વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Category Archives: બોધ કથાઓ

( 999 ) ૧.પ્રેમ ચેપી હોય છે !……૨.ધન અને મનનો રણકાર…. બે બોધ કથાઓ

એક નેટ મિત્ર શ્રી પરેશ પટેલના ઇ-મેલમાં હિન્દીમાં એક સરસ બોધ કથા વાંચી જે મનને ગમી ગઈ.આ કથાનો ગુજરાતીમાં અનુવાદ કરીને વાચકો માટે નીચે પ્રસ્તુત છે.

૧.પ્રેમ ચેપી હોય છે !

શહેરના એક નાનકડા બજારમાં સંતરાં વેચતી એક ઘરડી સ્ત્રી પાસેથી એક યુવાન હમેશાં સંતરાં ખરીદતો હતો.સંતરાં ખરીદીને એની થેલીમાં નાખતા પહેલાં એમાંથી એક સંતરાની પેસીને સહેજ ચાખીને એ કહેતો “ડોશીમા,જુઓ આજે આ સંતરું ઓછું મીઠું છે “.

ઘરડી ડોશી એક પેસી ચાખતી અને સામી દલીલ કરતાં કહેતી ,”ના બાબા,સંતરું આટલું મીઠું તો છે ” .થોડું છોલેલા સંતરાને એ ઘરડી ડોશી પાસે છોડીને એ હસમુખો યુવાન બાકીનાં સંતરાં લઈને થેલી હલાવતો આગળ ચાલ્યો જતો.

આ યુવાન એની પત્ની સાથે જ સંતરાં ખરીદવા આવતો હતો.એક દિવસ એની પત્નીએ આશ્ચર્ય સાથે એના પતિને પૂછ્યું:” આ ડોશીમાનાં સંતરાં હંમેશાં મીઠાં જ હોય છે તો દરેક વખતે ચાખવાનું નાટક કેમ કરો છો એ મને નથી સમજાતું ?”

પતિએ મુખ પર સ્મિત સાથે એનું રહસ્ય પત્નીને જણાવતાં કહ્યું:” એ સાચું છે કે ડોશીમા હમેશાં મીઠાં સંતરાં જ વેચે છે,પણ પોતે એ સંતરાં ખાતી હોય એમ મને લાગતું નથી.આ રીતે હું એને એક સંતરું રોજ ખવડાવું છું એ મને ગમે છે .”

આ સંતરાં વેચતી ડોશીમાની બાજુમાં જ શાકભાજી વેચતી સ્ત્રી જે આ દ્રશ્ય જોતી હતી એણે એક વાર એને પૂછ્યું:” સંતરાં ખરીદવા આવતો પેલો જક્કી છોકરો રોજ ચાખ ચાખ કરે છે અને તું સંતરાં તોલે છે ત્યારે હું તારા ત્રાજવાને જોઉં છું તો તું હમેશાં એને એક બે સંતરાં જેટલું નમતું તોલીને આપે છે,એમ કેમ કરે છે ?”

ડોશીમાએ બાજુમાં શાકભાજી વેચતી એ સ્ત્રીને એનો જવાબ આપતાં કહ્યું :” એ છોકરાના મનની વાત હું બરાબર જાણી ગઈ છું.રોજ એ સંતરૂ ચાખે છે અને મુકીને જાય છે એ મને સંતરું ખવડાવવા માટે જ એમ કરે છે. એ સમજે છે કે હું એ સમજતી નથી.હું મારા માટેના એના પ્રેમને ઓળખી ગઈ છું.એના આ પ્રેમના લીધે જ એક મા ની માફક આપોઆપ મારાથી સંતરાં બાજુ ત્રાજવું નમી જાય છે.!

કહેવાય છે કે પ્રેમ ચેપી હોય છે . હંમેશાં પ્રેમ આપવાથી પ્રેમ મળતો હોય છે.!

૨.ધન અને મનનો રણકાર

નીચેની બોધ કથા એક મિત્રના ફેસ બુક પેજ ઉપરથી સાભાર પ્રસ્તુત છે.

ઘણા વર્ષો પછી બે મિત્રો રસ્તામાં મળી ગયા. ધનવાન મિત્રએ તેની આલીશાન ગાડી પાર્ક કરી અને ગરીબ મિત્રને કહ્યું:”ચાલ આ ગાર્ડનમાં થોડી વાર બેસીએ.”

ચાલતાં ચાલતાં ધનવાન મિત્રએ ગરીબ મિત્રને કહ્યું:”તારા અને મારામાં ઘણો ફર્ક રહી ગયો. હું અને તું સાથે જ ભણ્યા, મોટા થયા પણ હું ક્યાં પહોચ્યો અને તું ત્યાં જ રહી ગયો.”

ચાલતાં ચાલતાં ગરીબ મિત્ર અચાનક ઉભો રહી ગયો. ધનવાન મિત્રએ પૂછ્યું :” શું થયું ? ગરીબ મિત્રએ કહ્યું તેં કોઈ અવાજ સાંભળ્યો ?”

ધનવાન મિત્રએ પાછળ ફરીને જોયું અને પાંચનો સિક્કો ઉઠાવ્યો ને બોલ્યો:”આ તો મારા ખિસ્સામાંથી પડેલા પાંચના સિક્કાનો રણકાર હતો’

ગરીબ મિત્ર બાજુના એક કાંટાળા નાના છોડ તરફ ગયો, જેમાં એક પતંગિયું ફસાયું હતું જે બહાર નીકળવા પાંખો ફફડાવતું હતું.ગરીબ મિત્રએ તેને હળવેથી બહાર કાઢ્યું અને આકાશમાં મુકત કરી દીધું .

ધનવાન મિત્રએ આતુરતાથી પૂછ્યું:”તને પતંગિયાનો અવાજ કેવી રીતે સંભળાયો ?”

ગરીબ મિત્રએ નમ્રતાથી કહ્યું:”તારામાં અને મારામાં આજ ફર્ક રહી ગયો,તને ‘ધન’નો રણકાર સંભળાય છે અને મને ‘મન’નો રણકાર સંભળાય છે.”

Source: net

હાસ્યેન સમાપયેત …

ha-ha-ha-humour-2

ફોઈબા !

