વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Category Archives: પ્રેરણાની પરબ

(78) An Inspiring story of an awesome Father and a blind and crippled Musical son.

 

An Inspiring story of a fully dedicated father 
who worked hard to to help his son Petrick Henry Huges who was blind and crippled by birth.

The Fther-Son duo together persistantly fought against

all odds of life and succeded

The name of Petrick’s Best Seller

book is I AM POTENTIAL  

 

(62) કેટલાંક મનનીય પ્રેરક સોનેરી સુવાક્યો

 
                                          ( Photo Coutesy- Yesha Pomal-FaceBook Post )
         
 
ભૂલોકઈરીતેથઈતેસમજવામાંજેટલોસમયવેડફાયછે
 
તેનાકરતાંઓછાસમયમાં,ભૂલસુધારીશકાયછે. 
 
 
ભૂખલાગેત્યારેખાવુંતેપ્રકૃતિ;
 
ભૂખલાગીહોયતોયખાવુંતેવિકૃતિઅને
 
ભૂખ્યારહીનેબીજાનેખવરાવવુંતેસંસ્કૃતિ
 
 
માનવીનાજ્ઞાનનેમાપવામાટે,તેનીનમ્રતાઅનેબધાનેપ્રેમ
 
કરવાનીતેનીતાકાતનેતપાસવીપડેછે.ગાંધીજી
 
 
કોઈઅક્ષરએવોનથી,જેમાંમંત્રહોય.
 
કોઈમૂળએવુંનથી, જેમાંઔષધહોય.
 
કોઈવ્યક્તિએવીનથી,જેઅયોગ્યહોય.
 
માત્રએને,પારખીનેએનોઉપયોગકરનારદુર્લભછે.
 
 
જીવનમાંજેટલીકિંમતીવસ્તુપ્રાપ્તકરશો,
 
એટલુંજકિંમતીએનૂંઋણચુકવવુંપડશે
 
 
પથ્થરજેવોક્રોધકોકનુંમાથુંફોડીનાખેછેવાતસાચી,
 
પણપાણીજેવીક્ષમા,લાંબેગાળેપથ્થરજેવાક્રોધનેતોડીનાખેછે.
 
વાસ્તવિકતાકયારેયભૂલશોનહિ
 
 
આપણીઆવક,આપણાપગરખાંજેવીછે.
 
જોટૂંકીહોયતોડંખે; પણવધુમોટીહોય,
 
તોગડથોલિયુંખવડાવે .
 
 
આપણેએવુંનહીંવિચારવુંકેભગવાનઅમારાશુભફળતરતકેમ
 
નથીઆપતા,બલકેભગવાનનોઆભારમાનો,કેઆપણનેભૂલની
 
સજાતરતનથીઆપતા.
 
 
સાદગીઉત્તમસુંદરતાછે,ક્ષમાઉત્તમબળછે,નમ્રતાઉત્તમતર્કછે,
 
અને મિત્રતાઉત્તમસંબંધછે.
 
તેનેધારણકરીને,જીવનનેઉત્તમબનાવો.
 
 
પૈસોઆવેછેત્યારેખર્ચનાલશ્કરનેલઇનેઆવેછે,
 
પૈસોજયારેજાયછેત્યારેએકલોજતોરહેછે
 
પરંતુ..,પેલુંખર્ચનુંલશ્કરમૂકતોજાયછે.
 
 
‎”ખાઈમાંપડેલોમાનવીબચીનેઉપરઆવીશકેછે,
 
પરંતુ.., “અદેખાઈ
 
માંપડેલોમાનવીક્યારેયઉપરઆવીશકતોનથી ……….
 
 
તમેનિષ્ફળથાવનોપ્રયત્નકરોઅનેસફળથઇજાઓ,
 
તોતમેસફળથયાકહેવાય,કેનિષ્ફળથયાકહેવાય?????
 
 
દરિયોસમજેછેકેમારીપાસેપાણીઅપારછે,
 
પણક્યાંજાણેછેકે, તોનદીએઆપેલોપ્રેમઉધારછે….
 
 
જિદગીમાંએવુંકશુજમુશ્કેલનથીહોતુંજેઆપણેવિચારવાની
 
હિંમતનાકરીશકીએ, હકિકતમાંઆપણે,કશુંકજુદુંજકરવાનું
 
વિચારવાનીહિંમતનથીકરીશકતા.
 
 
ફૂલનેખીલવાદો, મધમાખીપોતાનીજાતેતેનીપાસેઆવશે;
 
ચારિત્ર્યશીલબનો, વિશ્વાસજાતેતમારાપરમુગ્ધથઇજશે.’
 
 
પ્રસાદ, એટલે શું?
 
પ્રએટલે પ્રભુ,
 
સાએટલે સાક્ષાત,
 
એટલે દર્શન.
 
 
માટે,જેઆરોગવાથી,પ્રભુનાસાક્ષાતદર્શનથાય,તેસાચોપ્રસાદ.
 
અને,પ્રસાદઆરોગતીવેળાએ,હૃદયમાંપ્રભુનામુખારવિંદની
 
ઝાંખી થાયતે,મહાપ્રસાદ.
 
 
‎”ઈશ્વરમાનવીનેલાયકાતકરતાવધારેસુખઆપતોનથી
 
તોસહનશક્તિકરતાવધારેદુઃખપણનથીઆપતો……….
 
 
પૈસામાટેતોબધાપરસેવોપડેછે!!!
 
પર,સેવામાટે,પરસેવોનાપડાય??
 
 
કશુંનાહોયત્યારેઅભાવનડેછે,
 
થોડુંહોયત્યારેભાવનડેછે,
 
બધુંહોયનેત્યારેસ્વભાવનડેછે..
 
જીવનનું,એકકડવુંસત્યછે.
 
 
કોઈ દિવસ કુંભાર પણ મન માં વિચારતો હશે.. કે
 
ટકોરામારી ને મારા માટલા ને ચકાસતો માનવી,
 
આટલી જલ્દી કેમ તૂટી જાય છે?
 
 
કોણકહેછે,કેભગવાનનથીદેખાતા??
 
ખાલી, એજતોદેખાયછે,જ્યારેકંઇનથીદેખાતું..!!
 
 
તારુંકશુંહોય,તોછોડીનેઆવ તું,
 
તારુંબધુંહોય,તોછોડીબતાવતું………
 
 
અવગણનાવચ્ચેજીવતુંબાળક, અપરાધશીખશે.
 
દુશ્મનાવટવચ્ચેજીવતુંબાળક,લડાઇશીખશે.
 
ઉપહાસવચ્ચેજીવતુંબાળક,.શરમશીખશે.
 
સહનશીલતાવચ્ચેજીવતુંબાળક, ધૈર્યશીખશે.
 
પ્રોત્સાહનવચ્ચેજીવતુંબાળક,વિશ્વાસશીખશે
 
મૈત્રીઅનેઆવકારવચ્ચેજીવતુંબાળકજગતમાંપ્રેમઆપતા
 
અનેમેળવતાશીખશે..
 
 
સુધારીલેવાજેવીછેપોતાનીભૂલ,
 
ભૂલીજવાજેવીછેબીજાનીભૂલ.,.
 
આટલુંમાનવીકરેકબુલ…,
 
તોહરરોજદિલમાંઉગેસુખનાફુલ
 
 
કોણકહેછેસંગએવોરંગ
,
માણસશિયાળસાથેનથીરેહતોતોયેલૂચ્ચોછે,
 
માણસવાઘસાથેનથીરેહતોતોયેક્રૂરછે,
 
અનેમાણસકુતરાસાથેરહેછેતોયેવફાદારનથી…..
 
 
માણસનેપ્રેમકરો. વસ્તુનેનહી,
 
વસ્તુનેવાપરો.માણસનેનહી“……..
 
 (સુવાક્યો મોકલવા બદલ આભાર -નટુભાઈ પી પટેલનો  – એમના ઈ-મેલમાંથી )
 
___________________________________________________________________
 
      A picture speaks thousand words
 
 
                                              (ફોટો – આભાર યેષા પોમલ- ફેસ બુક પોસ્ટ )
 
 
 
 
 
 
 
 
 

(59) દવાની સાથે સાથે દિલથી કરેલી દુવાઓ પણ કામ કરે છે -ડો.શરદ ઠાકર

 ઘણી વખત મિત્રો એમની ઈ-મેલમાં સુંદર સાહિત્યિક માહિતી,વાતાઓ વી.મને મોકલતા હોય છે.એમાંથી મને જે ગમે એને અંગત મિત્રો/સ્નેહીજનોને વાંચવા ફોરવર્ડ કરતો હોઉં છું.

પરંતુ આજની ઈ-મેલમાં હ્યુસ્ટન રહેતા જુના મિત્ર શ્રી પદ્મકાંત ખંભાતીએ જાણીતા સર્જક ડો.શરદ ઠાકરના જીવનમાં બનેલ એક યાદગાર સત્ય ઘટના મોકલી આપી જે મને ખુબ જ ગમી ગઈ .આ વાર્તામાં રહેલો ઊંડો સંદેશ મારા મનને સ્પર્શી ગયો.

ખુબ જ અસરકારક શૈલીમાં ડો.શરદ ઠાકરે વર્ણવેલ એમના જીવનમાં બનેલ યાદગાર પ્રસંગની વાર્તા વાચકોને પણ ગમશે એમ માનીને આજની પોસ્ટમાં એને મૂકી છે.મને આશા છે આપને એ જરૂર ગમશે.

આ વાર્તા વાંચીને મને પુ.વિનોબા ભાવે અને સ્વામી વિવેકાનંદના નીચેનાં સુવાક્યો ટાંકવાનું યોગ્ય લાગ્યું.

“સેવા કરવા માટે પૈસાની જરૂર નથી.જરૂર તો છે આપણું સંકુચિત જીવન છોડવાની અને ગરીબો સાથે એકરૂપ થવાની.— વિનોબા ભાવે.

ઈશ્વરની શોધ બીજે ક્યાં કરવા જશો ? શું બધાં દીન દુખી અને દુર્બલ લોકો ઈશ્વર સ્વરૂપ નથી ?તો એમની પૂજા શ માટે ન કરવી ?ગંગા કાંઠે કુવો ખોદવા શ માટે જવું? – સ્વામી વિવેકાનંદ

સાન ડીયેગો                                                       —વિનોદ આર.પટેલ

_____________________________________________

  

Dr. Sharad Thaker

ડો. શરદ ઠાકર –ટૂંકો પરિચય


ડો.શરદ ઠાકર વ્યવસાયે તબીબ હોવાં છતાં છે એક લોકપ્રિય અને અનોખા સર્જક પણ છે..‘દિવ્ય ભાસ્કર’દૈનિકની બુધવારની પૂર્તિ ‘કળશ’માં ‘ડોક્ટરની ડાયરી’ અને રવિવારની પૂર્તિ ‘સન્ડે ભાસ્કર’માં પ્રસિદ્ધ થતી એમની લોક પ્રિય કોલમ‘રણમાં ખીલ્યું ગુલાબ’ના લેખક ડો..શરદ ઠાકર ઘણાં વર્ષોથી શબ્દોની આરાધના કરીને એમની કલમની કરામતનો ગુજરાતી વાચકોને પરિચય કરાવી રહ્યા છે..એમાંય ખાસ કરીને યુવા વાચકોની તો એમણે પુષ્કળ ચાહના પ્રાપ્ત કરી છે.

