વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Category Archives: દીપોત્સવી અંક

1249- નુતન વર્ષાભિનંદન … નવા સંવત વર્ષ ૨૦૭૫માં લેવા જેવા શુભ સંકલ્પો

દિવાળી પર્વ – વાક બારસ,ધન તેરશ.કાળી ચૌદશ અને દિવાળી -ના દિવસોના ઉત્સાહી દિવસો પછી હિંદુ કેલેન્ડર પ્રમાણે વિક્રમ સંવત ૨૦૭૫ નું નવું વર્ષ શરુ થઇ ચુક્યું છે.

વિનોદ વિહારના સૌ વાચક મિત્રોને નુતન વર્ષાભીનંદન … સાલ મુબારક ..

આ સંદેશ સાથે …

નવા વર્ષ વિશેની મારી અછાંદસ કાવ્ય રચના ‘‘નવા વરસે ” નીચે પ્રસ્તુત છે.

એમાં નુતન વર્ષ વિશે મારા વિચારો રજુ કર્યા છે.

નવા વર્ષના શુભ સંકલ્પો.. મારો એક લેખ 

નવું વર્ષ આવે એટલે નવા વર્ષ માટે મનમાં સંકલ્પો લેવાનો એક સામાન્ય નિયમ થઇ ગયો છે,પછી ભલે એને થોડા સમય પછી જીવનના અન્ય પ્રશ્નો વચ્ચે ભૂલી જવાય.આમ છતાં નવા વર્ષે કેટલાક લેવા જેવા સંકલ્પો  મનમાં યાદ રાખીને વર્ષ દરમ્યાન એ પ્રમાણે અમલ કરવાનો પ્રયત્ન કરવામાં કશું ખોટું નથી.

આમ જોવા જઈએ તો નવા વર્ષમાં અને જુના વર્ષોમાં સમયની દ્રષ્ટીએ કોઈ ફેર નથી .નવું વર્ષ એ ફક્ત કેલેન્ડરની કમાલ છે.પરંતુ માણસને કૈક નવું નવું કરવાનું મૂળભૂત રીતે ગમે છે.

અગાઉ અમદાવાદના ગુજરાતી માસિક ” ધરતી” માં પ્રગટ મારો લેખ
” નવા વર્ષના શુભ સંકલ્પો” નીચે પ્રસ્તુત છે.

નવા વર્ષના શુભ સંકલ્પો — વિનોદ આર. પટેલ

 

એક પ્રાર્થના

Dr.Prakash Gujjar

મારી માતૃ સંસ્થા સર્વ વિદ્યાલય,કડીના સહાધ્યાયી મિત્ર ડો.પ્રકાશ ગજ્જર લિખિત નીચેની સુંદર પ્રાર્થનાથી નવા વર્ષની શરૂઆત કરીએ તો કેવું !

આધ્યાત્મિક ચિત્તવૃત્તિ ધરાવતા મારા આ મિત્રએ ઘણાં પ્રેરણાદાયી-Motivational –સાહિત્યનાં પુસ્તકો લખ્યાં છે.

”સર્વશક્તિમાન પરમાત્માની સર્વદર્શી આંખ સદા સર્વદા મારી સંભાળ રાખી રહી છે ને મારા ઉપર સતત અમીવર્ષા કરી રહી છે. એનો પરમ શક્તિશાળી હાથ – જે બ્રહ્માંડના કોઈ પણ ખૂણે પહોઁચીને ગમે તે કાર્ય સાવ સરળતાથી કરી શકે છે તે – મારી પાસે છે, ઉપર છે, નીચે છે, આસપાસ છે. એ સતત મારૂં રક્ષણ કરે છે. પછી ચિઁતાની શી જરૂર?

હું સાવ નચિઁત છું, સુરક્ષિત છું, પ્રભુની શક્તિથી પ્રેરાયેલો છું.હે પ્રભુ! જે ઘટનાઓ બનવાની છે તે સહન કરવાની શક્તિ આપો. દુઃખોમાં અડગ રહીએ, ગુસ્સો આવે ત્યારે શાંત રહીએ અને ભાગ્યના ભયંકર પલટા સાથે આસમાની-સુલતાની થઈ જાય ત્યારે છેક મૃત્યુના દ્વાર સુધી પણ પરસ્પરને વફાદાર અને પ્રેમભર્યા રહીએ એવો અનુગ્રહ કરો.”

પારસ-પ્રાર્થના, જનકલ્યાણ, જુલાઈ ૧૯૯૫, પૃ. ૩૩

 

ગુજરાતી સુવિચારો 

નીચેના વિડીયોમાં રજુ કરેલ ઉત્તમ ગુજરાતી સુવિચારો  આપને જરૂર ગમશે.

BEST GUJARATI QUOTES | GUJARATI SUVICHAR

( 562 ) નવા વર્ષે,નવેસરથી, નવલા થઈએ –દીપોત્સવી અંક ભાગ-૪

પ્રિય વાચકમિત્રો.

New year

મનુષ્યના જીવનનું અને સમયનું ચક્ર સદા ફરતું જ રહે છે, ફરતું જ રહે છે  .ભીત ઉપર નવા વર્ષનું કેલેન્ડર ટીંગાઈ જાય છે .એક પછી એક કેલેન્ડરનાં પાનાં બદલાતાં રહે છે.

આમ જોવા જઈએ તો નવા વર્ષમાં અને જુના વર્ષોમાં સમયની દ્રષ્ટીએ કોઈ ફેર નથી .નવું વર્ષ એ ફક્ત કેલેન્ડરની કમાલ છે.પરંતુ માણસને કૈક નવું નવું કરવાનું મૂળભૂત રીતે ગમે છે.એટલા માટે વર્ષના એક સમય ગાળાના એક ભાગને કોઈ ધાર્મિક ઉત્સવ સાથે જોડીને એને હર્ષથી ઉજવવાની જુદી જુદી રીતો એણે શોધી કાઢી છે.