પત્નીએ પતિને ફોન કર્યો.
પત્ની: “શું કરો છો?”
પતિ: “ઓફિસમાં છું, બહુ બીઝી છું ,તું શું કરે છે ?”
પત્ની :” મેકડોનાલ્ડ રેસ્ટોરંટમાં તમારી પાછળના ટેબલ પર બાળકો સાથે બેઠી છું.બાળકો મને પૂછી રહ્યાં છે કે પપ્પાની સાથે કયાં ફોઈબા બેઠાં છે ?”

( મિત્રના વોટ્સ એપ મેસેજમાંથી સાભાર …)

( 922 ) ચાર બોધ કથાઓ …..

જાણીતા બ્લોગ સન્ડે-ઈ-મહેફિલ ના સંપાદક ,સુરત નિવાસી મિત્ર શ્રી ઉત્તમભાઈ ગજ્જરે એમના ઈ-મેલમાં કેટલીક સરસ બોધ કથાઓ વાંચવા માટે મોકલી હતી,એમાંથી મને ગમેલ ચાર બોધ કથાઓને આજની પોસ્ટમાં એમના આભાર સાથે વિનોદ વિહારના વાચકો માટે પ્રસ્તુત કરેલ છે.વિ.પ.

૧.બાળકોની ખુબીઓને ખામીઓ સમજવાની ભૂલ

૧૩ વર્ષની ઉંમરની એક વિદ્યાર્થીનીથી શાળાના બધા શિક્ષકો કંટાળી ગયા હતા કારણ કે આ છોકરી વર્ગમાં પગ વાળીને બેસતી જ નહોતી. વર્ગમાં બેઠા બેઠા સતત પોતાના પગ હલાવ્યા કરે અને પાંચ મીનીટ ન થાય ત્યાં પોતાની જગ્યાએથી ઉભી થઇને વર્ગમાં આંટો મારે. શિક્ષકો ગમે તેવી સજા કરે તો પણ એની કોઇ અસર આ છોકરી પર થતી નહોતી.

છેલ્લા ઉપાય તરીકે આ છોકરીની મમ્મીને શાળાએ બોલાવવામાં આવી. શિક્ષકે એમને કહ્યુ કે ” આ છોકરી ભણવામાં બિલકુલ ધ્યાન નથી આપતી. એ શાંતીથી વર્ગમાં બેસી પણ શકતી નથી. આ છોકરીને અમે આ શાળામાં રાખી શકીએ તેમ નથી કારણકે એનામાં કંઇક ખામી હોય એવુ અમને લાગે છે તમે ખામીવાળા બાળકોને અભ્યાસ કરાવતી હોય એવી કોઇ શાળામાં એને પ્રવેશ અપાવો.”

વાત સાંભળીને છોકરીની મમ્મી પડી ભાંગી. પોતાની દિકરીના ભવિષ્યની ચિંતા માતાને સતાવી રહી હતી. દિકરીમાં શું ખામી છે એ તપાસવા માટે એણે એક મનોવૈજ્ઞાનિક ડોકટરની મુલાકાત લીધી. ડોકટરે નાની છોકરીની બધી વાતો ધ્યાનથી સાંભળી અને એનું નિરિક્ષણ કર્યુ. છોકરી શાંત બેસી રહેવાને બદલે એના પગ હલાવતી હતી અને વારે વારે ઉભી થતી હતી. ડોકટરે એની ચેમ્બરમાં રહેલો રેડીયો ચાલુ કર્યો અને છોકરીને ડાન્સ કરવા માટે પ્રત્સાહિત કરી. થોડી જ વારમાં 13 વર્ષની ઉંમરની આ છોકરી કોઇપણ જાતની તાલીમ વગર અદભૂત ડાન્સ કરવા લાગી.

ડોકટરે છોકરીની માતાને કહ્યુ, ” તમે કોઇ ચિંતા ન કરો. તમારી દિકરી ખામીવાળી નહી પણ ખુબીવાળી છે. ભગવાને એનામાં નૃત્યકળા ઠાંસીઠાંસીને ભરી છે. આને તમે કોઇ સારી સંગિત અને નૃત્યની શાળામાં મોકલો. ડોકટરના આદેશ પ્રમાણે એ છોકરીને એક સારી નૃત્યશાળામાં મુકવામાં આવી અને યોગ્ય તાલીમના કારણે આ છોકરી ન કેવળ પોતાના શહેરમાં પરંતું સમગ્ર વિશ્વમાં પ્રસિધ્ધ બની ગઇ.

શિક્ષકોએ જેને ખામીવાળી છોકરી સમજીને શાળામાંથી કાઢી મુકેલી એ છોકરી એટલે વિશ્વની શ્રેષ્ઠ ડાન્સર, કોરીયોગ્રાફર, અભિનેત્રી અને ડાયરેકટર ગિલીયન લીની.

બોધ પાઠ : ઘણીવખત આપણે બાળકોની ખુબીઓને ખામીઓ સમજવાની ભૂલ કરતા હોઇએ છીએ. બાળકોના વર્તન પરથી એની ટેલેન્ટને સમજીએ અને બીજા બાળકો સાથે એની સરખામણી કરવાનું બંધ કરીએ.

૨.વિચારોના ચશ્માને પણ જરા સાફ કરતા રહેવા

ભાદરવા મહિનાના ધોમધખતા તાપમાં બપોરના સમયે એક ભાઇ દુધપાકની ડોલ હાથમાં લઇને ગટર પાસે ઉભા હતા અને એક ચમચા વડે ડોલમાંથી દુધપાક લઇને થોડો થોડો ગટરમાં નાંખતા હતા. ત્યાંથી પસાર થતી કોઇ વ્યક્તિનું ધ્યાન ગયુ એટલે એ પેલા ભાઇ પાસે પહોંચી ગયા. કેસર ઇલાઇચી વાળા સુકા મેવાથી ભરપુર મસ્ત મજાના દુધપાકને ગંદી ગટરમાં નાંખતા જોઇને એમને આશ્વર્ય થયુ.

દુધપાકને ગટરમાં નાંખી રહેલા પેલા ભાઇને પુછ્યુ , ” તમે , કેમ દુધપાકને ગટરમાં નાંખી દો છો ? “

પેલા ભાઇએ બળાપો કાઢતા કહ્યુ , ” અરે ભાઇ, શું કરુ ? આજે મારા દાદાના શ્રાધ્ધ નિમિતે કેટલી મહેનતથી આ સરસ મજાનો દુધપાક બનાવ્યો હતો. પણ તેમાં આ બે માંખો પડી છે અને મરી ગઇ છે એટલે એને ચમચાથી બહાર કાઢીને ગટરમાં ફેંકવા માટે આવ્યો છું પણ માંખ બહાર નિકળવાનું નામ જ નથી લેતી.”

