વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Monthly Archives: જૂન 2015

( 736 ) ફાધર્સ ડે -પિતૃ દિન મુબારક / મારી વાર્તા ..કર્મ યોગી…

આજે ૨૧ મી જુન એટલે ફાધર્સ ડેપિતૃ સ્મૃતિ દિન …..અને ..

વિશ્વ યોગ દિન પણ

સૌ મિત્રોને પિતૃ સ્મૃતિ દિન અને વિશ્વ યોગ દિન નિમિત્તે  

અભિનંદન -અનેક હાર્દિક શુભ કામનાઓ 

હેપ્પી ફાધર્સ ડે – પિતૃદિન મુબારક

આજના પિતૃ દિને સ્વ .પિતાશ્રીને કાવ્યાંજલિ

સ્વ.પિતાશ્રી રેવાભાઈ શિવદાસ પટેલ

સ્વ.પિતાશ્રી રેવાભાઈ શિવદાસ પટેલ

વડલા શી શીતલ છાયા ગુમાવી અમે તમારા જતાં ,

અમારો એ વિનોદ વિલાયો, એ ચમન ખાલી પડ્યો.

કેટલીય જયંતી તમારી અમે સાથે પ્રેમથી ઉજવી હતી,

ચાર ભાઈઓ માટે તો તમે અમારા એક દશરથ હતા.

જીવન ભર સંઘર્ષ કર્યો જોવાને કે કુટુંબ સુખી બને,

ગીતા ભાખ્યા સ્થિતપ્રજ્ઞ , કર્મયોગી શા તમે હતા.

અગણિત યાદો પડી છે તમારી અમારા ચીદાકાશમાં ,

સ્મરણ કરી પિતૃ દિને, કરીએ અમે સૌ હૃદયથી વંદના

વિનોદ પટેલ 

( આ રચનામાં અમે ચાર ભાઈઓ- વિનોદ,ચીમન,જયંતી અને દશરથ

નાં નામો ગુંથી લીધાં છે.)

—————-

કર્મ યોગી….. સત્ય ઘટનાત્મક વાર્તા …..વિનોદ પટેલ

pratilipiપ્રતિલિપિ દ્વારા ફાધર્સ ડે નિમિત્તે ” માય ડેડી સ્ટ્રોગેસ્ટ ” એ વિષય ઉપર આયોજિત “લેખન સ્પર્ધા “માં મોકલેલ મારી એક સત્ય ઘટનાત્મક વાર્તા ” કર્મ યોગી “આ ચિત્ર ઉપર ક્લિક કરીને વાચો.

karm yogi

( 736 ) ચાલો ઉજવીએ વિશ્વ યોગ દિવસ …..

YOGA DAY-NM

વિનોદ વિહારની અગાઉની તારીખ ૧૧મી ડીસેમ્બર ૨૦૧૪ ની પોસ્ટ નમ્બર ૬૦૯ માં જણાવ્યું હતું એમ તારીખ ૧૧ મી ડીસેમ્બરના ૨૦૧૪ રોજ મળેલી આંતર રાષ્ટ્રીય સંસ્થા યુ.એ.ની જનરલ એસેમ્બલીએ મોટી બહુમતીએ ઠરાવ પસાર કરીને ૨૧ મી જુનને આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ ‘International Day of Yoga’ તરીકે ઉજવવાની ઓફિસીયલી જાહેરાત કરી હતી .દુનિયાના ૧૯૩ દેશમાંથી ૧૭૩ દેશોએ આ ઠરાવને ટેકો આપ્યો હતો .

મહર્ષિ અરવિંદ ઘોષે જેમ ભારત ૧૫મી ઓગસ્ટ ૧૯૪૭ ના દિવસે એક સ્વતંત્ર દેશ બનશે એવું ભવિષ્ય ભાખ્યું હતું એવું જ બીજું ભવિષ્ય ભાખતાં એમણે ઈ.સ. ૧૯૦૦ ની શરૂઆતના વર્ષ દરમ્યાન કહ્યું હતું કે આજથી ૧૦૦ વર્ષ પછી ભારત વિશ્વને આધ્યાત્મિક માર્ગ બતાવી વિશ્વ ગુરુનું સ્થાન પ્રાપ્ત કરશે.

તારીખ ૨૧મી જુન ૨૦૧૫ ના રોજ પ્રથમ વિશ્વ યોગ દિવસ ભારતમાં જ નહી પણ વિશ્વના અનેક દેશોમાં અવનવા કાર્યક્રમોનું આયોજન કરીને ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે એ પુરવાર કરે છે કે મહા યોગી અરવિંદ ઘોષને સો વરસો અગાઉ એમના અંતરમાં થયેલી પ્રતીતિ આજે કેટલી સાચી પડી છે !