હિન્દુ ધર્મમાં એ રીતે વર્ષના એક ભાગને દિવાળી અને બેસતું વર્ષ એમ નામાભિધાન કરીને દીવાઓ, ફટાકડા ,સ્વાદિષ્ટ મીઠાઈ,હળવું, મળવું, મ્હાલવું, એક બીજાને શુભેચ્છાઓની આપ-લે કરવી એમ વિવિધ રીતે જન સમાજ આનંદ અને ઉત્સાહની અભિવ્યક્તિ કરે છે. આવો આનંદ અને ઉત્સાહ આખું વર્ષ ટકી રહે તો કેવું સારું !

હિંદુ ધર્મમાં જેમ દિવાળી-બેસતા વર્ષનો મહિમા છે એમ ખ્રિસ્તી ધર્મમાં ક્રિસમસ-ન્યુ યર નું પર્વ આવો જ ભીતરમાં સુસુપ્ત રીતે પડેલા ઉત્સાહ અને ઉલ્લાસને બહાર લાવી નવીનતાનો અહેસાસ કરવાનું સાર્વજનિક પર્વ છે.

પ્રશ્ન એ છે કે વર્ષ તો બદલાયું પણ આપણે બદલાયા છીએ ખરા ! ગત વર્ષોના અનુભવોમાંથી આપણે કઇંક શીખ્યાનો અહેસાસ કરીએ છીએ ખરા ?નવું વર્ષ આવે એટલે સ્વાભાવિક રીતે મનમાં નવા નવા સંકલ્પો કરવાનો મનમાં ઉમંગ જાગે છે .

Mahendra shah cartoon- New year resolutions

પ્રસંગોચિત આવા મનોવિચારોમાંથી સર્જાએલ નવા વર્ષના સ્પીરીટને ઉજાગર કરતી

મારી એક સ્વ-રચિત અછાંદસ  કાવ્ય રચના નીચે પ્રસ્તુત છે .

નવા વર્ષે,નવેસરથી, નવલા થઈએ

સમય સરિતા હંમેશ વહેતી જ રહેતી,

જૂની યાદો પાછળ મૂકી વર્ષ એક થયું પસાર

આવી ઉભા એક નવા વર્ષને પગથાર.

જિંદગી આપણી છે એક ફળદાઈ ખેતર,

એમાં ઊગેલ ઘાસ નીદામણ દુર કરીને,

નવા વરસે પ્રેમનો નવ પાક ઉગાડીએ.

ખામીઓ, કમજોરીઓ હોય એ દુર કરીએ

નકારાત્મકતા છોડીને ,સકારાત્મક બનીએ.

નવા વરસે નવ નિર્માણનો સંકલ્પ કરીને,

નવલા વરસે નવલા બનીને ,નવેસરથી,

નવું વર્ષ હળીમળી પ્રેમથી સૌ ઉજવીએ,

નવી આશાનો દીપ જલાવીએ,પ્રકાશીએ.

કૃપાળુ પ્રભુને હંમેશાં હર પળ સમરીએ,

નવ વરસે, બે કર જોડી એને પ્રાર્થીએ કે ,

રિદ્ધિ, સિદ્ધિ,લક્ષ્મી અને સરસ્વતી માતા ,

સૌ પર રીઝે ,સુખ શાંતિ સૌ પ્રાપ્ત કરે ,

એવું ઉત્તમ નવું વર્ષ બનાવજે, હે પ્રભુ.

મારી એક બીજી રચના 

ભલાઈની પરંપરા

જિંદગી આપણી આ દેવની દીધેલ એક અણમોલ ભેટ સમાન છે,

વેડફી ના દેતા એને એવા કાર્યોમાં જેમાં માત્ર તમારો જ સ્વાર્થ છે,

અન્યો માટે પણ ભલાઈ બતાવીને નિસ્વાર્થ સેવા સદા કરતા રહો,

સદા હસતા રહો , હસાવતા રહો અને પ્રેમની ગંગા વહાવતા રહો.

 

તમારા માટે નાનું કે મોટું ભલાઈનું કામ કોઈ કરે એવા સમયે તો

એના બદલામાં ભલાઈનું કાર્ય કરીને ઋણ ચૂકવવાનું ભૂલશો નહીં .

તમે કરેલ ભલાઈનું આ ચક્ર ફરતું ફરતું તમારી પાસે જરૂર આવશે,

તમારી સેવા પરોપકારની આ પરંપરાથી જીવન ધન્ય બની જશે .

 

દરેક જણ જો સમજીને નાનું સરખું પણ જો ભલાઈનું બી વાવશે તો પરિણામે આ

સમાજરૂપી બગીચામાં સરસ મજાની ફૂલવાડી ખીલી ઉઠશે .

ચાલો, નવા સંવત વર્ષ ૨૦૭૧ નું હૃદયમાં હર્ષ,નવા ઉત્સાહ અને ઉલ્લાસથી સ્વાગત કરીએ .

ગત વરસોમાં વિનોદ વિહારને આપ સૌ મિત્રો તરફથી જે સુંદર સહકાર મળ્યો છે એ બદલ આભાર વ્યક્ત કરી નવા વરસે પણ એથી વધુ  સહકાર મળતો રહેશે એવી આશા રાખું છું.

આજથી શરુ થતું નવું સંવત વર્ષ આપ સૌને સુખ, સફળતા ,તંદુરસ્તી ,આનંદ,સમૃદ્ધિ અને સંતોષ આપનારું સુંદરત્તમ વર્ષ બની રહે તેવી મારી અનેક હાર્દિક શુભ કામનાઓ છે .