વાત સાંભળતા જ રસ્તેથી પસાર થતા હતા તે ભાઇ ખડખડાટ હસી પડ્યા અને કહ્યુ , “ ભાઇ આમ જ જો આ મરેલી માંખોને બહાર કાઢવાનો પ્રયાસ કરશો તો દુધપાકની આખી ડોલ ખાલી થઇ જશે તો પણ માંખો બહાર નહી નિકળે. એક કામ કરો તમે જે ચશ્મા પહેર્યા છે તે મને આપો”. દુધપાકની ડોલ નીચે મુકીને પોતાના ચશ્મા ઉતારીને એ ભાઇના હાથમાં આપ્યા.
ચશ્માના કાચ પર બે મરેલી માંખો ચોંટી હતી. કપડું લઇને ચશ્મા બરાબર સાફ કર્યા અને પછી પાછા આપીને કહ્યુ , ” હવે આ ચશ્મા પહેરો “. પેલા ભાઇએ ચશ્મા પહેરીને ડોલમાં જોયુ તો દુધપાક તો ચોખ્ખો હતો. એમાથી મરેલી માંખો જતી રહી હતી.

બોધ પાઠ :

આપણા વિચારોરુપી ચશ્મા પર ચોંટેલી નકારાત્મતારૂપી માંખોને કારણે આ દુનિયાને અને દુનિયાના લોકો સાથેના આપણા સંબંધને જે સરસ મજાના દુધપાક જેવા મીઠા છે તેને ગંદી ગટરમાં ફેંકી રહ્યા છીએ. વિચારોના ચશ્માને પણ જરા સાફ કરતા રહેવા.

૩.નાના માણસોની મોટી ભેટ

એક અત્યંત પૈસાદાર પરિવારના એકના એક દિકરાના લગ્ન હતા. એકમાત્ર સંતાન હોવાથી દિકરાના માતા-પિતાએ ધામધૂમથી લગ્ન ઉજવવાનું નક્કી કરેલુ. લગ્નમાં સામેલ થનાર તમામ લોકોને કંઇક ભેટ આપવી એવુ નક્કી થયુ.

એકદિવસ પતિ-પત્નિ બંને સાથે બેસીને કોને કોને શું ભેટ આપવી ? એની ચર્ચા કરી રહ્યા હતા. લાંબી ચર્ચાના અંતે એવુ નક્કી થયુ કે લગ્નમાં આવનાર તમામ સ્ત્રીઓને એક સાડી અને તમામ પુરુષોને એક સુટ ભેટમાં આપવુ. મેનેજરને બોલાવીને આદેશ આપ્યો ” લગ્નમાં આવનાર મહેમાન માટે 500 સાડી અને 500 સુટના કાપડનો ઓર્ડર આપી દો. મારા લાડકા દિકરાના લગ્ન છે એટલે સાડી અને સુટ મોંઘામાં મોંઘા હોય એવા લેવાના છે એમા જરા પણ કંજૂસાઇ ન કરતા.”

મેનેજર જતા હતા એટલે શેઠાણીએ એને અટકાવીને કહ્યુ, ” તમે થોડી સાડી અને સુટ સસ્તા હોય એવા પણ લેજો.” શેઠે કહ્યુ, ” કેમ એવુ ? ” શેઠાણીએ કહ્યુ, ” ઘરના નોકરને જે ભેટ આપીશું એ બહુ મોંઘી આપવાની જરૂર નથી એમને તો સસ્તી આપીએ તો પણ ચાલે.” સાંજે સાડી અને સુટના કાપડની ખરીદી કરવા માટે મેનેજર શહેરના એક અત્યંત આધુનિક શોરૂમ પર પહોંચ્યા. આ શોરૂમ શહેરનો સૌથી મોંઘો શોરૂમ હતો.

મેનેજર અંદર પ્રવેશ્યા કે એનું ધ્યાન 4-5 જાણીતા ચહેરા પર પડ્યુ. આ બધા લોકો ઘરના નોકર હતા. મેનેજરને આશ્વર્ય થયુ કે નોકરો અહીંયા શું લેવા આવ્યા હશે ? એ તો એકબાજુ ઉભા ઉભા જોવા લાગ્યા. નોકરો સેલ્સમેનને કહી રહ્યા હતા, ” ભાઇ, અમારા શેઠના એકના એક દિકરાના લગ્ન છે. લગ્નપ્રસંગે અમારે એમને ભેટ આપવી છે. અમને આવા સામાન્ય કપડા ન બતાવો. તમારા શોરૂમમાં જે મોંઘામાં મોંઘા કપડા હોય એ બતાવો અમે બધાએ સાથે મળીને અમારા નાનાશેઠને ભેટ આપવા માટે અમારા પગારમાંથી ઘણી બચત કરી છે એટલે તમે ચિંતા ન કરતા.” નોકરોની વાતો સાંભળીને મેનેજરની આંખ ભીની થઇ ગઇ.

બોધ પાઠ:

મિત્રો, આપણે માણસોના હદય જોઇને નહી પરંતુ એના હોદા જોઇને ભેટ આપીએ છીએ. જો આપણને મોટા હોદા પર બેઠેલા માણસોને નાની ભેટ આપવાથી શરમ આવતી હોય તો પછી મોટા હદયના માણસોને નાની ભેટ આપતા શરમ કેમ નથી આવતી ?

કવિ ઉમાશંકર જોશી રચિત આ પંક્તિઓ યાદ આવી ગઈ

મોટાની અલ્પતા જોઈ થાક્યો

નાનાની મોટાઈ જોઇ જીવું છું.  

૪.જીવનમાં સંયમ ખુબ જ અગત્યનો છે

એક વેપારી પોતાના ઘરાકને મધ આપતો હતો. અચાનક એના હાથમાંથી મધ ભરેલું વાસણ છટકીને નીચે પડી ગયું. જમીન પર ઢોળાયેલા મધમાંથી જેટલું મધ ઉપર ઉપરથી લઇ શકાય એટલું મધ લઇ લીધુ બીજુ જમીન પર જ પડી રહ્યુ.