યોગ એ સદીઓ પહેલાં ઋષિ પતંજલીએ વિશ્વને ચરણે ધરેલી ભારતની અણમોલ ભેટ અને વિરાસત છે . યોગની શરૂઆત થઇ ભારતમાં પણ આજે એ વિશ્વના દરેક દેશોમાં પહોંચી ગયો છે.

યોગ એ સાચી રીતે જીવન જીવવાની એક કળા છે. આર્ટ ઓફ લીવીંગ ના પ્રણેતા શ્રી શ્રી રવિશંકરજીએ ભારતની આ વિરાસતનો વિશ્વમાં પ્રચાર અને પ્રસાર કરવા માટે ખુબ જ અગત્યનો ફાળો આપ્યો છે.

એમની આ ખુબ જાણીતી સંસ્થાએ પ્રગટ કરેલ નીચેના બે વિડીયોમાં યોગનો ઈતિહાસ અને યોગ ખરેખર શું છે એની સુંદર રજૂઆત કરવામાં આવી છે.

A Brief History of Yoga | Art Of Living

નીચેના વિડીયોમાં યુરોપિયન યુનિયનની પાર્લામેન્ટમાં શ્રી શ્રી રવિશંકરજી એ યોગ અને આર્ટ ઓફ લીવીંગ પર જે પ્રેરક પ્રવચન આપ્યું હતું એના વિષે છે.

The Yoga Way – Talk by Sri Sri At The European Parliament – Art Of Living

યોગઃ કર્મસુ કૌશલમ

યોગ એ માત્ર શારીરિક કસરત નથી , એ તો એનો માત્ર એક ભાગ છે. યોગ તન,મન અને આત્માને એકરૂપ બનાવી જોડે છે. તમે જે પણ કામ કરતા હો એમાં પુરા રસથી મગ્ન થઇ જાઓ એમાં તમને આંતરિક આનંદ અને સંતોષ મળે તો એ કાર્ય મેડીટેશન બની જાય છે. કોઈ સાચો કલાકાર શિલ્પી એક પત્થરને કંડારી એમાંથી એક સુંદર મૂર્તિનું સર્જન કરતો હોય ત્યારે એ આજુબાજુ શું ચાલી રહ્યું છે એ ભૂલી જાય છે અને જાણે કે તપ કરતા કોઈ યોગીનું સ્વરૂપ ધારણ કરી લે છે.સંત કબીર વ્યવસાયે એક વણકર હતા પરંતુ જ્યારે એ કાપડ વણવા બેસી જતા ત્યારે કાપડના દરેક તારે એમનો અંતરનો તંતુ પરવરદિગાર સાથે જોડાઈ જતો. આવા પ્રકારના મેડીટેશનમાંથી જ એમની અમર રચનાઓ જગતને મળી.ગીતામાં એટલા માટે જ કહેવાયું છે કે યોગઃ કર્મસુ કૌશલમ .

આ પ્રથમ યોગ દિવસ નિમિત્તે વડા પ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીનો

રાષ્ટ્ર જોગ સંદેશ આ વિડીયોમાં સાંભળો .

A message of PM Narendra Modi

( 735 ) મારું મન મોર બની થનગાટ કરે…રચનાઃ રાષ્ટ્રીય શાયર સ્વ.ઝવેરચંદ મેઘાણી

ઇન્ટર નેટ ભ્રમણ દરમ્યાન કળા કરેલ આ મોરનાં ચિત્રો જ્યારે મેં જોયાં કે તરત મને કવિ શ્રી ઝવેરચંદ મેઘાણીની ખુબ ગવાતી રચના” મારું મન મોર બની થનગાટ કરે” નું સ્મરણ થયું.

આમે ય મને બાળપણથી જ મોર ખુબ ગમે છે.એના પીંછાંના રંગો મને ખુબ ગમતા .નાના હતા ત્યારે ખેતરમાંથી વેરાયેલાં મોરનાં પીંછાં વીણી ઘેર લાવીને એકઠાં કરતા અને એક જાગીરની માફક સાચવતા.મા એ પીંછાં બાંધીને એની નાની સાવરણી ભગવાનની મૂર્તિ સાફ કરવા માટે બનાવતી એ યાદ આવે છે.તમને તો ખબર હશે જ કે મોર એ ભારતનું રાષ્ટ્રીય પક્ષી છે.

આ રહી રાષ્ટ્રીય શાયર મેઘાણીની એ આખી સુંદર કાવ્ય રચના .

