વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Daily Archives: માર્ચ 23, 2019

1289 -હૃદય નિચોવીને વાત કરી શકાય એવો માહોલ ક્યાં? …. ભદ્રાયુ વછરાજાની

અહીં તહીં-અત્ર તત્ર આપણું હૃદય ખોલ્યા ન કરવું, એવી મીઠી સલાહ આપણા વરિષ્ઠ કવિશ્રી રાજેન્દ્ર શાહ આપે છે…

બોલીએ ના કંઇ
આપણું હૃદય ખોલીએ ના કંઇ
વેણને રે’વું ચૂપ
નેણ ભરીને જોઇ લે વીરા
વેણના પાણી ઝીલનારું
તે સાગર છે વા કૂપ… બોલીએ ના કંઇ!

આપણી વ્યથા, અવરને મન રસની કથા
ઇતરના કંઇ તથા, જીરવી એને જાણીએ વીરા!
પ્રાણમાં જલન હોય ને તોય
ધરીએ શીતલ રૂપ… બોલીએ ના કંઇ!

  • હૃદય તો કેટલી રૂડી રચના છે કુદરતની? પરંતુ આપણે જ ઘડીએ ઘડી આપણા જ હૃદય પર હુમલો કરતા રહીએ છીએ!

આજે તો ‘વાતનું વતેસર’ થવાનો માહોલ છે, તો ક્યાંક નહીં ચોતરફ આજે ‘વાતુનાં વડાં’ કરવાની મોસમ છે. જ્યારે ‘વાતમાં કંઇ માલ નથી’ ત્યારે પછી આપણી વાતોની વાત માંડીને જાતને શા માટે પરેશાન કરવી? અને હૃદય તો કેટલી રૂડી રચના કુદરતની? પણ આપણને તો ‘હૃદય’ જોડે તરત જ યાદ આવે ‘હૃદયરોગ’… Heart પછી સીધો Heart Attack! એટલે હૃદય નિચોવીને કે હૈયું ઠાલવીને વાત કરી શકાય એવી પણ સ્થિતિ નથી. હકીકતમાં, આપણું હૃદય આપણા પર હુમલો નથી કરતું પણ આપણે જ ઘડીએ ઘડી આપણા હૃદય પર હુમલો કરતા રહીએ છીએ. ન કરવા જેવું કરીને- ન વિચારવા જેવું વિચારીને-ન બોલવા જેવું બોલીને-ન વર્તવા જેવું વર્તીને ને ન જીવવા જેવું જીવીને આપણે હાર્ટ પર એટેક કરતા રહીએ છીએ ને? બાકી બચે છે તો નજદીકના લોકો હુમલા કરે છે ને હૃદયને ઠેસ પહોંચાડ્યા કરે છે. ‘હૃદય ખોલવું નહીં’ એવું કવિ કહે છે તેનું હાર્દ આ છે.

અને હૃદય ઠાલવવા કોઇ વ્યક્તિ કે કોઇ અંગત ખૂણો તો જોઇએ ને! આજે મિત્રો-ફન-સગાં-વહાલાં તો અઢળક છે પણ જેની પાસે દિલ ખોલીને વાત કરી શકાય તેવો એક નીજી જીવ ક્યાં? પાંડુરંગદાદાને વર્ષો પહેલાં સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીએ ડી.લીટ. ડોક્ટરેટ ઓફ લિટરેચર, માત્ર ડોક્ટરેટ નહીં!)ની ઉપાધિ અર્પણ કરી ત્યારના ભવ્ય સમારોહનું સંચાલન કરવાનો લહાવો મને મળેલો. હજારો સ્વાધ્યાયીઓ દાદાને સાંભળવા હાજર હતા.

મને બરાબર સ્મરણ છે કે એમાં પાંડુરંગદાદા બોલ્યા ન હતા, માત્ર રડ્યા હતા! એમણે આરંભમાં જ કહ્યું: ‘મૈં આજ બોલને નહીં, આપકે પાસ રોને આયા હૂં. બોલું તો સુનનેવાલે લાખોં હૈ લેકિન રોના ચાહું તો કિસકે પાસ રોઉં? કૌન સમજેગા મેરા દર્દ? કૌન પીએંગે મેરે આંસુ?’

જેમના જીવનને એક બદલાવ આપ્યો છે તેવા અઢળક અનુયાયીઓ હોવા છતાં પાંડુરંગદાદાની આ વ્યથા!! રાજકોટના એક જાહેર કાર્યક્રમમાં લોકશિક્ષક શ્રી મોરારિબાપુએ પણ કહેલું કે: ‘આજના સમયની મોટામાં મોટી ક્રાઇસિસ એ છે કે બેસવું તો કોની સાથે બેસવું?’ વાત સાચી છે. અંગત ને પોતીકો માની જેની પડખે બેઠા છીએ એ સાચુકલો જ નીકળશે તેની ખાતરી શું?

ઓશો કહે છે: ‘પુષ્પ રાત કો ખુલતા હૈ ઔર દિન કો ખિલતા હૈ. ખુલના પીડાદાયી હૈ લેકિન ખિલના ઉત્સાહપૂર્ણ હૈ….’

કદાચ એટલે જ પુષ્પ અંધકારમાં ખૂલે છે કે પોતાની પીડા કોઇ જોઇ ન લે. ખીલવાની નજાકત દિવસના અજવાળામાં સૌ સમક્ષ પાથરી દે છે.

કોઇ એક બંધ કળીને અનિમેષ જોયા કરો તો પણ એ કળી જ્યારે ખુલીને પુષ્પત્વ પ્રગટ્યું એ ક્ષણ તમે પકડી નહીં શકો! આ જ તો છે અસ્તિત્વની લીલા! આપણે આપણા સ્વ-રૂપ સિવાય અન્ય સ્થાને આપણા સ્વરૂપને પામવાનો પ્રયત્ન કરીએ તો તે કેવી રીતે પામી શકીએ? એટલું સમજી લેવામાં શાણપણ છે કે: જે જ્યાં નથી, ત્યાં તે કદી ન મળે!

bhadrayu2@gmail.com

સૌજન્ય … દિવ્ય ભાસ્કર .. 

અમદાવાદ : *માનસ-નવજીવન શ્રી રામકથા* દરમ્યાનની સાંધ્ય ગોષ્ઠિમાં *પ્રિય-પૂજ્ય મોરારિબાપુ* ના  સાનિધ્યે *ભદ્રાયુ વછરાજાની* નું વક્તવ્ય :

વિષય હતો : *વાત હૃદય નીચોવીને..* (૨૮-૦૨-૨૦૧૯)..

અહોભાવ સાથે હાર્દિક સૌજન્ય: *સંગીતની દુનિયા, મહુવા* ..

*Bhadrayu@Moraribapu સાંધ્ય સૌરભ: વાત હૃદય નીચોવીને*…

શ્રી ભદ્રાયુભાઈના વક્તવ્ય,મુલાકાતો વી.ના અન્ય યુ-ટ્યુબ વિડીયો   

બાપુનાં ૧૫૦માં જન્મવર્ષે ગાંધીની વાતો એક વિડિઓ દ્વારા
પ્રતિ સપ્તાહ: મંગળવારે: ગાંધી-દોઢસો-વર્ષ પર્યંત

ઘણા બધા વિડીયો .. આ લીંક પર …

https://www.youtube.com/channel/UCU9EyisD83_F7s7fESU0J8A