HAPPY NEW YEAR — HAPPY NEW YOU

સાલ મુબારક

વિનોદ પટેલ

===========================

You did not choose your date of birth,
Nor do you know your last,
So live this gift that is your present,
Before it becomes your past.
–Linda Ellis

===========================

ફેસ બુક પાનાઓમાંથી પ્રાપ્ત કેટલીક પ્રસંગોચિત સામગ્રી.

જુઓ, શ્રી રઈશ મનીઆર નવા વર્ષ માટે શું કહે છે :

સહુ મિત્રોને સાલમુબારક કહેવાનું આ માત્ર એક નિમિત્ત છે, બાકી જીવનને વર્ષોમાં વહેંચી શકાતું નથી. અને જીવનને માત્ર ઉત્સવોની આંખે જોઈ શકાતું નથી. છતાંય જીવનમાં આંતરિક અને બાહ્ય સંઘર્ષમાં રત પ્રત્યેક વ્યક્તિ, પોતાની અંદર રહેલ શુભને વેગ આપવા માંગતી પ્રત્યેક વ્યક્તિ વર્ષ બદલાય ત્યારે હૌસલા અફઝાઈનો, પ્રોત્સાહનનો હકદાર હોય છે.

વીતેલા વરસને પ્રેમપૂર્વક વિદાય આપીએ અને એક સૌમ્ય નૂતનવર્ષની અપેક્ષા રાખીએ.

ઉમીદોનો મનમાં નવો ફાલ આવે

ખુશી આંગણે ઝૂમતી ચાલ આવે

આ જીવતર ઉપર કંઈ નવું વ્હાલ આવે

એ રીતે તમારું નવું સાલ આવે

આજ મુબારક..કાલ મુબારક

સૌને અમારું વ્હાલ મુબારક

મળે કોઈને ના ઝખમ કોઈ બીજો

ક્ષમાથી ઊંચો ના ધરમ કોઈ બીજો

સમયથી ન સારો મલમ કોઈ બીજો

નવો દિન ગુલાબી લઈ ગાલ આવે

એ રીતે તમારું નવું સાલ આવે

આજ મુબારક..કાલ મુબારક

સૌને અમારું વ્હાલ મુબારક

અનુભવ નિરંતર ઘડે મિત્ર તમને

નિરાશા કદી ના અડે મિત્ર તમને

પરિશ્રમનું ફળ સાંપડે મિત્ર તમને

સકલ લાભ શુભ યોગ તત્કાલ આવે

એ રીતે તમારું નવું સાલ આવે

આજ મુબારક..કાલ મુબારક

સૌને અમારું વ્હાલ મુબારક

નવા સાલમાં પહેલા જેવા ન રહેશો

નવા સાલમાં કૈંક સંકલ્પ લેશો

નવા સાલમાં ભોળપણથી પ્રવેશો

જે રીતે જગતમાં નવું બાલ આવે

એ રીતે તમારું નવું સાલ આવે

આજ મુબારક..કાલ મુબારક

સૌને અમારું વ્હાલ મુબારક

રઈશ મનીઆર

==================

ભક્ત રણછોડ એમના આ પ્રેરક પદમાં દિલનો દીવો કરવાનું ઈજન આપે છે

એમને પણ સાંભળો :

થયું ભો મંડળમાં અજવાળું રે

દિલમાં દીવો કરો રે, દિલમાં દીવો કરો.
કૂડા કામક્રોધને પરહરો રે…દિલમાં
દયા-દીવેલ પ્રેમ-પરણાયું લાવો,
માહા સુરતાની દિવેટ બનાવો,
મહા બ્રહ્મ અગ્નિ ચેતાવો રે…દિલમાં
સાચા દિલનો દીવો જ્યારે થાશે,
ત્યારે અંધારું સૌ મટી જાશે,
પછી બ્રહ્મ લોક તો ઓળખાશે રે…દિલમાં
દીવો અનભે પ્રગટે એવો,
તનનાં ટાળે તિમિરના જેવો,
એને નયને તો નીરખીને લેવો રે… દિલમાં
દાસ રણછોડે ઘર સંભાળ્યું,
જડી કૂંચી ને ઉઘડ્યું તાળું,
થયું ભો મંડળમાં અજવાળું રે…દિલમાં
રણછોડ

=======================

શ્રી પ્રકાશ ગજ્જર અને હું એક જ માતૃ સંસ્થા સર્વ વિદ્યાલય- કડીના જુના વિદ્યાર્થીઓ છીએ. વિદ્યાર્થીકાળથી  જ તેઓએ સાહિત્ય સર્જન શરુ કર્યું છે. આધ્યાત્મિક ચિત્તવૃત્તિ ધરાવતા મારા આ ફેસ બુક મિત્ર એમના પ્રેરણાદાયી-Motivational – સાહિત્યથી ખુબ જાણીતા છે.

નવા વર્ષની શરૂઆત મિત્ર શ્રી પ્રકાશ ગજ્જર લિખિત નીચેની  સુંદર પ્રાર્થનાથી કરીએ .

સર્વશક્તિમાન પરમાત્માની સર્વદર્શી આંખ સદાસર્વદા મારી સંભાળ રાખી રહી છે ને મારા ઉપર સતત અમીવર્ષણ કરી રહી છે. એનો પરમ શક્તિશાળી હાથ – જે બ્રહ્માંડના કોઈપણ ખૂણે પહોઁચીને ગમે તે કાર્ય સાવ સરળતાથી કરી શકે છે તે – મારી પાસે છે, ઉપર છે, નીચે છે, આસપાસ છે. એ સતત મારૂં રક્ષણ કરે છે. પછી ચિઁતાની શી જરૂર? હું સાવ નચિઁત છું, સુરક્ષિત છું, પ્રભુની શક્તિથી પ્રેરાયેલો છું.

હે પ્રભુ! જે ઘટનાઓ બનવાની છે તે સહન કરવાની શક્તિ આપો. દુઃખોમાં અડગ રહીએ, ગુસ્સો આવે ત્યારે શાંત રહીએ અને ભાગ્યના ભયંકર પલટા સાથે આસમાની-સુલતાની થઈ જાય ત્યારે છેક મૃત્યુના દ્વાર સુધી પણ પરસ્પરને વફાદાર અને પ્રેમભર્યા રહીએ એવો અનુગ્રહ કરો.

પારસ-પ્રાર્થના, જનકલ્યાણ, જુલાઈ ૧૯૯૫, પૃ. ૩૩

કેટલીક ગમતી કાવ્ય ક્ન્ડીકાઓનો આસ્વાદ

 

છોડ દીવાને પહેલાં તું મને પ્રગટાવને,

આવવા તૈયાર છું, રસ્તો જરા બદલાવને.

– અનિલ ચાવડા

~~~~

છો વેદ વાંચનારાને માનહાનિ લાગે

પ્રસ્વેદ પાડનારા અમને તો જ્ઞાની લાગે

– રઈશ મનીયાર

~~~~

હમણાં કશું લખાતું નથી એવું કેમ છે ?

ખુદને મળી શકાતું નથી એવું કેમ છે ?

– મેગી અસનાની

~~~~

ક્યારેક સારો લાગે ક્યારેક નરસો લાગે

તોયે માણસ મને હૈયાસરસો લાગે

– સુરેશ દલાલ

~~~~

શબ્દોમાં ક્યાં સમાય છે તારી ને મારી વાત ?

અર્થોમાં ક્યાં ચણાય છે તારી ને મારી વાત ?