મારું મન મોર બની થનગાટ કરે…રચનાઃ ઝવેરચંદ મેઘાણી

મોર બની થનગાટ કરે, મન મોર બની થનગાટ કરે
ઘનઘોર ઝરે ચહું ઓર મારું મન મોર બની થનગાટ કરે

બહુ રંગ ઉમંગનાં પીંછ પસારીને
બાદલસું નિજ નેનન ધારીને, મેઘમલાર ઉચારીને
આકુલ પ્રાણ કોને કલસાદ કરે
મન મોર બની થનગાટ કરે

ઘર ઘરર ઘરર મેઘઘટા ગગને ગગને ગરજાટ ભરે
ગુમરી ગુમરી ગરજાટ ભરે નવ ધાન ભરી સારી સીમ ઝૂલે
નદીયું નવજોબન ભાન ભૂલે નવ દીન કપોતની પાંખ ખૂલે
મધરા મધરા મલકાઈને મેંડક મેહસું નેહસું બાત કરે
ગગને ગગને ઘૂમરાઈને પાગલ મેઘઘટા ગરજાટ ભરે
મન મોર બની થનગાટ કરે

નવ મેઘ તણે નીલ આંજણીએ મારાં ઘેઘૂર નેન ઝગાટ કરે
મારાં લોચનમાં મદઘેન ભરે વનછાંય તળે હરિયાળી પરે
મારો આતમ લહેર બિછાત કરે સચરાચર શ્યામલ ભાત ધરે
મારો પ્રાણ કરી પુલકાટ ગયો પથરાઈ સારી વનરાઈ પરે
ઓ રે મેઘ આષાઢીલો આજ મારે દોય નેન નીલાંજન ઘેન ભરે
મન મોર બની થનગાટ કરે

ઓલી કોણ કરી લટ મોકળીયું ખડી આભ મહોલ અટારી પરે
ઊંચી મેઘ મહોલ અટારી પરે અને ચાકમચૂર બે ઉર પરે
પચરંગીન બાદલ પાલવડે કરી આડશ કોણ ઊભેલ અરે
ઓલી વીજ કેરે અંજવાસ નવેસર રાસ લેવા અંકલાશ ચડે
ઓલી કોણ પયોધર સંઘરતી વિખરેલ લટે ખડી મે’લ પરે
મન મોર બની થનગાટ કરે

નદી તીર કેરાં કૂણાં ઘાસ પરે પનિહારી એ કોણ વિચાર કરે
પટકૂળ નવે પાણી ઘાટ પરે એની સૂનમાં મીટ સમાઈ રહી
એની ગાગર નીર તણાઈ રહી એને ઘર જવા દરકાર નહિ
મુખ માલતી ફૂલની કૂંપળ ચાવતી કોણ બીજા કેરું ધ્યાન ધરે
પનિહારી નવે શણગાર નદી કેરે તીર ગંભીર વિચાર કરે
મન મોર બની થનગાટ કરે

ઓલી કોણ હિંડોળ ચગાવત એકલ ફૂલ બકુલની ડાળ પરે
ચકચૂર બની ફૂલ ડાળ પરે વિખરેલ અંબોડાના વાળ ઝૂલે
દિયે દેહ નીંડોળ ને ડાળ હલે શિર ઉપર ફૂલ ઝકોળ ઝરે
એની ઘાયલ દેહના છાયલ છેડલા આભ ઊડી ફરકાટ કરે
ઓલી કોણ ફંગોળ લગાવત એકલ ફૂલ બકુલની ડાળ પરે
મન મોર બની થનગાટ કરે

મોર બની થનગાટ કરે આજે મોર બની થનગાટ કરે
મન મોર બની થનગાટ કરે

તમરાંને સ્વરે કાળી રાત ધ્રૂજે નવ બાદલને ઉર આગ બૂઝે
નદી પૂર જાણે વનરાજ ગુંજે હડૂડાટ કરી સારી સીમ ભરી
સરિતા અડી ગામની દેવડીએ ઘનઘોર ઝરે ચહું ઓર

મારું મન મોર બની થનગાટ કરે
મન મોર બની થનગાટ કરે

ઝવેરચંદ મેઘાણી

કવિ શ્રી ઝવેરચંદ મેઘાણીને આ ગીત રચવાની પ્રેરણા ગુરુવર્ય શ્રી રવીન્દ્રનાથ ટાગોરના એક કાવ્ય Nav Dhan ઉપરથી મળી હતી .

મેઘાણીનું આ ગીત હિન્દી ફિલ્મ રાસલીલામાં જ્યારે ગવાયું એથી ખુબ મશહુર થઇ ગયું .

