વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

( 829 ) જબ પ્રાણ તન સે નિકલે…. ભજન….. રસાસ્વાદ

ૐ” શ્રીકૃષ્ણ: શરણં મમ “

શ્રીકૃષ્ણ ભગવાનના અદભુત પરમ તત્ત્વને પિછાણનારા કોઈ વિદ્વાન ભક્ત કવિએ બહુ સુંદર શ્લોક દ્વારા એમની સ્તુતિ કરી છે કેઃ

‘બંસી વિભૂષિત કરાત્, નવનીરદ આભાત્,
પૂર્ણેન્દુ સુંદર મુખાત્, અરવિંદ નેત્રાત્,
પીતામ્બરાત્, અરુણબિંબફલ અધરોષ્ઠાત્,
કૃષ્ણાત્, પરમ કિમ અપિ તત્ત્વમ્, અહમ્ ન જાને.’’

અર્થ :

‘‘જેમના હાથમાં બંસી શોભી રહી છે તેવા, સુંદર વાદળો જેવી ઘનશ્યામ કાંતિવાળા, પૂર્ણ ચન્દ્ર સમાન સુંદર મુખવાળા, કમળની પાંખડી જેવાં નેત્રોવાળા, પીતાંબર ધારણ કરનારા, ઊગતા સૂર્યના લાલ રંગ જેવા સુંદર ઓષ્ઠદ્વયવાળા શ્રીકૃષ્ણ ભગવાન સિવાય કોઈ પરમ તત્ત્વ છે કે કેમ તે હું જાણતો નથી’’.

ઇતના તું કરના સ્વામી…..ભજન 


આજની પોસ્ટમાં રજુ કરેલું મૂળ કવી પ્રદીપ રચિત ભજન મારાં સ્વ. માતુશ્રીના કંઠે ઘણી વાર ગવાતું સાંભળ્યાની જૂની યાદો તાજી થાય છે. અમદાવાદમાં અમારી નારણપુરા ચાર રસ્તા નજીકની શંકર સોસાયટી, વિભાગ-૧ માં રહેતી મહિલાઓની એક ભજન મંડળી ચાલતી હતી જેનું નામ રાધા મંડળ હતું. વારાફરતી દરેકને ઘેર એક નિશ્ચિત સમયે ભેગાં મળી ભજનોની રમઝટ જામતી હતી.મારાં સ્વ.માતુશ્રીનો કંઠ -સ્વર સારો હતો એટલે વધુ ભજનો એમની પાસે જ ગવડાવવામાં આવતાં હતાં .એમણે ભજનોની નોટબુક રાખેલી એમાં ઘણાં બધાં ભજનો એમણે એમના હાથે લખ્યાં હતાં .આ નોટબુક હજુ અમારી પાસે છે જે એમની યાદગીરીને તાજી કરે છે.

SRP-WITH HAIKU

તા.૬ ઠી  ડીસેમ્બર ,૧૯૯૫ ના રોજ અમદાવાદમાં સ્વર્ગવાસી થયેલ મારાં સ્વ. માતા શાંતાબેન રેવાભાઈ પટેલને એમના આ પ્રિય ભજનને આજની પોસ્ટમાં એના રસાસ્વાદ સાથે રજુ કરી એમને હાર્દિક શ્રધાંજલિ  આપું છું.

ઇતના તું કરના સ્વામી….. ભજન

ઇતના તું કરના સ્વામી, જબ પ્રાણ તન સે નિકલે
ગોવિંદ નામ લેકર ફિર પ્રાણ તનસે નીકલે

શ્રી ગંગાજીકા તટ હો યા યમુનાજીકા બટ હો
મેરા સાંવરા નિકટ હો ….. જબ પ્રાણ

શ્રી વૃંદાવનકા સ્થલ હો મેરે મુખમે તુલસી દલ હો
વિષ્ણુ ચરણ કા જલ હો ….. જબ પ્રાણ

સન્મુખ સાંવરા ખડા હો બંસીકા સ્વર ભરા હો
તીરથકા ચરણ ધરા હો ….. જબ પ્રાણ

શિર મોર પે મુગટ મુખડે પે કાલી લટ હો
યેહી ધ્યાન મેરે ઘટ હો ….. જબ પ્રાણ

મેરા પ્રાણ નીકલે સુખસે તેરા નામ નીકલે મુખસે
બચ જાવું ઘોર દુઃખસે ….. જબ પ્રાણ

ઉસ વક્ત જલ્દી આના નહીં શ્યામ ભૂલ જાના
બંસીકી ધુન સુનાના ….. જબ પ્રાણ

યહ નેકસી હૈ અરજી માનો તો ક્યા હૈ હરજી
કુછ આપ કી હૈ ફરજી ….. જબ પ્રાણ

બ્રમ્હાનંદ કી એ અરજી ખુદગર્જ કી હૈ ગરજી
આગે તુમ્હારી મરજી ….. જબ પ્રાણ

રસાસ્વાદ 

આ ભજન  એ   જાણીતા કવિ  અને ગાયક કલાકાર  સ્વ.પ્રદીપજી ની મૂળ રચના છે . 

