વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Category Archives: હાઈકુ અને તાન્કા

1161- આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ … પ્રસંગોચિત હાઈકુ રચનાઓ …

આજે ૮મી માર્ચ ૨૦૧૮ એટલે કે આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ છે.

મહિલાઓના સર્વાંગી ઉત્કર્ષ માટે લોક જાગૃતિ લાવવા માટે સયુંક્ત રાષ્ટ્રસંઘ-યુનો દ્વારા સમગ્ર વિશ્વમાં ૮ મી માર્ચને આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિન તરીકે ઉજવવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

સમગ્ર વિશ્વમાં પુરુષ અને સ્ત્રીઓની જન સંખ્યા લગભગ સરખી છે પણ એમનો સામાજિક અને આર્થિક દરજ્જો એક સરખો છે ખરો ? આ એક મહત્વના સવાલનો જવાબ મેળવવાનો હજુ બાકી છે.

શિક્ષણ,રાજકારણ, વેપાર ઉદ્યોગ,આવશ્યક સેવાઓ કે અવકાશ વિજ્ઞાન જેવાં અનેક ક્ષેત્રે મહિલાઓ પુરુષ સમોવડી બની છે એની ના નહિ પણ હજુ પણ એમના સર્વાંગી ઉત્કર્ષ માટે ઘણું કરવાનું બાકી છે એને પણ નકારી શકાય એમ નથી.

મધ્યસ્થ અને રાજ્યની સરકારોને હજુ સ્ત્રી ભ્રૂણહત્યા નિવારણ, “બેટી બચાઓ , બેટી પઢાઓ” જેવાં અભિયાન દ્વારા લોક જાગૃતિ માટેનું અભિયાન શરુ કરવું પડે એ બતાવે છે કે મહિલાઓને થતો અન્યાય હજુ દુર થયો નથી. એમના પ્રશ્નોનું નિવારણ હજુ પૂરેપૂરું થયું નથી.

નારી શક્તિને બિરદાવતા સ્વામી વિવેકાનંદના શબ્દો આ રહ્યા …

‘નારીશક્તિ એ બીજું કંઇ નહીં, પરંતુ શક્તિ સ્વરૂપે દેવીમાતાનો અવતાર છે. એકવાર આપણી પર તેની કૃપાદ્રષ્ટિ થાય તો આપણી શક્તિઓમાં અનેકગણો વધારો થઇ જશે!“

”મા ભગવતીના સાક્ષાત સ્વરૂપ સમાન નારીશક્તિનો ઉદ્ધાર કર્યા વિના તમારો ઉદ્ધાર થશે એમ જો તમે માનતા હોવ તો તમે ભૂલો છો’’

દીકરી સાથે અમિતાભ બચ્ચન

સુપર સ્ટાર અમિતાભ બચ્ચન “બીગ બી” એ એમના બ્લોગમાં દીકરીઓ વિષે બહુ સુંદર વાત લખી છે કે –

“દીકરીઓ ટેન્શન નથી આપતી, બલકે આજની દુનિયામાં એક દીકરી દસ દીકરાના બરાબર હોય છે.દીકરીઓ ખાસ હોય છે, કારણ કે તે અણમોલ હોય છે. તમે તમારી દીકરીને હંમેશાં દીકરો-બેટા કહીને બોલાવી શકો છો, પણ ક્યારેય દીકરાને બેટી કે દીકરી કહી શકતા નથી. એ જ કારણ છે કે દીકરીઓ હંમેશાં ખાસ હોય છે.”

આ દિવસે નીચેની કેટલીક પ્રસંગોચિત હાઈકુ રચનાઓ દ્વારા દેશ વિદેશમાં ઉભરતી જતી નારી શક્તિને બિરદાવી એનું ગૌરવ કરીએ.

૧.

આઠમી માર્ચ,
વિશ્વ મહિલા દિને,
અભિનંદન.

૨.

અબળા નથી,
સબળા બની આજે,
વિશ્વ નારી.

૩.

પુરુષ સમી
બની આજે આગળ,
મહિલા ધપે .

૪.

અવકાશમાં,
કલ્પના-સુનીતાઓ,
આજે ઉડતી.

૫.

પ્રગતિશીલ,
મહિલા દર્શનથી,
હૈયું હરખે

૬.

કોઈ બંધન,
નથી, નારીને હવે,
પ્રગતી પંથે.

બેટી બચાઓ,
બેટી પઢાઓ મંત્ર,
બધે ફેલાઓ.

૮.

એક દીકરી,
દસ દીકરા સમી,
એને જાણીએ.

૯.

દીકરી એતો,
ઘરમાં પ્રકાશતી,
તેજ દિવડી.

૧૦.

કરો વંદના,
વિશ્વ નારી શક્તિને,
મહિલા દિને.