સમાજમાં જીવાતા જીવનમાંથી જડેલી વાર્તાઓ,હ્રદય સ્પર્શી પ્રસંગોને આવરી લેતાં ડો.શરદ ઠાકરનાં આજ દિન સુધી લગભગ ૩૫થી એ વધુ પુસ્તકો બહાર પડી ચૂક્યાં છે.ડો.ઠાકર માણસના દિલને સ્પર્શે તેવી વાતને ખૂબજ સરળતાથી રજુ કરે છે.તેમની કલમમાંથી હૃદયને સ્પર્શે એવી રસાળ શૈલીમાં શબ્દો સાહજિકતાથી નીતરે છે.એક સાથે એક આંખમાં આંસુ અને બીજી આંખમાં મુસ્કાન લાવવાની તાકાત આ ગુજરાતી સર્જકમાં રહેલી છે.

ડો.ઠાકરનો પુસ્તક પ્રેમ

કોઇ વાંચનપ્રેમી વ્યક્તિની અંગત લાયબ્રેરીમાં કેટલા પુસ્તકો હોઇ શકે?બે-પાંચ હજાર?બસ!કલ્પના આટલી જ કરી શકાય પણ શરદભાઇની અંગત લાયબ્રેરી આઠ હજાર પુસ્તકોથી સમૃદ્ધ છે.તેમણે અત્યાર સુધીમાં ૧૫ હજાર પુસ્તકો વાંચ્યા છે.ગુજરાતની ભાવુક પ્રજા શરદ ઠાકરને ખૂબ વાંચે છે પરંતુ આ સર્જકને ગમતા સર્જક કનૈયાલાલ મુનશી,ઝવેરચંદ મેઘાણી અને પન્નાલાલ પટેલ છે. ડો.શરદ ઠાકરે સિંહપુરુષ વીર સાવકરનું દળદાર પુસ્તક લખવા માટે બે વર્ષ સુધી રિસર્ચ કર્યું હતું.વીર સાવરકર વિશેના કુલ ૪૦ હજાર પાના વાંચ્યા પછી તેમણે આ મહાન ઐતિહાસિક પાત્રના આલેખનને ન્યાય આપ્યો.(સૌજન્ય-દિવ્ય ભાસ્કર)

____________________________________________

 

 ડૉ.શરદભાઇ અમદાવાદ શહેરના જાણીતા રોગ  નિષ્ણાંત

છે અને સાહિત્ય સર્જક છે.એમના જીવનનો આ યાદગાર

પ્રસંગ એમના જ શબ્દોમાં :

 

દવા ની સાથે સાથે દિલ થી કરેલી દુવાઓ પણ કામ કરે

છે -ડો.શરદ ઠાકર 

 

“આ વાતને વીસ વર્ષ થયાં છે.

મારે ત્યાં દીકરાનો જન્મ થયો. સમય કરતાં એ ઘણો

વહેલો આવી ગયેલો. જન્મ સમયે એનું વજન માંડ દોઢ

 કિલોગ્રામ. અત્યંત નબળો બાંધો. મારા મિત્ર ડૉકટરે

સલાહ આપી કે,તાત્કાલિક એને નારણપુરા ખાતેની એક

પ્રસિધ્ધ હૉસ્પિટલમાં લઇ જાવ. એને કાચની પેટીમાં ઘણો

લાંબો વખત રાખવો પડશે.

આખા અમદાવાદમાં એ સમયે માંડ બે-ત્રણ જગ્યાએ જ

કદાચ આ સુવિધા ઉપલબ્ધ હતી.

મારા દીકરાને દાખલ કર્યો. એ સમયે અન્ય નવજત
 
બાળકો પણ ત્યાં હતાં. બે-ત્રણ દિવસે એકાદ બાળક ઇશ્વરને
 
પ્યારું થઇ જતું હતું. હું ખૂબ જ હતાશ થઇ ગયો હતો.
 
ડૉક્ટર પણ એમના શક્ય તમામ પ્રયાસો કરતા હતા.મારા
 
દીકરાની સ્થિતિ ઘણી જ ચિંતાજનક હતી.
 

આ પરિસ્થિતિમાં મણિનગર ખાતેનું મારું દવાખાનું પણ

ચાલુ રાખવું જરૂરી હતું. કારણ મારા દર્દીઓને તકલિફ પડે,

તો જાય ક્યાં? હું આખી રાત મારા દીકરા પાસે રહેતો

અનેસવારે ઘેર આવી, નાહી-પરવારી સવારના દર્દીઓને

તપાસતો. બપોરે થોડોક આરામ અને સાંજની ઓપીડી

પતાવી, પાછો પહોંચી જતો દીકરા પાસે.

મારા દીકરાની હાલતમાં ખાસ કોઇ સુધારો જણાતો ન

હતો. આપરિસ્થિતિમાં એને અન્ય જગ્યાએ લઇ જવો પણ

કેવી રીતે?ડૉક્ટરે પણ ઉપરવાળાઉપર ભરોસો રાખવાનો

દિલાસો આપી દીધેલો.એક દિવસે સાંજના મારી ઓપીડી

પતાવી હું દીકરાને જોવા અધીરો થઇ રહ્યો હતો,

ત્યાં જ મારા સ્ટાફ નર્સે કહ્યું કે કોઇ મુસ્લિમ બાઇ આવી છે.
 
મેં કહ્યું કે, સમય પૂરો થઇ ગયો છે. કાલે આવવાનું કહો. 
 
 
 
હું દરવાજા બંધ કરી બહાર નીકળી રહ્યો હતો ને એ
 
મુસ્લિમ બાનુ હાથ જોડી મને કરગરી રહીહતી.હું ગુસ્સે થઇ
 
ગયો. ‘મારે બહાર જવાનું છે. તમે કાલે આવજો.’ જવાબમાં
 
એ રીતસરની મારી સામેઝૂકી પડી. ‘સાહેબ, ખાનપુરથી
 
ચાલતાં આવ્યા છીએ.મારી હાલત જુઓ. અવતીકાલે પાછું
 
ચાલીને જ આવવું પડશે. દયા કરો સાહેબ, અલ્લાહ….
 
તમારા દીકરાને ખૂબ લાંબુ આયુષ્ય આપશે…..’
 

હું સડક થઇ ગયો. એનું છેલ્લું વાક્ય મારા હૃદયની

આરપાર નીકળી ગયું. પાછો વળી ગયો.

એ બાઇને ખૂબ શાંતિથી તપાસી, જરૂરી દવાઓ પણઆપી.

’કેટલા પૈસા આપું,સાહેબ?’એના હાથ ફરી જોડાઇ ગયા. હું

એને જોઇ જ રહ્યો. જે બાઇ આઠ-દસકિલોમીટર ચાલીને

આવી હોય. એની પાસેથી શું લઇ શકાય?

મારાથી બોલાઇ ગયું, ‘બહેન… તું મને ફરીથી દિલથી દુવા

આપ….મારા માટે એ જ તારી ફી છે.’

બાઇએ જીર્ણ થઇ ગયેલા સાડલાથી આંખો લૂછી ખરી,

પણ …. આભારવશ બનેલી એ આંખો કાબૂમાં ના

રહી.’અલ્લાહ…. આપકે બેટેકો લમ્બી ઉમ્ર દે….’

એના અંતરના આશીર્વાદ લઇ, હું જાણેહલકોફૂલ થઇ ગયો.

અને પછી જે ચમત્કાર સર્જાયો, એ આજીવન નહીં ભૂલાય.

મારા ફોનની ઘંટડી રણકી ઊઠી, ‘શરદભાઇ… ગુડન્યૂઝ.

ઇંગ્લૅંડથી મારા એકપરિચિત ડૉક્ટર આપણી હૉસ્પિટલમાં

આવ્યા છે.તમારા દીકરાને એમણે તપાસીઇંગ્લૅંડથી લાવેલું

એક ઇંજેશન પણ આપી દીધું છે, દીકરો રડી રહ્યો છે. 

ડૉક્ટર મિત્રનું કહેવું છે કે, એ ઘણો જ સ્વસ્થ છે. ચિંતા
 
કરવાની કોઇ જરૂર નથી.
 
 
તમે જલદીથી દીકરાને મળવા આવીજાવ…’
 

હું હૉસ્પિટલ પહોંચ્યો, ઇંગ્લૅંડથી આવેલા ડૉક્ટર મને ભેટી

પડ્યા. ને હું હીબકે ચડી ગયો…. મારા દીકરાએ પણ મારી

સાથે સૂર પુરાવ્યો ત્યારે બંને ડૉક્ટરોની પણ આંખો ભીની

થઇ ગઇ.

_______________________________

 ડો.શરદભાઈની વાર્તાઓનો આસ્વાદ

ડો.શરદભાઈની હૃદયસ્પર્શી અને સંવેદન શીલ વાર્તાઓનો આસ્વાદ મેળવવા માટે વાચકોને ડો.શરદ ઠાકરના ચાહક શ્રી જુલીએટ મર્ચન્ટના બ્લોગની નીચેની લીંકની સાભાર મુલાકાત લેવા વિનંતી છે.આ બ્લોગમાં એમણે ડો. ઠાકરની ઘણી જ સુંદર વાર્તાઓ મૂકી છે.

ડો.શરદ ઠાકર ની વાર્તાઓ નો આસ્વાદ લેવા અહીં ક્લિક કરો.

_____________________________________________________________________

ડો.શરદ ઠાકરનું એક પ્રભાવશાળી વક્તૃત્વ

ડો.શરદભાઈ જેટલું સારું લખે છે એવું જ સારું અને ખુબ જ અસરકારક પ્રવચન પણ આપી શકે છે એની પ્રતીતિ કરવા માટે એમણે મહુવા ખાતે પુ, મોરારી બાપુ આયોજિત અસ્મિતા પર્વ ખાતે આપેલ એમનું પ્રવચન સાંભળવું જોઈએ.નીચેના યુ-ટ્યુબના વિડીયોમાં એમનું પ્રવચન સાંભળશો એટલે તમને ડો. શરદ ઠાકરએમના સર્જનોની મદદથી કેવી ઉમદા સામાજિક સેવા આપી રહ્યાં છે એ જાણીને તમને એમના પ્રત્યે માનની લાગણી થશે.    
Lecture by Gujarati short story writer Dr Sharad Thakar at Asmita Parv, Mahua 

અસ્મિતા પર્વ ,મહુવા ખાતે ડો.શરદ ઠાકરે આપેલ એક યાદગાર પ્રવચન (વિડીયો )

____________________________________________________________________

 વિનોદ વિહારના વાચકો પ્રતિ નિવેદન અને આભાર દર્શન.