મધની મીઠાશના લોભથી ઘણીખરી માખીઓ તે મધ પર આવીને બેસી ગઇ. મીઠું મીઠું મધ એમને ખુબ જ ભાવતું હતું આથી એ મધ ચાટવા લાગી. મધ ચાટવામાં એવી તો મશગુલ બની ગઇ કે ધીમે ધીમે એની પાંખો મધમાં ચોંટી રહી હતી એનો ખ્યાલ પણ ન રહ્યો. મધથી પુરે પુરુ પેટ ભરાઇ ગયુ અને ઉડવાનો પ્રયાસ કર્યો પણ ઉડી જ ન શકી.

પોતાની જાતને બચાવવા ખુબ પ્રયાસો કર્યા પણ એ અસફળ રહી. વધુ મધ ખાવાની લાલચમાં એ પોતાનો જીવ ખોઇ બેઠી. અરે આશ્વર્યની વાત તો એ હતી કે મધનો સ્વાદ લેવા માટે જે નવી માખીઓ આવી રહી હતી તે જુની માખીઓની દુર્દશા જોતી જ હતી આમ છતા પણ મધ ચાટવાની લાલચને ન રોકી શકવાને કારણે સામે ચાલીને મોતને આમંત્રણ આપતી હતી.

બોધ પાઠ:

જીવનમાં સંયમ ખુબ જ અગત્યનો છે. ક્યાં અટકવું એનું પ્રમાણભાન ન હોય તો જીવન બરબાદ થતા બીલકુલ વાર ન લાગે.

( 822 ) ક્યારેક ગુસ્સાને બદલે દયાની લાગણી અનુભવવી જોઇએ… બોધ કથા …..આશુ પટેલ

 

ક્યારેક ગુસ્સાને બદલે દયાની લાગણી અનુભવવી જોઇએ

 

એક ઝઘડાખોર અને કટકટિયા વૃદ્ધની મૂછો પર તેના પૌત્રે ગંદો ગુંદર ચીપકાવી દીધો ત્યારે…

સુખનો પાસવર્ડ – આશુ પટેલ

એક વૃદ્ધ માણસનો સ્વભાવ બહુ ખરાબ હતો. તેને કોઇની સાથે ફાવતું નહોતું અને દરેક વાતમાં કે સ્થિતિમાં તે વાંધાવચકા કાઢતો રહેતો હતો. તેના એવા સ્વભાવને કારણે તે સગાંવહાલાં અને મિત્રો-પરિચિતોમાં અપ્રિય થઇ પડયો હતો તેનો દીકરો પણ તેનાથી કંટાળીને અલગ રહેવા ચાલ્યો ગયોે હતો.

તે વૃદ્ધ થોડા મહિનાઓના અંતરે પોતાના પુત્રને ઘરે જતો હતો, પણ તે એક બે દિવસ રોકાતો હતો એ દરમિયાન પણ તેની કટકટ ચાલુ રહેતી હતી એટલે તેનો પુત્ર, પુત્રવધૂ અને પૌત્ર તેના આગમનથી અકળાઇ જતા હતાં.

એક વાર તે વૃદ્ધ પોતાના પુત્રના ઘરે રોકાવા ગયો. તે એક દિવસ જ રોકાવાનો હતો, પણ એટલા સમયમાં તેને ઘણા વાંધા પડયા. તેણે પોતાના નાનકડા પૌત્રને પણ કોઇ વાતે ધમકાવી નાખ્યો.

પૌત્રને દાદા પર ગુસ્સો આવ્યો એટલે બપોરે તે વૃદ્ધ જમીને થોડી વાર સૂઇ ગયો એ વખતે પૌત્ર તેની મોટી મૂછો પર પારદર્શક ગુંદર લગાવી ગયો. તે ગુંદરમાંથી સખત વાસ આવતી હતી.

વૃદ્ધ જાગ્યો ત્યારે તેને લાગ્યું કે બેડરૂમમાંથી કંઇક ગંદી વાસ આવી રહી છે. તેણે પોતાના પુત્રને કહ્યું કે તારો આ બેડરૂમ ગંધાય છે. તને કે તારી પત્નીને સાફસફાઇની પડી જ નથી. તમે બેય આળસુના પીર છો.

વૃદ્ધ તીવ્ર વાસથી અકળાઇને લિવિંગ રૂમમાં ગયો તો ત્યાં પણ એ ગંદી ગંધ આવતી હતી. અકળાઇને તે દીકરાના ઘરના બધા રૂમમાં ફરી વળ્યો. બધા રૂમમાંથી વાસ આવતી હતી.

તે વૃદ્ધ કંટાળીને પુત્રના ઘરની બહાર નીકળ્યો તો પુત્રના ઘરની બહાર નાનકડા બગીચામાંથી પણ એ ગંધ આવતી હતી. સાંજ સુધીમાં તે બેવકૂફ વૃદ્ધ એવા તારણ પર આવી ગયો કે આખી દુનિયા જ ગંધાઇ રહી છે.

કોઇ બે બદામનો એકટર આખા દેશને અસહિષ્ણુ કહે ત્યારે હાય વોય કે ગાળાગાળી કરવાને બદલે આ વાર્તા યાદ કરશો તો તમારા ચહેરા પર સ્મિત આવી જશે.

સૌજન્ય- મુંબઈ સમાચાર .કોમ 

 

( 716 ) સુખી કોણ ?…શ્રી પી.કે.દાવડા / લોટા પુરાણ ..બોધ કથાઓ … સુ.શ્રી પ્રજ્ઞા વ્યાસ

શ્રી.પી.કે.દાવડાજીએ   એમના ઈ-મેલમાં એક બોધ કથા “સુખી કોણ ?”મોકલી એ મને ગમી ગઈ એટલે એ નીચે પ્રસ્તુત કરેલ છે .દરેક માણસ માટે સુખની પરિભાષા જુદી જુદી હોય છે .છેવટે તો સંતોષી નર સદા સુખી . બહારથી સુખ મેળવવા ગમે એટલાં ફાંફાં મારીએ પણ ખરું સુખ અંતરનું સુખ છે .મારું એક મુક્તક છે .

સુખ પડ્યું છે ભીતરમાં.

વન આખું ખુંદી વળ્યું  હરણું કસ્તુરીની શોધમાં,

ભૂલી ગયું બિચારું ,કસ્તુરીની સુગંધ છે  નાભિમાં.