– રમેશ પારેખ

~~~~

(559) લક્ષ્મીતણો આ તહેવાર, બાપડો… કોડીયું ..(કાવ્ય )… – જુગલકીશોર વ્યાસ ….દીપોત્સવી અંક ભાગ -૩

લક્ષ્મીતણો આ તહેવાર, બાપડો…

કોડીયું

(ઉપજાતી)

 

dipa_l

દીપાવલીના નવપર્વની બધે

જામી છ જાહોજલી શી બજારમાં !

સૌ ઉત્સવે આ નવપર્વ – તેમની

શક્તી–મતી, ત્રેવડ, ભાવભક્તી 

ને માન્યતા સૌસહુની પ્રમાણે.

  

ને પર્વ તો નીર્જીવ –ને કશી શી

હોયે પડી – ધુમ ફટાકડાતણા

ઘોંઘાટમાં નેય પ્રકાશ કેરી

જામી બધે ઝાકઝમાળ – હો ત્યાં ! 

  

લક્ષ્મીતણો આ તહેવાર, બાપડો

લક્ષ્મી વીનાના સહુ કોઈનો ના !

પ્રદર્શનો શાં ધનસંપત્તીનાં

ચારે દીશે વ્યાપી રહ્યાં ઝળાંઝળાં !

  

કો અેક ખુણે બસ બેસી પેલો

નાણાંતણી રેલમછેલ જોતો,

ને કાલની ચીંતવતો રહેતો

એ ભુખ જે ચોક્કસ લાગવાની !

વધ્યુંઘટ્યું જે મળશે ઠીબામાં 

તે ઠાંસીને પેટ ભરે કદાચે.

 

દીપાવલીના તહેવાર મધ્યે

જગી રહ્યું ઝાંખુ શું કોડિયું તે

ફેલાવતું ક્ષીણ પ્રકાશ –

રાખી નીચે આસન અંધકારનું !

  

અંધારની બેઠક રાખી કોડિયું

પ્રકાશને પાથરવા મથે જો ! 

 

– જુગલકીશોર.

સૌજન્ય-આભાર-  નેટ ગુર્જરી 

============================

 દિવાળી : યુવાનોનો તહેવાર -ફાધર વાલેસ 

“દિવાળીના સાચા અર્થ, ઊંડા અર્થ પ્રમાણે તે વિશેષ રીતે યુવાનોનો તહેવાર છે. કારણ કે દિવાળી એ સમર્પણનું પર્વ છે, અને સમર્પણની વૃત્તિ ને બલિદાનની ઉદારતા તો યુવાન હૃદયનાં જ લક્ષણ છે. દિવાળી સમર્પણનો તહેવાર છે. બલિ રાજા મસ્તક નમાવીને પોતાનું સર્વસ્વને પોતાની જાતને જ શ્રીકૃષ્ણને અર્પણ કરે છે. દીવો પોતાના અંતરનું તેલ બાળીને રજનીને પ્રકાશમય બનાવે છે. દારૂખાનું પોતાનું પેટ ફાડીને છોકરાઓના દિલમાં ઉલ્લાસ પાથરે છે. કાળદેવતા વસંતની લહરીઓ અને વર્ષાનો પાક છોડીને કાતિલ શિયાળાને શરણે જવાની તૈયારી કરે છે. કાળ ને રાજા ને દીવો યુગોના યજ્ઞમાં પોતાની જાતને હોમી દે છે. અને પૃથ્વી પર દિવાળી સર્જાય છે. સમર્પણનો તહેવાર. બલિદાનનું પર્વ. આત્મવિલોપનનો ઉત્સવ. અને આનંદથી બલિદાન આપવાની તૈયારી તો યુવાનોની પાસે જ છે. યુવાનની દિવાળી એટલે ઉદાર દિલની દિવાળી, બલિદાનની દિવાળી, જીવનદાનની દિવાળી. તમારા દરેક કાર્યમાં તમારું જીવન છે. એની કરકસર કરશો નહિ. તમારી દરેક નાની-મોટી સેવામાં તમારો પ્રાણ છે. એનો હિસાબ રાખશો નહિ. દિવાળીના મંગળ દીવાની જેમ બળતા રહો, દુનિયાને પ્રકાશ ને હૂંફ આપતા રહો, અંધકારમાં રોશનીનો મેળો જમાવતા રહો. ધનતેરસની ભાવનાથી તમે પોતે દુનિયામાં મંગલ દીપ બનો. અને તમારી દિવાળી, તમારી યુવાની, અમર રહેશે.”

— ફાધર વાલેસ

સૌજન્ય : ‘અવતરણની અત્તરદાની’, દીપક મહેતા સંપાદિત ‘અક્ષરની આરાધના’, “ગુજરાતમિત્ર”, 20 અૉક્ટોબર 2014

ફાધર વાલેસનાં પરિચય સ્થળો

Father valles

=======================================

Diwali-2014 Message from President Barack Obama . He attended ceremony of pooja and lighting diyas-lamps in White House

દીપોત્સવી અંક …. ભાગ-૧  અને ભાગ-૨ 

( 557 ) શુભ દીપાવલી ….. નુતન વર્ષાભિનંદન …. ( દીપોત્સવી અંક-ભાગ-૧ )

(558 ) દિવાળી- તહેવારોનું સ્નેહ સંમેલન..સંકલનઃ શ્રી વિનોદભાઇ માછી/ દીપોત્સવી અંક – ભાગ-૨

(558 ) દિવાળી- તહેવારોનું સ્નેહ સંમેલન..સંકલનઃ શ્રી વિનોદભાઇ માછી/ દીપોત્સવી અંક ભાગ-૨

આ અગાઉની પોસ્ટ નમ્બર ( 557 ) શુભ દીપાવલી ….. નુતન વર્ષાભિનંદન …. ( દીપોત્સવી અંક ) ના અનુસંધાનમાં આજની પોસ્ટમાં શ્રી વિનોદભાઈ માછીએ એમના ઈ-મેલમાં મોકલેલ પ્રસંગોચિત લેખ “તહેવારોનું સ્નેહ સંમેલન…દિવાળી”એમના આભાર સાથે પ્રસ્તુત કરતાં આનંદ થાય છે.

આ લેખમાં શ્રી માછીએ ધનતેરસ,કાળીચૌદશ,દિવાળી,નૂતન વર્ષ અને ભાઇબીજ- આ પાંચ તહેવારો વિષે અલગ અલગ ઉપયોગી જાણવા જેવી માહિતી સંપાદિત કરીને પીરસી છે.