ફિલ્મમાં આ ગીત જાણતા ગુજરાતી ગાયક ઓસમાન મીરના કંઠે ગવાયું હતું. નીચેના વિડીયોમાં એમને આ ગીત ગાતા સાંભળીને તમને અહેસાસ થશે કે મેઘાણીના લોકગીતોમાં એમણે એમનું હૃદય નીચોવી દઈને ધરતીની મહેંકનો કેટલો સુંદર અહેસાસ કરાવ્યો છે.રાષ્ટ્ર પિતા મહાત્મા ગાંધીએ મેઘાણીને રાષ્ટ્રીય શાયરનું બિરુદ આપ્યું હતું એની યોગ્યતા મેઘાણીએ એમની આવી ઘણી અમર રચનાઓ મારફતે પુરવાર  કરી બતાવ્યું હતું.

આ ગીતને ફિલ્મ રાસલીલાનાં કેટલાંક દ્રશ્યો સાથે ગવાતું સાંભળો .

MOR BANI THANGHAT KARE(RaamLeela)

Music-by Osman Mir, Aditi Paul

મેઘાણીના આ લોક ગીતને લોક ગાયકો એમના ડાયરાના પ્રોગ્રામોમાં પણ ઘણી વાર ગાતા હોય છે.

આ વિડીયોમાં લોક ગાયક શ્રી ચેતનભાઈ ગઢવીને આ જ ગીતને ગાતા સાંભળો.આ વિડીયોમાં જે રીતે કળા કરતા મોરનાં અવનવાં ચિત્રો મુકાયાં એથી તમને પણ આ વિડીયો વિશેષ ગમી જશે.

===============

મન મોર બની થનગનાટ કરે નો સુંદર રસાસ્વાદ

અનાવૃત …….લેખક- શ્રી જય વસાવડા

માવજીભાઈ.કોમ ના સૌજન્યથી મેઘાણીના આ સદા બહાર ગીતનો જાણીતા લેખક શ્રી જય વસાવડાની એવી જ રસિક શૈલીમાં કરેલ રસાસ્વાદ નીચેની લીંક ઉપર માણો.

http://mavjibhai.com/MadhurGeeto/Jay-Article.pdf

( 734 ) મળવા જેવા માણસ……સપના વિજાપુરા…. એક પરિચય … શ્રી પી.કે.દાવડા

( 733 ) શ્રી ગુણવંત વૈદ્ય ની સાહિત્ય પ્રસાદી …..

બ્લોગ વિનોદ વિહાર અને ફેસ બુક ગ્રુપ પેજ “મોતી ચારો “મુખ્યત્વે મારા સ્વ-રચિત સાહિત્ય સર્જન કે પછી અન્ય ગમતી જીવન પ્રેરક રચનાઓ, ચિત્રો, વિડીયો વી. સંપાદન કરી ગમતાનો ગુલાલ કરવાનું અને સહૃદયી મિત્રો સાથે સંપર્કમાં રહેવાનું મારા માટે એક સારું માધ્યમ બની ગયું છે. બીજી રીતે ન મળી શકાય એવા સમરસીયા સાહિત્ય પ્રેમી મિત્રો  બ્લોગ અને ફેસબુકના માધ્યમથી આવી મળે છે તેનો આનંદ છે.

GUNVANT VAIDYA

GUNVANT VAIDYA

આ માધ્યમથી જ મને સાહિત્ય પ્રેમી ફેસબુક મિત્ર શ્રી  ગુણવંત વૈદ્ય અને એમની સાહિત્ય રચનાઓ મારફતે એમનો પરિચય થયો . આ સાહિત્ય પ્રેમી મિત્ર એમના ફેસ બુક ગુજ પ્રિયા ગ્રુપ પેજ પર એમની વાર્તાઓ ,લેખો ,કાવ્યો, વી. અવાર નવાર રજુ કરતા હોય છે એ વાંચવા લાયક હોય છે.શ્રી  ગુણવંત વૈદ્ય દ્વારા ફેસ બુક ઉપર મુકાતી એમની કૃતિઓ સિવાય અન્ય રીતે મને એમનો પરિચય નથી. હાલ બર્મિંગહામ, યુ.કે ના રહેવાસી આ સાહિત્ય રસિક ફેસ બુક મિત્રએ એમનું શિક્ષણ University of Wolverhampton માં લીધું છે .

આજની પોસ્ટમાં એમની કેટલીક મને ગમેલી સાહિત્ય પ્રસાદી એમના આભાર સાથે પોસ્ટ કરું છું.