જગત  આજે દોડી રહ્યું  છે ,સુખ શાંતિની શોધમાં,

ભુલાતી પાયાની બાબત,સુખ પડ્યું છે ભીતરમાં.

વિનોદ પટેલ

=====================

સુખી કોણ ?

એક ચારણ હતો. એ ગામે ગામ ફરી, લોકોના વખાણ કરી, મળતી બક્ષીસથી પોતાનું ગુજરાન ચલાવતો.

એકવાર એક ગામના રાજા પાસે ગયો, રાજાના વખાણ કરી, આખરે એણે રાજાને એક સવાલ પૂછ્યો, “બાપુ દૂજાણું કેટલું?”

બાપુ એ જવાબ આપ્યો, “૧૦૦ ભેંસો, ૩૦૦ ગાયો અને ૫૦૦ બકરીઓ.”

બારોટે કહ્યું, “સુખી બાપુ, સુખી. દુધની તો નદીઓ વહેતી હશે, દુધે નહાતા હશો, મીઠાઈઓના તો ડુંગર ખડકાયલા હશે. સુખી, બાપુ સુખી !!”

રાજાએ સારી એવી બક્ષીસ આપી. ચારણ આશીર્વાદ આપી, ત્યાંથી નગરશેઠની હવેલીએ ગયો. સામાન્ય પ્રશસ્તિ કર્યા પછી પૂછ્યું, “શેઠ દૂજાણું કટલું?”

નગરશેઠે જવાબ આપ્યો, “૪૦ ભેંસો, ૧૦૦ ગાયો અને ૨૦૦ બકરીઓ.” બારોટે કહ્યું, “સુખી બાપ, સુખી ! દુધ રાખવા તો ટાંકીઓ બનાવી હશે, નોકર ચાકર મીઠાઈઓ ખાતા હશે, સુખી બાપ સુખી !!”

આમ કરતો કરતો ચારણ એક સામાન્ય દેખાતા ઘરમાં ગયો. સામાન્ય વાતચીત બાદ બારોટે પૂછ્યું,

“ભાઈ દૂજાણું કેટલું?” પેલા માણસે એક લોટા સામે આંગળી ચીંધીને કહ્યું,

“રોજ સવારે, આ લોટો લઈને કયારેક રાજાના મહેલમાં ,તો ક્યારેક નગરશેઠની હવેલીમાં જાઉં છું, લોટો ભરીને દૂધ મળે છે, જે આખો દિવસ ચાલે છે, રાતે લોટો માંઝી, ઊંધો કરી દઈને સુઈ જાઉં છું.”

બારોટથી બોલી જવાયું, “તું સૌથી સુખી બાપ, સૌથી સુખી.”મારો પણ કોઈ બ્લોગ નથી. રોજ સવારે એક ઈ-મેઈલ મોકલી, કોમપ્યુટર બંધ કઈ સૂઈ જાઉં છું.

-પી. કે. દાવડા

========================

લોટા ઉપર ત્રણ બોધ કથાઓ ..લોટા પુરાણ !

પ્રસ્તુત કરતા .. સુ,શ્રી પ્રજ્ઞાબેન વ્યાસ 

શ્રી દાવડાજીની  ઉપરની વાર્તાના ઈ-મેલ જવાબમાં સુ.શ્રી .પ્રજ્ઞાબેને એમના ઈ-મેલમાં લોટા ઉપરની ત્રણ સરસ બોધ કથા શોધી કાઢીને મોકલી એ પણ મજાની અને બોધ લેવા જેવી પ્રેરક છે. વળી,એમણે મોકલેલ શ્રી અધ્વર્યુ અનુવાદિત વાર્તા” અકબરી લોટો ” પણ આસ્વાદનીય છે.

બોધ કથા -૧

એકવાર સંત કબીર ગંગાકિનારે પોતાનો લોટો ધોઈ રહ્યા હતા. એવામાં કેટલાક બ્રાહ્મણો પાણી પીવા માટે ત્યાં પહોંચ્યા. એ લોકોને નદીમાં નમીને ખોબે ખોબે પાણી પીતા જોઈને કબીરે કહ્યું : મહારાજ ! આ લોટો લો અને આરામથી પાણી પીઓ.

કબીરના એ શબ્દો તેમને અપમાનજનક લાગ્યા. એક બ્રાહ્મણે ગુસ્સે થઈને કહ્યું :તને અક્કલ છે કે નહિ? તારા અપવિત્ર લોટા વડે તું અમને અભડાવવા ઈચ્છે છે ?

કબીરે તરત જ હાથ જોડીને વિનયપૂર્વક કહ્યું : જો આ લોટો ગંગાના પવિત્ર જળનો સ્પર્શ પામ્યા છતાં પવિત્ર થઇ શકતો નથી, તો એમાં સ્નાન કરવાથી લોકોનાં પાપ કઈ રીતે ધોવાઈ જાય છે !

બોધ કથા-૨ 

એક કોઇ બ્રાહ્મણ સમુદ્ર સ્નાન માટે ગયો. સમુદ્ર સ્નાન ઘણું પવિત્ર ગણવામાં આવ્યું છે. પરંતુ તેના હાથમાં એક લોટો હતો. નહાવા જતી વખતે લોટો ક્યાં રાખવો? આથી તેણે સમુદ્રની રેતીમાં છુપાવી દેવાનો વિચાર આવ્યો.

લોટાને રેતીમાં દાટ્યો. પરંતુ હવે લોટો ક્યાં છે તે કેવી રીતે ખબર પડે? તેથી તેણે નિશાની તરીકે તેના પર શિવલીંગ બનાવ્યું અને ચિંતા મુક્ત થઇને નહાવા ગયો.

ત્યાં બીજા લોકો હતા તેમણે લોટાને ન જોયો પરંતુ બ્રાહ્મણને રેતીનું શિવલીંગ બનાવતા જોયો. તેમને થયું કે સમુદ્ર સ્નાનનું તો મહત્વ છે જ, પણ રેતીનું શિવલીંગ બનાવીને સમુદ્ર સ્નાન કરવાનું ઘણુ વધારે મહત્વ હોવું જોઇએ તો જ આ બ્રાહ્મણ આવું કરે. તેથી લોકો પણ શિવલીંગ બનાવીને સ્નાન કરવા માટે જવા લાગ્યાં.