વિનોદ પટેલ.
૮ મી માર્ચ, ૨૦૧૮, મહિલા દિવસ

(નોધ .. વાચક મિત્રોને પ્રતિભાવ પેટીમાં મહિલા દિન નિમિત્તે એમના હાઈકુ ઉમેરવા માટે હાર્દિક નિમંત્રણ છે…. વી.પ. )

મહિલા દિનને અનુરૂપ નીચેના બે લેખો – વાચન માટે પ્રસ્તુત.

મહાત્મા ગાંધી સાથે એમની લાકડીઓ-મનુબેન ગાંધી અને આભા

૧.
મહાત્મા ગાંધીની નિકટ રહેલી આઠ મહિલાઓને ઓળખો છો?…સૌજન્ય..બીબીસી.કોમ  

૨.

મહિલા દિવસઃ શુભકામનાઓ સાથે આ પણ જોઇએ છે..સૌજન્ય-ચિત્રલેખા 

 

સૌને આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસની ખૂબ ખૂબ શુભકામનાઓ…

 

1086 – ભાઇ બહેનના પ્રેમની ઉજવણીનું પર્વ… રક્ષાબંધન

રક્ષા બંધનના પવિત્ર પર્વ નિમિત્તે જાણીતા કટાર લેખક શ્રી પરેશ વ્યાસએ લખેલ ખાસ લેખ ” ભાઇ બહેનનું પ્રેમપર્વ ” એમના આભાર સાથે આજની પોસ્ટમાં પ્રસ્તુત કરતાં આનંદ થાય છે.ગુજરાત સમાચારની રવીવારની પૂર્તિમાં પણ આ લેખ પ્રસિદ્ધ થયો છે.

શ્રી પરેશભાઈએ એમના લેખની શરૂઆત એમનાં બેન જાણીતાં લેખિકા અને કવિયત્રી શ્રીમતી યામિની ગૌરાંગ વ્યાસની રક્ષાબંધન પર્વની કવિતાની બે પંક્તિઓથી કરી છે

આ આખું કાવ્ય સચિત્ર યામિનીબેનના આભાર સાથે નીચે પ્રસ્તુત છે.આ પ્રસંગોચિત સુંદર કાવ્યમાં એક બેનનો એમના ભાઈ પ્રત્યેનો પ્રેમ સોળે કળાએ ખીલી ઉઠ્યો છે.

ભાઇ બહેનનું પ્રેમપર્વ ….. શ્રી પરેશ વ્યાસ

કુમકુમ તિલકથી વધાવું રે ભાલ પર ટપકું એક કાળું લગાડું રે ….
ગાલ પર પાંચે પકવાન આજ રાંધુ વહાલપના તાંતણાથી બાંધું રે વીરલા…
-યામિની વ્યાસ

રક્ષાબંધન. ભાઇ બહેનના પ્રેમની ઉજવણીનું પર્વ. ગુજરાતી ભાષામાં ભાઇ બહેનનાં પ્રેમની કવિતા ગોતવી હોય તો છેક ચં. ચી. મહેતાનાં ‘ઇલા કાવ્યો’ યાદ કરવા પડે. ગવાતા ગીતો યાદ કરીએ તો અવિનાશ વ્યાસનું ફિલ્મ ‘સોનબાઇની ચુંદડી’નું ગીત ‘કોણ હલાવે લીમડી ને કોણ ઝુલાવે પીપળી’ યાદ કરવું પડે.

વરસાદ, કૃષ્ણ, રાધા, છોકરો, છોકરી, ફૂલ, પર્વત, નદી કે દરિયાને વિષય લઇને કવિતાઓ કે ગઝલોનો અંબાર અપાર છે. મા, દીકરી, સુખ, દુ:ખ, જીવન, મરણનાં વિષયને પણ શરણ થાય છે આપણા કવિઓ. પણ ભાઇ બહેનનાં પ્રેમની કવિતા લખવામાં કાંઇ મઝા નથી. અથવા તો કદાચ એમ કે કવિઓ આપણી લાગણીઓને લખે છે. કદાચ અર્વાચીન યુગમાં ભાઇ બહેનનાં પ્રેમની એટલી એહમિયત નહીં રહી હોય. હિંદી ફિલ્મ્સનાં ગીતો પણ જુઓ. બહેનાને ભાઇ કી કલાઇ સે પ્યાર બાંધા હૈ અથવા તો ભૈયા મેરે રાખીકે બંધનકો નિભાના.. જૂના જમાનાના ગીતો યાદ આવે. અરિજીત સિંઘ કે શ્રેયા ઘોષાલે ભાઇ બહેનનાં પ્રેમનું ગીત કેમ ગાયું નહીં હોય? અરિજીતે આમ એક ફિલ્મમાં ગીત તો ગાયું છે પણ ફિલ્મનું નામ હતું ‘બહેન હોગી તેરી’. લો બોલો! થોડી ફિલ્મ્સ અલબત્ત આવી છે. ‘માય બ્રધર, નિખિલ’, ‘ફિઝા’ કે પછી ‘ઇકબાલ’. પણ હવે એ નામ યાદ કરવા ગૂગલનો સહારો લેવો પડે છે! આપણને આમ ભાઇ બહેનનાં સંબંધોમાં રસ નથી. ભાઇ બહેનનો પ્રેમ? ઠીક છે મારા ભાઇ. નથિંગ કૂલ અબાઉટ ઇટ. પ્રાઇમ ટાઇમ હિંદી ટીવી સિરીયલ્સમાં સામાન્ય રીતે બહેન પોતાનાં ભાઇનાં પ્રેમમાં ખલનાયિકાની ભૂમિકા અદા કરતી જોવા મળે છે. અને સમાચારમાં પણ રક્ષાબંધન કે ભાઇબીજનાં તહેવાર સિવાય ભાઇ બહેનનાં પ્રેમની ખાસ કોઇ સ્ટોરી હોતી નથી. હોય તો ય ઑનર કિલિંગ જેવી બીહડ ન્યૂઝ સ્ટોરી.