શ્રી ગુણવંત વૈદ્યની બે ચોટદાર લઘુ વાર્તાઓ …

દફતર…. 

Humanity & caring at such a tender age...

હું ખૂબ થાક્યો હતો. ભરબપોરના આકરા તાપમાં ચાલીને હું હાંફી ગયો.
‘સાહેબ જરા…’ નો એક તીણો અસ્પષ્ટ અવાજ મારા કાને પડ્યો પરંતુ એને ખાસ ધ્યાન ન આપીને હું આગળ ચાલતો જ રહ્યો. મારું ગળું પણ સુકાતું હતું. વીસેક ડગલાં જેટલું ફરી ચાલીને હું ઊભો રહી ગયો. પાણી પીવાની તીવ્ર ઈચ્છાથી મારી પાસેની બોટલનું ઢાંકણ ખોલતાં મેં આગળ પાછળ નજર ફેરવી. ત્યાં જ ધડામ કરીને પાછળ કોઈના પડવાનો અવાજ સંભળાયો.

મેં ત્યાં નજર કરી. એક વૃદ્ધને કદાચ ગરમીને કારણે ચક્કર આવી ગયા હતા. એ જોઈ તે સમયે ત્યાંથી પસાર થતી એક બાળકીએ ખભેથી દફતર ઉતારી બોટલ કાઢી તે વૃદ્ધને પાણી પીવડાવ્યું.

‘હા….શ’ ના તૃપ્તિઅવાજે ‘સાહેબ જરા…’ ના ધ્વનિની યાદ પણ મને તાજી કરાવી જ દીધી અને તે સાથે મારા હાથમાંની અધખુલ્લી બોટલ નીચે પડી જ ગઈ અને મારી આંખમાંથી પણ દડ દડ દડ ….

મારા બંને હાથથી મેં મારું મોં છૂપાવી દીધું. મને ખૂબ દોષી માનતો હું સ્થિતપ્રજ્ઞ સમ ઊભો જ રહ્યો.

તેવામાં….. ‘અંકલ, તમારી આ બોટલ…’ કહેતા એણે હસીને નીચેથી ઉપાડીને એ બોટલ મારી સામે ધરી.

હું હાર્યો હતો. મારા પ્રત્યે મને ખૂબ ધિક્કાર થયો. પેલા વૃદ્ધ પણ જાણે મને કહેતા હતા, ‘તારું પાણી તને મુબારક, જા.’

પેલી બાળકીએ તો માનવતાની વધુ એક સિક્સર જ ફટકારી દીધી હતી !!!

હું જે પાઠો ભણીને ભૂલ્યો હતો તે આ બાળકી જીવનમાં લાવી ચુકી હતી.
જાણે કશું જ ન બન્યું હોય એમ રમતાં રમતાં પછી એ ત્યાંથી જતી રહી. 

‘હું કેમ એ ન કરી શક્યો?’ નો મૂંઝવતો સવાલ ભૂલીને પછી તો મેં પણ બાળક બનીને ભાવજીવન જીવવા દફતર ઉપાડી પુસ્તકોના પાઠો જીવનમાં ઉતારવાનો સંકલ્પ જ દીધો !!..

ગુણવંત વૈદ્ય.

=======================

કાચીંડો*…. લઘુ કથા 

આ વાર્તા ખુબ ટૂંકી માઈક્રો ફિક્શન ટાઈપ છે પણ એમાંનો ભાવ અને સંદેશ મેક્રો ટાઈપ છે. સમાજમાં જે બનતું જોવામાં આવે છે એનું આ વાર્તામાં સરસ નિરૂપણ છે.વાર્તાની ખૂબી એના શીર્ષક -કાચીંડો-માં છે .

kachindo-chameleons

*કાચીંડો એ ગરોળીની જાતનું ખાસ કરી જંગલમાં દેખાતું પ્રાણી- જંગલી ગરોળી છે જેનું અંગ્રેજી નામ છે chameleon.આ પ્રાણી એના રંગો અવાર નવાર બદલતું હોય છે. એની જીભ પણ લાંબી હોય છે.

વૃદ્ધ મા એના દીકરા માટે મનોમન કાચીંડો કહે છે એમાં એના દિલનું દર્દ બોલે છે એ તમે આ લઘુ કથા વાંચશો એટલે સમજાઈ જશે .

કાચીંડો*

” આજે દાળ કેમ આટલી પાતળી બનાવી ?”

પંચમના ઊંચા સૂરમાં પુત્રે વૃદ્ધ મા ને ત્રાડ જ નાખી .

“શિલ્પા વહુએ બનાવી છે આજે ….” વૃધ્ધાના અવાજમાં કંપન સાથે ડર પણ ડોકાયો .”