થોડીવારમાં બ્રાહ્મણ બહાર આવ્યો તો એટલા બધા શિવલીંગ હતા કે પોતાના લોટા વાળું શિવલીંગ મળે નહી.સાર: લોકો કારણ સમજ્યા વગર જ રિતરીવાજો કે ધર્મ પાળે છે. એકે કર્યુ તેથી બીજો કરે છે અને આવું જ ચાલી આવે છે.

બોધ કથા-૩

જંગલના છેડે એક ગામ. ગામમાં  રહે એક મનજી કઠિયારો. જંગલમાં જઈ લાકડાં કાપે, વેચે અને તેનો જીવન ગુજારો કરે.

મનજી થોડો ગરીબ હતો. લાકડાં વેચીને દાળ-ભાતના પૈસા રળી લેતો.

મનજી પાસે માત્ર એક કુહાડી.

સવારે મનજી એ કુહાડી લઈને જંગલમાં જાય. લાકડાં કાપે ઘરે ઘરે વેચી પેટિયુ રળે.

મનજી ભક્તિશાળી હતો, રાત- દિવસ ભજન કરતો. એકવાર વહેલી સવારે ભગવાન પ્રસન્ન થયા.

ભગવાન કહે : ‘તું દુ:ખી કેમ રહે છે? શું વાત છે?’

મનજી કહે : ‘રાત-દિવસ મહેનત કરું છું, તોયે પૂરતો રોટલો નથી મળતો. અમે દુ:ખીના દુ:ખી છીએ.’

ભગવાન કહે : ‘લે આ લોટો!’

મનજી કહે : ‘લોટાનું શું કરું?’

ભગવાન કહે : ‘અરે, ભક્ત! આ લોટો જાદુઈ લોટો છે. એ સામાન્ય લોટો નથી. તું એનું મહત્ત્વ જાણીશ તો રાજી થઈશ.’

મનજી કહે : ‘પ્રભુ, હું ગરીબ છું, માંડ પેટ ભરાય છે. કઠિયારાના ધંધામાં બહુ કમાણી નથી.’

ભગવાન કહે : ‘ભક્ત, આ લોટાને તું ઊંચો કરી નીચેના ભાગે ત્રણ ટકોરા મારી નીચે ઊંધો વાળીશ તો એમાંથી મનપસંદ વસ્તુઓ મળશે. મીઠાઈ, ભોજન, ઘરેણાં વિગેરે મળશે. એ રીતે લોટા ઉપર હથેળી પછાડવાથી વસ્તુ પડતી બંધ થઈ જશે.’

મનજી કહે : ‘સારું પ્રભુ!’

મનજી તો પથારીમાં બેઠો બેઠો ‘સારું પ્રભુ – સારું પ્રભુ’ એમ બબડ્યા કરે છે.

પત્ની ઝટપટ આવી. મનજીના ખભે હાથ મૂક્યો : ‘શું છે? આમ ખોળામાં લોટો લઈને ‘સારું પ્રભુ – સારું પ્રભુ’ એમ બબડ્યા કેમ કરો છો?’

મનજી તો માથે લોટો મૂકીને ઘરમાં નાચવા માંડ્યો. નાચતો જાય અને ગાતો જાય.

‘મારો લોટો નથી ખોટો,

ખેલ પાડે છે એ મોટો,

ટકોરાની તાળી ઝીલે,

સુખ શાંતિનો તાજ ખીલે.’

પત્નીને નવાઈ લાગી. એને થયું કે નક્કી આદમીનું ફટકી ગયું લાગે છે, એની ડગરી ચસકી ગઈ છે. આમ ને આમ ચાલશે તો શેરીમાં ફજેતી થશે.

પત્ની કહે : ‘તમારો લોટો ખોટો નથી એ સાચું, પણ એમાં વિશેષતા શું છે એ કહેશો વારુ?’

મનજી કહે : ‘ચાલ ઘરમાં આવ.’

પત્ની કહે : ‘ચાલો.’

પતિ-પત્ની ઘરમાં ગયાં. એક થાળ લીધો. એ થાળની ઉપર લોટો રાખીને મનજીએ લોટાની નીચે ત્રણ ટકોરા માર્યા અને કહ્યું, ‘લોટા રે લોટા, મોહનથાળ આપ.’ આમ કહેતાં જ થાળ મોહનથાળથી ભરાઈ ગયો.

પછી તો બત્રીસ ભાતનાં ભોજન પણ લોટાએ આપ્યાં. ત્રણ ટકોરા નીચે મારી લોટો ઊંધો વાળો એટલે મનપસંદ વસ્તુ મળી જાય અને વસ્તુ ના જોઈતી હોય ત્યારે ઉપરના ભાગે હથેળી પછાડવાથી વસ્તુ પડતી જ બંધ થઈ જાય.

પત્ની ખુશ.

મનજી ખુશ.

જોતજોતામાં મનજીના ઘરમાં જાહોજલાલી દેખાવા લાગી. નાના સરખાં જર્જરિત ઘરની જગ્યાએ મહેલ જેવું મકાન બની ગયું. લોકો જોતા રહી ગયા.

મનજી તો દયાળુ હતો, રોજ સવારે તે ગરીબોને કપડાંનું દાન કરતો, મીઠાઈ વહેંચતો, નાનાં બાળકોને કપડાં આપીને ખુશ થતો.

મનજીની પડોશમાં મનુ કુંભાર રહેતો હતો, તે ઈર્ષાળુ અને ખંધો હતો, તેને રાતોરાત મનજીના બદલાયેલા દીદારથી ઈર્ષા થવા લાગી.

એકવાર એણે ગુપચુપ રીતે મનજીના ઓરડામાં જોયું. મનજી લોટાને ત્રણ ટકોરા મારીને આ બધી વસ્તુ મેળવતો હતો.

મનુને થયું : મારું બેટું, આ લોટાની જ કમાલ છે. આ લોટો ચોરી લેવો જોઈએ.

એક દિવસ મનજી બજારમાં ગયો હતો અને તેની પત્ની રસોડામાં બેઠી હતી, ત્યાં મનુ પાછલા બારણેથી ઘરમાં પેઠો, લોટો ચોરીને ઝટપટ તેના ઘરમાં આવી ગયો.

મનુની પત્ની બોલી ઊઠી : જુઓ, તમારા બાપદાદાના સમયની ઈંટો ઘરની બહાર પડી છે. તમે ઝટપટ રેતી માંગો, સિમેન્ટ માંગો એટલે બંગલો બની જાય.