       ( નવ મહિના+માં ૧૧૧૦૦   મુલાકાતીઓ ) 

મારી ૭૫ વર્ષની ઉંમરે સપ્ટેમબર ૧,૨૦૧૧થી મેં વિનોદ વિહાર નામથી મારા ગુજરાતી બ્લોગનો શુભારંભ કર્યો ત્યારે મને મનમાં થોડી શંકા હતી કે પુરતી સંખ્યામાં એની મુલાકાત લઈને વાચકો એને આવકારશે કે કેમ! 

મને જણાવતાં ખુશી થાય છે કે આજે જ્યારે હું આ લખી રહ્યો છું એ દિવસે માત્ર નવ માસ અને ૧૧ દિવસમાં મારા બ્લોગના મુલાકાતીઓની સંખ્યા ૧૧૧૦૦ નો આંક વટાવી ચુકી છે.

આ પ્રસંગે,મારા બ્લોગની મુલાકાત લેવા માટે અને એમાં પોસ્ટ થયેલ સામગ્રી અંગે એમનો પ્રેરક પ્રતિભાવ આપી મને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે સૌ વાચક મિત્રોનો આભાર માનું છું. ખાસ કરીને મારા બ્લોગની શરૂઆતથી જ મને બ્લોગ અંગે માર્ગદર્શન અને જરૂરી ટેકનીકલ મદદ કરવા તેમ જ મારા બ્લોગ સાથે સહતંત્રી તરીકે જોડાવા માટેના મારા આમંત્રણનો સ્વીકાર કરવા માટે મારા નજીકના મિત્ર શ્રી સુરેશ જાનીનો હું ખુબ જ આભારી છું. 

આ બ્લોગની આજ સુધીની ૫૯ પોસ્ટની સાહિત્ય યાત્રા ખુબ જ આનંદ દાયક રહી છે.નેટ રત્નાકરના ખુબ જ વિસ્તૃત બ્લોગ જગતમાં ડૂબકીઓ લેતાં લેતાં ઘણું જાણવાનું,માણવાનું ,અને વિચારવાની તક પ્રાપ્ત થતાં જીવન સંધ્યાનો નિવૃત્તિ કાળ ઉપયોગી અને ગમતી સાહિત્યની પ્રવૃત્તિમાં આનંદથી પસાર થઇ રહ્યો છે એનો સંતોષ છે.ખાસ કરીને આ બ્લોગના માધ્યમથી શ્રી સુરેશ જાની જેવા બીજા ઘણા અમેરિકાની ચારે દિશામાં પથરાયેલા મિત્રોના પરિચયમાં આવવાનું થયું છે.આ સૌ મિત્રોને કદી નજરે જોયા ન હોવા છતાં ઈ-મેલ દ્વારા નજીકનો સમ્પર્ક સધાતો રહે છે. આવા મિત્રોનો પ્રેમ મળતાં “માંયલો” પ્રફુલ્લિત રહે છે અને જીવનની એકલતા ઓછી ડંખે છે.વળી એની સાથે એક ગુજરાતી સાહિત્ય અને ભાષાની લોકોપયોગી પ્રવૃત્તિ કરવાનો મનમાં સંતોષ થાય છે. 

અત્રે મારા વાચકોને જણાવવા ઈચ્છું છું કે ,જ્યાં સુધી મારું શરીર,મન અને મગજની શક્તિઓ તેમ જ હૈયાની હામ-જુસ્સો પ્રભુ જેમ છે એમ જાળવી રાખશે ત્યાં સુધી મારા બ્લોગ વિનોદ વિહાર દ્વારા સત્વશીલ અને પ્રેરક સામગ્રી પીરસીને ગુજરાતી સાહિત્યની ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદયાત્રા કરાવવાનો મારો પ્રયત્ન ચાલુ  રહેશે. 

ફરી,મારા અનેક સુજ્ઞ વાચકો અને મિત્રોનો મને સાથ અને સહકાર આપવા બદલ હૃદયથી આભાર માનું છું અને હજુ પણ વધુ આવકાર મળતો રહેશે એવી અંતરથી આશા રાખું છું. 

અંતે,મારા પરિચય(મારા વિષે )માં મુકેલ મારૂ  સ્વ રચિત કાવ્ય રચના” મને શું ગમે” એને અહીં દોહરાવું છું. 

મને શું શું ગમે ? 

એક સુરજ થવાનાં નથી મને કોઈ શમણાં
માટીના મારા કોડીયામાં તેલ-વાટ પેટાવી
અંધારાં ઉલેચતો ઘરદીવડો થવાનું મને ગમે . 

ભલેને આવતી મોટી મુશીબતો મારી વાટે
શુળોમાં ખીલતા એક ગુલાબ જેમ ખીલીને
બધે ગુલાબી પમરાટ પ્રસરાવવાનું મને ગમે. 

મનનું માગ્યું બધું ક્યાં મળે છે આ જગમાં ?
જે મળ્યું એનું જતન કરી સુપેરે માણવાનું મને ગમે. 

સાહિત્ય સાગરમાં ઊંડેથી મોતીઓ ખોજીને
મનગમતાં મોતીઓનો ગુલાલ ઉડાડીને
આનંદથી ઝૂમતા હોળૈયા થવાનું મને ગમે . 

ભૂતકાળની ચિંતાઓ અને ભાવિની શંકાઓ ત્યજી
વહેતા ઝરણાની જેમ વર્તમાને મંદ મંદ ગાવાનું મને ગમે. 

આ જીવન મહોત્સવની હર પળ મોજથી માણીને
જોશથી જીવન જીવી જવાનું મને બહું ગમે. 

—-વિનોદ આર. પટેલ

_____________________________________________________________

                                      A  PICTURE SPEAKS THOUSANDS OF WORDS   

 (સાભાર – શ્રી મનસુખલાલ ગાંધીના  -ઈ મેલમાંથી )

________________________________________________________________

 તુમ આફ્તોસે ઇતને કયું ગભરાતે  હો 

ઉસી આફ્તોસે હમને ખુબ પાયા હૈ 

ખુશી ક્યા શીખાતી હમેં જિંદગીકા મઝા 

અપને દુખોસે  હી હમને ખુશી પાયી હૈ

                     — અજ્ઞાત કવિ

 

_______________________________________________

(58) ભગવદ ગીતાનો દિવ્ય સંદેશ સંક્ષેપમાં – મૂળ અંગ્રેજી ઉપરથી કાવ્યાનુવાદ

 

ગીતા તમામ વેદો અને ઉપનિષદોનો સાર છે.સમગ્ર મહાભારતનું નવનીત મહર્ષિ વેદ વ્યાસે ગીતાના કુલ સાતસો શ્લોકો દ્વારા અર્જુનને નિમિત્ત બનાવીને વિશ્વને પીરસ્યું છે.ગીતા એ જીવન યોગ છે.જીવનના મૂંઝવતા પ્રશ્નોનો ઉકેલ ગીતાના સંદેશમાંથી મળી રહે છે.જીવન કેમ જીવવું એની કળા ગીતા આપણને શીખવે છે.

દરેક મનુષ્યની અંદર એક શંકાશીલ અર્જુન છુપાઈને બેઠેલો હોય છે.જ્યારે અર્જુન તત્વમાં યોગેશ્વર કૃષ્ણનું તત્વ ભળે એટલે જે જીવન સંગીતનું ગાન પ્રગટે એ જ ગીતા.કુરુક્ષેત્રના મેદાનની વચ્ચે રથ ઉભો રાખીને સારથી બનેલા શ્રી કૃષ્ણે સખા અર્જુનની શંકાઓનું નિવારણ કરતાં કરતાં અર્જુનને નિમિત્ત બનાવીને વિશ્વની માનવ જાતને જીવન જીવવા માટેની કળા માટેનો એક અણમોલ અને પ્રેરક સંદેશ આપ્યો છે.આવી રત્નાકર જેવી ગીતાની અંદર ડૂબકી મારી ઊંડેથી રત્નો પ્રાપ્ત કરીને એનું ગાન કરીએ અને જીવન સંગીત પ્રગટાવીએ.     

શ્રીમદ ભગવદ ગીતા ઉપર આજ દિન સુધીમાં એનો અર્થ અને ભાવ સમજાવતાં ઘણાં ભાષ્યો,નિબંધો અને પુસ્તકો લખાયા છે અને પ્રવચનો થયાં છે અને થતાં રહેશે.સામાન્ય માણસ માટે આ બધું વિવેચન વાંચવું અને સમજવું સહેલું નથી. એટલા માટે ગીતાના મુખ્ય સંદેશનો સાર આપવાના પ્રયત્ન અવારનવાર થતા જોવા મળે છે.શ્રી રામ કૃષ્ણ પરમહંસે તો આવા પ્રયત્નની હદ કરતાં કહ્યું છે કે “ગીતા શબ્દના અક્ષરો ઉલટાવો એટલે તાગી-એટલે કે ત્યાગી થઇ જાય,ત્યાગ કરતાં શીખો એટલે તમારી ઉન્નતી થઇ જશે.ગીતામાં જે લખ્યું એ આમાં આવી ગયું.”

થોડા દિવસ પહેલાં કોઈએ અંગ્રેજીમાં કરેલ ગીતાના સાર રૂપ લેખ મારા વાંચવામાં આવ્યો.મને એ વાંચતા જ મનને જચી ગયો.આ લેખનો ગુજરાતીમાં કાવ્યાત્મક અનુવાદ કર્યો હોય તો કેવું એવો મનમાં વિચાર આવ્યો.

આ વિચારની પરિપૂર્તિ રૂપે આ મૂળ અંગ્રેજી લેખનો ભાવ કાયમ રાખી આજની પોસ્ટમાં એનો ગુજરાતી કાવ્યમાં અનુવાદ કરવાનો મેં પ્રયત્ન કર્યો છે.ગુજરાતી કાવ્ય-અનુવાદની નીચે મૂળ અંગ્રેજી લેખ પણ મુક્યો છે એને પણ વાચકો વાંચી શકશે.મને આશા છે મારો આ કાવ્યાનુવાદનો આ પ્રથમ પ્રયત્ન આપને ગમશે.

   સાન ડીયેગો                                                                                                               વિનોદ આર.પટેલ

_____________________________________________________________

 શ્રીમદ ભગવદ ગીતાનો સંદેશ સંક્ષેપમાં

 

ચિંતા માથે લઇ કેમ વ્યર્થ ફરી રહ્યો છે તું. 

 

કોની લાગી રહી છે બીક બિન કારણ તને. 

 

કોઈ તને મારી નાખશે એવી બીક છે તને? 

 

આત્મા નથી મરતો કે નથી જન્મ લેતો કદી.  

 

ભૂતકાળે જે થયું એ બધું થયું સારા માટે  

 

જે બની રહ્યું વર્તમાને એ છે સારા માટે  

 

જે થશે ભાવિમાં પણ હશે એ સારા જ માટે  

 

બન્યું જે ભૂતકાળે એનો અફસોસ કરવો નહીં  

 

ભાવિની ચિંતા કરવાની પણ તારે શી જરૂર?

 

વર્તમાને થઇ રહ્યું જે એનું જ તું રાખ ધ્યાન. 

 

શું ગુમાવ્યું છે તેં કે રડી રહ્યો છું તું. 

 

શું લાવ્યો હતો સાથે જે છે તેં ગુમાવ્યું હવે, 

 

શું પેદા કર્યું જે નાશ પામ્યું એમ માની રહ્યો  

 

ખાલી હાથે જ આવ્યો તું જગમાં હતો 

 

જે કંઇ છે બધું તારી પાસે, પ્રાપ્ત કર્યું છે અહીં. 

 

દાન જે કર્યું એ બધું, અહીંથી જ તો છે આપ્યું  

 

તારું પ્રાપ્ત કર્યું એ બધું પરમેશ્વરની દેન છે 

 

જે તેં આપ્યું હશે એ, એને જ અર્પણ છે બધું. 

 

ખાલી જ હાથે આવ્યો હતો જગમાં તું  

 

ખાલી હાથે જ વિદાય થવાનો છે તું. 

 

જે કંઇ આજ છે તારું,કાલે કોઈ અન્યનું હતું  

 

થાશે એ બીજાનું આવતી કાલે અને પછી. 

 

બધું તારું જ છે એમ વ્યર્થ મનમાં રાચી રહ્યો  

 

સુખના જુઠ્ઠા ખ્યાલો તારી ચિંતાઓનું મૂળ છે. 

 

જે પ્રાપ્ત થયું વિશ્વે,પ્રભુ એ જ આપ્યું છે તને  

 

જે તેં આપ્યું એ બધું,પ્રભુ ને જ અર્પણ છે કર્યું. 

 

ખાલી હાથે આવ્યો હતો,જવાનો છે ખાલી હાથે. 

 

પરિવર્તન એ જ જગતનો અચલ નિયમ છે  

 

માને છે તું મોત જેને,વાસ્તવમાં એક જીવન છે. 

 

એક ક્ષણે ભલે બને તું લાખોપતિ કે કરોડપતિ 

 

બીજી ક્ષણે પડવાનો છે તું ગરીબાઈની ખીણમાં. 

 

મારું, તારું,મોટું,નાનું, વ્યર્થ છે એ ખ્યાલો બધા 

 

ભૂસી જ નાખ એ ખ્યાલો તારા મનમાંથી સદા 

 

એમ માને તો,બધું છે તારું,ને તું બધાનો પછી. 

 

આ દેહ તારો જે કહે છે એ તારો કદી છે જ નહીં 

 

અને “તું” છે એમ કહે છે,એ તારો દેહ કદી નથી. 

 

દેહ બન્યો અગ્નિ,પાણી,હવા,જમીન અને આકાશથી 

 

દેહ જ્યારે પડશે ત્યારે આ પંચ તત્વમાં જશે ભળી. 

 

કિન્તુ આત્મા અવિનાશી છે , તો પછી “તું” કોણ છું ? 

 

સમજી આ સત્યને,ન્યોછાવર કર પ્રભુને તારી જાતને 

 

અંતેતો એ જ છે એક વિભૂતિ જે વિશ્વાસને પાત્ર છે. 

 

પ્રભુની અપાર કૃપા અને સહાયની જે લોકોને જાણ છે 

 

શોક, ભય અને ચિંતાઓથી તેઓ,સદાને માટે મુક્ત છે. 

 

જે કરે તું એ બધું,કર પ્રભુચરણે અર્પણ ધરવાને કાજ  

 

જો પછી કેવી સદાને માટે—-  

 

આનંદ અને જીવન-મુક્તિની અજબ અનુભૂતિ થાય છે .

 

કાવ્યાનુવાદ – વિનોદ આર. પટેલ  

 

BHAGAVAD GITA SUMMARY

– Why do you worry without cause? whom

do you fear without reason? Who can kill 

you? The soul is neither born, nor does it

die.

– Whatever happened, happened for the

good; whatever is happening, is happenng

for the good; whatever will happen, will

also happen for the good only.

You need not have any regrets for the

past. You need not worry for the future

The present is happening…

– What did you lose that you cry about?

What did you bring with you, which you

think you have lost?

what did you produce, which you think got

destroyed?You did not bring anything

-whatever you have, you received from

here.

Whatever you have given, you have given

only here. Whatever you took, you took

from God. Whatever you gave, you gave

to Him. You came empty handed, you will

leave empty handed.

What is yours today, belonged to someone

else yesterday, and will belong to

someone else the day after tomorrow. You

are mistakenly enjoying the thought that

this is yours. It is this false happiness that

is the cause of your sorrows.

– Whatever you took, you took from God.

Whatever you gave, you gave to him. You

came empty handed, you will leave empty

handed.

– Change is the law of the universe. What

you think of as death, is indeed life.

In one instance you can be a millionaire,

and in the other instance you can be

steeped in poverty.

Yours and mine, big and small – erase

these ideas from your mind.

Then everything is yours and you belong to

everyone. This body is not yours, neither

are you of the body. The body is made of

fire, water, air, earth and ether, and will

disappear into these elements. But the

soul is permanent – so who are you?

– Dedicate your being to God. He is the one

to be ultimately relied upon. Those who

know of his support are forever free from

fear, worry and sorrow.

– Whatever you do, do it as a dedication to

God. This will bring you the tremendous

experience of joy and life-freedom for

ever.

________________________________

 ધર્મ સંકટ આવે ત્યારે ,ગીતાનું શરણ

મને તો કોઈ સંકટ આવે,એટલે હું ગીતા માતાનું શરણ લઉં છું અને શરણાગત મને એણે સદાય પથદર્શન કર્યું છે.ગીતામૃત પાન કરવું હોય ,તો ગીતાપાઠ શ્રદ્ધાપૂર્વક કરવો જોઈએ.ગીતામાના ખોળામાં જે માથું રાખે એ કદાપી નિરાશ ન થાય અને એ પરમાનંદનો ભોક્તા બને.ગીતા એના ભક્તને ક્ષણે ક્ષણે નવ જ્ઞાન, આશા, અને શક્તિ આપે છે.નિત્ય પ્રભાતના પ્રહરમાં ગીતા તમે વાંચી જુઓ અને એનો ચમત્કાર પોતે અનુભવો.શાસ્ત્રાલાપની વચ્ચે ગીતા એક શાત્ર નથી પણ એતો શાસ્ત્ર માત્રનું દોહન છે.અને હું તો એમ પણ કહેવાની હિમ્મત કરું છું કે,ગીતાર્થ ગ્રાહીને બીજાં શાસ્ત્ર વાંચવાનું કોઈ પ્રયોજન નથી.

                                                                                                     —મહાત્મા ગાંધીજી  

ગીતા સાથે સરખાવતાં જગતનું હાલનું બીજું બધું જ્ઞાન મને તુચ્છ જણાય છે.પ્રાચીન યુગની સર્વ સ્મરણીય વસ્તુઓમાં ભગવદ ગીતાથી શ્રેષ્ઠ કોઈપણ વસ્તુ નથી. હું રોજ પ્રાતઃકાળે મારા હૃદય અને બુદ્ધિને ગીતારૂપી પવિત્ર જળમાં સ્નાન કરાવું છું.

                                                                                                                —મહાત્મા થોરો

_______________________________________________

धृतो न योगो ममता हता न समताहृता

न च जिग्नासितम तत्वम गतं जन्म निरर्थकम

અર્થ – જીવનમાં જેણે યોગ ધારણ કર્યો નહી અને મમતા છોડી નહીં ,

સમતા પ્રાપ્ત કરી નહીં અને જેણે જીવનમાં તત્વની જીજ્ઞાશા પણ

થઇ નહીં, તેનો મનુષ્ય જન્મ નિરર્થક ગયો.

____________________________________________________________

મધર્સ ડે – માતૃ સ્મૃતિ અને માતૃ વંદનાનો દિવસ

માતુશ્રી શાંતાબેન અને પિતાશ્રી રેવાભાઈ પટેલ

દર વર્ષે મે મહિનાના બીજા રવિવારે મધર્સ ડે ઉજવાતો હોય છે.આ દિવસે સંતાનો પોતાની પ્રિય માતાને યાદ કરે છે અને અવનવા ગ્રીટિંગ કાર્ડ તેમ જ એને ગમતી કોઈ ભેટ-સોગાદ ખરીદીને આપવાનો રીવાજ છે.અન્ય પ્રકારે પણ આ દિવસે સંતાનો માતા પ્રત્યેનો પોતાનો પ્રેમ વ્યક્ત કરે છે.

મધર્સ ડે નો ટૂંકો ઇતિહાસ

મધર્સ ડે નો ટૂંકમાં ઇતિહાસ એવો છે કે ૧૯૦૯ની સાલમાં ૯મી મેના દિવસે અમેરિકાની મિસ એના જાર્વીસે જ્યારે એની વ્હાલી માંદી માતા ઘણાં વર્ષ પથારીવશ રહ્યા પછી મૃત્યું પામી ત્યારે મનમાં નક્કી કર્યું કે હું એવું કંઇક કરું કે આખું વિશ્વ મારી માતાને યાદ કરે .એના આ વિચારને સમર્થન મેળવવાના એના અથાક પ્રયત્નો પછી ૧૯૧૩માં સૌ પ્રથમ વાર પેન્સીલ્વેનીયા સ્ટેટમાં મધર્સ ડે ઉજવાયો હતો.૧૯૧૪માં અમેરિકાના એ વખતના પ્રમુખ વુડ્રો વિલ્સને મે મહિનાની ૯મી તારીખે કાયદો પસાર કરી દર વર્ષે મે મહિનાના બીજા રવિવારે નેશનલ મધર્સ ડે તરીકે ઉજવવા માટે કાયદેસર રીતે જાહેરાત બહાર પાડી હતી .ત્યારથી સમગ્ર અમેરિકામાં આ તારીખે મધર્સ ડે ની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.ભારતમાં પણ હવે મધર્સ ડે ની ઉજવણી શરુ થઇ ચુકી છે.

ગુજરાતી સાહિત્યમાં સૌથી નાનો પણ સૌથી સુંદર શબ્દ જો કોઈ હોય તો એ છે “મા“.આ શબ્દમાં કેટલા અર્થ સમાયા છે !સ્વ.હરીન્દ્ર દવે એ સરસ કહ્યું છે.”મા કદી મરતી નથી.મા નો દેહ ન હોય ત્યારે એનું વ્હાલ હવાના કણમાં વીખરાઈને આલિંગન આપે છે.જેને પત્ર ન લખ્યો હોય છતાં જેની આંખોમાં લખવા ધારેલા પત્રનો જવાબ વંચાય તે મા.”મા શોકમાં આશ્વાસન છે,દુઃખ અને દુર્બળતામાં એ આપણી આશા અને શક્તિપુંજ છે.પ્રેમ,કરુણા,સહાનુભૂતિ અને ક્ષમાશીલતાનો ઝરો છે.શિવાજીની માતા જીજીબાઈ અને મોહનદાસ ગાંધીની માતા પુતળીબાઈની જેમ દરેક માતા પોતાના સંતાનના જીવનમાં સંસ્કારોનું સિંચન કરીને અવિસ્મરણીય ભાગ ભજવતી હોય છે.

આ મધર્સ ડે પ્રસંગે ત્યાગ,પ્રેમ અને સહનશીલતાની મૂર્તિ સમાં મારાં માતા સ્વ.શાંતાબેન,જેઓને અમે સાત ભાઈ-બહેનો “અમ્મા”એ નામથી સંબોધન કરતાં હતાં,એમના પ્રેરક જીવનની ઝાંખી કરાવતા નીચેના લેખ અને “માતૃ વંદના “નામના મારા એક સ્વ-રચિત કાવ્ય દ્વારા એમને આજની આ પોસ્ટમાં સ્મરણાંજલિ આપવામાં આવી છે.મને આશા છે આપને આજની આ પોસ્ટ ગમશે.  

વિનોદ વિહારના સૌ વાચકોને HAPPY MOTHER’S DAY

                                      ——  વિનોદ આર.પટેલ

_____________________________________________________

મારાં માતુશ્રી સ્વ. શાંતાબેન રેવાભાઈ પટેલ ( અમ્મા )

મારાં માતા સ્વ.શાંતાબેનનો જન્મ ૧૯૧૭માં રંગુન (બર્મા)માં થયો હતો.એમના પિતા ભગવાનદાસ પટેલ એમના વતનના ગામ ઘુમાસણમાંથી પિતાનો માર પડતાં ઘેરથી ભાગી જઈને કલકત્તાથી રંગુન જતી સ્ટીમરમાં બેસી રંગુન પહોંચી ગયેલા .રંગુનમાં શરૂમાં ખુબ મહેનત કરી, કાળક્રમે પોતની સુઝ અને આવડતથી ત્યાંનાં ત્રણ મોટાં શહેરોમાં  ભાગીદારી પેઢીઓ સ્થાપી વેપારમાં સારું કમાઈને રંગુનના બાબુ તરીકે પંકાયેલા. મારાં માતુશ્રીનું બાળપણ અને યુવાનીના વરસો પિતાના વૈભવમાં ખુબ સુખમાં વિત્યાં હતાં.એમણે મને કહેલું, તેઓ ઘોડા જોતરેલી બગીમાં શાળામાં જતાં અને અભ્યાસ ઉપરાંત સંગીત અને નૃત્યનું પણ શિક્ષણ પ્રાપ્ત કર્યું હતું.મારા પિતાશ્રી રેવાભાઈ કડીની છગનભાએ નવી સ્થાપેલી સંસ્થામાંથી અંગ્રેજી માધ્યમમાં શિક્ષણ પ્રાપ્ત કરીને રંગુનમાં આવીને મારા દાદા ભગવાનદાસના ધંધાના કામકાજમાં જોડાયા હતા.એ વખતના રીવાજ પ્રમાણે માતાનાં લગ્ન ૧૫ વર્ષની નાની ઉમરે થયાં હતાં.મારો જન્મ સને ૧૯૩૭માં રંગુનમાં થયો હતો.

આમ રંગુનમાં સારી રીતે સ્થાયી થઈને કુટુંબીજનોનું જીવન આનંદ અને સુખના માહોલમાં પસાર થઇ રહ્યું હતું એવામાં ૧૯૪૧ના બીજા વિશ્વ યુદ્ધ વખતે જાપાને બર્મા ઉપર ભારે બોમ્બમારો ચાલું કર્યો .આ ભયયુકત વાતાવરણમાં ગુજરાતીઓ જીવ બચાવવા રંગુન છોડીને જે હાથમાં આવ્યું એ હાથવગું કરીને સ્ટીમરમાં કે એ જો ન મળે તો જંગલોમાં પગે ચાલીને કલકત્તા આવી વતનમાં પહોંચી ગયાં હતાં. મારાં માતા-પિતા અને દાદા પણ મને અને ત્યાં જન્મેલી મારી એક નાની બેન શુશીલાને લઈને સ્થાવર મિલકતો ત્યાં જ મુકીને જીવ બચાવી અમારા વતનના ગામ ડાંગરવા રહેવા આવી ગયાં હતાં.કહેવત છે ને કે ધરતીનો છેડો ઘર!

ગામમાં અમારા કુટુંબનો નિર્વાહ માટેનો વ્યવસાય ખેતીવાડીનો હતો.રંગુનમાં સુખમાં ઉછરેલાં મારાં માતાએ નોકરો પાસે ઘરકામ કરાવેલું એમને અહીં ગામમાં ઘરનું તેમ જ થોડા સમય પછી ખેતરનું પણ કામકાજ જાતે કરવાનું થયું .આમ છતાં નવા ગ્રામ્ય વાતાવરણમાં એમની જિંદગીના પલટાયેલા સંજોગો સાથે એમણે મનથી સમાધાન કરી લીધું.એકવાર એમણે મને કહેલું કે રંગુનમાં દુધ ક્યાંથી અને કેવી રીતે આવે છે એનો કદી વિચાર પણ એમણે કર્યો ન હતો એની જગ્યાએ કુટુંબના નિર્વાહ માટે ઘરના આંગણે બે ભેંસો રાખી એટલું જ નહીં ભેંસો માટે ખેતરમાંથી ઘાસચારો તેમ જ ભાગોળે ઉકરડે છાણ નાખવા જવા જેવી અન્ય શારીરિક મહેનત પડે એવા કામકાજથી પણ ટેવાઈ જવું પડ્યું.શરૂઆતના દિવસોમાં ભેંસો દોહવાનું કે ખેતરમાં જઈને શેઢા ઉપરથી ઘાસ કાપી લાવવાનું કામ ફાવે નહીં એટલે મહોલ્લા ના લોકો રંગુનની લેડી એમ કહીને મશ્કરી પણ કરતાં હતાં.આ બધું દુખ હસતાં મુખે સહન કરીને એમના મળતાવડા સ્વભાવની ખાસિયતથી એ થોડા વખતમાં જ બધાનાં પ્રીતિ પાત્ર બની ગયાં હતાં.

મારાં માતા-પિતા રંગુનથી મારે ગામ આવ્યાં ત્યારે હું ચાર વર્ષનો બાળક હતો.કમનશીબે નવા વાતાવરણમાં હું પોલીયોના વાયરસમાં સપડાયો   અને બાળ લકવાથી મારો જમણો હાથ અને ડાબો પગ અશક્ત બની ગયાં.ડોક્ટરની સારવાર અને માતા પિતાની કાળજીથી હું ચાલતો તો થયો પરંતુ શારીરિક ક્ષતિ કાયમ રહી ગઈ.મારા દેખાવડા દીકરાને અચાનક આ શું થઇ ગયું અને આવી સ્થિતિમાં એનું ભવિષ્ય કેવું જશે એની ચિંતાથી મારાં માતાને દિલમાં મોટો આઘાત લાગ્યો હતો .નવા જ વાતાવરણમાં ઘર ચલાવવાની ચિંતાઓ તો હતી જ ત્યાં આ નવી માનસિક  ચિંતાની એમના  શરીર ઉપર અસર થઇ.એમને દમ અને હિસ્ટીરિયાનો રોગ લાગુ પડ્યો.કોઈવાર ખેતરમાં ઘાસ લેવા ગયાં હોય ત્યારે હિસ્ટીરિયાના હુમલામાં બેભાન થઈને નીચે પડી જતાં અને ખેંચ આવતી એ સમયે કુટુંબીજનો દોડી આવી ડુંગળી કે બાળેલું રું સુંઘાડીને એમને ભાનમાં લાવી ઘેર લઇ આવતાં .ઘરમાં પણ આવું અવારનવાર બનતું હતું જે જોઈને હું અને નાની બેનો ડઘાઈ જતાં .

મારા પિતાશ્રીને ખેતીવાડીનું કામકાજ આવડે અને ફાવે નહીં એટલે દાદા શિવદાસની ગામમાં કાપડની દુકાન એ સંભાળતા અને સાથે સાથે ,કાલાં  કપાસ તથા મરચાંના સીઝનલ ધંધા ભાગીદારીમાં કરતા અને એમ વસ્તારી કુટુંબનો નીભાવ સારી રીતે ચાલતો હતો.પરંતુ થોડા વરસો પછી ધંધામાં ખોટ આવી.ગામમાં ઉઘરાણી ડૂબવા લાગી.ચાર દીકરા અને ત્રણ દીકરીઓના વસ્તારી કુટુંબના ભરણ પોષણ અને સંતાનોના શિક્ષણ ખર્ચ માટે મુશ્કેલીના દિવસો જોવાના આવ્યા.આવા વિપરીત સંજોગોમાં  પિતાને મારાં માતા અને ત્રણ નાના દીકરાઓ અને પુત્રીઓને ગામમાં  મુકીને એકલા અમદાવાદની નજીક કઠવાડામાં મેઈઝ પ્રોડક્ટ્સમાં  કારકુનની નોકરી કરવા જવું પડ્યું.

આવા મુશ્કેલીના સમયે હિમ્મત ગુમાવ્યા વગર મારી માતાએ ગામમાં રહ્યાં રહ્યાં વસ્તારી કુટુંબની જવાબદારી પોતાના ખભે ઉપાડી લીધી અને ખેતી તથા ભેંસોના દુધની આવકમાંથી કુટુંબનો નિર્વાહ ચલાવતાં  રહ્યાં.મારાં માતા પોતે સુશિક્ષિત અને કેળવાયેલાં હોઈ એમણે પોતાના સંતાનોમાં ઉમદા સંસ્કારોનું સિંચન કર્યું હતું.તેઓનુ પરિશ્રમી ત્યાગપૂર્ણ જીવન એક જીવતી જાગતી સંસ્થા જેવું હતું.મારાથી નાની ત્રણે ય દીકરીઓને કાળક્રમે સાસરે વળાવી એ પહેલાં એમને રસોઈ તથા આદર્શ ગૃહિણી બનવાની બધી તાલીમ પૂરી પાડી હતી.

આ સમય દરમ્યાન ,બી.કોમની પરીક્ષા પછી મને પણ કઠવાડામાં જ બીજી એક નવી સ્થાપાઈ રહેલ ફેક્ટરી સેલ્યુલોઝ પ્રોડક્ટ્સમાં જોબ મળી જતાં મારાથી ત્રણ નાના ભાઈઓને લઈને મારાં માતા કમ્પનીએ મને રહેવા આપેલ ક્વાટર્સ જ્યાં હું અને પિતા એકલા રહેતા હતા ત્યાં અમારી સાથે રહેવા આવી ગયાં હતાં.

કઠવાડામાં આવીને એમણે ઘરની જવાબદારી ફરી ઉપાડી લીધી.મારા ત્રણ નાના ભાઈઓના હાઈસ્કુલનો અભ્યાસ સારી રીતે પુરો  કરાવવા માટે મારી અને પિતાની સાથે રહીને મોટો ફાળો આપ્યો હતો.આ પછી આ ત્રણેય ભાઈઓ કોલેજનો અભ્યાસ પુરો કરી એક પછી એક અમેરિકા આવી ગયા.અહીં મહેનત કરી એન્જીનીયરીંગમાં ગ્રેજ્યુએટ થયા ,કમાવા લાગ્યા.કુટુંબની આવકમાં વધારો થતાં,ભાડાના મકાનને બદલે ,અમદાવાદ  નારણપુરાની શંકર સોસાયટીમાં ઘરનું ઘર થતાં મારાં માતા પિતાને ઘણાં વર્ષો પછી કઈક રાહતની લાગણી થઇ હતી.અમેરિકા રહેતા દીકરાઓ આ નવા બનાવેલા બે માળના સગવડવાળા મકાનમાં એક પછી એક આવીને,લગ્ન કરી પરત જઈને પોતાના જ હાઉસમાં સારી રીતે સ્થાઈ થયા અને સારું કમાવા લાગ્યા ત્યારે મારાં માતા-પિતાના અંતરમાં ખુબ જ આનંદ અને સંતોષની લાગણી થઇ હતી.સને ૧૯૮૧-૮૨માં અમેરિકા રહેતા દીકરાઓએ મારાં માતા-પિતાને ગ્રીન કાર્ડ ઉપર અમેરિકા બોલાવેલાં.તેઓ ત્યાં એમની સાથે એક વર્ષ રહ્યાં અને બધાંને મળી,બધું ફરીને જોઈને સંતોષ સાથે પરત અમદાવાદ આવી ગયાં હતાં.

જ્યારે ૧૯૬૨ના ઓગસ્ટની ૧૨મી તારીખે ૨૫ વર્ષની ઉમરે મારાં લગ્ન લેવાયાં એ દિવસ એમના જીવનની ખુશીનો સોનેરી દિવસ હતો.એમણે મારાં ધર્મપત્ની કુસુમ પ્રત્યે એક પુત્રી કરતાં ય વિશેષ હેતભાવ દર્શાવીને એક આદર્શ સાસુ કોને કહેવાય એ સાબિત કરી બતાવ્યું હતું.અમારાં ત્રણેય બાળકોને પણ એમનો નિસ્વાર્થ પ્રેમ મળ્યો હતો અને એમના સંસ્કારપૂર્ણ ઉછેર અને શિક્ષણ માટે અમ દંપતીને એમણે આપેલ સહકાર ભૂલાય એમ નથી.અમેરિકા રહેતા ત્રણ દીકરાઓ પણ નારણપુરાના નિવાસ સ્થાને એમનાં બાળકો સાથે એક પછી એક મળવા માટે આવતાં ત્યારે માતાના પ્રેમનો તેઓ પણ અનુભવ કરતા અને એ વખતે કુટુંબમાં આનંદનો માહોલ છવાઈ જતો.કાળક્રમે મારાં ત્રણેય સંતાનો-બે દીકરા અને દીકરી-પણ અમેરિકા જઈ,અભ્યાસ પુરો કરી ધીરે ધીરે સારી રીતે સેટ થઇ એમનાં પરિવાર સાથે આજે સુખી છે એ નજરે નિહાળવા માટે એમની પ્રિય માતા કે દાદી(અમ્મા)આજે હયાત નથી એ મારા જીવનની એક મોટી કમનશીબી  છે.ભગવાન સુખનો પ્યાલો કોઈનો કદી ય પુરેપુરો ભરતો નથી,જો ભરે તો પછી એને કોઈ યાદ કરે ખરું કે ?

સને ૧૯૯૦-૯૧મા મારાં પત્ની કુસુમ કમનશીબે સ્ટ્રોકને લીધે લકવા ગ્રસ્ત બની લગભગ બે વર્ષ અર્ધ-કોમામાં પથારીવશ રહ્યાં હતાં ત્યારે એમની ૨૪ કલાકની સેવા-ચાકરી માટે એક નર્સ બેન રાખેલાં.એ બેનની સાથે રહી એક પુત્રીની જેમ ખડે પગે મારાં ધર્મ પત્નીની સંભાળ રાખીને મારાં સ્વ.માતા-પિતાએ મને જે મોરલ સપોર્ટ આપ્યો હતો એ કેમે કરીને ભૂલી શકાય એમ નથી.લાંબી માંદગી ભોગવ્યા પછી અપ્રિલ ૧૯૯૨માં મારાં ધર્મપત્ની કુસુમના અવસાનથી માતાને ખુબ જ આઘાતની લાગણી થઇ હતી.ત્યારબાદ મારાં અને એમનાં બધાં સંતાનો અમેરિકામાં સ્થાઈ થઇ ગયાં હોઈ,૧૯૯૪માં મારી જોબમાંથી થોડી વહેલી નિવૃત્તિ લઈને ૫૮ વર્ષની ઉમરે હું મારાં માતા-પિતા સાથે કાયમ માટે અમેરિકામાં પરિવારજનો સાથે રહેવા માટે આવી ગયાં હતાં.

મારાં માતુશ્રી ખુબ જ ઈશ્વર પરાયણ હતાં.પ્રભુ ભક્તિમાં ખુબ જ આસ્થા રાખતાં હતાં.એમના સુરીલા સ્વરે ભજનો ગાતાં અને સોસાયટીમાં મહિલાઓને ગવડાવતાં.એમની રસોઈના સ્વાદને બધાં હજુ પણ યાદ કરે છે.અમેરિકામાં એમનાં સાતે ય સંતાનો-ચાર દીકરા અને ત્રણ દીકરીઓ અને એમના પરિવારને અમેરિકામાં ઠરીઠામ અને સુખી થયેલાં જોઈ તેઓ કોઈવાર સંતોષની લાગણી સાથે મને કહેતાં હતાં કે મારા વ્હાલા ભગવાને મારી અનેક કસોટીઓ કર્યા પછી મને સંતાનોની લીલીવાડી જોવાનું સદભાગ્ય આપ્યું છે એ ઓછું છે ?પ્રભુ મને હવે ગમે ત્યારે તેડી જાય તો પણ મને એનો કોઈ અફસોસ નથી.

ત્યારબાદ,૧૯૯૫ના નવેમ્બરમાં હું તથા મારાં માતા-પિતા વતનની યાદ આવતાં થોડા મહિના માટે અમદાવાદ અમારા નારણપુરાના નિવાસ સ્થાને રહેવા આવ્યાં હતાં.અમદાવાદ આવ્યાના એક મહિના પછી એકાએક હ્રદયરોગનો હુમલો આવતાં ,ડિસેમ્બર ૬,૧૯૯૫ની એક સવારે,ડો.નાથુંભાઈના હાર્ટ ક્લીનીકમાં,એમની ૭૮ વર્ષની ઉમરે અમને સૌને રડતાં મુકીને કાયમને માટે કોઇપણ જાતની તકલીફ વેઠ્યા વગર સ્વર્ગે સિધાવ્યાં હતાં.જીવનમાં એમણે શરીરની ઘણી વ્યાધિઓ ભોગવી હતી અને ઘણીવાર હોસ્પીટલમાં ગમ્ભીર માંદગી પછી પણ ઊંચા મનોબળને લીધે સાજાં થઇ ફરી પાછાં કામે લાગી જતાં.પરંતુ ,એમની છેલ્લી ઘડીએ મેં સામે ધરી રાખેલ સ્વામીનારાયણ ભગવાનના ફોટા સામે નજર રાખીને પ્રભુ સ્મરણ કરતાં કરતાં કોઈ પણ તકલીફ વિના એમના નામને અનુરૂપ શાંતિ અને સંતોષપૂર્વક મારી નજર સામે એમના છેલ્લા શ્વાસ છોડ્યા હતા.આમ મારા જન્મથી માંડી એમના  મરણની છેલ્લી ઘડી સુધી તેઓએ મારી સાથેનો એમનો પ્રેમાળ નાતો જાળવ્યો હતો, એ ભૂલાય એમ નથી.

મારી માતાની જીવનયાત્રા આમ રંગુનમાં જન્મ સાથે પિતાના વૈભવ વચ્ચે શરુ થઇ અને આ યાત્રાનો છેલ્લો પડાવ અમેરિકામાં આવીને સંતાનો અને એમનાં પરિવાર જનોને સુખી થયેલાં જોઈને અમદાવાદમાં પૂરો થયો.આ બન્ને છેડાઓ વચ્ચે કભી ખુશી,કભી ગમના કેટ કેટલા બનાવો બની ગયા !કેટલી આર્થિક,શારીરિક અને માનસિક તકલીફો એમણે વેઠી એ બધું,એમની સાથે રહીને કરેલી આજ સુધીની  ઉતાર ચડાવ વાળી મારી ૭૬ વર્ષની સફર દરમ્યાન મેં નજરે જોયું અને અનુભવ્યું છે.જાણું છું કે ,આ લેખ થોડો લાંબો થઇ ગયો છે ,પરંતુ જેનો હું સાક્ષી રહ્યો છું અને મારા સ્મૃતિ પટ પર હજુ પણ એવા જ તાજા છે એવા મારાં માતાના જીવન સાથે સંકળાયેલ અનેક પ્રસંગો અંગે જો લખવા બેસું તો એક પુસ્તક થઇ જાય એમ છે!

મારા જીવન ઉપર માતા-પિતાએ બતાવેલ મમતા,પ્રેમ,ત્યાગ ,મનોબળ અને એમના ઉચ્ચ સંસ્કારોના અમર વારસાની ઊંડી અસર પ્રવર્તે છે એમ હું દ્રઢ પણે માનું છું.મનુષ્યના જીવનમાં મા-બાપનો આર્થિક વારસો ભલે નાનો મોટો હોય પરંતુ તેઓએ આપેલ સંસ્કારો અને સદગુણોનો વારસો મોટું કામ કરી જતો હોય છે.આ વારસાની કિંમત રૂપિયામાં કે ડોલરમાં થઇ ન શકે એવી મૂલ્યવાન હોય છે.

મધર્સ ડે નિમિત્તે અમે સૌ સાત ભાઈ બેનોની કર્તવ્યનિષ્ઠ,સહનશીલ,મમતામયી અને કરુણામયી માતા સ્વ.શાંતાબેન-અમ્મા-ની ઉપર જણાવેલ ધૂપ-છાંવ મિશ્રિત જીવન ઝરમર અને એમના અમારા સૌ ઉપરના એમના અનેક ઉપકારોને યાદ કરીને આ લેખ દ્વારા એમને અંજલિ આપતાં આનંદ થાય છે. મારા કમ્પ્યુટરમાં હું આ લેખના શબ્દો પાડી રહ્યો છું એ વખતે મારી સામે ભીંતે લટકાવેલી મારી પ્રેમાળ માતાની સ્મિત વેરતી તસ્વીર સામે નજર કરતાં મને એવું લાગી રહ્યું છે કે જાણે મારા ઉપર તેઓ હજુ પણ આશીર્વાદની વર્ષા ન કરી રહ્યાં હોય !એમની તસ્વીર  નીરખતાં નીરખતાં મારા હૃદયમનમાંથી પેલા ફિલ્મી ગીતના શબ્દો સહસા સરી પડે છે.”અય મા ,તેરી સુરત સે અલગ, ભગવાનકી સુરત ક્યા હોગી.”

 સાન ડિયેગો,૧૩મી મે,૨૦૧૨

મધર્સ ડે.                                                                                              —– વિનોદ આર. પટેલ 

___________________________________________________________________

                                                                               માતૃવંદના

માતુશ્રી શાંતાબેન – અમ્મા ( ફોટો-૧૯૭૯ )

ઓ મા સદેહે અહીં નથી એ કેમે કરી મનાય ના
સ્મરણો તારાં અગણિત બધાં જે કદી ભૂલાય ના
મા કોઈની મરશો નહી એવું જગે કહેવાય છે
જીવનસ્ત્રોત માના વિયોગની ખોટ સદા વર્તાય છે
માનવીના હોઠ ઉપર જો કોઈ સુંદર શબ્દ હોય તે મા
વરસાદ કરતાં ય પ્રેમે ભીંજવતો સાદ હોય એ મા
સ્મિત કરતી તસ્વીર ભીંતે પૂજ્યભાવે નીરખી રહ્યો
ભૂલી સૌ વિયોગ દુખ તવ મુક આશિષ માણી રહ્યો
ભજન,કીર્તન,ભક્તિ,વાંચન અને વળી તવ રસોઈકળા
ગજબ પરિશ્રમી હતી તારી હરરોજની એ દિનચર્યા
કર્તવ્ય પંથે અટલ રહી સૌની ચિંતા માથે લઇ
અપૂર્વ ધીરજ બેશબ્દ રહી વેદનાઓ સહેતી રહી
પડકારો ભર્યા કાંટાળા રાહે માંડી ચરણો ધૈર્યથી
ગુલાબો સૌ ખીલવી ગયાં અવ જીવન પંથમાં પ્રેમથી
ચંદન સમું જીવન તમારું ઘસાયું કાળ પથ્થરે
કરી લેપ એનો હૃદયમાં સુગંધ માણી રહ્યાં અમે
પ્રેમ,નમ્રતા, કરુણા અને તવ પ્રભુમય જીવનને વંદી રહ્યો
દીધેલ સૌ સંસ્કાર બળે આજ ખુમારી ભેર જીવી રહ્યો
શબ્દો ખરે જ ઓછા પડે ગણવા ઉપકારો મા-બાપના
કિન્તુ અલ્પ શબ્દો થકી માતૃદિને મા કરું હૃદયથી વંદના .

કાવ્ય રચના —- વિનોદ આર. પટેલ

___________________________________________________________________

 મા જૈસી હસ્તી દુનિયામે ક્યા હોગી ?  (વિડીયો દર્શન ) 

માના અનેક ઉપકારો અને ત્યાગ અને બલીદાનની ભાવનાને ઉજાગર કરતો એક સુંદર વિડીયો માણવા માટે નીચે ક્લિક કરવા વિનંતી છે. 

Ma jaisi hasti duniyaame hai khaa — video  

मैया मोरी, मैं नही माखन खायो– ભજન (વિડીયો દર્શન ) 

મા જશોદા અને બાળ કૃષ્ણના મધુર સંવાદને રજુ કરતું આ જાણીતું   સુંદર કંઠમાં ગવાયેલું ભજન માણવા માટે નીચેની લીંક ઉપર ક્લિક કરવા વિનંતી છે.

मैया मोरी, मैं नही माखन खायो–Bhajan -Anup Jalota-Video
 

मैया मोरी, मैं नही माखन खायो 

भोर भयो गैयन के पाछे, मधुवन मोहि पठायो । 

चार पहर वंशीवट भटक्यो, सांझ परे घर आयो ॥ 

॥ मैया मोरी ………. १ ॥  

मैं बालक बहियन को छोटो, छींको किहि विधि पायो . 

ग्वाल-बाल सब बैर परे हैं, बरबस मुख लपटायो .. 

॥ मैया मोरी ………. २ ॥  

तू जननी मन की अति भोली, इनके कहे पतियायो . 

यह ले अपनी लकुटि कम्बलिया, तुने बहुतहि नाच नचायो . 

जिय तेते कछु भेद उपजिहै , जानि परायो जायो .. 

“सूरदास” तब हँसी यशोदा, लै उर-कंठ लगायो .. 

॥ मैया मोरी ……….

 

 

હનુમાનજયંતિ – કષ્ટભંજનદેવ હનુમાનજીનો જન્મદિવસ

મારા ગામ ડાંગરવા સ્વામીનારાયણ મંદીરમાં કષ્ટભંજન હનુમાનજીની મૂર્તિ (ફોટો -વિનોદ પટેલ )

શુક્રવાર,તા.૬ માર્ચ,૨૦૧૨ના દિવસે હનુમાન જયંતીનો પવિત્ર દિવસ છે.

કોઈ નગર અથવા ગામ એવુ નહીં હોય જ્યાં પવન કુમાર હનુમાનનું નાનું-મોટું મંદિર અથવા મુર્તિનું પૂજન થતું ન હોય.અમારા ગામ ડાંગરવામાં સ્વામીનારાયણ મંદિરમાં સ્વામીશ્રી ભક્તીનંદાએ સ્થાપેલ હનુમાનજીમાં ગામના અને આજુબાજુના દુર સુધીના  ગામોના લોકો સારંગપુરના હનુમાનની જેમ ખુબ સતવાળા અને ચમત્કારિક હનુમાન તરીકેની આસ્થા ધરાવે છે.હનુમાનજી  સદાય આપણને શક્તિ, ભક્તિ, સમર્પણ, શ્રમ, નિશ્ચલસેવા, ત્યાગ, બલિદાન, વિગેરેની પ્રેરણા આપે છે .પરમ આદર્શ શ્રી હનુમાનજીનું જીવન પ્રકાશ-સ્થંભની જેમ આપણા કલ્યાણ-માર્ગની નિશ્ચિત દિશા બતાવે છે.

હનુમાન જયંતી 

હનુમાન જયંતી એ ભારતીય ઉપખંડમાં ઉજવવામાં આવતો હિંદુ ધર્મના લોકોનો મહત્વનો તહેવાર છે.આ પર્વ ભારતમાં વિક્રમ સંવત/શક સંવત મુજબ ચૈત્ર સુદ પૂનમના રોજ મનાવવામાં આવે છે.આ શુભ દિવસને હનુમાનજીનો જન્મદિવસ તરીકે મનાવવામાં આવે છે.

હનુમાનજીનું કોઇ અલગ અસ્તિત્વજ નથી. તેઓ શ્રી રામમય થઇ ગયા છે. પરમપ્રભુ શ્રીરામે જ્યારે પ્રશ્ન કર્યો કે તું કોણ છે? ત્યારે સ્વયં નિવેદન કર્યું–”પ્રભો!
देहबुद्धया तु दासोऽस्मि जीव बुद्धया त्वदाम्सकः। आत्मबुद्धया त्वमेवाऽहम् ईति मे निश्चिता मतिः॥”
દેહદૃષ્ટિથી તો હું આપનો દાસ છું જીવ રુપથી આપનો અંશ તથા તત્તવાર્થી .શ્રી રામે કહ્યું :”તો આપ અને હું એકજ છીએ આજ મારો મત છે. ”

હનુમાનજીનું ચરિત્ર પરમ પવિત્ર અને મધુર તેમજ પરમ આદર્શ છે અને અદભુત્ત પણ છે.હનુમાનજીની પરમ પુણ્યમયી માતાનું નામ અંજની દેવી છે. પરંતુ તે શંકર સુવન” “વાયુપુત્રઅને કેશરી નંદનપણ કહેવાય છે.અર્થાત શિવ-વાયુ-અને -કેશરી તેમના પિતા છે.આ રહસ્યને સ્પષ્ટ કરવા માટે અનેક કથાઓ પુરાણોમાં જોવા મળે છે.

શ્રી હનુમાન એટલે વીર પ્રાજ્ઞ,રાજનીતિમાં નિપુણ મુત્‍સદી, હનુમાન એટલે વકતૃત્‍વકળામાં નિપૂણ. હનુમાનજી વિદુત્રા બુધ્ધિ રાજનીતિ, માનસશાસ્‍ત્ર, તત્‍વસ્‍થાન સાહિત્‍ય વગેરે સર્વગુણોથી સં૫ન્‍ન હતા.આવી કલિકાલ સર્વજ્ઞ વ્‍યકિત જેની ભકત હોય તે ગુરુને કોઈ વિપતિઓનો સામનો કરવો પડે ખરો?તેથી જ શ્રી રામની સફળતાઓમાં મરુતનંદન હનુમાનજીનો ફાળો અદ્વિતીય હતો.તેઓ આવા સર્વગુણસંપન્‍ન હોવ છતાં તેમનામાં લેશ માત્ર અભિમાનનો ભાવ નહોતો.તેઓ તો હંમેશા શ્રી રામની ભકિતમાં મગ્‍ન રહેતાં.રામને હનુમાનજીનો ભેટો એવા સમયે થયો હતો જયાંરે તેઓ જીવનના સૌથી વધુ વિ૫ત્તિ કાળમાં હતા.શ્રીરામે સીતાજીની શોધનું કપરું કાર્ય હનુમાનજીને સોંપ્‍યું હતું અને તે તેમણે બખૂબી નિભાવ્‍યું હતું. 

શ્રી રામને હનુમાનજી ઉપર પૂર્ણ વિશ્‍વાસ હતો.તેથી જ જયાંરે રાવણનાભાઈ વિભીષણનો સ્‍વીકાર કરવો કે ન કરવો તે ગડમથલમાં પડેલા શ્રીરામે સુગ્રીવના અભિપ્રાયને ઉવેખીને પણ હનુમાનજીના મંતવ્‍યનો સ્‍વીકાર કરેલો.કારણ કે શ્રીરામ હનુમાનજીને માત્ર એક ભકત તરીકે જ નહોતા નિહાળતા તેનામાં રહેલ માણસને પારખવાની અદભુત શકિતને પણ સમજતા હતા.હનુમાનજીએ સીતાજીને અશોક વાટીકામાં આત્‍મહત્‍યાના  માર્ગે જતા અટકાવ્‍યા હતા. તેઓ માત્ર એક વિદ્વાન જ નહિ, એક વીર સૈનિક પણ હતા. તેમનામાં કોઇપણ કાર્ય બુધ્ધિ પુર્વક હાથ ધરવાની સમજદારી હતી.તેથી તેઓએ એકલે હાથે રાવણની આખી લંકા સળગાવી નાખી હતી.