“જો કે બની છે ખુબ જ સ્વાદિષ્ટ ” પુત્રનો સૂર છેક સરગમનો નીચલા “સા ” પર પછડાયો હતો.

તત્કાળ પુરતો વૃધ્ધા એ નિરાંતનો દમ લીધો અને મનોમન બબડી “કાચીંડો “*

ગુણવંત વૈદ્ય  

—–

વેડિંગ એનીવર્સરી- ટૂંકી વાર્તા -અક્ષરનાદની નીચેની લીંક પર ક્લિક કરી વાંચશો.

http://aksharnaad.com/2014/04/28/story-28/

——-

શ્રી ગુણવંત વૈદ્યની બે અછાંદસ કાવ્ય રચનાઓ 

ઉદાસી માનવ !
જમીનથી ઊંચે
સુસવાટાભર્યા પવનમાં
બેફામ ફંગોળાઈ તૂટું તૂટું થતી
એક વૃક્ષની ડાળને મજબુતાઈથી પગની આંટીમાં રાખીને બેઠેલા
પેલા પારેવાંનો સ્વશક્તિથી ઊડી શકવાની કાબેલિયત
ઉપરનો અનન્ય ભરોસો જોઈને તારા
સ્વકાંડામાં સંકલ્પીત કૌવત ભરીને
નૈરાશ્ય કાઢી
યશસ્વી થા.

========

શરાબની બોટલના બુચ આકારની એમની એક અછાંદસ રચના

નશો.

નશો
પણ કેવો?
શીશીનું ટીપેટીપું
ગટગટાવો ને પછી તો
ખુલ્લી આંખે પ્રજ્ઞા ઊંઘે, અંધારા રસ્તા,
ચક્રભ્રમણમાં જગ ભમે પણ ઘર તો આઘે, ને
હોઠચાટુડી બેલગામી નિર્લજ્જ જીહવાને જરા પણ
બે આંખની શરમ નૈ …..!!!! આ તે કેવો નશો ? હેં ..?
હવે તો બુચ જ માર એ શીશીને, ઓ ઘમંડી !!
ને …ઉતારી દે ‘હું’ નો નશો, પછી…
પ્રજ્ઞાશીશી ખોલીને ચડાવી દે
બે પેગ સમજદારીનો નશો
ને ચક્રીભ્રમણ છોડી,
બંધ રસ્તા ખોલી
ઘરની કેડીએ
ડગ માંડ..
કારીગર..
ઊઠ !

ગુણવંત વૈદ્ય.

=====================

શ્રી ગુણવંત વૈદ્યની ત્રણ તાજી હાઈકુ રચનાઓ 

અવલંબન

જતાં, અંધારે, દીવી

સ્વપ્રકાશી થૈ.

====

પોકળ વાંસે

સરગમ મધુરી

તૃપ્તિ બેહદ !

=======

વન ભટકે

મૃગ સોડમ કાજે,

નાભિ વિસરી?

ગુણવંત વૈદ્ય.

અક્ષરનાદ માં શ્રી ગુણવંત વૈદ્યનું ઘણું સાહિત્ય પ્રગટ થયું છે

એને અહીં ક્લિક કરીને વાંચો. 

( 732 ) મળવા જેવા માણસ -શ્રી ગોપાલ પારેખ… પરિચય…. શ્રી.પી.કે.દાવડા

શ્રી પી.કે. દાવડાજી એ એમની જાણીતી  “મળવા જેવા માણસ “પરિચય શ્રેણીમાં, ભૂતકાળમાં મુંબઈમાં એમના સહાધ્યાયી રહી ચુકેલા શ્રી ગોપાલભાઈ પારેખ નો પરિચય એમના ઈ-મેલમાં મોકલ્યો છે.

આ પરિચય લેખને આજની પોસ્ટમાં વિનોદ વિહારના વાચકો માટે, એ બે મહાનુભાવોના આભાર સાથે , પ્રસ્તુત કરેલ છે.– વિનોદ પટેલ

મળવા જેવા માણસ –શ્રી ગોપાલ પારેખ… પરિચય…. શ્રી.પી.કે.દાવડા  

Gopalbhai -1

ગોપાલ પારેખનો જન્મ ૧૯૪૧માં સુરેંદ્રનગરમાં થયો હતો. એમનું પૈત્રિક ગામ ભાવનગર છે. કુટુંબ પુષ્ટિમાર્ગી, ધાર્મિક અને મધ્યમવર્ગી હતું. થોડાં વર્ષો બાદ એમનું કુટુંબ મુંબઈના એક ઉપનગર ઘાટકોપરમાં રહેવા આવી ગયું. ગોપાલભાઈનો શાળાનો સંપૂર્ણ અભ્યાસ એ સમયની ખૂબ જ લોકપ્રિય શાળા રામજી આસર વિદ્યાલયમાં થયો. હું પોતે પણ આ જ શાળામાં ભણેલો.