મૃત્યુ સમયે માણસનું મન અનેક વિચારોથી ઘેરાયેલું હોય છે.ભૂતકાળની યાદો અને સંસારની માયા,કુટુંબની માયા જલ્દી છુટતી નથી. આ ભજનમાં જીવનની અંતિમ ઘડીએ મૃત્યુ સામે આવીને દ્વાર ખખડાવી રહ્યું હોય એવા સમયે એક સાચા ભક્તએ સંસારની માયાઓને મનમાંથી હટાવીને એને શ્રી કૃષ્ણ-ગોવીંદનું એક ચિત્તે સ્મરણ કરવાની એમાં શીખ છે. આ ભજનમાં એક સાચા કૃષ્ણ ભક્તની મનની અભિલાષા -ખ્વાહીશ શું હોવી જોઈએ એ આ ભજનના રચયિતાએ આ ભજનમાં સરસ રીતે વણી લીધું છે.આ એક કૃષ્ણ ભજન છે.

શ્રી કૃષ્ણ ભગવાન-ગોવીંદને ભક્ત અરજ કરતાં કહે છે કે હે ગોવીંદ , જ્યારે હું મારા  આ પામર શરીરમાંથી પ્રાણનો ત્યાગ કરતો હોઉં ત્યારે હું બીજા કોઈ આડા અવળા વિચારો ન કરું પણ તારું જ નામ લેતાં લેતાં હું મારો દેહ છોડું એવું તું કરજે .

હે,મુરારી શ્રી કૃષ્ણ પ્રભુ !એ સમયે મને ફક્ત યમુનાજીના તટ પર તમારું જ દર્શન થાય,તમે જ નજીક દેખાઓ ,મારા મુખમાં તુલસી દલ હોય,તમારી બંસીના સૂર સંભળાતા હોય,શિરે મોરપીંછ નો મુકુટ અને મુખમાં બન્સી અને મુખ પર કાળા વાળની લટ લટકતી હોય એવા તમારા દિવ્ય સ્વરૂપે શ્રી કૃષ્ણ ભગવાન તમે મારા અંત સમયે મને લેવા  જરૂર આવજો, બહુ વાર ના કરતા .આ મારા દિલની અરજી એટલે કે પ્રાથના છે .

હું તો એક પામર મનુષ્ય તમને તો ફક્ત અરજ જ કરી શકું. અંત સમયે આવવું કે ના આવવું એ તો આપની મરજી ઉપર આધાર રાખે છે.ફરી ફરી હું અરજ કરું છું કે તમે અરજી જરૂર સ્વીકારજો અને હું શરીરમાંથી મારો પ્રાણ ત્યજું ત્યારે મહેરબાની કરીને જરૂર આવીને હાજર થઇ જજો અને મને આપના એ દિવ્ય ધામમાં લઇ જજો.

ઉપર કહ્યું એમ આ ભજન   જાણીતા કવિ  અને ગાયક કલાકાર  સ્વ.પ્રદીપજી ની મૂળ રચના છે . નીચે મુકેલ પ્રથમ વિડીયોમાં,સ્વ-કવી પ્રદીપજીને એમની આ મૂળ ભજન રચનાને ગાતા તમે સાંભળી શકશો .આ જ ભજનને બીજા બે વિડીયોમાં જાણીતા ગાયકો અનુપ જલોટા અને અનુરાધા પાંડવાલના સ્વરમાં ગવાતું માણી શકશો.

આ ભજનની એક ખૂબી એ છે કે  એમાં સમયે સમયે ભજનના શબ્દો અને એની લંબાઈ બદલાતી રહી છે. એક કૃષ્ણ ભક્તના મનની અભિલાષાઓ એમાં ઉમેરાતી ગઈ છે . નીચેના બીજા બે વિડીયોમાં અનુપ જલોટા અને અનુરાધા પાંડવાલ આ જ ભજન ગાય છે પણ કોઈ કોઈ જગાએ શબ્દો બદલાય છે .ઉપર મુકેલ ભજન જે અંતે બ્રહ્માનંદના નામે છે એમાં પણ મૂળ પ્રદીપજીની રચના કરતાં ઘણી જગાએ ઘણા શબ્દો બદલાયા છે કે ઉમેરાયા છે .

ખેર ,જે હોય તે, પરંતુ આ ભજનનો જે મૂળ ભાવ છે એ બદલાતો નથી કાયમ રહે છે. આ ભાવ છે જીવનના અંતિમ સમયે એક કૃષ્ણ ભક્તના  દિલની કૃષ્ણની ઝાંખી કરવાની એના મનમાં પડેલી  અભિલાષા અને ઝંખના . મૂળ કવિની કૃતિનો આ ભાવ શબ્દો બદલાયા હોવા છતાં બદલાતો નથી એક જ રહે છે. 