બહેને પરન્યાત કે પરધર્મી જોડે લગ્ન કર્યા અને ભાઇએ બહેન બનેવીને મારી નાંખ્યાનાં બનાવ આજે બને છે .અરે,પાકિસ્તાનથી તો ઑનર રેપનાં સમાચાર આવ્યા છે. મુલતાન શહેર નજીકનાં ગામડામાં બાર વર્ષની એક નાની છોકરી ખેતરમાં ઘાસ કાપતી હતી ત્યારે એક સોળ વર્ષનાં છોકરાએ બળાત્કાર કર્યો. ગામની પંચાયતે નક્કી કર્યું કે છોકરીનો ભાઇ જે સોળ વર્ષનો છે એણે બળાત્કારી ભાઇની બહેન પર બળાત્કાર કરવો. અને બે દિવસમાં બે બળાત્કાર થયા. ફિટકાર છે…

ભાઇ બહેનનો સંબંધ અમૂલ્ય છે. કદાચ વન ચાઇલ્ડ ફેમિલીએ આપણી અવદશા કરી છે. અથવા કદાચ એમ કે આપણા શિક્ષણ, કલા કે સાહિત્યને ભાઇ-બહેનનાં સંબંધોને પોંખવામાં ઝાઝો રસ રહ્યો નથી. પણ એક સરસ સમાચાર અફઘાનિસ્તાનથી આવ્યા છે. આ એ દેશ છે જ્યાં સ્ત્રીઓ પોતાની ઓળખાણ ગોતી રહી છે. અહીં એ કોઇની મા, પત્ની કે દીકરી છે. બસ, બીજું કાંઇ નહીં. ત્યારે ત્યાંનાં ટેલિવિઝન શૉ ‘બાગાચ-એ-સિમસિમ’ (બાળકોમાં ખૂબ લોકપ્રિય ટીવી સીરીયલ અમેરિકન ‘સિસમ સ્ટ્રીટ’ની અફઘાની આવૃત્તિ)માં બે નવા કઠપૂતળી પાત્ર રજૂ થયા છે. એક છે નાનો છોકરો ઝિરાક. દરી અને પાસ્તો ભાષામાં એનો અર્થ થાય સ્માર્ટ. બીજી એની મોટી બહેન ઝરી. ઝિરાક ભણવામાં હોંશિયાર ઝરીને માન આપે છે. એની પાસે અવનવું શીખવાની કોશિશ કરે છે. બહેન માટે પ્રેમ ઉજાગર કરવાનો નવો અભિગમ છે આ. ચાલો, કશેક કોશિશ તો થઇ રહી છે.

રક્ષાબંધનનાં દિને બહેન ભાઇનાં ઉત્કર્ષની કામના કરે છે, ભાઇ બહેનને રક્ષાનું વચન આપે છે. બન્નેનો ઉછેર સાથે થયો હોય પણ બહેન પરણીને સાસરે જાય પછી એનો પોતાનો પરિવાર. ભાઇને પોતાનો. રોજ મળવાનું થાય નહીં પણ પ્રેમ અકબંધ રહે. આમ એકબીજાનાં નિજી જીવનમાં દખલન્દાજી નહીં પણ જરૂરિયાત ટાણે પડખે અચૂક ઊભા રહેવું.

પ્રેરણાત્મક વિચારોની લેખિકા કેથરિન પલ્સિફર કહે છે કે અમે મોટા થયા ત્યારે મારા ભાઇઓ એ રીતે વર્તતા કે જાણે એમને કોઇ પડી નથી પણ મને હંમેશા ખાત્રી હતી કે એ મારું ધ્યાન રાખતા હતા અને તેઓ (મારા માટે) હતા.

— પરેશ વ્યાસ
ફેસબુક પરથી સાભાર

રક્ષાબંધન પ્રસંગોચિત મારી ત્રણ હાઈકુ રચનાઓ

બેનડી બાંધે
રાખી,ભાઈ બંધાય,
પ્રેમ દોરથી

=====

રક્ષા બંધન
ભાઈ બેન પ્રેમથી
ઉજવે પર્વ

====

રાખડીમાં છે
ભાઈનું અમરત્વ
બેનની આશ

વિનોદ પટેલ

રક્ષાબંધન પર્વ પ્રસંગે  સૌને અભિનંદન અને હાર્દિક શુભેચ્છાઓ 

( 802 )સ્વ. નિયંતિકા ચીમન પટેલને એમના જન્મ દિવસે સ્મરણાંજલિ

શ્રધાંજલિ

હ્યુસ્ટન વાસી મારા કઝીન ભાઈ(માસીના દીકરા ) અને હાસ્ય લેખક, કવી શ્રી ચીમન પટેલ”ચમન “નાં ધર્મ પત્ની સ્વર્ગ વાસી નિયંતિકાબેનનો, તારીખ ૧ લી નવેમ્બરના રોજ જન્મ દિવસ હતો. 

સ્વ. નિયંતિકા ભાભીની જન્મ જયંતીએ એમને મારી હાર્દિક સ્મરણાંજલિ

– વિનોદ પટેલ 

શ્રી ચીમનભાઈ એ આજથી ૫૦ વર્ષ અગાઉ એમની યુવાનીના દિવસોમાં  તારીખ ૨૧મે૧૯૬૫ ના રોજ તેઓ જ્યારે ભાવનગર જોબ કરતા હતા ત્યારે લખેલી એક સુંદર કાવ્ય રચના

પ્રિતનું સુખ રે!

તારું મલકંતું રૂપાળું મુખ રે!
નિત નિત એને નિરખું તોયે-
ન જોયાનું થાય મને દુઃખ રે!
તારું મલકંતું રૂપાળું મુખ રે!

પલક પલક થતી પાંપણે તું
વીંઝી રહી છે વીંઝણો હેમનો
પ્રેમના પ્રસ્વેદ પર થતી એની
અસર, સમજાવું હું કેમનો?
કામણગારી કીકીને કાંઠડે બેસી
સંતોષવી મારે હૈયાની ભૂખ રે!
તારું મલકંતું રૂપાળું મુખ રે!

સ્મિત છલકાવીને તું તો
મૂંઝવણમાં મૂકી દેતી મને
જાય દિવસ વિચારોમાં તારા ને
રાતે સોલણામાં લપેટી લેતી!
મન મંદિરમાં મૂકીશ વહેતું
પ્રિતનું ક્યારે તું સુખ રે!
તારું મલકંતું રૂપાળું મુખ રે!
************
ચીમન પટેલ ‘ચમન’ (૨૧મે૧૯૬૫-ભાવનગર)

સ્વ. નિયંતિકાબેનનાં બે સ્મૃતિ ચિત્રો 

વર્ષો અગાઉ સ્વ. નિયંતિકાબેન અમારા સાન ડિયેગો ના નિવાસ સ્થાને ચીમનભાઈ સાથે આવેલાં

ત્યારે મારી પૌત્રી સાથેની એમની એક યાદગાર તસ્વીર .  

Niyantika-2WP_20151103_003

Niyantika -2

( 773 ) અનામત અને એ અંગે કેટલાંક પ્રાસંગિક હાઈકુ

આજે દેશમાં અનામતના  લાભો મેળવવા માટે પછાત ગણાવા માટેની પડાપડી થઇ રહી છે.બધાંને અનામત જોઈએ છે. આજકાલ પાટીદારો-પટેલો પણ એ મેળવવા માટે આંદોલન ચલાવી રહ્યા છે, મોટી સભાઓ ગજાવી સંખ્યા બળનો પરચો બતાવી રહ્યા છે.બ્રાહ્મણો અને જૈનો પણ એ પગલે જવા માગે છે.

દુનિયામાં ફક્ત ભારત જ એક એવો દેશ હશે જ્યાં લોકોને પછાત રહેવામાં સુખ જણાય છે. રાજકારણીયોની ચુંટણીમાં મત મેળવવા માટેની એક રાજરમત જેવી આ અનામત પ્રથાએ દેશમાં ખોટું ઝેર ફેલાવ્યું છે.દેશ રૂપી સાપે છછુંદર ગળ્યું છે એ ગળાતું એ નથી અને મુકાતું એ નથી . અનામતના આ વણ જોઈતા બખંડ જંતર એ દેશને વેર વિખેર કરી દીધો છે.

દેશમાંથી આ અનામત પ્રથા જેમ બને એમ જલ્દી દુર થવી જ જોઈએ. શિક્ષણ ક્ષેત્રે કે બીજે જે યોગ્ય હોય ,બૌધિક રીતે સમર્થ હોય એને જ ગુણવત્તા પ્રમાણે જ લાભ અપાવો જોઈએ પછી એ કોઈ પણ જાતિનો કેમ ન હોય ! બહુ જ સીધું સાદું આ ગણિત છે એ આ એકવીસમી સદીમાં પણ આટલાં બધાં વર્ષો બાદ પણ દેશના વહીવટદારોને  સમજાતું નથી એ દેશ માટેની એક કમનશીબી છે.

અનામત વિષેના આવા મનોમંથનો – વિચારોમાંથી પ્રેરિત કેટલીક પ્રાસંગિક હાઈકુ રચનાઓ અત્રે પ્રસ્તુત છે.

Reservation cartoon

અનામત અંગે કેટલાંક પ્રાસંગિક હાઈકુ

ભારતમાં જ

પછાત રહેવું એ

આશીર્વાદ છે !

========

અનામતનું

પૂછડું પકડાયું 

છૂટતું નથી !

========

પટેલો અને

બ્રાહ્મણો ઈચ્છે હવે

અનામતને !

=========

દેશમાંથી આ  

અનામતનું ભૂત

ક્યારે ભાગશે ?

========

મન કી બાત 

નેતાની સૌ સાંભળે    

પ્રજાની કોણ ?

વિનોદ પટેલ. ૮-૨૫-૨૦૧૫ 

( 646 ) ત્રણ ચિત્ર કાવ્યો …… ચીમન પટેલ ….”ચમન “

હ્યુસ્ટન નિવાસી જાણીતા હાસ્ય લેખક અને કવિ શ્રી ચીમન પટેલએ નીચેનાં ત્રણ ચિત્રો એમની કાવ્ય રચનાઓ સાથે ઈ-મેલમાં મોકલેલ છે .

ચીમનભાઈના આભાર સાથે આ ચિત્રો/કાવ્યો આજની પોસ્ટમાં વાચકોના આસ્વાદ માટે પ્રસ્તુત છે.

ચીમનભાઈ નો પરિચય અને એમની સાહિત્ય કૃતિઓને માણવા માટે એમના બ્લોગ –“ચમન કે ફૂલ “  ની મુલાકાત અવશ્ય લેશો.

વિનોદ પટેલ

ત્રણ ચિત્રો/કાવ્યો 

Fire fighters

Fire fighters shave heads in support of chief’s ailing wife.

NEW CANEY, TX ,USA ના આ બહાદુર ફાયર ફાઈટરો છે .તમને મનમાં સવાલ થશે કે આ ચિત્રમાં દેખાય છે એમ બધાએ એક સામટા માથે મુંડન કેમ કરાવ્યું હશે !

આ ફાયર ફાઈટરોના બોસ -ચીફ નાં પત્ની કેન્સરની બીમારીથી પીડાય છે.એક કુટુંબી જનની જેમ તેઓ બધા એમને ચાહે છે. આ પરિસ્થિતિમાં એમને મોરલ સપોર્ટ આપવા માટે સૌએ એક સામટા માથે મુંડન કરાવીને ચીફ અને એમનાં પત્ની પ્રત્યે પ્રેમ અને સહાનુભુતિ પ્રદર્શિત કરી છે.

આ આખી વાત અંગ્રેજીમાં આ લીંક ઉપર વાચો. 

આ ચિત્ર જોઇને શ્રી ચીમન પટેલ રચિત એક તાન્કા કાવ્ય રચના

એક તાન્કાઃ

મમતા માટે

કર્યુ મૂંડણ સૌએ;

જાણી કેન્સર-

ફાયર ફાઈટર

‘ચીફ’ની એ પત્નીને!

*ચીમન પટેલ ‘ચમન’ (૧૧જન્યું’૧૫)

[તાન્કાનું બધારણઃ અક્ષ્રરો અનુક્રમે ૫/૭/૫/૭/૭]

(અડધો અક્ષ્રર ગણાતો નથી)

 બે બીલાડીઓનો સંપ 

Chiman patel -two cats

[ચિત્ર પ્રાપ્તિઃ વિજય ધારિયા ]

ઉપરનું ચિત્ર કેટલો સુંદર સંદેશ આપી જાય છે! લાકડાની કમ્પાઉન્ડ વોલ ની પાતળી ધાર ઉપર બે બિલાડીઓ કેવી સિફતથી ,સંપીને ,બેલેન્સ રાખીને એક બીજાને ક્રોસ કરે છે એ કાબિલે દાદ છે.

બિલાડી જેવા મુંગા પ્રાણીઓ પણ એક બીજાને સહકાર આપી સામે આવેલ પ્રશ્નને ઉકેલવાની કેટલી  આવડત ધરાવે છે અને કામમાં સફળતા મેળવે છે એનું આ સરસ ઉદાહરણ છે.આ બે બિલાડીઓ આપણને મનુષ્યોને મુશ્કેલીમાં એક બીજાના સહકારથી, ધીરજ રાખીને મુશ્કેલ લાગતો જીવનનો રસ્તો હોંશિયારીથી કેમ પાર કરાય એ શીખવી જાય છે.

આ ચિત્ર ચિત્ર પર શ્રી ચીમન પટેલ રચિત અછંદાસ કાવ્ય રચના  

                                  અછંદાસ કાવ્ય                                    

આ ચિત્ર જોઈ

સ્તબ્ધ ન થતા!

આ બેઉનો

સહકાર

સહિષ્ણુતા

ને

સફળતા

શીખવે સહુને;

સંપ ત્યાં સદા જંપ!

ચીમન પટેલ ‘ચમન’ (૨૩જાન્યુ’૧૫)

આજની જ ઈ-મેલમાં ચીમનભાઈએ એક બીજું આ સુંદર ચિત્ર  મોકલ્યું છે ,

અને બે શબ્દોના કાવ્ય જેવું  – દીર્ઘાયુ ભવ – એવું યોગ્ય શીર્ષક આપ્યું છે.

CHIMAN PATEL- DOG-BOY FRIEND

 દીર્ઘાયુ ભવ !

આ ચિત્ર પર મારી એક રમુજી હાઈકુ રચના- ચિત્રકુ !

ઓ મારા મિત્ર,

તું નીચો નમ,તારા 

વાળ કાપીએ !

આ ચિત્રનું બીજું કોઈ શીર્ષક અથવા હાઈકુ રચના-ચિત્રકુ- આ પોસ્ટની કોમેન્ટ

બોક્ષમાં લખી જણાવવા વિ.વિ. ના વાચકોને આમન્ત્રણ છે.

વિનોદ વિહાર 

આજ સુધીમાં 201,182 મુલાકાતીઓ !

આભાર દર્શન 

મને જણાવતાં ખુશી થાય છે કે સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧ થી વિનોદ વિહારની શરૂઆત થઇ ત્યારથી આજ સુધીમાં  બ્લોગના મુલાકાતીઓની સંખ્યા ૨૦૦૦૦૦ નો જાદુઈ આંકડો વટાવી ગઈ છે !

આવો સુંદર પ્રતીસાત દર્શાવવા માટે વી.વી.ના સૌ વાચકોનો

અંતરથી આભાર માનું છું. 

વિનોદ પટેલ 

( 399 ) શ્રી પી.કે.દાવડાના બે ચિંતન લેખો

 

P.K.DAVADAસાન હોજે ,બે એરિયાના રહીશ ,૭૬ વર્ષના મારા મિત્ર શ્રી પી.કે.દાવડા એક સારા લેખક અને વિચારક છે .એમના ઘણા લેખો /કાવ્યો અગાઉ આ બ્લોગમાં પ્રગટ થયા છે એટલે વાચકો એમના સાહિત્યપ્રેમથી સુપરિચિત છે .તેઓ અવારનવાર એમના વિચારો એમના ઈ-મેલમાં મિત્રોને જણાવતા રહે છે  .

શ્રી દાવડાજીએ લગ્ન સંસ્થા અંગે એક તાજો જ કોઈ જગાએ પ્રગટ થયો ન હોય એવો ચિંતન લેખ વિનોદ વિહાર માટે એમના ઈ-મેલમાં મોકલી આપ્યો છે .

અગાઉ એમના ઈ-મેલમાં પ્રાપ્ત એમનો બીજો એક લેખ “ભારત દેશની આજની દશા” ને પણ આજની પોસ્ટમાં નીચે મુકવામાં આવ્યો છે એ પણ આપને ગમશે .

આ બન્ને લેખોને આજની પોસ્ટમાં એમના આભાર સાથે નીચે સાનંદ પ્રસ્તુત  છે .

આજની આ પોસ્ટના વિષયમાં આપના વિચારો પ્રતિભાવ રૂપે જણાવશો એવી આશા છે .

વિનોદ પટેલ

—————————————–

Cartoon by Mr. Mahendra Shah -Thanks

Cartoon by Mr. Mahendra Shah -Thanks

લગ્ન સંસ્થા            – લેખક- શ્રી પી.કે.દાવડા

લગ્નપ્રથા ચોક્કસ ક્યારથી શરૂ થઈ એ કહેવું મુશ્કેલ છે. કદાચ સ્ત્રીઓએ ઘણા બધા પુરૂષોના હુમલાથી રક્ષણ મેળવવા એક જ શક્તિશાળી પુરૂષ સાથે સંબંધ બાંધવાની પ્રથા અપનાવી હશે.