કુટુંબની આર્થિક પરિસ્થિતી નબળી હોવાથી ગોપાલભાઈ જ્યારે નવમા ધોરણમાં હતા ત્યારથી જ એમણે ખાનગી ટ્યૂશન આપવાનું કામ શરૂ કરી દીધું. ૧૯૫૮માં SSCમાં પાસ થઈ એમણે કીર્તિ કૉલેજ દાદર, પારલે કૉલેજ અને કે.જે.સોમૈયા કૉલેજ ઘાટકોપર એમ ત્રણ કૉલેજોમાં બદલીઓ લઈ, ૧૯૬૨માં B.Sc.(Hon.) સુધીનો અભ્યાસ પૂરો કર્યો. કૉલેજો બદલવા પાછળ આર્થિક પરિસ્થિતિ જ જવાબદાર હતી. F.Y. B.Sc. પછી તો એમણે ભણવાનું છોડી રૂ બજારમાં નોકરી પણ શરૂ કરી હતી, પણ મામાની સમજાવટ બાદ ફરી પાછું Inter Scienceમાં એડમિશન લીધું હતું. આ ભણતર પુરું કરવા રોજના ત્રણ કલાક તેમને ટ્યૂશનો આપવા પડતાં. Inter Scienceમાં એડમિશન લીધા પછી ફી ભરવામાં મોડું થવાથી પ્રિન્સિપાલને મળવા જવું પડ્યું. પ્રિન્સિપાલે પૂછ્યું કે, “ફી કેમ સમયસર ન ભરી?” તેના જવાબમાં છટકબારી તરીકે જવાબ આપ્યો કે, “હું માંદો હતો.” પ્રિન્સિપાલે કહ્યું, “તું માંદો હતો પણ પોસ્ટ–ઑફિસ તો માંદી ન હતી ને?” આખરે પ્રિન્સિપાલે ફી સ્વીકારી.

B.Sc.ની પરીક્ષા પતી એના બીજા દિવસે જ ગોપાલભાઈએ ૧૯૦ રૂપિયા પગારવાળી ઝંડુ ફાર્મસીમાં નોકરી સ્વીકારી. અહીં એમણે ૧૯૬૫ સુધી ઝંડુની લેબોરેટરીમાં કામ કર્યું. ૧૯૬૫માં રાજસ્થાનમાં ઉદયપુરની એક ફર્મસીમાં વધારે સારી શરતો મળવાથી ત્યાંની નોકરી સ્વીકારી. એક વર્ષ બાદ ઉદયપુરમાં જ બીજી એક આયુર્વેદિક કંપનીમાં નોકરી લઈ, ૧૯૬૬થી ૧૯૮૨ સુધી કામ કર્યું. ફરી પાછું ૧૯૮૨માં ઝંડુની વાપી ખાતેની લેબોરેટરીમાં જોડાઈ ૧૯૯૪ સુધી કામ કર્યું. ૧૯૯૪માં સન ફાર્મામાંથી સારી ઓફર મળતાં ૧૯૯૪થી ૧૯૯૮ સુધી ત્યાં નોકરી કરી આખરે નિવૃત્તિ લીધી.

gopalbhai-2

૧૯૬૪માં ગોપાલભાઈનાં લગ્ન ઇંદુબહેન સાથે થયાં. ઇંદુબહેને S.S.C. સુધીનો અભ્યાસ કર્યો છે. એમને બે પુત્રીઓ અને એક પુત્ર એમ ત્રણ સંતાનો છે.