 હવે જાણીતા કવિ  અને ગાયક કલાકાર  સ્વ.પ્રદીપજી ને એમની મૂળ ભજન રચનાને નીચેના વિડીયોમાં ગાતા સાંભળો .

Kavi Pradeep‘s Bhajan: “Itna To Karna Swami Jab Praan Tan Se…”. Music: Kishore Desai.

Itna To Karna Swami Jab Pran Tan Se Nikle Govind Naam Lekar – Anoop Jalota

Itna to karna swami –Anuradha .

ગોવીંદ -બાલાજી દર્શન  

મારી અમદાવાદની જોબમાં ઘણા વરસોના સહ કર્મી,હાલ મુંબાઈમાં રહેતા નજીકના મારા મિત્ર શ્રી બીપીન ભાવસાર પ્રભાદેવીના પ્રખ્યાત સિદ્ધિ વિનાયક -ગણેશ મંદીરની વ્યવસ્થાપક કમિટીના મેમ્બર છે.મોટે ભાગે રોજ સવારે આ મંદીરમાં દર્શન કરવા જાય છે અને એ પ્રથમ દર્શનનો ફોટો એમના ફેસ બુક પેજ ઉપર સૌ મિત્રોના દર્શન માટે મુકે છે.મારા પેજ પર પણ એ ફોટાને શેર કરે છે. આ રીતે  સિદ્ધિ વિનાયક -ગણેશજીના દર્શનનો લાભ મળતો રહે છે.

આજે એમણે ફેસ બુક પેજ પર નિત્ય દર્શનમાં ગોવીંદ -બાલાજીની મૂર્તિની તસ્વીરનાં દર્શન કરાવ્યાં છે. આ પોસ્ટને અનુરૂપ આ તસ્વીર હોઈ અને મને ગમી ગઈ હોઈ ,મિત્ર ભાવસારના આભાર સાથે વિ.વિ.ના વાંચકોના દર્શનાર્થે ગોવીંદ-બાલાજીની તસ્વીર નીચે પ્રસ્તુત છે.   

GOVIND-LORD BALAJI

GOVIND-LORD BALAJI

5 responses to “( 829 ) જબ પ્રાણ તન સે નિકલે…. ભજન….. રસાસ્વાદ

  1. pragnaju December 25, 2015 at 11:31 AM

    સુંદર ભજનનો મધુરો રસાસ્વાદ

  2. Ramesh Patel December 23, 2015 at 12:21 PM

    પ.પૂ.માતુશ્રીનું સરસ ભગવદ સ્મરણ…રાધાજી ને કૃષ્ણનું ઐક્ય…વિવાહ માટે બે જણ જોઈએ..આપણે તો એક જ છીએ…વાહ! સુંદર ભજન ને સંકલન.

    રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

  3. Anila Patel December 22, 2015 at 8:00 PM

    Aapana matushrine shat shat vandan. Mara mataji pan saras gata, emane mara akshar bahu gamata etale emana badha bhajno e mari pasej lakhavata, e pan aapana matushrini jem bhajan madalina sarve sarva hata. Aa bhajan mane pan khoobaj game chhe.

  4. pravinshastri December 22, 2015 at 4:47 PM

    સદ્ગત માતુશ્રીને હાર્દિક શ્રધ્ધાંજલી.

  5. Vimala Gohil December 22, 2015 at 2:17 PM

    “આ ભજનની એક ખૂબી એ છે કે એમાં સમયે સમયે ભજનના શબ્દો અને એની લંબાઈ બદલાતી રહી છે.
    ખેર ,જે હોય તે, પરંતુ આ ભજનનો જે મૂળ ભાવ છે એ બદલાતો નથી કાયમ રહે છે. આ ભાવ છે જીવનના અંતિમ સમયે એક કૃષ્ણ ભક્તના દિલની કૃષ્ણની ઝાંખી કરવાની એના મનમાં પડેલી અભિલાષા અને ઝંખના . મૂળ કવિની કૃતિનો આ ભાવ શબ્દો બદલાયા હોવા છતાં બદલાતો નથી એક જ રહે છે.” એકદમ સાચી વાત સાહેબ.

    થોડા દિવાસ પહેલા પૂજ્ય “આતાજીનું વસિયતનામુ” પોસ્ટ આવેલ તે જોયા પછી આ ભજન માટે ખાંખા ખોળા કરતા અલગ-અલગ શબ્દો તેમજ જુદા-જુદા રાગ સાથે મળેલ.

    આપે આજે આપના માતુશ્રીના સ્મરણ સાથે વૈવિધ્ય ભરેલ વિડિયો અને લીરિક પીરસી દીધું. આભાર.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: