વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની ઓન લાઈન આનંદ યાત્રા

Category Archives: અમેરિકા

1140 -અમેરિકામાં વસતા ભારતીય ડાયાસ્પોરાની રસસ્પદ કથા

અમેરિકામાં આવીને એમનાં સ્વપ્ન સાકાર કરી રહેલા ભારતીયોની રસસ્પદ માહિતી આ વિષયના કેટલાક વિડીયોની મદદથી આજની પોસ્ટમાં રજુ કરવામાં આવી છે એ જાણવી તમને ગમશે.

અમેરિકા અનેક દેશોમાંથી આવીને વસેલા વસાહતીઓથી બનેલો સ્વાતંત્ર્યને વરેલો દેશ છે.એટલે તો અમેરિકાને એક ”મેલ્ટીંગ પોટ ”ની ઉપમા આપવામાં આવી છે.

સૌ પ્રથમ ૧૯ મી સદીથી થોડી સંખ્યામાં ભારતીયોએ અમેરિકા આવવાનું શરુ કર્યું હતું .ત્યારબાદ બાદ આજ સુધીમાં તેઓ અહી મેડીસીન,ટેકનોલોજી,વ્યાપાર,રાજકારણ,મોટેલ-હોટેલ,યોગથી શરુ કરી અવકાસ વિજ્ઞાન જેવા અનેક ક્ષેત્રોમાં પ્રગતી કરીને  છવાઈ ગયા છે.આજે અમેરિકામાં લગભગ ૩૦ લાખ ભારતીયો જુદા જુદા ક્ષેત્રોમાં એમણે સેવેલાં સ્વપ્ન સાકાર કરી સારી કમાણી કરી રહ્યા છે .

અમેરિકામાં ભારતીય ડાયાસ્પોરા-વસાહતીઓની વસ્તીમાં થયેલ પ્રગતિનો ખ્યાલ નીચેના ચિત્રથી સ્પષ્ટ થશે.

અમેરિકામાં આવીને આજે છવાઈ ગયેલ ભારતીય ડાયાસ્પોરા વિશે નીચેના વિડીયોમાં જે હકીકતો કહેવામાં આવી છે એ ખુબ જ રસિક અને જાણવા જેવી છે.

Bridging Worlds: The Story of Indians in the United States of America; A Place in The Sun

Independent Sources: Indians in America

Indians v/s General Population in USA

Why Do Indian-Americans Own So Many Hotels?
Indian-Americans run about 40% of America’s hospitality industry – and 70% of those Indian-Americans have the last name “Patel.” While the name Patel has become synonymous with business, especially in the South Asian community, that reputation hasn’t come easy, and hasn’t always come with a lot of rewards.

Why Indians are successful in america?

અમેરિકા વિષે વધુ જાણવામાં જેમને રસ હોય એમને માટે નીચેની લીંક પર આપેલી માહિતી ઉપયોગી થશે.

1. Indian Immigrants in the  United States

 

2. Indian Americans 

1134 – મુંબઇમાં સ્‍થપાયેલી ‘‘સાહિત્‍ય સંસદ’’ એ પાંખ ફેલાવી : અમેરિકામાં શરૂ થનારી ‘‘સાહિત્‍યા સંસદ યુએસએ.’’

૧૯ર૮ની સાલમાં ભારતના મુંબઇમાં સ્‍થપાયેલી ‘‘સાહિત્‍ય સંસદ’’ એ પાંખ ફેલાવી : અમેરિકામાં શરૂ થનારી ‘‘સાહિત્‍યા સંસદ યુએસએ.’’
એની પ્રથમ સભા ફિલાડેલ્ફીયા ખાતે ૧૭ ડીસે.ના રોજ

ફિલાડેલ્ફીયા : અમેરિકાના ન્યૂજર્સી ખાતે ગુજરાતી સાહિત્યના ક્ષેત્રે શુદ્ધ સાહિત્યની ઉપાસનાના શુભાશય સાથે ‘‘સાહિત્ય સંસદ યુએસએ’’નો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો છે. મુંબઈ ખાતે કાર્યરત સાહિત્ય સંસદ સંસ્થાના પ્રમુખ શ્રી કનુભાઈ સૂચકે ગઈ ૨૮મી નવેમ્બર ૨૦૧૭ના રોજ મુંબઈથી આ જાહેરાત કરતા જણાવ્યું કે “સાહિત્ય સંસદ” ગુજરાતી ભાષા અને સાહિત્યની શુદ્ધ ઉપાસનાનાં લક્ષ્યને વરેલી છે અને મુંબઈની આવા ઉદ્દેશ્ય સાથે કામ કરતી આ એક માત્ર સંસ્થા છે. સાહિત્ય સંસદ અન્વયે જે રીતે ગુજરાતી ભાષા અને સાહિત્યના પ્રસાર માટે સાહિત્યિક પ્રવૃત્તિ થાય છે અને એને ગુજરાતી સાક્ષરો, વિદ્વાનો,ભાષાકર્મીઓનો બહોળો પ્રતિસાદ મળે છે. અમેરિકામાં પણ ગુજરાતી સાહિત્ય ક્ષેત્રે નાનામોટાં જૂથમાં ખૂબ સુંદર પ્રવૃત્તિઓ થાય છે પરંતુ એનું કાર્યસ્વરૂપ અલગ પ્રકારનું હોય છે.

જો કે ગુજરાતી ડાયાસ્પોરા સાહિત્ય સર્જનમાં અનેક પ્રસ્થાપિત અને નવોદિત સર્જકો છે અને આશ્ચર્ય થાય એ રીતે ત્યાં ગુજરાતી ભાષાનાં સર્જનશીલો સાહિત્યકર્મ ક્ષેત્રે પ્રવૃત્ત છે. અમેરિકાની અમારી તાજેતરની અને અગાઉની મુલાકાત વેળા એ જોવા અને અનુભવવા મળ્યું અને તેનાથી પ્રેરાઈને જ સાહિત્ય સંસદનો કાર્યવિસ્તાર અમેરિકા સુધી પ્રસારવાનું બળ મળ્યું.

અમેરિકાના ન્યૂજર્સી નિવાસી જાણીતા લેખક, કવિ, જર્નાલિસ્ટ અને ખૂબ જાણીતા ટેલિવિઝન એંકર અને રેડિયો હોસ્ટ શ્રી વિજય ઠક્કરના પ્રમુખપદે સાહિત્ય સંસદ યુએસએનો શુભારંભ કરવામાં આવ્યો છે.

વધુ સમાચાર અકિલા,રાજકોટ અખબારની આ લીંક પરથી વાંચો.

સૌજન્ય- અકિલા.કોમ, રાજકોટ 

સાહિત્ય સંસદ યુએસએનાં નવનિયુક્ત પ્રમુખ શ્રી વિજય ઠક્કરે જણાવ્યું કે સાહિત્ય સંસદની પ્રથમ બેઠક આગામી ૧૭મી ડિસેમ્બરના રોજ ફિલાડેલ્ફીઆ ખાતે યોજાશે જેમાં ગુજરાતી ડાયસ્પોરાનાં ખ્યાતિપ્રાપ્ત વાર્તાકાર શ્રી રાહુલ શુક્લ એમનાં સર્જનો રજૂ કરશે.

કાર્યક્રમની વધુ વિગતો માટે સંપર્ક ..

શ્રી  વિજય ઠક્કર : 732 856 4093  

સુશ્રી સુચિ વ્યાસ : 215 219 996૨  

સુશ્રી નંદિતા ઠાકોર : 410 294 4264   .. અથવા 

email;sahityasansadusa@gmail.com

 

1133- ૨૬ મી નવેમ્બર ૨૦૦૮ ના મુંબાઈના આતંકી હુમલા દરમ્યાન તાજ મહાલ હોટેલમાં અતિથી દેવો ભવની પ્રણાલીનું પ્રેરક દર્શન

ભડકે બળી રહેલ તાજ મહાલ હોટેલનું એક દ્રશ્ય 

૨૬ નવેમ્બર, ૨૦૦૮ની ગોઝારી સાંજે શરુ થયેલ અને ચાર દિવસો સુધી ચાલેલ ૧૬૪ નિર્દોષ વ્યક્તિઓનો જાન લેનાર મુંબઈના આતંકી હુમલાઓ એ ભારતના ઇતિહાસમાં ન્યુયોર્ક ,અમેરિકાના ૯/૧૧ ના આતંકી હુમલા જેટલો જ  યાદગાર બનાવ છે.

એ દિવસે મુંબઈના ગેટ વે ઓફ ઇન્ડિયા નજીકના કોલાબાના સમુદ્રી તટ પર ૧૦ શસ્ત્રસજ્જ પાકિસ્તાની આતંકવાદીઓ હોડીયોમાં આવીને મુંબાઈના ઔદ્યોગિક શહેરમાં આતંક મચાવવાના ઈરાદા સાથે ઊતર્યા હતા.આવતા પહેલાં આ આતંકીવાદીઓએ મુંબાઈ વિષે ગલી ગલીની માહિતી મેળવી લીધી હતી.કોલાબાની માચ્છીમાર કોલોનીમાંથી બહાર નીકળીને આ આતંકીઓ બે-બેનાં ગ્રૂપમાં વહેંચાઈ ગયા.બે આતંકીઓએ સીએસટી તરફ, હોટેલ ટ્રાઇડેંટ,મુંબઈના પ્રસિદ્ધ યહૂદી ગેસ્ટ હાઉસ નરીમાન હાઉસ વી.સ્થળો તરફ અને બે ટોળી હોટેલ તાજમહાલ તરફ મોકલવામાં આવી હતી.

મુંબાઈમાં ઘૂસેલા આતંકીઓએ ચાર દિવસ સુધી મુંબાઈને બાનમાં રાખ્યું હતું. આ ૧૦ આતંકીઓમાંથી સુરક્ષા દળો દ્વારા ૯

        બચી ગયેલ આતંકી અજમલ ક્સાબ

આતંકીઓનો ખાત્મો બોલાવવામાં આવ્યો અને એક આતંકી અજમલ કસાબને મુંબઈ પોલીસે જીવતો પકડી પાડયો હતો .

બરાબર ચાર વર્ષ કેસ ચલાવ્યા પછી સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા અન્વયે તારીખ ૨૧મી નવેમ્બર ૨૦૧૨ના રોજ ક્સાદને ફાંસી આપી યરવડા જેલ પુના ખાતે દફનાવામાં આવ્યો હતો.

નવેમ્બર ૨૬ ૨૦૦૮ના રોજ બુધવારની સાંજથી શરુ કરી નવેમ્બર ૨૯ના શનિવાર સુધી એમ  એ ભયાનક ચાર દિવસોમાં પાકિસ્તાની આતંકીઓએ ૧૬૪ વ્યક્તિઓના જીવ લીધા અને ૩૦૮ વ્યક્તિઓને ઈજા પહોંચાડી. આ મૃતકોમાં ઘણા વિદેશી નાગરિક મુસાફરો પણ હતા.

ટાટા ગ્રુપની પ્રખ્યાત તાજમહાલ હોટેલ અને એની અતિથી દેવો ભવની નીતિ .

મુંબઈમાં ગેટ વે ઓફ ઇન્ડિયાની બરોબર સામે આવેલી કોલાબા વિસ્તરની ટાટા ગ્રુપની પ્રખ્યાત ૧૦૩ વર્ષ જૂની તાજમહાલ હોટેલમાં એ દિવસે જે બન્યું એનો ઈતિહાસ ખુબ દિલ ધડક અને એટલો જ પ્રેરક છે.આ બનાવની વિગતો જ્યારે આપણે જાણીએ ત્યારે એમાં ભારતની પુરાણી અતિથી દેવો ભવની આચાર સંહિતા ઉજાગર થતી જોઈ શકાય છે.

આ કમનશીબ દિવસે આ હોટેલમાં ઉતરેલા ૫૦૦ મહેમાનો , મોટી કમ્પનીઓએ એ દિવસે હોટેલના વિવિધ હોલમાં યોજેલ કાર્યક્રમોમાં હાજર બીજા ૬૦૦ બિજનેસ સાથે જોડાયેલા માણસો અને જનરલ મેનેજરથી વેઈટર સુધીનો હોટેલનો ૬૦૦ માણસોનો સ્ટાફ ફરજ ઉપર હાજર હતો.આ સ્ટાફને કયા રસ્તેથી મુશ્કેલીમાં હોટેલની બહાર નીકળી શકાય છે એનું સંપૂર્ણ જ્ઞાન હતું.તેઓએ ધાર્યું હોત તો આખો સ્ટાફ જીવ બચાવવા હોટેલ બહાર સહીસલામત નીકળી ગયાં હોત.પરંતુ નવાઈની વાત એ છે કે ૬૦૦ માંથી એક પણ સ્ટાફ મેમ્બરે એમ ના કર્યું. હોટેલમાં રોકાઈ જઈને પોતાના જાનના જોખમે પ્રથમ હોટેલમાં ફસાએલા મહેમાનો સહીસલામત બહાર નીકળે એ માટે એમને મદદ કરવાના કામે સ્ટાફ લાગી ગયો .પરિણામે એ દિવસની સાંજે હોટેલમાં કુલ ૧૭૦૦ માણસો હતા એમાંથી મૃત ૩૪ માણસો સિવાય બધા સહીસલામત હોટેલ બહાર આવી શક્યાં.તાજ હોટેલમાં એ દિવસોમાં જે ૩૪ કમનશીબ માણસોએ એમનો જાન ગુમાવ્યો એમાં હોટેલના મૃત સ્ટાફની સંખ્યા ૧૭ ની એટલે કે અડધી હતી.હોટેલના જનરલ મેનેજર મિસ્ટર કાંગાનાં પત્ની અને એમના બે પુત્રો એ દિવસે એમના ૬ઠા માળે આવેલ નિવાસમાં અગ્નિની જ્વાલાઓમાં બળીને મૃત્યુ પામ્યાં હતા !આમ જનરલ મેનેજરે એક વહાણના કેપ્ટનની જેમ છેલ્લે સુધી પોતાની ફરજ બજાવી ભોગ આપ્યો.

સલામ છે તાજ હોટેલના આ મેનેજર અને એના વફાદાર સમગ્ર સ્ટાફને જેમણે હોટેલ પરના હુમલા દરમ્યાન અતિથી દેવો ભવની ભારતીય સંસ્કૃતિનાં દર્શન કરાવ્યાં !

અમેરિકાની પ્રખ્યાત હાર્વર્ડ કોલેજના પ્રોફેસર મી. રોહિત દેશપાંડેએ તાજ હોટેલના આ આતંકી હુમલાનો કેસ સ્ટડી કરી એના આધારિત એક સુંદર TEDxNewEngland પ્રવચન આપેલ એનો યુ-ટ્યુબ વિડીયો નીચે પ્રસ્તુત છે.( સૌજન્ય-હિરલ શાહ )

આ પ્રવચનમાં એમણે ભારતની અતિથી દેવો ભવની પૌરાણિક પરંપરા સાથે મેનેજમેન્ટના સિદ્ધાંતોને પણ આવરી લઇ એક સુંદર પ્રવચન આપ્યું છે જે  વાચકો તેમ જ મેનેજમેન્ટના અભ્યાસીઓ માટે પ્રેરક બની રહેશે એવી મને આશા છે.

 

The Ordinary Heroes of the Taj Hotel: Rohit Deshpande at TEDxNewEngland–

Published on Nov 20, 2012

========================

૨૬મી નવેમ્બર ૨૦૦૮ ના મુંબાઈ પરના આતંકી હુમલા વિષે અંગ્રેજીમાં વિકિપીડિયાની નીચેની લીંક પર ક્લિક કરીને વાંચી શકાશે. 

2008 Mumbai attacks 

૨૦૦૮ ના મુંબાઈ ઉપરના આતંકી હુમલા વિષે યુ-ટ્યુબ ઉપર ઘણા વિડીયો પ્રકાશિત થયા છે. એમાંથી મેં પસંદ કરેલા નીચેના બે ડોક્યુમેંટરી વિડીયો જોવા જેવા છે , જે આ ભયાનક દિવસોનોની સારી એવી માહિતી આપે છે.

Documentary on 26/11 Mumbai Attacks: Samandar (Part 1) – India TV-Published on Aug 29, 2012
Salute to Mumbai Police officers Hemant Karkare, Vijay Salaskar, Ashok Kamte who were among who martyred during four day encounter. Police constable Tukaram Omble was killed when he was trying to capture Kasab who was later hanged in Yerwada jail in 2012.

’60 Hours’ of 26/11 Mumbai Terror Attack | 26 11 Documentary | CNN-News18 -Published on Nov 27, 2011
A special CNN-IBN show on the third anniversary of the 26/11 Mumbai attacks, in which 166 people lost their lives.

1108 – એપલ કંપનીના સ્થાપક સ્ટીવ જોબ્સના જીવન વિશેની કેટલીક રસપ્રદ વાતો

જાણો સ્ટીવ જોબ્સના જીવન વિશેની કેટલીક રસપ્રદ વાતો

 

એપલ કંપનીએ કહ્યું કે વિશ્વ આજે જીવવાલાયક છે તેમાં સ્ટીવનો ફાળો છે. એ જ કંપનીના સીઇઓ-મિત્રની દગાખોરીને કારણે તેને એપલ કંપની છોડવી પડી હતી. જોકે નવા જુસ્સારૂપી પાસવર્ડ સાથે એ તેની જિંદગીમાં ફરી ફરીને પ્રોગ્રામિંગ કરતો જ રહ્યો અને કમ્પ્યુટરની દુનિયામાં ખૂંપી ગયો. ક્યાંય અટક્યો નહિ આ માણસ – ન વાસ્તવિક જીવનમાં કે ન કમ્પ્યુટરની દુનિયામાં.

એકવાર કારમાં સાથે જતાં જતાં સ્ટીફન વોઝને કહ્યું કે આપણે તેને વેચીએ અને એક કંપની બનાવીએ. વોઝને આ વિચાર ગમી ગયો અને સ્ટીવે પોતાની કાર અને વોઝે કેલ્કયુલેટર વેચીને કંપની બનાવી. સ્ટીવે કહ્યું કે જ્યાં સુધી બીજું કંઇ ન સૂઝે ત્યાં સુધી તેનું નામ રાખીએ – એપલ. આમ જન્મ થયો દુનિયાની સૌથી વધુ પ્રતિષ્ઠિત એપલ કંપનીનો.

નેકસ્ટ નામની કંપની શરૂ કરીને તેણે ફરી નવી શરૂઆત કરી. બે વર્ષમાં સ્ટીવ ફરી બેઠો થયો અને ફરી પોતાની જુની કંપની એપલને હંફાવવા લાગ્યો. પિકસર કંપનીના નેજા હેઠળ તેણે પહેલી કમ્પ્યુટર એનિમેટેડ ફિલ્મ બનાવી.૧૯૯૩માં ફરી તેનું ચકડોળ નીચે આવ્યું. ધંધાકીય રીતે તેની કંપનીઓમાં બહુ મોટી સમસ્યાઓ ઊભી થઇ. ડિઝની સાથેની બનાવેલી ફિલ્મ ”ટોય સ્ટોરી ”એ તેને જાણે રાખમાંથી બેઠો કર્યો.

સ્ટીવ ૧૭ વર્ષનો હતો ત્યારે તેણે એક વાત વાંચી હતી – એવી રીતે જ કામ કરો કે આજે તમારી જિંદગીનો છેલ્લો દિવસ છે. કનેકટ ધ ડોટ્સ એ વિચાર સ્ટીવ જોબ્સે આપ્યો. કરુણતા એ છે કે મૃત્યુ નામનું છેલ્લું જીવનબિંદુ બહુ જલદી કનેકટ થઇ ગયું.

ત્રણ એપલે દુનિયા બદલી છે. પહેલું એપલ, આદમે ઇવને ખવડાવ્યું એ. બીજું ન્યૂટને અને ત્રીજું સ્ટીવ જોબ્સના હાથમાં હતું તે. છેલ્લા બે દાયકામાં એપલે આપણી સૌની દુનિયા બદલી નાખી છે.

હવે એપલનું વિશ્વ બદલાઇ ગયું છે કારણ કે એપલ કંપનીના સહસ્થાપક ૫૬ વર્ષના સ્ટીવ જોબ્સ એકચ્યુઅલ વર્લ્ડ છોડીને ‘વર્ચ્યુંઅલ વર્લ્ડ’માં પહોંચી ગયા છે. માત્ર ૫૬ વર્ષની ઉંમરમાં સ્ટીવે જીવનની અનેક ચડતી-પડતી જોઇ , દુનિયા જોઇ અને છતાં નાસીપાસ થયા વિના દુનિયાને બદલવા માટે પોતે ચેન્જ એજન્ટ બની રહ્યા.

રોલર કોસ્ટર રાઇડ જેવી હતી તેની જિંદગી અને જેટલી વાર આ માણસ નીચે પડ્યો એટલી વાર તે ફરી ઉપર ચડ્યો અને ટોચે પહોંચ્યો.કમ્પ્યુટર જગતમાં તેણે ક્રાંતિ આણી દીધી અને દુનિયાભરના લોકોના હાથમાં આઇ-ફોન પકડાવીને તેણે એકબીજાને જોડી દીધા પણ પોતે કવરેજક્ષેત્રની બહાર પહોંચી ગયો. સ્વાદુપિંડના કેન્સરની બીમારીએ એપલનો આત્મા છીનવી લીધો.

ખમીર, ખંત, દ્રષ્ટિ, નિખાલસતા, મહેનત, દુનિયાદારી, દોસ્તી, દોસ્તની દુશ્મની આ બધા જ શબ્દો તેણે નાનપણમાં શીખી લીધા અથવા તો તેનો અનુભવ કરી લીધો. સ્ટીવ જોબ્સ કઇ માટીનો હતો એ અભ્યાસનો વિષય છે. મેનેજમેન્ટના લોકો માટે એ કેસ સ્ટડી છે પણ તેના જીન્સનું ડિકોડિઁગ કરવું મુશ્કેલ છે.

સાનફ્રાન્સિસ્કોની એક વિદ્યાર્થિની જોન સિમ્પસન અને મૂળ સીરિયાના અબ્દુલફતહ જોનનાં લગ્ન વિનાના પ્રેમસંબંધનું પરિણામ એટલે સ્ટીવ. આ બંનેનાં રંગસૂત્રો સ્ટીવની રગોમાં દોડતાં હતાં. સ્ટીવનાં માતા-પિતા એ વખતે લગ્ન કરવા નહોતાં ઇચ્છતાં અને તેમણે પુત્રને દત્તક આપી દીધો. જોકે સ્ટીવની અસલી માએ સ્ટીવને ભણાવવાનું વચન લીધું અને પછી જ તેને દત્તક આપ્યો. સ્ટીવનાં પાલક મા-બાપ બન્યા પોલ અને કાલરા.

સ્ટીવ જોબ્સની વાત કરતી વખતે એક સ્પષ્ટતા કે તેણે આપેલી ટેક્નોલોજીની ભેટની વાત કરવાને બદલે આ માણસની વાત માંડવી છે. જરા હળવા હલેસે. આપણે ત્યાં સુપરહિટ થયેલી ફિલ્મ ‘થ્રી ઇડિયટ્સ’ ફિલ્મનો હીરો આમિર ખાન જે રીતે કોલેજમાં વિચારે છે કંઇક એવી જ હાલત સ્ટીવની હતી. એટી એન્ડ ટીના ફોનના ડબ્બામાંથી મફતમાં ફોન કરી શકાય એવી ટ્રિક સ્ટીવ અને તેના સાથીદાર વોઝે શોધી કાઢી હતી. અદ્દલ ક્રિએટિવ ભેજું. દરેક પ્રકારની નવી ટેક્નોલોજીમાં આ જીવડાને રસ પડે પણ ગોખેલું ભણવામાં રસ નહોતો પડતો.

તેનાં પાલક માતા-પિતાએ તેમની આખી જિંદગીની કમાણી તેને કોલેજમાં ભણાવવા માટે ખર્ચી નાખી,પણ સ્ટીવના મનમાં તો કંઇક જુદું જ ચાલતું હતું. આખરે કોલેજ પડતી મૂકી. ગેરકાયદે હોસ્ટેલમાં રહેવા માટે જમીન પર પણ સૂઇને દિવસો વિતાવ્યા. કોકની બોટલો ભેગી કરીને તેમાંથી કમાણી થયા પછી અઠવાડિયે એક વાર સારું ખાવા ભેગો થતો. કડકીના દિવસો હતા એટલે ભૂખ્યા રહેવું પડતું. એમાં ઉપવાસની ફિલોસોફીમાં રસ પડ્યો. તે માનવા લાગ્યો કે જો માત્ર ફ્રૂટ્સ ખાઇએ તો પછી શરીરનો કચરો નીકળી જાય અને નહાવાની જરૂર જ ન રહે!

સ્ટીવ પછી એ જ રીડ કોલેજમાં કેલિગ્રાફીની કળા શીખ્યો. જે કળા પછીથી મેકિન્ટોશ કમ્પ્યુટરના ફોન્ટ્સમાં જોવા મળી. સ્ટીવે તો એવું કહ્યું હતું કે જો હું એ કેલિગ્રાફી ન શીખ્યો હોત તો દુનિયાભરનાં કમ્પ્યુટર પર વાંચવા મળતા અક્ષરો કંઇક જુદા જ હોત. તળપદી ભાષામાં કહીએ તો સ્ટીવ ઠરીઠામ નહોતો થતો.

એક કંપનીની નોકરી વખતે તે જર્મની ગયો અને પોતાની ઓળખ માટે ભારતમાં પણ આંટો દઇ ગયો. ભારતમાં યોગીઓને મળ્યો પણ તેને કંઇ મજા ન આવી એટલે પાછો પહોંચ્યો માદરે વતન અમેરિકા. ઓરેગોનમાં ગર્લફ્રેન્ડ સાથે એપલ ઉગાડતા ફાર્મમાં રહ્યો, ઘણીવાર તે માત્ર એપલ ખાઇને ચલાવતો. સ્ટે હંગ્રી, સ્ટે ફૂલિશ એ વિચાર પણ તેણે કદાચ આ સ્વાનુભવ પરથી આપ્યો હતો.

નાનપણનો ગ્રીક મિત્ર સ્ટીફન વોઝ હેલવેટ પેકાર્ડ કંપનીમાં નોકરીએ લાગી ગયો હતો. તેણે એક કમ્પ્યુટર ડિઝાઈન કર્યું હતું. તેણે સ્ટીવને બતાવ્યું. એકવાર કારમાં સાથે જતાં જતાં સ્ટીફન વોઝને કહ્યું કે આપણે તેને વેચીએ અને એક કંપની બનાવીએ. વોઝને આ વિચાર ગમી ગયો અને સ્ટીવે પોતાની કાર અને વોઝે કેલ્કયુલેટર વેચીને કંપની બનાવી. સ્ટીવે કહ્યું કે જ્યાં સુધી બીજું કંઇ ન સૂઝે ત્યાં સુધી તેનું નામ રાખીએ – એપલ. આમ જન્મ થયો દુનિયાની સૌથી વધુ પ્રતિષ્ઠિત એપલ કંપનીનો.

જુદી જુદી દિશાએથી મિત્રો જોડાતા ગયા અને સફરની શરૂઆત થઇ ગઇ. ૫૦૦ ડોલરની કિંમતે પચાસ કમ્પ્યુટર્સનો ઓર્ડર મળ્યો. સ્ટીવના ગેરેજમાં જ તેમણે પાર્ટ્સને એસેમ્બલ કરવાનું કામ શરૂ કરી દીધું. આજથી બરાબર ૩૫ વર્ષ પહેલાં ૧૯૭૬માં બંનેએ ભેગા મળીને એપલ કમ્પ્યુટરની સ્થાપના કરી. એ વખતે લાકડાના બોક્સમાં કમ્પ્યુટરની ડિલિવરી કરવામાં આવતી હતી. પણ સ્ટીવ અને તેના સાથીદારો માટે સોનાનો સૂરજ ઊગવામાં હતો. પર્સનલ કમ્પ્યુટરનું આખું બજાર તેમણે ઊભું કર્યું.

સફળતા મળી એટલે જુની મિત્ર પાછી આવી અને તેણે દાવો કર્યો કે તે સ્ટીવની એક દીકરીની મા છે. સ્ટીવ તેનો પિતા હતો પણ સફળતાએ તેને જાણે દીકરી આપી! કરુણતા એ હતી કે તે પણ એવું જ કરવા જઇ રહ્યો હતો જેવું તેનાં મા-બાપે તેની સાથે કર્યું હતું. જોકે સ્ટીવે દીકરી લીસાના નામે એક કમ્પ્યુટર લોન્ચ કર્યું. કંપનીની ગાડી પ્રગતિના પાટા પર દોડવા માંડી અને સ્ટીવને જીવનમાં સફળતાનો સ્વાદ ચાખવા મળ્યો – એપલમાંથી એપલ સિવાયનો સ્વાદ.

સ્ટીવ જોબ્સ અને સ્ટીફન વોઝની જોડીએ ઈતિહાસ રચ્યો. માત્ર ૨૭ વર્ષની ઉંમરે તે ટાઇમ મેગેઝિનના કવર પર ચમકી ગયો. માઇક્રોસોફ્ટના બિલ ગેટ્સ ટાઇમના કવર પર ચમક્યા તેના બે વર્ષ પહેલાં. અમેરિકાની યુવાપેઢી માટે સ્ટીવ આઇકોન બની ગયો. ક્રિએટિવ, જિનિયસ, વિઝનરી, ઇનોવેટર એવાં વિશેષણો સ્ટીવ માટે વપરાવા માંડ્યાં. સ્ટીવે પેપ્સી કંપનીના એક્ઝિક્યુટિવને પંસદ કરીને તેણે એપલનો સીઇઓ બનાવ્યો.

૧૯૮૫માં સ્ટીફન વોઝે કંપની છોડી અને સ્ટીવ જોબ્સને સીઇઓ સાથેની માથાકૂટને કારણે કંપની છોડવી પડી. વિધિની વિચિત્રતા જુઓ કે કંપની શરૂ કરનારાઓએ કંપની છોડવી પડી. જે સીઇઓને સ્ટીવે પોતે નોકરીએ રાખ્યો હતો એ જ મિત્રએ દગાખોરી કરી અને સ્ટીવની સામે કાવાદાવા કર્યા. કંપનીના માલિકમાંથી તે સાવ રસ્તા પર આવી ગયો. ત્રીસમા વર્ષે તો એ ટોચેથી નીચે પટકાયો.

જોકે એપલ છોડવાનો સમય એ સ્ટીવ માટે મધ્યાંતર હતો. મિત્રોની દગાખોરી આ માણસની હાર્ડ ડિસ્ક ક્રેશ ન કરી શકી. નવા જુસ્સા રૂપી પાસવર્ડ સાથે એ તેની જિંદગીમાં ફરી ફરીને પ્રોગ્રામિંગ કરતો જ રહ્યો અને કમ્પ્યુટરની દુનિયામાં ખૂંપી ગયો. જીવનનાં સમાધાનો અને ચડાવ-ઉતાર અને સામે આવતા પ્રશ્નોની વણજાર જ તેને કમ્પ્યુટરની દુનિયામાં અવ્વલ રાખી શકી. ક્યાંય અટક્યો નહિ આ માણસ – ન વાસ્તવિક જીવનમાં કે ન કમ્પ્યુટરની દુનિયામાં. સતત કંઇક નવું આપવાની તેની ઇચ્છાએ તેને હંમેશા હરીફથી આગળ રાખ્યો.

તેના જીવનના પ્રોગ્રામિંગનું ડાયનેમિઝમ જ તેના કમ્પ્યુટરની તમામ શોધોમાં જોવા મળે છે. તેના જીવનમાં એટલી નાટકીય ઘટનાઓ છે કે તે તેની સગી બહેન મોના સિમ્પસનને વર્ષા પછી મળ્યો. તેને દત્તક આપી દીધા પછી તેનાં અસલી મા-બાપે લગ્ન કરી લીધાં હતાં અને તેની એક સગી બહેન છે એવી તેને વર્ષો પછી ખબર પડી. પોતાના અંગત જીવનના અનુભવને કારણે પત્ની અને બાળકો વિશે તે હંમેશાં બોલવાનું ટાળતો. દુનિયાનો શિરસ્તો છે કે જે લોકો તમને પછાડવા ઉપર તળે થતા હોય છે એ જ લોકો તમારી સફળતા વખતે ચરણોમાં આવીને બેસે છે. એક આડ વાત – ગયા અઠવાડિયે જ જાહેર થયેલા નોબેલ પુરસ્કારમાં આ વખતે કેમેસ્ટ્રીનો પુરસ્કાર મેળવનાર વિજ્ઞાનીની આવી જ દશા કરી હતી. જે વાત લોકોએ હસી કાઢી હતી એ જ લોકોએ તેમની શોધનો સ્વીકાર કર્યો અને પોંખ્યા. ખેર, આપણે સ્ટીવની વાત કરતા હતા. નવા વિચારની શોધ કરવાનું કામ તેણે બંધ ન કર્યું. નેકસ્ટ નામની કંપની શરૂ કરીને તેણે ફરી નવી શરૂઆત કરી. બે વર્ષમાં સ્ટીવ ફરી બેઠો થયો અને ફરી પોતાની જુની કંપની એપલને હંફાવવા લાગ્યો. પિકસર કંપનીના નેજા હેઠળ તેણે પહેલી કમ્પ્યુટર એનિમેટેડ ફિલ્મ બનાવી. ૧૯૯૩માં ફરી તેનું ચકડોળ નીચે આવ્યું. ધંધાકીય રીતે તેની કંપનીઓમાં બહુ મોટી સમસ્યાઓ ઊભી થઇ. ડિઝની સાથેની બનાવેલી ફિલ્મ ટોય સ્ટોરીએ તેને જાણે રાખમાંથી બેઠો કર્યો. બીજી બાજુ એપલની હાલત માઇક્રોસોફ્ટ સાથેની હરીફાઇને કારણે બગડી રહી હતી. આવા સમયે પોતાના જ બાળક – એપલ કંપનીના તારણહાર તરીકે ખુદ સ્ટીવ પોતે જ આગળ આવ્યો.

બીજી ઇનિંગમાં સ્ટીવ વધુ ઝનૂની કામ કરવા માંડ્યો અને એપલ કંપનીને ફરીથી ઊભી કરવા તે કમ્પ્યુટર અને ૨૧મી સદીના પહેલા દાયકામાં મોબાઇલની દુનિયામાં છવાઇ ગયો. ૨૦૦૦ની સાલમાં એ પોતે જ બનાવેલી કંપનીનો ફરી સીઇઓ બન્યો. આઇપોડની ક્રાંતિ કરીને તેણે વોકમેનને માર્કેટમાંથી ફેંકી દીધું. મ્યુઝિક ઇન્ડસ્ટ્રીમાં આઇપોડની મોનોપોલી બની ગઇ. એ પછી આવ્યો આઇફોન. કંપનીઓના મર્જર અને ઇન્વેસ્ટમેન્ટની સ્ટ્રેટેજીઓ બનાવીને બીજી ઇનિંગમાં સ્ટીવ સતત રાજ કરતો રહ્યો.

પણ કમનસીબે અંગત જિંદગીમાં તે હારની નજીક પહોંચી ગયો હતો. ૨૦૦૩માં તેને સ્વાદુપિંડની સમસ્યાની ખબર પડી. ૨૦૦૪માં કેન્સરની ખબર પડી અને આખરે સર્જરી કરાવી. એ પછી લિવર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ પણ કરાવ્યું.  આઇપેડ સાથે સ્ટીવે ફરી પોતાની એની એ જ ઊર્જા બતાવવાની કોશિશ કરી. એપલ અને સ્ટીવ જોબ્સ ફરી સમાનાર્થી બની ગયા અને બિલિયોનરની યાદીમાં સ્થાન પામ્યાં. જોકે કદાચ તેને મોતનો અણસાર આવી ગયો હોવો જોઇએ. તેણે એપલના સીઇઓ તરીકે રાજીનામું આપી દીધું હતું અને તેને કંપનીએ ચેરમેન બનાવી દીધો હતો. દેવાળિયા જેવી હાલતમાંથી એપલ કંપનીને તેની સફળતાની ટોચે પહોંચાડી ત્યારે તેના હીરો સ્ટીવ પાસે બહુ ઓછો સમય બચ્યો હતો. સ્ટીવ ખરેખર બદલાઇ ગયો હતો.

સ્ટીવ માનતો કે જો તેને કંપનીમાંથી જવું ન પડ્યું હોત તો કદાચ આ કડવો પણ જરૂરી પદાર્થપાઠ ભણવા ન મળત. એ કહેતો કે મેં મને હંમેશાં ગમતું કામ જ કર્યું છે અને કદાચ એ જ મારી સફળતાનું રહસ્ય છે. જ્યાં સુધી તમને ગમતું કામ ન મળે ત્યાં સુધી તેની શોધ કરતાં રહો અને એકવાર મળશે પછી એની મજા જ કંઇક જુદી હશે.

-મનીષ મહેતા

સૌજન્ય- 

દિવ્ય ભાસ્કર , મનીષ મહેતા 


સ્ટીવ જોબ્સ વિષે અગ્રેજીમાં વિશેષ માહિતી – વિકિપીડિયા પર 

https://en.wikipedia.org/wiki/Steve_Jobs

 

Steve Jobs’ 2005 Stanford Commencement Address
https://youtu.be/UF8uR6Z6KLc

 

Steve Job’s Last Goodbye Speech
https://youtu.be/sJm0P8xpDzA

1092- ઈમિગ્રેશન અને અમેરિકા…… શ્રી હરનિશ જાની

ગુજરાત મિત્ર,સુરત અખબારના તારીખ ૧૬મી ઓગસ્ટ ૨૦૧૭ ના અંકમાં ” ફિર ભી દિલ હૈ હિન્દુસ્તાની’ કોલમમાં પ્રસિદ્ધ શ્રી હરનીશ જાનીનો લેખ,સાભાર પ્રસ્તુત છે .

ઈમિગ્રેશન અને અમેરિકા..હરનીશ જાની 

‘ટ્રમ્પસાહેબ ઈમીગ્રેશન ઓછું કરવાના મુડમાં કેમ છે?’

ટ્રમ્પ સાહેબ જે વાત ઈલેક્શન પહેલાં કરતા હતા .તે વાત હવે અમલમાં મુકવાના છે. વાત છે ઈમિગ્રેશન ઓછું કરવાની. અમેરિકનો ખુશ છે. તેમના જોબ તેમનાથી વધુ હોશિયાર ઈમિગ્રન્ટસ્ લઈ લેતા હતા. તે હવે તેમના માટે રહેશે. હાલ દર વરસે દસ લાખ ઈમિગ્રંટસ્ આખી દુનિયામાંથી અમેરિકા આવે છે. હવે પછીના દસ વરસમાં ધીમે ધીમે તે સંખ્યા ઘટીને પાંચ લાખ થશે. અને આ પાંચ લાખમાં ભણેલા અને કોઈ હુન્નર જાણકાર લોકોને જ લેવામાં આવશે. અભણ અને સિનીયોરોને નહીં, જે ગવર્મેંટના વેલફેર ચેક ,કોઈ પણ જાતનુ કામ કર્યા સિવાય, લેતા થઈ જાય છે. 

૧૯૬૫ પછી ઈમિગ્રેશનની નીતિ હતી. તેમાં ભણેલા કે અભણ ઈમિગ્રંટસ્ કાયદાઓ પ્રમાણે આવતા હતા. આમાં ભારતીયોએ ચિંતા કરવા જેવું નથી. જો તમારા લોહી– સંબંધવાળા સગા અમેરિકામાં રહેતા હોય તેને માટે કોઈ બંધી નથી. એટલે કે ભારતીય મૂળના અમેરિકન સિટીઝન પોતાના મા બાપ, બાળકો અને ભાઈ બ્હેનને સ્પોન્સર કરીને ગ્રિન કાર્ડ અપાવી શકે છે. તે ચાલુ રહેશે. પણ નવા ઈમિગ્રંટસ્ ને બરાબર ચકાસીને લેવામાં આવશે. મતલબ કે અમેરિકાને મજૂરોની જરૂર નથી કે નથી જરુર એવા લોકોની કે જે કામ કર્યા સિવાય વેલફેરના ચેક લેવા માંડે. એટલે ભવિષ્યમાં એવું બની શકે કે જે વિદ્યાર્થીઓને ભણવા માટે અમેરિકા આવવું હોય તેને માટે દરવાજા ખુલી ગયા છે. કારણ કે ભારતનો કોટા ઓછો થઈ ગયો પણ અભણ અને સિનીયરોને લેવામાં નહીં આવે તો એમાં યંગ છોકરા છોકરીઓને તે લાભ મળશે. 

ટ્રમ્પસાહેબની વાતમાં વજુદ છે. સેકન્ડ વર્લ્ડ વોર પહેલાં અમેરિકામાં યુરોપના ગોરા લોકો ઈમિગ્રન્ટ તરીકે આવતા હતા. તેમનો રંગ ગોરો હતો. અને ધર્મ અમેરિકનોના જેવો જ હતો. અને તે લોકોને ઈંગ્લિશ નહોતુ આવડતું પણ ધીમે ધીમે તેમણે ભાષા શીખી લીધી. કોઈએ પણ અમેરિકનોને ઈંગ્લિશની સાથે ઈટાલિયન કે ફ્રેંચમાં એરપોર્ટના સાઈન બોર્ડ કે ગવર્મેંટના ફોર્મ બનાવવાની ઝુંબેશ નથી ઉપાડી, અને તે અમેરિકન કલ્ચરમાં ભળી ગયા.આથી અમેરિકાને “મેલ્ટીંગ પોટ” કહેવાય છે. આજે સ્પેનિશ બોલતા મેક્સિકન અને બીજા લેટિન અમેરિકાના દેશોએ અમેરિકામાં ફરજિયાત સ્પેનિશ ઘુસાડ્યું છે. સ્કુલોમાં બધા વિષય સ્પનિશમાં શિખવાઠવાની માંગણી છે. એટલું ઓછું હોય તેમ એડિસન ન્યૂ જર્સીની સ્કુલોમાં ગુજરાતી શિખવાડોની ઝુંબેશ ચાલુ થઈ છે. પછી બંગાળી અને તામિલની વાતો થશે, પછી અમેરિકનોને ઈમિગ્રંટસ્ ગમે ખરા? આપણું કલ્ચર ? જ્યાં ત્યાં પાન ખાઈને થુંકવાનું અને મોટે મોટેથી વાતો કરી ઘોંઘાટ કરવાનું.

૧૯૮૬માં એડિસનના ઓક ટ્રી રોડ પર તુટી ગયેલા મકાનો સાથે ભેંકાર સ્લમ એરિયા હતો. ઈમિગ્રંટસ્ નો આભાર કે આજે ત્યાં સેંકડો સ્ટોર્સનું બજાર થઈ ગયું છે. ઈમિગ્રંટસ્ જોબ લાવ્યા અને ઈકોનોમીને બચાવી. જ્યારે અભણ મેક્સિકનો અને બીજી પ્રજા રેસ્ટોરાં અને હોસ્પિટલોમાં મજુરીના કામ કરવા લાગી. શરુઆતમાં અમેરિકન લોકોને ગ્રિનકાર્ડની ખબર જ નહોતી. તમારી પાસે સોશિયલ સિક્યુરીટી નંબર હોય તો નોકરી મળી જતી. અને સોશિયલ સિક્યુરીટીની આફિસમાં જાવ તો ત્યાં તે નંબર મળી જતો. ૭૦ના દાયકાના પાછળના ભાગમાં અમેરિકન લોકો ગ્રિનકાર્ડ ચેક કરતા થયા. અને સોશિયલ સિક્યુરીટીવાળા પણ વિઝા ચેક કરતા થયા.

૧૯૬૫ના કાયદાથી દુનિયા આખીના લોકો અમેરિકા આવતા ગયા છે. જો ભારતીય ઈમિગ્રંટસ્ ની વાત કરું તો શરુઆતના વરસોમાં સ્ટુડન્ટસ્ આવતા હતા. તેમને માન મળતું હતું. ૧૯૬૯ના વરસે વિલીયમ્સબર્ગ ,વર્જિનીયાની કોલેજમાં હતો ત્યારે થેન્કસ્ ગિવીંગને દિવસે મને અને બીજા સ્ટુડન્ટ ગાંધીને ડિનરના બે બે ત્રણ ત્રણ આમંત્રણ આવ્યા હતા. લોકો ડિનરમાં ઈન્ટરનેશનલ સ્ટુડન્ટસ્ હોય તો સારું. એમ માનતા હતા.લોકો ફોરેન સ્ટુડન્ટને માન આપતા.

આજે ન્યૂ જર્સીની રટગર્સ યુનિ.ને હું પ્રેમથી ગુજરાત યુનિ. કહું છું. ત્યારે સાડી પહેરેલ ભારતીય સ્ત્રીને અને ફેંટાવાળા સરદાજીને જો કોઈ અમેરિકન જોતા તો તેમને રસ્તામાં જ ઉભા રાખી તેમના ફોટા પાડતા. આજે અમેરિકનો સરદારજીઓને ગોળી મારે છે. તેમને ખબર જ નથી કે તાલિબાન કોણ અને સરદારજી કોણ. આજે એક નહીં પણ સેંકડો સાડી પહેરેલ સ્ત્રીઓ શેરી ગરબા ગાય છે. મોડી રાત સુધી અવાજ કરી અને સામાન્ય અમેરિકનને સુવા નથી દેતા. તે તેમને ક્યાંથી ગમે? 

ગોરા કે કાળા અમેરિકનોમાં હાલ બેકારી પ્રવર્તે છે. ઈમિગ્રેશનના આ નવા કાયદા મુખ્યત્વે મેક્સિકનોને આવતા અટકાવવા માટે બન્યા છે. મુસ્લીમોને અટકાવવાના બધા પ્રયત્નો સુપ્રિમ કોર્ટની મહેરબાનીથી નિષ્ફળ ગયા છે. હવે વાત મુશ્લીમની કરો તો અમેરિકનો મુશ્લીમ અને ઈન્ડિયન વચ્ચેનો ભેદ ક્યાંથી સમજવાના છે? અને આમ જોઈએ તો જરાય ભેદ નથી. માનવું અઘરું છે પણ એવા મેક્સિકનો છે જે રહે છે મેક્સિકોમાં પણ જોબ કરવા અપડાઉન કરે છે. મતલબ કે છુપી રીતે આવે જાય છે.  અમેરિકનો બોર્ડર પર વોલ બાંધે તો મેક્સિકનો ટનલો બાંધશે.

જે ભારતીયો વરસોથી ટેક્ષ ભરીને અહીં જીવે છે . તેઓને પણ, કદી કામ ન કર્યું હોય અને મફતમાં વેલફેરના લાભ લેતા હોય એવા ઈમિગ્રંટસ્ ક્યાંથી ગમે?

છેલ્લી વાત–

મારી બાયપાસ સર્જરી પછી મને રૂમમાં લાવવામાં આવ્યો. ત્યાં મેં જોયું કે ટેબલ પર એક ફૂલદાનીમાં મોટો ગુલદસ્તો મુક્યો હતો. જોઈને આશ્ચર્ય થયું, મેં નર્સને કહ્યું કે, મારા માટે ફુલ? મારા ગુજરાતી મિત્ર તો ન મોકલે. તો નર્સ બોલી , “હોસ્પિટલની બાજુમાં આવેલા ફ્યુનરલ હોમવાળા હ્રદય રોગના દર્દીઓને ગુડ લક માટે મોકલે છે. સાથે એમનું બિઝનેસ કાર્ડ પણ મુક્યું છે.”

-Harnish Jani
E mail- harnishjani5@gmail.com

Image may contain: 1 person, standing

Photo Guj Sahitya Parishad

Source- http://gujaratmitra.in/Portals/6/Supplements/drp12.pdf

 

( 1012 ) ટ્રમ્પકાર્ડ વિશ્વને શીર્ષાસન કરાવશે ! ……સાંપ્રતઃ મનોજ ગાંધી

આજની પોસ્ટમાં થોડી અમેરિકાના રાજકારણ અને  એના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની વાત .

અમેરિકાના નવા પ્રેસીડન્ટ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પથી અમેરિકાનું રાજકીય વાતાવરણ આજકાલ ખુબ ગરમ રહ્યા કરે છે.૨૦મી જાન્યુઆરીએ ટ્રમ્પ સાહેબે સત્તા ધારણ કરી એ પછી આજદિન સુધીમાં એમણે ઘણા એક્ક્ષિક્યુટીવ ઓર્ડર બહાર પાડ્યા છે જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે ખુબ ચર્ચા જગાવી છે.

સંદેશ.કોમમાં પ્રગટ શ્રી મનોજ ગાંધીના લેખમાં એમણે ભારતમાં રહ્યા અમેરિકાના ચર્ચાસ્પદ પ્રમુખ ટ્રમ્પ વિષે સરસ રાજકીય વિશ્લેષણ કર્યું છે.સંદેશ.કોમ અને શ્રી મનોજ ગાંધીના આભાર સાથે આજની પોસ્ટમાં વાચકોને વાંચવા માટે પ્રસ્તુત કરેલ છે….વિનોદ પટેલ

ટ્રમ્પકાર્ડ વિશ્વને શીર્ષાસન કરાવશે!….સાંપ્રતઃ મનોજ ગાંધી 

tramp-sandeshઆજકાલ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ફરી વિવાદમાં આવી ગયા છે. પ્રમુખ બન્યા પછી પણ તેમની બોલી ઉપર નિયંત્રણ આવ્યું નથી.

હજુ તો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રાષ્ટ્રપતિ તરીકેના શપથ લીધાને ગણતરીના જ દિવસો થયા છે, ત્યાં વળી તેમણે આડેધડ નિવેદન કરવા માંડયા છે. તેમણે સાત દેશોના નાગરિકોને અમેરિકા આવવા સામે પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. આ જાહેરાત કરવા સાથે જ ફરીથી ટ્રમ્પે અમેરિકનો તથા વિશ્વને બે ભાગમાં વહેંચી દીધું છે. તેમના આ નિવેદનને પગલે તેમના સમર્થકો તથા વિરોધીઓ વચ્ચે પણ પ્રોક્ષીવોર ફાટી નીકળ્યું છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન જ ઘણા વિરોધીઓ ઊભા કરી દીધા છે, તેમાં આ નિવેદને ભડકો કર્યો છે. સાત મુસ્લિમ બહુલ દેશોના નાગરિકોને અમેરિકામાં પ્રવેશબંધીને ટ્રમ્પના ટીકાકારો મુસ્લિમ બેન કહે છે, તો ટ્રમ્પના સમર્થક અમેરિકાને ફરી મહાન બનાવવાના ચૂંટણી વચનને પાળવાના નિર્ણય તરીકે લેખાવે છે!

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અત્યારે જે પ્રતિબંધ લાધ્યો છે, તેના સૂચિતાર્થ ઘણા છે. સીરિયા, ઈરાન, ઈરાક, લીબિયા, સોમાલિયા, લેબનોન અને યમન સહિતના સાત મુસ્લિમ બહુલ દેશોના નાગરિકોને અમેરિકામાં પ્રવેશબંધી કરી છે. આ દેશોના નાગરિકોને એરપોર્ટ પરથી જ વિદાય કરવાનો નિર્ણય ટ્રમ્પ તંત્રે લીધો છે. એ ખરું કે અત્યારે તો અદાલતે તેની સામે આંશિક સ્ટે મૂક્યો છે અને વિરોધ પ્રદર્શનો પણ યોજાઈ રહ્યા છે. આ સાતે દેશોના નાગરિકો ભલે બેવડી નાગરિકતા ધરાવતા હોય તો પણ તેમને પ્રવેશ આપવાનો નન્નો ભણી દીધો છે. આ નિર્ણયની પ્રતિક્રિયા ઉગ્ર આવી રહી છે. અરે, ફ્રાંસ તથા બ્રિટને પણ આ નિર્ણયની ટીકા કરી છે ! આતંકવાદને નામે પણ આ પ્રકારનો પ્રતિબંધ મૂકી શકાય નહીં એવું વલણ એ દેશોએ અપનાવ્યું છે !

અદાલત અને અન્ય રાષ્ટ્રોની ટીકા છતાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ નેશન ફર્સ્ટના નામે સાત દેશોના નાગરિકોને પ્રવેશવા દેવાનો ઈન્કાર કરી રહ્યા છે. હા, ટ્રમ્પે પાકિસ્તાન સામે ખુલ્લંખુલ્લા કોઈપણ નિર્ણય ટાળ્યો છે, તો બીજી તરફ પાકિસ્તાને તહેરિક પાર્ટીના ઈમરાન ખાને ટ્રમ્પના નિર્ણયને વધાવી લીધો છે ! એ ખરું કે તે સામે ઈમરાન ખાનની ગણતરી એવી છે કે બધા પાકિસ્તાનમાં રહે તો દેશનો ઉદ્ધાર થાય. ઇમરાન ખાનની પોતાની ગણતરી છે તો ટ્રમ્પની પોતાની ગણતરી છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ રાષ્ટ્રવાદના નામે જીતી આવ્યા છે, એ જોતાં તેઓ પોતાની મહત્ત્વતાને વળગી રહે એમ છે. છતાં તેઓ એકસાથે અનેક માન્યતાઓ-પરંપરાનો દાટ વાળી દેશે એમ છે. અહીં નોસ્ત્રાદેમની આગાહી પણ યાદ આવી જાય કે, શું ઇસ્લામ અને ખ્રિસ્તી ધર્મ સામસામે યુદ્ધે તો નહીં ચઢે ને ? અમેરિકામાં વર્લ્ડ ટ્રેડ સેન્ટર ઉપરના આતંકવાદી હુમલા બાદ બીજો મોટો આતંકવાદી હુમલો હજુ સુધી થયો નથી. એ જોતાં ટ્રમ્પ તેમના વલણથી મુસ્લિમોને ઉશ્કેરે એમ લાગે છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાત રાષ્ટ્રના નાગરિકોને પ્રતિબંધ ફરમાવતા અમેરિકા આતંકવાદ સામે બાથ ભીડશે એમ લાગતું નથી. ટ્રમ્પ ઇસ્લામિક આતંકવાદની સામે લડત આપવાના મૂડમાં હોય તો પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાનમાં ઉછરતા આતંકવાદને પણ નજર સમક્ષ રાખવો પડે. ઉપરાંત ભારતની પીડા પણ ધ્યાનમાં લેવી પડે, એ વિના આતંકવાદનો ખાતમો બોલાવી શકાય એમ નથી. શરણાર્થીઓના મામલે પણ ટ્રમ્પને રાષ્ટ્રસંઘની લપડાક પડી છે, પરંતુ તેથી ટ્રમ્પનો ટ્રમ્પકાર્ડ બદલાય એમ નથી. તેમનું આ વલણ આ વર્ષે અમેરિકાનું આતંકવાદ સામેનું વલણ સ્પષ્ટ કરી દેશે. હવે ટ્રમ્પ વિઝા ઉપર નિયંત્રણ લાવવા બિલ લાવી ચૂક્યા છે. આ બિલ પાસ થાય તો લઘુતમ વેતન વધુ આપવું પડશે જેથી વિદેશી પ્રોફેશનલો મોંઘા પડશે જેથી ભારતીયોને ફટકો પડશે. ઉપરાંત હવે વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ સ્નાતક થયા બાદ રહી શકશે નહીં. આ કાયદાનો અમલ થાય તો દોઢેક લાખ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને પરત ફરવું પડી શકે. આ સંજોગોમાં ભારતીયોને મોટો ફટકો પડી શકે.

અત્યારે ટ્રમ્પે અમેરિકામાં આવતા વિદેશીઓને પ્રતિબંધિત કરી દેવા માટેની જાહેરાત કરી દીધી છે. ત્યારે એ ચર્ચા પણ બળવતર બની છે કે જો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વહેલા જન્મીને સત્તા પર આવ્યા હોત તો અમેરિકાને વિશ્વકક્ષાએ નામના અપાવનાર કેટલીય હસ્તીઓનું શું થયું હોત?

આ વિશ્વ પ્રસિદ્ધ હસ્તીઓમાં સૌથી પહેલું નામ તો આઈન્સ્ટાઈનનું જ આવે. સાપેક્ષવાદથી બ્રહ્માંડના રહસ્યને ઉકેલી નાખનારા આઈન્સ્ટાઈન કંઈ મૂળ અમેરિકન નથી, તેમનો જન્મ તો જર્મનીમાં થયો હતો, પરંતુ નાઝીવાદી હિટલરે યહૂદીઓને ત્રાસ આપવા માંડયો, જેના સંકેત મળી જતાં અમેરિકા ગયેલા આઈન્સ્ટાઈન કેટલાય વર્ષ સુધી અલગ-અલગ સ્થળે રહ્યા બાદ ૧૯૪૦માં અમેરિકી નાગરિક બની ગયા હતા. બીજી એવી હસ્તી મેડલિન અલબ્રાઈટ છે, જેઓ પહેલાના ચેકોસ્લાવિયામાં જન્મ્યા હતા. તેમનો પરિવાર ૧૯૪૮માં ગ્રેટ બ્રિટન ગયો હતો અને ત્યાંથી અમેરિકા આવીને વસ્યો હતો.

ધીરે ધીરે રાજનીતિમાં આગળ વધીને તેઓ અમેરિકાના પહેલા મહિલા વિદેશ મંત્રી બન્યા હતાં.

આજકાલ ગૂગલનો વધુ પ્રભાવ જોવા મળે છે. ખાસ કરીને કોઈપણ પ્રશ્ન હોય એનો જવાબ આપણે ગૂગલ પર જ શોધીએ છીએ, એ સુવિધા ઊભી કરવા પાછળ સર્ગેઈ મિખાઈલોવિચ બ્રિન છે. તેઓ આજે ભલે અમેરિકાના આંત્રપ્રેન્યોર ગણાતા હોય, પણ તેમનો જન્મ તો રશિયામાં થયો હતો. રશિયાના મોસ્કો ખાતે યહૂદી પરિવારમાં તેમનો જન્મ થયો હતો, એ પછી પરિવાર અમેરિકા આવી ગયો હતો.

ચૂંટણી પ્રચાર વખતે જ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ મેક્સિકો સાથેની અમેરિકાની સરહદે દીવાલ ચણી દેવા માટે કહેતા રહ્યા હતા અને હવે તો એ દિશામાં આગળ વધશે એવા સંકેત પણ આવ્યા છે. એ ખરું કે હજારો લોકો મેક્સિકોની સરહદેથી અમેરિકામાં ગેરકાયદે ઘૂસે છે, પરંતુ આજે હોલિવૂડમાં છવાઈ ગયેલી અભિનેત્રી સલમા હાયેકનો જન્મ મેક્સિકોમાં જ થયો હતો. ૧૯૯૧માં તેનો સિતારો ચમકવા માંડયો છે. હાલમાં જ અમેરિકાની જાણીતી અભિનેત્રી મેરિલ સ્ટ્રીપે એક પુરસ્કાર સમારોહમાં કહ્યું હતું કે, જો બહારથી આવતા લોકો ઉપર પ્રતિબંધ વર્ષોથી ચાલતો હોત તો હોલિવૂડ આજે સાવ ખાલી હોત ! એવું જ અભિનય ક્ષેત્રેનું બીજું નામ છે – જેકી ચૈન, ચૈન પણ હોંગકોંગમાં જન્મ્યો હતો, ત્યાંથી તે પોતાની કૂંગ ફૂની કળાથી હોલિવૂડમાં છવાઈ ગયો હતો. રમત-ગમતની દુનિયામાં પણ અમેરિકાને નામના અપાવનારાઓમાં ઘણા પરદેશી છે. એવું જ એક નામ યાઓ મિંગ છે. અમેરિકામાં બાસ્કેટ બોલનું ઘેલું લગાડનારા યાઓ મિંગ ચીનથી અમેરિકા આવીને વસ્યા છે. ૨૦૦૨માં તેમને હ્યુસ્ટન રોકેટ્સ માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા, ત્યારે બાસ્કેટ બોલની દુનિયામાં હાહાકાર મચી ગયો હતો. એ જ રીતે મોબાઈલની દુનિયામાં આઈફોનનું સ્થાન બે વેંત ઊંચું છે.

આઈફોનની સાથે એપલનું નામ જોડાયેલું છે, એ કંપનીની સ્થાપના કરનારાઓમાં એક સ્ટીવ જોબ્સ છે, જે સીરિયાના ઈમિગ્રાંટ પરિવારના હતા. એ જ રીતે આજે પત્રકારત્વની દુનિયામાં જે પારિતોષિક જોસેફ પુલિત્ઝર સાથે જોડાયેલું છે એ જોસેફ પુલિત્ઝર હંગેરીમાં જન્મ્યા હતા ને ૧૮૬૪માં અમેરિકાના બોસ્ટન પહોંચ્યા હતા. અમેરિકામાં રહીને ભારતીયોએ પણ અમેરિકાના વિકાસમાં સિંહફાળો આપી ચૂક્યા છે, તે પણ ના ભૂલાય.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ એક તરફ આતંકવાદ સામે બાથ ભીડવાની તૈયારી કરે છે, તો બીજી તરફ નેશન ફર્સ્ટના નામે ઉદારીકરણની નીતિ સામે વિશ્વને વિચારતંુ કરી મૂકશે. અત્યાર સુધી સ્વાર્થી અમેરિકાએ પ્રદૂષણને ધ્યાનમાં રાખી અનેક ઉદ્યોગો બીજા દેશમાં ઊભા કર્યા હતા. ઉપરાંત ત્રીજા વિશ્વની ગરીબ પ્રજાની મજબૂરીનો લાભ લઈ ઓછી મજૂરીથી કામ ગરીબ રાષ્ટ્રોમાં કરાવ્યા હતા. ઉદારીકરણને પગલે ચીન સસ્તી મજૂરીને કારણે હરણફાળ ભરી શક્યું છે તો બીજી તરફ અમેરિકામાંથી ઘણા ઉદ્યોગો સસ્તી મજૂરીનો લાભ લેવા અન્ય દેશોમાં ગયા. સરવાળે, અમેરિકામાં ઉદ્યોગો ઓછા થયા જેને પગલે રોજગારી ઘટી. હવે તેના દુષ્પરિણામો જોવા મળતા અમેરિકા ગભરાયું છે. બેરોજગારી વધી રહી છે, ત્યારે ટ્રમ્પે નેશન ફર્સ્ટના નારા સાથે દેશમાં રોજગારી વધે એ માટે સ્વદેશીનો નારો લગાવ્યો છે.

વેલ, અમેરિકાનો યુ ટર્ન ભારતને પણ વિચારતું કરી મૂકશે. જો અમેરિકન કંપનીઓ રોકાણ કરવા આગળ ન આવે તો ? ચીન તો ભારતથી નારાજ જ છે, ત્યારે વિદેશી રોકાણ ક્યાંથી વધશે ? અમેરિકાની જેમ બીજા દેશો પણ નેશન ફર્સ્ટની દિશામાં વિચારવા માંડશે તો વિદેશોમાં ફરીથી ઉદારીકરણથી રૂઢીવાદી યુ ટર્ન શરૂ થશે. અમેરિકાની જેમ બધા જ દેશો પોતાના દેશમાં જ રોકાણ કરવા માંડશે તો ગરીબ દેશોનો ઉદ્ધાર થઈ નહીં શકે. બધા જ દેશો પોતાને ત્યાં જ રોકાણ કરતા થઈ જાય તો બીજા દેશોને આર્થિક ટેકો નહીં મળે. બેરોજગારીની સમસ્યા બધા જ દેશોને સતાવી રહી છે, એ જોતા બધા જ દેશોએ ટ્રમ્પની વેવલેન્થમાં વિચારવું પડશે. બધા જ દેશો પોતાની સમસ્યાના ઉકેલ માટે પોતાના દેશની કંપનીઓ પોતાને ત્યાં જ રોજગાર રાખે એ માટે પ્રયાસ કરશે. એ સંજોગોમાં ઉદારીકરણ હારી રહ્યું છે એમ કહેવાય.

ભારતમાં ઉદારીકરણની નીતિના ગયા વર્ષે જ ૨૫ વર્ષ પૂરા થયા છે અને વધુ વિદેશી રોકાણ ઊંચા વિકાસદર માટે જરૂરી છે, ત્યાં જ ટ્રમ્પે જે ફતવો જારી કર્યો છે તે જોતા હવે ભારત સહિતના દેશોએ પણ ઉદારીકરણ અંગે વિચારવું પડશે. આપણે ત્યાં તો મોરારજી દેસાઈનું ઈકોનોમિક્સ પણ એ જ પ્રકારનું હતું. દેશના ઉત્પાદનો પહેલા દેશને મળે તો મોંઘવારી રહે જ નહીં. એ કટોકટી પછીની મોરારજી દેસાઈની સરકારમાં પ્રજાએ જોયું છે. ટ્રમ્પ જુદી રીતે એ જ દિશામાં છે, ત્યારે ભારત અને વિશ્વનું શંુ થશે ?

manoj.gandhi@sandesh.com

 સૌજન્ય: સંદેશ.કોમ