મનુ કહે : ‘સારું, પણ આ પ્રથમ પ્રયોગ છે, એટલે ઘરમાં ચાલ. કોઈને ખબર પડવી ના જોઈએ.’

આ દરમિયાન મનજી ઘરે આવ્યો. એક ગરીબ માણસના દીકરાના લગ્ન માટે ‚રૂપિયાની જરૂર  હતી. લોટો લેવા માટે પેટી બોલી. લોટો મળે નહિ. લોટો તો મનુ ચોરી ગયો હતો. હવે શું કરવું? ફાળ પડી….

આખું ઘર ફેંદી નાખ્યું. લોટો ક્યાં ગયો? હવે આ તરફ મનુ લોટો લઈને બેઠો હતો. બાજુમાં પત્ની બેઠી. લોટાની વચ્ચે ત્રણ ટકોરા મારી, ‘લોટા, નદીની રેતી આપ.’ એમ કહ્યું તો ત્યાં રેતીના ઢગલા થવા લાગ્યા.

હવે ઉપાધિ ત્યાં આવી કે આ રેતી બંધ કરવાનો કોઈ ઉપાય ન હતો. રેતી નીકળતી જ ગઈ, નીકળતી જ ગઈ.

રેતીનો ઢગ પગ સુધી આવ્યો, બંને પતિ-પત્નીએ આ લોટો ઊંધો ચત્તો કર્યો પણ રેતી તો નીકળતી જ ગઈ. છેવટે છાતી સુધી રેતી આવી. મનુથી બૂમ પડાઈ ગઈ. બૂમ પાડવામાં તેની પત્ની પણ જોડાઈ. બૂમાબૂમ સાંભળીને મનજી અને તેની પત્ની દોડતા આવ્યાં, જોયું તો તેમનો લોટો મનુના હાથમાં હતો. આખી વાત સમજમાં આવી ગઈ. તરત જ મનજી દોડ્યો. તેણે મનુના હાથમાંથી લોટો આંચકી લીધો અને કહ્યું : ‘આ લોટો તો મારો છે, તું ક્યાંથી લાવ્યો?’

મનુ રડી પડ્યો : ‘અરે, ભાઈ હું પણ કબૂલ કરું છું કે, આ લોટો તમારો છે, પણ હવે મહેરબાની કરીને આ રેતી બંધ કરો, નહિતર અમે બંને દટાઈ જઈશું.’

મનજીએ તરત જ લોટાના મુખ આડી હથેળી પછાડી દીધી. બસ, થયો ચમત્કાર અને રેતી બંધ થઈ ગઈ.

મનજી એ લોટો લઈને ઘરે આવી ગયો. મનુ તે દિવસથી સુધરી ગયો.

મને ગમતી આ વાર્તા માણો આજે હાસ્યનો ઉત્સવ માણીએ. . .

અકબરી લોટો – અન્નપૂર્ણાનંદ વર્મા, અનુ. જિજ્ઞેશ અધ્યારૂ

……………………………………………………..

છેલ્લે બાળકાવ્ય

’મંકોડાની માસી, નહાવા ચાલી કાશી

કેડે મોટો લોટો, હાથમાં છે સોટો.

અડધે રસ્તે મળ્યો મોર, માસી જાણે હશે ચોર

દડબડ દડબડ દોડ્યાં, દોરી-લોટો ખોયાં !!’

-પ્રજ્ઞા વ્યાસ 

 

 

(545) વૃધ્ધાશ્રમના પંખા …….. એક બોધ કથા

 એક નેટ મિત્રના ઈ-મેલમાં એક નાની અંગ્રેજી વાર્તા વાંચવામાં આવી . આ વાર્તા અસરકારક જણાતાં એનો અંગ્રેજીમાં ભાવાનુવાદ કરીને વાચકોને વાંચવા અને વિચારવા માટે  આજની પોસ્ટમાં રજુ કરી છે . ક્યાંક વાંચેલું યાદ આવે છે :

  જિંદગીની આ સ્થિતિ સૌથી કરુણ છે : વડીલો વિનાનું ઘર અને ઘર વિનાના વડીલો .  

એ જ મતલબનું એક બીજું અવતરણ છે કે

માતા-પિતાને બે વખત આંખમાં આંસું આવે છે ,  જ્યારે દીકરી ઘર છોડે ત્યારે અને જ્યારે દીકરો તરછોડે ત્યારે .”  

આ ટૂંકી પણ હૃદયસ્પર્શી બોધ કથામાં પોતાના ઘર વિનાની અને દિકરાથી તરછોડાયેલી સમાજની અનેક માતાઓમાં ની એક માતાની  કરુણ કથની છે .

આશા છે આ બોધકથા આપને ગમશે.