આશા છે આપને આ માહિતીસભર લેખ માણવાનું ગમશે  .

લેખની નીચે નવા વર્ષનો સંદેશ આપતાં બે પ્રેરક કાવ્યો અને વિડીયો પણ આપને જરૂર ગમશે  .

વિનોદ પટેલનાં

સૌને સાલમુબારક  . 

==============================

તહેવારોનું સ્નેહ સંમેલન…દિવાળી  ….. વિનોદભાઈ માછી  

દિવાળી એટલે આનંદનો ઉત્સવ,ઉલ્લાસનો ઉત્સવ,પ્રસન્નતાનો ઉત્સવ,પ્રકાશનો ઉત્સવ.દિવાળી એ ફક્ત એક તહેવાર નથી પરંતુ તહેવારોનું સ્નેહ સંમેલન છે.ધનતેરસ..કાળીચૌદશ..દિવાળી..નૂતન વર્ષ અને ભાઇબીજ આ પાંચ તહેવારો પાંચ અલગ અલગ વિચારધારાઓ લઇને આવે છે. 

ધનતેરસઃ 

ધનતેરસ એટલે ધનની પૂજાનો દિવસ.જીવનમાં લક્ષ્મીજીની કૃપા વિના જીવન ચાલતું નથી. કળીયુગમાં તો આજે ધન ભેગું કરવા માટે  આંધળી દોટ મુકાય છે.આડા અવડા રસ્તા અપનાવી ધન મેળવવાના ઉપાય કરવામાં આવે છે પણ આવા અનીતિના રસ્તે આવેલી લક્ષ્મી અંતે વિનાશ નોંતરે છે.લક્ષ્મી પૂજન કરવાનું પ્રયોજન એટલા માટે છે કે જેનાથી આપણા ધનનો સદઉ૫યોગ થાય.આપણી સંપત્તિ પવિત્ર બને..જો દાન,પુણ્ય કરી ૫રો૫કારના કાર્યમાં લક્ષ્મીનો સદ્ ઉપયોગ કરીશું તો આપણા ઘેર લક્ષ્મી દોટ મૂકીને આવે તેમાં કોઇ શંકા નથી. 

ધનતેરસનું આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિએ વિશેષ મહત્વ છે.દેવો અને દાનવો જ્યારે સમુદ્રમંથન કરી રહ્યા હતા ત્યારે ચૌદ મૂલ્યવાન ચીજો મળી હતી.તેમાં બધાથી મૂલ્યવાન હતું અમૃત. આસો વદ તેરસના દિવસે દેવતાઓના વૈદ્ય ધન્વંતરી અમૃતકળશ હાથમાં લઈને પ્રગટયા હતા તેથી જ તે દિવસને ધનતેરસ તરીકે ઓળખાવા લાગ્યો.

લક્ષ્‍મી માતા વિશે ૫ણ એક કથા છે કે લક્ષ્મીજીને ભગવાન વિષ્ણુનો શાપ હતો કે તેમણે તેર વર્ષ ખેડૂતને ત્યાં રહેવાનું. જેથી આ વર્ષો દરમિયાન ખેડૂતનાં ધન-ધાન્યમાં વૃદ્ધિ થાય.જ્યારે લક્ષ્મીજીના શાપનો સમય પૂર્ણ થયો ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુ તેમને લેવા માટે આવ્યા,પરંતુ ખેડૂતે તેમને રોક્યા ત્યારે લક્ષ્મીજીએ તેમને વચન આપ્યું કે ધનતેરસના દિવસે દીપ પ્રગટાવીને મને શ્રદ્ધાપૂર્વક યાદ કરવામાં આવશે તો હું તમારા ઘરમાં નિવાસ કરીશ. તે દિવસથી ધનની પૂજાનું અને દીપ પ્રાગટયનું મહત્વ આજ સુધી જળવાઈ રહ્યું છે. 

ધનતેરસ એટલે લક્ષ્‍મીપૂજનનો દિવસ.ભારતીય સંસ્કૃતિએ લક્ષ્‍મીને તુચ્છ કે ત્યાજ્ય માનવાની ક્યારેય ભૂલ કરી નથી.લક્ષ્‍મીને મા સમજી તેમને પૂજ્ય માનેલ છે.ખિસ્તી ધર્મનું વિધાન છે કે સોઇના કાણામાંથી ઉંટ ૫સાર થાય ૫ણ શ્રીમંતને સ્વર્ગ ના મળે..આ વાક્ય સાથે ભારતીય વિચારધારા સહમત નથી,ભારતીય દ્દષ્‍ટિએ તો શ્રીમંતો ભગવાનના લાડકા દિકરા છે,ગયા જન્મના યોગભ્રષ્‍ટ જીવાત્માઓ છે. 

 !! શુચિનાં શ્રીમતાં ગેહે યોગભ્રષ્‍ટોડભિજાયતે !! 

લક્ષ્‍મી ચંચળ નથી ૫ણ લક્ષ્‍મીવાન મનુષ્‍યની મનોવૃત્તિ ચંચળ થાય છે.વિત્ત એક એવી શક્તિ છે જેનાથી માનવ દેવ ૫ણ બની શકે છે અને દાનવ ૫ણ બની શકે છે.લક્ષ્‍મીને ભોગપ્રાપ્‍તિનું સાધન સમજનારનું ૫તન થાય છે.વિકૃત રસ્તે વ૫રાય તે અલક્ષ્‍મી…સ્વાર્થના કામમાં વ૫રાય તે વિત્ત…૫રો૫કારના કાર્યોમાં વ૫રાય તે લક્ષ્‍મી…અને પ્રભુકાર્યમાં વ૫રાય તે મહાલક્ષ્‍મી…! 

કાળીચૌદશઃ 

કાળીચૌદશને અનિષ્ટનો નાશ કરીને ઇષ્ટ તરફ ગતિ કરવાનું પ્રેરણા પર્વ કહેવામાં આવે છે,એવું કહેવાય છે કે આજના દિવસે મહાકાળી તેમના ભક્તોના દુર્ગુણો હણીને તેમને સદગુણી..સદાચારી બનાવે છે.મહાકાળીનું સ્વરૂપ રૌદ્ર છે તે અનિષ્ટોનો નાશ કરીને ઇષ્ટની પ્રાપ્તિ કરાવે છે.મનુષ્યમાં રહેલા કુવિચારો..દુર્ગુણો તેમને જીવન દરમિયાન અને મૃત્ય બાદ પણ નર્કની સ્થિતિ અપાવે છે ત્યારે કાળીચૌદશ એવો મંગળ સુયોગ છે કે આ દિવસે મા કાળી તેમના ભક્તોના દુર્ભાવોનો નાશ કરીને તેને સ્વર્ગસમા સુખની અનુભૂતિ કરાવે છે. 