લગ્નનો હેતુ છેલ્લી ત્રણ સદીઓમાં ત્રણ વાર બદલાયો છે. ૧૯ મી સદીમાં લગ્નનો અર્થ પ્રેમમાં પડ્યા પછી પરણવાનો ન હતો, અલબત પરણ્યા પછી પતિ-પત્ની એકબીજાને પ્રેમ કરતા. મહદ અંશે લગ્ન કરીને સાથે મળીને રહેવા અને બાળકોને જન્મ આપવા માટે હતા. લગ્ન કુટુંબ બનાવવા માટે થતા. પતિ-પત્ની એકબીજાની મનોવૈજ્ઞાનિક જરૂરીઆતો પ્રત્યે સજાગ ન હતાં , સમાજના નિયમોમાં રહીને કુટુંબ ચલાવવામાં જ એમનું ધ્યાન કેંદ્રીત હતું.

ગામડામાં સ્ત્રી-પુરૂષ બન્નેને કામ કરવું પડતું અને પુરૂષો પણ ઘરકામમાં મદદ કરતા. શહેરીકરણ અને ઔદ્યોગિકરણ બાદ લગ્ન સંસ્થામાં રોજીંદી જીંદગીમાં કામકાજની ફાળવણી થઈ. પુરૂષ કમાઈ લાવે અને સ્ત્રી ઘર ચલાવે. આ સમયગાળામાં કુટુંબની આર્થિક સ્થિરતાના પાયામાં લગ્ન મહત્વનું પરિબળ હતું. અલબત પ્રેમ કુટુંબ વ્યાપી હતું.

૨૦મી સદીમાં યુરોપના દેશોમાં પ્રેમ કરીને લગ્ન કરવાની પ્રથા શરૂ થઈ. લગ્નજીવનમાં પ્રેમનું મહત્વ વધી ગયું. “આઈ લવ યુ” કહીને પ્રેમનો એકરાર કરવાનું શરૂ થયું. બીજા બધા પરિબળો સરખા હોય પણ પ્રેમમાં ઉણપ જણાય તો લગ્ન ભાંગી પડવાની શરૂઆત થઈ ગઈ. અલબત પ્રેમની ચોક્કસ વ્યાખ્યા આજ સુધી કોઈ આપી શક્યું નથી. ૧૯૬૦ થી પ્રેમ અને સહવાસનું મહત્વ ખૂબ જ વધી ગયું, પણ સાથે સાથે પતિ અને પત્ની બન્ને પોતપોતાની પ્રગતિ માટે સજાગ થવા લાગ્યા.

આજે ૨૧ મી સદીમાં પતિ-પત્ની માત્ર બન્ને સાથે રહીને બાળકોને જન્મ આપવા ઉપરાંત પોતપોતાની પ્રતિભા શોધવા પ્રયત્નશીલ છે. માત્ર એક જ ઘરમાં સાથે રહેવા ઉપરાંત કંઈક પોત પોતાના માટે આગવું કરી રહ્યા છે. પતિ પત્ની પોત પોતાના માટે પોતાને રસ પડે તેવી પ્રવૃતિ અને કારકીર્દી ઉપરાંત જીવનના અનેક પાસાંઓ  શોધી રહ્યાં છે.

એવું નથી કે પતિ પત્ની લગ્નમાંથી પહેલા કરતાં કંઈ વધારે મેળવવાનો પ્રયત્ન કરે છે, તેઓ માત્ર એમા મનોવિજ્ઞાનિક ફેરફાર ઈચ્છે છે. તેઓ પોતાની ભૌતિક જરૂરિયાતો જેટલું જ મહત્વ મનોવિજ્ઞાનિક સંતોષને આપે છે. આજના લગ્નોમાં બન્ને પોતાની કારકીર્દી, શોખ અને ઈચ્છાઓમાં મદદગાર થાય એવી વ્યક્તિ શોધે છે.

લગ્નના આર્થિક અને સામાજીક કારણો તો મૂળમાં રહ્યા જ, પણ જીવનમાં સુખ શાંતિ માટે પ્રેમ અને સહચાર ઉપર ભાર મૂકાયો છે. સફળ લગ્ન જીવન માટે પતિ-પત્ની બન્ને માટે, સામી વ્યક્તિની જરૂરિયાત સમજી લઈ, એમાં મદદરૂપ થવાની ઈચ્છા એ જરૂરી તત્વ બન્યું છે. આ તત્વ અગાઉની જરૂરીઆતો કરતાં વધુ જટીલ અને વધારે સમજ માગી લે છે.

