેમને જે ફલાઇટ મળી તે બહેરીન થઈ મુંબઈ જતી હતી. ભાસ્કરભાઈ બહેરીન ઊતરી ગયા અને નગીનભાઈ મુંબઈ પહોંચ્યા. મુંબઈ એરપોર્ટ પર કુવૈતથી આવેલા ભારતીયો માટે મફત જમવાની સગવડ અને ગામ સુધી જવાની મફત રેલ્વે ટિકિટની સગવડ ભારત સરકારે કરેલી. આ રીતે હેમખેમ ફરી પાછો નગીનભાઈનો કુટુંબ સાથે મેળાપ થઈ શક્યો. આમાં મનુષ્ય પ્રયત્ન અને ઈશ્વર કૃપાનો નિયમ કામ કરી ગયો, સાથે સાથે એટલું પણ સમજાયું કે લક્ષ્મી બધે જ શક્તિશાળી છે. 

પી. કે. દાવડા


( 737 ) હેપી ફાધર્સ ડે !… (લઘુકથા) …..લેખક- શ્રી ચીમન પટેલ ‘ચમન’/ લઘુ કથાની સમજ આપતો લેખ

હેપી ફાધર્સ ડે!…. (એક લઘુકથા) … ચીમન પટેલ ‘ચમન’

આટલાં વર્ષોમાં, આ ફાધર્સ ડેના દિવસે, વિશ કરવામાં મારા મિત્રો આગળ પડતા રહ્યા છે. એટલે, આજે આ ક્રમ તોડવા અગાઉથી આ વિશે વિચાર કરી, રવિવાર હોઈ, બધા માંડ ઊઠી ગયા હોય ને ચા-પાણી કરતાં હોય ત્યારે જ આ ખાસ મિત્રોને કે જેમણે મારી પત્નીના અવસાન પછી, મને ખાવા-પીવામાં સંભાળી લીધો હોય, એવા મિત્રોનાં નામનું લીસ્ટ તૈયાર કરી, ફોન કરવાનું શરૂ કરી દીધુ !

સૌ આશ્ચર્યમુગ્ધ થઈ ગયા, અને કોઈ તો બોલી પણ ગયા, ‘અલ્યા, તેં તો અમારો ક્રમ તોડ્યો!’

છેલ્લે, એક વાતોડિયા મિત્રને ફોન કરી, વિશ કરી, એમને મારે કહેવું પડ્યું; ’ચાલો, પછી વધારે વાત કરીશ. મારે હજુ બીજા મિત્રોને વિશ કરવાના બાકી છે!’

ફોન મૂકવા જતાં ખ્યાલ આવ્યો કે આ મિત્રને મેં ‘હેપી ફાધર્સ ડે વીશ તો કરી, પણ એમને તો કોઈ બાળક નથી!!

લઘુ કથા કોને કહેવાય …. લેખ ….. ચીમન પટેલ 

ગુજરાતી લઘુ કથાના જનક શ્રી મોહનલાલ પટેલ અને પ્રફુલ્લ રાવળ સંપાદિત સંગ્રહ “ગુજરાતી લઘુકથા સંચય’(૭૬ લઘુકથાઓ)”ના આમુખમાંથી ચયન કરીને ,ટૂંકી વાર્તા અને લઘુ કથા વચ્ચે શું ફરક હોય છે એ વિષે શ્રી ચીમનભાઈએ ટૂંકાવીને એક સમજવા જેવો લેખ તૈયાર કર્યો છે .

આ લેખ એમના બ્લોગ”ચમન કે ફૂલ “ની નીચેની લીંક ઉપર ક્લિક કરીને વાચો .


લઘુ કથા કોને કહેવાય … ચીમન પટેલ

શ્રી ચીમનભાઈ પટેલ “ચમન ” નો પરિચય

આ ફોટા પર ક્લિક કરીને વાચો .

ચીમન પટેલ

ચીમન પટેલ