ગોપાલભાઈ નિવૃત્તિ બાદ પણ ખરા અર્થમાં પ્રવૃત્તિમાં રહ્યા છે. ગુજરાતી સાહિત્ય અને ભાષા પ્રત્યે નાનપણથી વિશેષ રુચિ હોવાના કારણે ગોપાલભાઈએ માતૃભાષા ગુજરાતીનો ફેલાવો વધુ ને વધુ થાય અને વિશ્વના દરેક ખૂણામાં વસતા ગુજરાતી સુધી પહોંચે તે માટેના પ્રયત્નો વર્ષ ૧૯૯૮થી જ શરૂ કરી દીધેલા. તેમને લાગ્યું કે આજની કોન્વેટિયા સ્કૂલમાં ભણતું બાળક ભલે ને ટવિંકલ ટવિંકલ લિટલ સ્ટાર ગાતો હોય તેની સામે કોઈ વાંધો નથી, પરંતુ તેની સાથે ‘જાગને જાદવા કૃષ્ણ ગોવાળિયા’ પણ ગાતો હોવો જોઈએ. આજે પરિસ્થિતિ એવી છે કે ગુજરાતી હોવા છતાં ગુજરાતી બોલવામાં લોકો નાનમ અનુભવતા હોય છે. એટલે ગુજરાતી ભાષા પ્રત્યેના ઘટી રહેલા પ્રેમને પુન: એક વખત જગાડવાનો પ્રયાસ એમણે શરૂ કરી દીધો. લોકોને વાંચતા કરવા એમની પાસેથી લવાજમો ઉઘરાવી લાગતા વળગતા માસિકો એમને પહોંચાડતા. ૧૯૯૮માં માત્ર અખંડઆનંદનાં જ ૨૦૦ લવાજમો ઉઘરાવેલાં. સારાં પુસ્તકો ખરીદીને લોકોને વહેંચવાની પ્રવૃત્તિમાં એમણે લોકમિલાપ (ભાવનગર)ના આશરે દોઢ લાખ પુસ્તકો વહેંચેલાં.

ગોપાલભાઈ સ્વભાવે મોજીલા માણસ છે. મનમાં આવે તો કોઈ પણ કામ પૂરી ઇમાનદારીથી ઉપાડી લે છે અને એને અંજામ સુધી પહોંચાડે છે, ભલે એ કામમાં ગમે એટલી મહેનત કરવી પડે. ૨૦૦૭માં એમને વિચાર આવ્યો કે ગુજરાતી સાહિત્યનો આસ્વાદ ખૂબ જ સરળતાથી આબાલ વૃદ્ધ લઈ શકે તે માટે આખેઆખું સાહિત્ય, ઇન્ટરનેટના માધ્યમથી કેમ ન પહોંચાડવું?

એવામા એક મિત્રે એમને ગટેનબર્ગ ઓ આર જી વિશે વાત કરી કે આ વેબસાઇટે ૩૩૦૦૦ અંગ્રેજી પુસ્તકો ઇ-બુક્સમાં ફેરવેલાં. ગોપાલભાઈને થયું કે આવું ગુજરાતી પુસ્તકો માટે કેમ ન કરી શકાય? અત્યાર સુધીમાં એમણે ૧૫૦ પુસ્તકોને ઇ-બુક્સમાં ફેરવ્યાં છે. આ પ્રવૃત્તિ વિષે ગોપાલભાઈ કહે છે, “શરૂઆતમાં રોજનો મોટા ભાગનો સમય ઇ-બુકના ટાઇપિંગમાં જતો, હવે સિનિયર બી.કૉમમાં ભણતી બે દીકરીઓ મદદ કરે છે. ગોપાલભાઈને ઇ-બુકની પ્રવૃત્તિમાં અક્ષરનાદવાળા ભાઈ શ્રી જિગ્નેશ અધ્યારુ, શ્રી જુગલકિશોરભાઈ તથા શ્રી અશોકભાઈ મોઢવાડિયાનો સહયોગ મળ્યો.

આ સિવાય “મા ગુર્જરીને ચરણે ” નામનો પોતાનો એક બ્લૉગ પણ શરૂ કર્યો. હાલમાં તેઓ વેબગુર્જરીના સંચાલકમંડળમાં સભ્ય છે. બાળકોને વૈદિક ગણિત પણ શીખવે છે. ગમતાનો ગુલાલ કરવાનો એમનો સ્વભાવ બની ગયો છે.

એમના જીવનની ફિલોસૉફી છે, “મારા જેવા અનેકોનો ભલે ક્ષય થાઓ પણ, સત્યને માપતો ગજ કદી ટૂંકો ન બનો.” અને “જો મિલ ગયા ઉસીકો મુકદ્દર સમઝ લિયા, જો ખો ગયા ઉસે ભૂલાતા ચલા ગયા.”

ગોપાલભાઈ સાથેનો મારો અનુભવ લખું તો તેઓ ખૂબ જ માયાળુ, નિખાલસ અને નમ્ર માણસ છે. જે મનમાં હોય તે કહી નાખે છે. ધર્મમાં ખૂબ જ આસ્થા રાખે છે, ક્યારેક તો મને ટેલિફોનમાં ભજન ગાઈ સંભળાવે છે. સાદા શબ્દોમાં કહું તો એ ભોલે ભંડારી છે.

-પી. કે. દાવડા