શ્રીરામના કોઈ પણ મહત્‍વનાં કાર્યો કે કટોકટીની ક્ષણોમાં હનુમાનજી હંમેશા સાથે જ હતા.ઇન્‍દ્રજીતના બાણથી મરણશૈયા ઉપર પડેલા લક્ષ્‍મણને ઔષધી લાવીને હનુમાનજીએ જ બચાવેલા.રાવણનો યુધ્‍ધમાં નાશ થયો તે સમાચાર સીતાજીને આપ‍વા શ્રીરામ હનુમાનજીને જ મોકલે છે.શ્રી હનુમાનજીનાં આવા કાર્યોથી ગદગદ થયેલા શ્રીરામે રામાયણમાં એક જગ્‍યાએ કહયું છે,મારુતી તમારા મારા ઉપરના  અસંખ્‍ય ઉપકારનો બદલો માત્ર પ્રાણ ન્‍યોછાવર કરીને પણ હું વાળી શકુ તેમ નથી.હનુમાન શંકરના ૧૧મા અવતાર હતા.જે સાત અમર મહાનુભાવો પૈકીનાં એક છે અને આ કળીયુગમાં હાજરા હજુર છે.

હનુમાનજીની બ્રહ્મચારી તરિકે ગણતરી થાય છે, તેમ છતાં તેમનો મકરધ્વજ નામે એક (પરોક્ષ) પૂત્ર હતો.

____________________________________________________________

શ્રી હનુમાનજીની આરતી (વિડીયોમાં)

નીચે આપેલ યુ-ટ્યુબ વિડીયોની લિંક ઉપર હનુમાનજીની આરતી સાંભળીને અને એની સાથે સાથે ગાન

કરી મનને પાવન કરો.

http://www.youtube.com/v/9mcDj5qR5H8?version=3&feature=player_detailpage

હનુમાન ચાલીસા

હનુમાન ચાલીસા  એ સંત તુલસીદાસ રચિત કૃતિ છે,જે ચાલીસ પદોની બનેલી હોવાને કારણે ચાલીસા કહેવાય છે.આમાં રામભક્ત હનુમાનની સ્તુતિ કરવામાં આવી છે જેને કારણે ભારતમાં હનુમાન ભક્તો પોતાના આરાધ્ય દેવની સ્તુતિમાં તેનું ગાન કરે છે.ગુજરાતમાં શનિવાર અને ઉત્તર ભારતમાં મંગળવારને હનુમાનજીનો વાર ગણવામાં આવે છે.આ દિવસોએ ખાસ કરીને લોકો સમુહમાં હનુમાન ચાલીસાના પાઠ પણ ગોઠવતાં હોય છે.                                                                          

                              || દોહા ||

શ્રી ગુરુચરણ સરોજ રજ,નિજ મન મુકુર સુધારિ |

બરનઉં રઘુબર બિમલ જસુ,જો દાયકુ ફલ ચારિ ||

બુધ્ધિ હિન તનુ જાનિ કે સૂમિરૌ, પવન કુમાર |

બલ, બુધ્ધિ, વિદ્યાદેહુ મોહિ,હરહુ કલેસ બિકાર || 

                                ચોપાઈ

જય હનુમાન જ્ઞાન ગુન સાગર |જય કપીશ તિહુ લોક ઉજાગર ||

રામદૂત અતુલિત બલ ધામા |અંજનિ પુત્ર પવનસુત નામા ||

મહાબીર બિક્રમ બજરંગી |કુમતિ નિવાર સુમતિ કે સંગી ||

  • કંચન બરન બિરાજ સુવેસા |કાનન કુંડલ કુંચિત કેસા ||
  • હાથ વજ્ર ઔર ધ્વજા બિરાજૈ |કાંધે મુંજ જનેઉં સાજે ||
  • શંકર સુવન કેસરી નંદન |તેજ પ્રતાપ મહા જગ વંદન ||
  • વિદ્યાવાન ગુની અતિ ચાતુર |રામ કાજ કરિબે કો આતુર ||
  • પ્રભુ ચરિત્ર સુનિબે કો રસિયા |રામ લખન સીતા મન બસિયા ||
  • સુક્ષ્મ રુપ ધરિ સિયહિં દિખાવા |બિકટ રુપ ધરી લંક જરાવા ||
  • ભીમરુપ ધરિ અસુર સંહારે |રામચંદ્ર કે કાજ સંવારે ||
  • લાય સજીવન લખન જિયાયે |શ્રી રઘુબિર હરષિ ઉર લાયે ||
  • રઘુપતિ કીન્હીં બહુત બડાઈ |તુમ મમ પ્રિય ભરતહિ સમ ભાઈ ||
  • સહસ્ર બદન તુમ્હરો જસ ગાવૈ |અસ કહિ શ્રીપતિ કંઠ લગાવૈ ||
  • સનકાદિક બ્રહ્માદિ મુનીસા |નારદ સારદ સહિત અહિસા ||
  • જમ કુબેર દિગપાલ જહાં તે |કબિ કોબિદ કહિ સકે કહાં તે ||
  • તુમ ઉપકાર સુગ્રીવહીં કીન્હાં |રામ મિલાય રાજપદ દીન્હાં ||
  • તુમ્હરો મંત્ર બિભીષન માના |લંકેશ્વર ભયે સબ જગ જાના ||
  • જુગ સહસ્ર જોજન પર ભાનુ |લીલ્યો તાહિ મધુર ફલ જાનુ ||
  • પ્રભુ મુદ્રિકા મેલિ મુખ માહીં |જલધિ લાંધી ગયે અચરજ નાહીં ||
  • દુર્ગમ કાજ જગત કે જેતે |સુગમ અનુગ્રહ તુમ્હરે તેતે ||
  • રામ દુઆરે તુમ રખવારે |હોત ન આજ્ઞા બિનુ પૈસારે ||
  • સબ સુખ લહૈ તુમ્હારી સરના |તુમ રક્ષક કાહુ કો ડરના ||
  • આપન તેજ સમ્હારૌ આપે |તીનો લોક હાંક તે કાંપે ||
  • ભુત પિશાચ નિકટ નહિં આવૈ |મહાવીર જબ નામ સુનાવૈ ||
  • નાસે રોગ હરે સબ પીરા |જપત નિરંતર હનુમંત બિરા ||
  • સંકટ સે હનુમાન છુડાવૈ |મન કર્મ બચન ધ્યાન જો લાવૈ ||
  • સબ પર રામ તપસ્વી રાજા |તિન કે કાજ સકલ તુમ સાજા ||
  • ઔર મનોરથ જો કોઈ લાવે |સોઈ અમિત જીવન ફલ પાવે ||
  • ચારો જુગ પરતાપ તુમ્હારા |હૈ પ્રસિધ્ધ જગત ઉજીયારા ||
  • સાધુ સંત કે તુમ રખવારે |અસુર નિકંદન રામ દુલારે ||
  • અષ્ટ સિધ્ધિ નૌ નિધિ કે દાતા |અસ બર દીન જાનકી માતા ||
  • રામ રસાયન તુમ્હરે પાસા |સદા રહો રઘુપતિ કે દાસા ||
  • તુમ્હરે ભજન રામકો પાવે |જનમ જનમ કે દુઃખ બિસરાવૈ ||
  • અન્ત કાલ રઘુબર પુર જાઈ |જહાં જન્મ હરી ભકત કહાઈ ||
  • ઔર દેવતા ચિત ન ધરઈ |હનુમંત સેઈ સર્વ સુખ કરઈ ||
  • સંકટ કટે મિટૈ સબ પીરા |જો સુમિરૈ હનુમંત બલવીરા ||
  • જય, જય, જય, હનુમાન ગોસાઈ |કૃપા કરહુ ગુરુ દેવકી નાઈ ||
  • જો સતબાર પાઠ કર કોઈ |છુટહિ બન્દિ મહા સુખ હોઈ ||
  • જો યહ પઢૈ હનુમાન ચાલીસા |હોય સિધ્ધિ સાખી ગૌરીસા ||
  • તુલસીદાસ સદા હરિ ચેરા |કીજે નાથ હદય મહીં ડેરા ||

                                      દોહા

  • પવન તનય સંકટ હરન મંગલ મૂરતિ રુપ |

           રામલખનસીતા સહિત હૃદય બસહુ સુરભૂપ || 

|| સિયાવર રામચંદ્ર કી જય ||

|| રમાપતિ રામચંદ્ર કી જય ||

|| પવનસૂત હનુમાન કી જય ||

|| ઉમાપતિ મહાદેવ કી જય ||

|| બ્રિન્દાવન કૃષણચંદ્ર કી જય ||

|| બોલો ભાઇ સબ સંતન કી જય ||

______________________________________

હનુમાન ચાલીસા  (વિડીયોમાં – પૂજ્ય મોરારી બાપુના કંઠે) 

રામ કથાની પારાયણ કરીને સંત તુલસીદાસની અમર કૃતિ શ્રી રામ ચરિત માનસના

સંદેશને વિશ્વભરમાં પહોંચાડનાર પુ.મોરારીબાપુને શ્રી હનુમાનજીમાં અપાર શ્રધ્ધા છે.

એમના કંઠે હનુમાન ચાલીસાનું રટણ યુ-ટ્યુબના વિડીયોની નીચે આપેલ લિંક

ઉપર સાંભળીને અને ગાઈને આધ્યાત્મિક આનંદ માણો.

http://www.youtube.com/v/XFJ_CC0BfIQ?version=3&feature=player_detailpage

 

____________________________________________  

કષ્ટભંજનદેવ -હનુમાન સાળંગપુર, ગુજરાત

 હનુમાન સ્તુતિ

મનોજવં મારુત તુલ્ય વેગમ

જીતેન્દ્રીયમ બુધ્દ્ધીમતાં વરિષ્ઠમ

વાતાત્મજ્મ વાનરયુથ મુખ્યમ

શ્રી રામદુતમ શરણં પ્રપદ્યે

(અર્થ-મન જેવા વેગવાળા, પવન જેવી ગતિવાળા ,જેણે ઈન્દ્રિયોને જીતી લીધી છે એવા ,

બુધ્દ્ધીમાનોમાં શ્રેષ્ઠ,વાયુદેવના પુત્ર,વાનરોનાં ટોળાઓના નાયક,એવા શ્રી રામચન્દ્રજીના

દૂત હનુમાનજીને શરણે હું જાઉં છું.)

 

(આભાર- વિકિપીડિયા )                                                              સંકલન- વિનોદ આર પટેલ