કાળીચૌદશને નરક ચતુદર્શી ૫ણ કહેવાય છે.આ આસુરી શક્તિઓ પર દૈવીય શક્તિના વિજયનું પર્વ છે.આજના દિવસે જ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણજીએ નરકાસુર નામના રાક્ષસનો વધ કરીને ઋષિ,સંતોને તેમના ત્રાસમાંથી મુક્ત કરાવ્યા હતા. નરકાસુરનો અત્યાચાર એટલો ફેલાયેલો હતો કે તે કન્યાઓના અપહરણ કરીને તેમને બંદી બનાવી રાખતો. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણએ નરકાસુરનો વધ કરીને બંદી બનાવેલી સોળ હજાર કન્યાઓને મુક્ત કરી હતી, પરંતુ અપહરણ કરાયેલી કન્યાઓએ કહ્યું કે હવે સમાજમાં કોઈ અમારો સ્વીકાર નહીં કરે, ત્યારે શ્રીકૃષ્ણએ તે સોળ હજાર કન્યાઓનાં રક્ષણ અને સુખમય જીવન માટે વિવાહ કર્યા હતા.તે ઉપલક્ષમાં નગરવાસીઓએ દીવા પ્રગટાવીને ઉત્સવ મનાવ્યો હતો.ત્યારથી આજ સુધી કાળીચૌદશનો તહેવાર નરક ચતુર્દશી તરીકે મનાવવામાં આવે છે. 

જીવનમાં નરક સર્જનારા આળસ,પ્રમાદ,અસ્વચ્છતા વગેરે અનિષ્‍ટોને જીવનમાંથી દૂર કરવાના છે.

૫રપીડન માટે વ૫રાય તે અશક્તિ…સ્વાર્થ માટે વ૫રાય તે શક્તિ…રક્ષણાર્થે વ૫રાય તે કાલી અને પ્રભુકાર્ય માટે વ૫રાય તે મહાકાલી કહેવાય છે. 

દિવાળીઃ 

દિવાળી એ હિન્દુ ધર્મનો મહત્વપૂર્ણ તહેવાર છે.માનવીની અંદર રહેલા દુર્ગુણો પર સદગુણોના વિજયના પ્રતિકરૂપે તેઓ માટીના નાનકડા કોડિયામાં રૂની દિવેટ બનાવીને મૂકેલા દીવામાં તેલ ભરીને તેને પ્રગટાવે છે.દિવાળીનો શુભ ઉત્સવ સમગ્ર ભારતમાં રંગેચંગે ઉજવાય છે.વાસ્તવમાં દિવાળીનો તહેવાર જીવનના અંધકારને દૂર કરી જીવનમાં દિવડા પ્રકટાવવાનું પર્વ છે.સમગ્ર વર્ષનું સરવૈયુ કાઢવાનો દિવસ છે.દિવાળીના દિવસે આપણે સરવૈયુ કાઢવું જોઇએ.રાગ-દ્વેષ,વેર-ઝેર,ઇર્ષ્‍યા-મત્સર તથા જીવનમાંની કટુતા દૂર કરવી જોઇએ. 

દિવાળીના દિવસે લક્ષ્‍મીપૂજન કરવામાં આવે છે.લક્ષ્મી પૂજન એટલા માટે કરવાનું કે તેનાથી આપણા ધનનો શુભ ઉપયોગ થાય. આપણી સંપત્તિ પવિત્ર બને.જે દાન પુણ્ય કરી લક્ષ્મીનો સદ્ ઉપયોગ કરે તેને ઘેર લક્ષ્મી દોટ મૂકીને આવે છે. પવિત્ર આગણું, પવિત્ર મન અને શુદ્ધ આચરણ કરનારને ત્યાં લક્ષ્મીજીનો વાસ થાય છે.દિવાળીના દિવસે માતા લક્ષ્‍મી તરફ પૂજ્ય દ્દષ્‍ટિ કેળવવાની છે.દિવાળીએ ૧૪ વર્ષના વનવાસ બાદ રામના આગમન અને રાવણ પરના તેમના વિજયની ઉજવણીનું આ પર્વ છે. દિપઆવલી નો અર્થ થાય છે દીવડાઓની હારમાળા (દિપ= દીવડો અને આવલી= હારમાળા) 

દિવાળી એટલે “મનના પ્રકાશની જાગૃતિ” સ્થૂળ શરીર અને મનની પેલે પાર પણ કંઇક છે કે જે શુદ્ધ, અનંત અને અવિનાશી છે તે આત્મા જેને જાણવાથી અંધકારમય જીવનમાં પ્રકાશ પથરાય છે.  જીવનમાંની તમામ મુશ્કેલીઓ દૂર થાય છે.આત્માની અનુભૂતિ થતાંની સાથે જ સમગ્ર સૃષ્ટિ માટે કરૂણા, પ્રેમ અને તમામ વસ્તુઓના એકાકારની જાગૃતિ આવે છે.આનાથી આનંદ..આંતરિક ઉલ્લાસ તથા શાંતિ આવે છે.

દિવાળીના દિવસે બહાર દીવા તો સળગાવવાના છે ૫રંતુ સાથે સાથે દિલમાં ૫ણ દિવો પ્રગટાવવો જોઇએ.દિલમાં જો અંધારૂં હશે તો બહાર હજારો દિવા સળગાવવા છતાં ફાયદો થતો નથી.દિવો એ જ્ઞાનનું પ્રતિક છે.મોહ અને અજ્ઞાનના ગાઢ અંધકારમાંથી જ્ઞાનના પ્રકાશ તરફ પ્રયાણ કરવાનું છે. 

નૂતન વર્ષ(બેસતું વર્ષ)…

બેસતા વર્ષના દિવસે જૂનું વેરઝેર ભૂલીને દુશ્મનનું ૫ણ સારૂં ઇચ્છવાનું છે તથા આગામી નૂતન વર્ષ માટે સારા સંકલ્પો કરવાના છે. ગયા વર્ષે પૂરા ન થયેલા સ્વપ્નો આવતા વર્ષે પૂરા કરીશું તેવા સંકલ્પો કરવાનો છે…વિતેલાં વર્ષની તમામ કડવાશ, ખારાશ, નિષ્ફળતા કે નકારાત્મક લાગણીને દૂર કરવાનો તથા તેને પૂરા કરવા માટે વડીલોનો આર્શિવાદ મેળવવવાનો દિવસ છે. 

આજે માનવે માનવને મારવાની શોધ કરી છે,નૈતિક મૂલ્યોનું અધઃ૫તન થયું છે.માણસ મંગળ સુધી પહોંચ્યો છે,પરંતુ માનવ-માનવ વચ્ચેનું અંતર દિવસે દિવસે વધી રહ્યું છે.તેથી આ નૂતન વર્ષની મીઠાશને માણી શકતાં નથી.