આજના સફળ લગ્નો અગાઉના સફળ લગ્નો કરતાં ઘણા સારાં છે, પણ સફળ બનવા માટે અઘરાં છે. એમા ઉદારતા અને સમર્પણની ભાવના ખૂબ જ જરૂરી છે. આવા લગ્નો સફળ બનાવવા માટે ઘણો સમય, સહકાર, પ્રેમ અને મનોવિજ્ઞાન જરૂરી છે.

આજે છૂટાછેડાનું પ્રમાણ વધ્યું છે કારણ કે પતિ-પત્ની એકબીજા સાથે ઓછો સમય ગુજારે છે, કેમ કે એમની કારકીર્દી વધારે સમય માગે છે. પ્રેમ પ્રદર્શિત કરવા અને મનોવૈજ્ઞાનિક ટેકો આપવા પૂરતો સમય નથી. આજે તમારા સાથી તમારી જરૂરીઆતો સમજી ન શકે તો તે શી મદદ કરી શકે? તું મને સમજવાની કોશીશ કર (Try to understand me), આ સંવાદ જ વધારે જોવા મળે છે. ખૂબ જ ભણેલા અને કારકિર્દીમાં ખૂબ જ આગળ વધેલાઓમાં લગ્ન સંસ્થા તૂટી પડવાના ભયસ્થાન ઉપર આવી જાય છે.

-પી.કે.દાવડા

______________________________ 

ભારત દેશની આજની દશા                               લેખક- પી.કે.દાવડા

ભારતમાં પરિસ્થિતિ આટલી ખરાબ અગાઉ ક્યારે પણ ન હતી. દરેક સ્તરે, સરકારી નોકરો હવે ખુલ્લેઆમ લાંચ રૂશવત માગે છે. નેતાઓ કરોડો રૂપિયા ખાઈ જાય છે અને પકડાઈ જઈશું તો શું થસે એની જરાએ પરવા કરતા નથી.

સુપ્રીમ કોર્ટની દોરવણીની અણદેખી કરવામાં આવે છે. ગુનાખોરી વધતી જાય છે, અને સ્ત્રીઓની સુરક્ષા ઘટતી જાય છે. કાયદા કાનુનનો જાણે કોઈને ભય જ રહ્યો નથી.

સરકારમાં સર્વોચ્ચ સ્થાન ધરાવતા વડા પ્રધાન, દેશને દોરવણી આપવાને બદલે પોતે જ શ્રીમતિ સોનિયા ગાંધીના માર્ગદર્શન હેઠળ કામ કરે છે; માત્ર એટલું જ નહિં, રાહુલ ગાંધીના માર્ગદર્શન નીચે કામ કરવાની પણ તૈયારી દર્શાવી છે!!

 આજે દેશમાં યોગ્યતા અને પ્રામાણિકતાની કિંમત ઘટવા લાગી છે અને ઓળખાણ અને લાગવગની બોલબાલા છે. ભણેલા યુવાનો બેકાર છે જ્યારે નેતાઓના પુત્રો મહત્વના સ્થાને સ્થાપિત થયા છે.

સંસદનું મુખ્ય કામ કાયદા બનાવવાનું અને સરકારના કામકાજ પર નજર રાખવાનું છે. આજે સંસદ થોડાક જ કાયદા બનાવે છે, મોટા ભાગનો સમય સંસદના કામકાજમાં બાધા નાખવામાં ગાળે છે.

એક પણ ક્ષેત્ર એવું બચ્યું નથી જેમા કરોડોના ગોટાળા ન થયા હોય. સારી યોજનાઓ અમલમાં આવતાં જ એમા ગોટાળાની શરૂઆત થઈ જાય છે. દા.ત. ગરીબોને મફત અનાજ આપવાની યોજના હોય તો એના ઓળખ પત્રો આપવા માટે ગરીબો પાસેથી પૈસા માગવામાં આવે છે; એટલું જ નહિં, મોટા ભાવના ઓળખ પત્રો બેનામી તૈયાર કરી, અમલદારો અને નેતાઓ એ અનાજ લઈ બજારમાં વેચી નાખે છે.

આજે દેશની જે દશા છે એમાંથી બહાર આવવાનો હાલમાં તો કોઈ રસ્તો દેખાતો નથી.

————————————- 

એક ચિત્ર હાઈકુ – ચિત્રકુ !

Dog Assistant

Dog Assistant

હાઈકુ 

સુખ દુઃખમાં  

સાથે જે રહી શકે 

એ સાચો મિત્ર !

વિનોદ પટેલ 

———————————————–

(શ્રી પી. કે. દાવડાના વિનોદ વિહારમાં આજ સુધી પ્રગટ બધા લેખો/કાવ્યો વિગેરે સાહિત્ય

આ લીંક ઉપર ક્લિક કરીને વાંચો .)