પોતાના સુધાર માટે આપણા મનની સ્થિતિ ખૂબ જ મહત્વની છે.મન જ આપણો મિત્ર અને શત્રુ છે. જ્યારે આપણે કોઈ નવીન સંકલ્પ લઈએ છીએ ત્યારે અનેક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે. નવા વર્ષે જુની આદતો, ખરાબ વિચારો અને ખરાબીઓને છોડી દઈને સુધરવાનો સંકલ્પ કરવાનો છે. 

બેસતું વર્ષ એટલે કારતક સુદ એકમ, જે દિવાળી પછીનો દિવસ છે અને આ દિવસથી ગુજરાતી નવું વર્ષ શરૂ થતું હોવાથી તેને બેસતા વર્ષ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ગુજરાતીમાં જે રીતે મહિનાનાં પ્રથમ દિવસને પડવો અને બેસતો મહીનો કહેવાય છે તે જ રીતે વર્ષનાં પ્રથમ દિવસને બેસતું વર્ષ કહેવાય છે અને આ દિવસ થી વિક્રમ સંવત અને જૈન વિર સંવતનું વર્ષ ચાલુ થાય છે. 

ભાઇબીજઃ 

આ દિવસને બલિ પ્રતિપ્રદા ૫ણ કહેવાય છે.બલીરાજા દાનવીર હતા.આજના દિવસે તેમના સદગુણોને યાદ કરવાનો દિવસ છે.આજના દિવસે આપણે ખરાબ માણસોમાં રહેલા સારા ગુણોને જોવાના છે.ભાઇબીજના દિવસે સ્ત્રીઓ તરફ જોવાની ભદ્ર દ્દષ્‍ટિ કેળવવાની છે તથા તમામ સ્ત્રીઓને બહેન/માતા માનવાની છે.બહેન અને ભાઈ વચ્ચેના પ્રેમનો તાંતણો વધારે મજબૂત બનાવવાનો આ દિવસ છે.બહેન પોતાના ભાઈના દીર્ઘાયુ તથા સફળતા માટે ઈશ્વરને પ્રાર્થના કરે છે.આજના દિવસે જે ભાઇ બહેનને ત્યાં જમે છે તેનું મોત કમોતે થતું નથી. 

સર્વે ભવન્તુ સુખિન:સર્વે સન્તુ નિરામયા

નૂતન વર્ષમાં સહુ સુખીસમૃદ્ધ બનેસહુ શાંતિમય જીવન જીવેએવી ભગવાનને પ્રાર્થના સાથે સર્વનું શુભ થાઓનૂતન વર્ષના નવલા પ્રભાતે ઉત્સાહ અને ઉમંગની લહેરો સર્વમાં વ્યાપી રહો

નૂતનવર્ષાભિનંદન

 સંકલનઃ શ્રી વિનોદભાઇ મંગળભાઇ માછી(નિરંકારી)

મું.પોસ્ટઃનવીવાડી,તા.શહેરા, જી.પંચમહાલ ફોનઃ૯૭૨૬૧૬૬૦૭૫

 ======================================================

નૂતન વર્ષ શાંતિ-સૂક્ત • ઉશનસ્

ક્યાંય ના જરી ક્લેશ હો; ને ક્યાંય ના જરી ક્લાન્તિ હો;

સર્વને હો તાઝગી પ્રાતઃફૂલોની, શાન્તિ હો.

વ્યોમમાંયે શાન્તિ હો, ને ભોમમાંયે શાન્તિ હો,

વ્યોમભોમની મધ્ય રોમેરોમ સોમ શી શાન્તિ હો.

પૃથ્વી તો કંપે હજી ક્યારેક; એ જંપી નથી,

હો ધરીમાં સ્નિગ્ધતા, ને ક્ષુબ્ધતાને શાન્તિ હો.

એક જે હતું પૂર્ણ તે ખુદ કણકણોમાં ચૂર્ણ છે,

એ પૂર્ણપણમાં હોય તેવી ચૂર્ણકણમાં શાન્તિ હો.

ભવભવાટવિમાં ભટકવું છે લખ્યું જો ભાગ્ય; તો

એ ભાગ્યને પણ શાન્તિ હો, એ ભ્રાન્તિને પણ શાન્તિ હો.

પંચભૂતોની મહીં, ને સર્વ ઋતુઓના ઋતે

સંક્રાન્તિઓને શાન્તિ હો, ને ક્રાન્તિમાંયે શાન્તિ હો.

શપ્ત શાં સંતપ્ત રણ, નિઃસૂર્ય અંધારાં વનો;

એ રણો શાં, એ વનો શાં સૌ મનોમાં શાન્તિ હો.

કેટલું છે દુઃખ ઉશનસ્ ! ચેતનાથી ચિત્તમાં !

એ ચેહનેયે શાન્તિ હો, એ દેહનેયે શાન્તિ હો …

ઉશનસ્

(જીવનકાળ : 28 સપ્ટેમ્બર 1920 – 06 નવેમ્બર 2011)

===================== 

મૈત્રી ભાવનું પવિત્ર ઝરણું  – ચિત્રભાનુ 

મૈત્રી ભાવનું પવિત્ર ઝરણું મુજ હૈયામાં વહ્યા કરે,

શુભ થાઓ આ સકલ વિશ્વનું એવી ભાવના નિત્ય રહે.

 

ગુણથી ભરેલા ગુણીજન દેખી, હૈયું મારું નૃત્ય કરે,

એ સંતોનાં ચરણકમળમાં મુજ જીવનનું અર્ધ્ય રહે,

દીનદુ:ખીયા ને ધર્મવિહોણા, દેખી દિલમાં દર્દ રહે,

કરુણાભીની આંખોમાંથી અશ્રુનો શુભ સ્ત્રોત વહે

મૈત્રી ભાવનું…

 

માર્ગ ભૂલેલાં જીવનપથિકને માર્ગ ચીંધવા ઊભો રહું,

કરે ઉપેક્ષા એ મારગની તો યે સમતા ચિત્ત ધરું,

માનવતાની શુભ્ર ભાવના, હૈયે સૌ માનવ લાવે,

વેરઝેરનાં પાપ તજીને મંગળ ગીતો એ ગાયે

મૈત્રી ભાવનું…

 

મૈત્રી ભાવનું પવિત્ર ઝરણું મુજ હૈયામાં વહ્યા કરે,

શુભ થાઓ આ સકલ વિશ્વનું એવી ભાવના નિત્ય રહે.

 – ચિત્રભાનુ

ઉપરના પૂજ્ય ચિત્રભાનુજી રચિત પ્રેરક ગીતને  નીચેના વિડીયોમાં

સુ..શ્રી ગાયત્રી કામત ના સુરેલા કંઠે સાંભળો  .  

મૈત્રી ભાવનું પવિત્ર ઝરણું ……

Singer : Gayatri Kamat at Juhu Haveli , Mumbai on 17 th March,2013