–વિનોદ પટેલ 

===================================================

વૃધ્ધાશ્રમના પંખા …….. એક બોધ કથા 
એક ભાઈ એમના પિતાના અવસાન બાદ એમની પત્નીની ઈચ્છાને માન આપી અને માતાની ઈચ્છાને અવગણીને માતાને શહેરના એક દુરના વૃધ્ધાશ્રમમાં મૂકી આવ્યા .
જો કે કોઈ કોઈવાર આ ભાઈ વૃધ્ધાશ્રમની મુલાકાત લેતા અને માતાને મળતા હતા ખરા !
એક દિવસ વૃધ્ધાશ્રમમાંથી એનાં સંચાલિકા બેનનો ફોન આ ભાઈ ઉપર આવ્યો કે તમારી માતાની તબિયત બહુ ખરાબ થઇ ગઈ છે . જલ્દી અહીં આવી માતાને મળી જાઓ .
દીકરો એકલો માતાને મળવા વૃદ્ધાશ્રમમાં આવ્યો અને એણે જોયું કે માતા જીવનના છેલ્લા શ્વાસ લઇ રહ્યાં છે .ક્યારે મોત આવે એ કહેવાય નહિ એવી સ્થિતિમાં છે .  
દીકરાએ માની પથારી નજીક વાંકા વળી પૂછ્યું :
“બોલ મા, તારી છેલ્લી ઈચ્છા શું છે ? તારા ગયા પછી તારી છેલ્લી ઈચ્છા હું જરૂર પૂરી કરીશ .” 
ઘડપણને લઈને જેનું શરીર લથડી ગયું છે એવી અશક્ત માતા ધીમા અવાજમાં દીકરાને કહે છે : 
“ બીજું તો કઈ નહી દીકરા, મારી આ રૂમમાં કે આખા વૃદ્ધાશ્રમમાં ગરમીમાં હવા માટે એક પણ પંખો નથી તો તું એ નંખાવી આપજે .”
આ સાંભળી દીકરાને આશ્ચર્ય થયું.એણે મા ને આશ્ચર્ય સાથે કહ્યું :
”આ બધો વખત તું અહી હતી અને હું તને મળવા આવતો હતો ત્યારે કોઈ વખતે તેં પંખાની ફરિયાદ કરી ન હતી અને હવે તારા જીવનની છેલ્લી ઘડીઓ બાકી છે અને તું કાયમ માટે વિદાય લઇ રહી છે ત્યારે આ વાત મને આજે જ કેમ કરે છે? “
માએ ધીમા સાદે જે જવાબ આપ્યો એમાં એના હૃદયમાં ઘણા વખતથી ઘૂંટાઈ રહેલું દર્દ બોલતું હતું .
મા એ કહ્યું :
” મેં તો ઉનાળાની ગરમીમાં આજ સુધી જેમ તેમ કરીને પંખા વિના ચલાવી લીધું પરંતુ હવે હું જાઉં છું ત્યારે તને અહીં પંખા નંખાવવા એટલા માટે કહું છે કે ભવિષ્યમાં જ્યારે તને તારાં સતાનો આ વૃધ્ધાશ્રમમાં મોકલશે ત્યારે મને બીક છે કે પંખા વિના એ વખતે તારાથી ગરમી સહન નહીં થઇ શકે !”
 અંગ્રેજી ઉપરથી ભાવાનુવાદ — વિનોદ પટેલ
=================================================
 

Gandhi-gujrati language

( 505 ) સ્વામી વિવેકાનંદ અને રામકૃષ્ણ પરમહંસ વચ્ચેનો એક રસસ્પદ અને પ્રેરક સંવાદ

 

યુગ પુરુષ સ્વામી વિવેકાનંદ એમના ગુરુ રામકૃષ્ણ પરમહંસના પાવન પગલે ચાલીને એમની ટૂંકી જિંદગીમાં ખુબ વિશાળ ધાર્મિક અને સામાજિક કાર્ય કરી બતાવી વિશ્વભરમાં એમનું નામ કરી ગયા છે . 

વિનોદ વિહારના વાચક અને મારા મિત્ર શ્રી યોગેશભાઈએ ઈ-મેલમાં અંગ્રેજીમાં આ ગુરુ -શિષ્ય વચ્ચેનો સંવાદ મને મોકલ્યો હતો એ વાંચતા જ મારા મન અને દીલ ને ખુબ સ્પર્શી ગયો.આ બન્ને દિવ્ય મહા પુરુષો વચ્ચેની પ્રશ્નોત્તરી જેટલી રસસ્પદ છે એટલી જ પ્રેરક છે. 

અંગ્રેજી ના જાણતા વાચકો પણ આ સુંદર પ્રશ્નોત્તરી ( Q & A )ને ગુજરાતી ભાષામાં વાંચી શકે એ હેતુથી એનો ગુજરાતીમાં અનુવાદ કરીને આજની પોસ્ટમાં પ્રસ્તુત કરતાં ખુબ આનંદ થાય છે .મૂળ અંગ્રેજી પાઠ પણ ગુજરાતી અનુવાદની નીચે મેં મુક્યો છે જેથી સૌને સમજવામાં સરળતા રહે . 

રામકૃષ્ણ પરમહંસએ એમના પરમ શિષ્ય સ્વામીવિવેકાનંદના મુઝવતા પ્રશ્નોનું ખુબીથી નિરાકરણ કર્યું છે.આ જવાબો આપણને એમના ઊંડા જ્ઞાનની પ્રતીતિ કરાવે છે .તેઓ એક સીધા સાદા અશિક્ષિત વ્યક્તિ હતા પરંતુ એમના શુશીક્ષિત શિષ્યના પ્રશ્નોના તેઓએ આપેલા જવાબો કોઈ મોટા વિદ્વાન ફીલસુફની યાદ અપાવે એવા જ્ઞાનપ્રચુર છે એની આ પ્રશ્નોત્તરી વાંચ્યા પછી તમને જરૂર અનુભૂતિ થશે . 

રામકૃષ્ણ પરમહંસે  એમના શિષ્ય સ્વામી વિવેકાનંદને એમના પ્રશ્નોના જવાબમાં જે ઉપદેશ આપ્યો છે એ આપણને બધાને પણ એટલો જ લાગુ પડે એવો છે અને સૌ એ ગાંઠે બાંધવા જેવો પ્રેરણાદાયી છે . 

વિનોદ પટેલ   

====================================

સ્વામી વિવેકાનંદની રામ કૃષ્ણ પરમહંસ સાથેની

રસસ્પદ પ્રશ્નોત્તરી ( Q & A )

———————————————————————–

Vivekanand -Ram Krishna

સ્વામી વિવેકાનંદ – મને ફાજલ સમય બિલકુલ મળતો નથી . મારું જીવન ભાગ દોડ વાળું ખુબ જ વ્યસ્ત રહે છે .

 

રામ કૃષ્ણ પરમહંસ –  તારૂ દૈનિક કામકાજ તને વ્યસ્ત રાખે છે .પરંતુ  તારી  ક્રિયાઓ બાદ  જે ફળ તને મળશે એ તારા કામના કંટાળામાંથી તને મુક્ત કરશે . 

 

સ્વામી વિવેકાનંદ – ગુરુજી, આજકાલ મારું જીવન ન સમજાય એવું આંટીઘૂંટીવાળું બની ગયું હોય એમ મને કેમ લાગ્યા કરે છે ?

 

રામ કૃષ્ણ પરમહંસ – વત્સ, જીવનનું પૃથ્થકરણ કરવાનું છોડી દે. એમ કરવાથી ગુંચવાણો પેદા થતી હોય છે .તું તો માત્ર જીવન  જીવવાનું શરુ કરી દે.  

 

સ્વામી વિવેકાનંદ –  તો પછી આપણને સતત એક જાતનું અસુખ-દુખ કેમ વર્તાય છે ?

 

રામ કૃષ્ણ પરમહંસ – કેમ કે ચિંતાઓ  કરવાની તને ટેવ પડી ગઈ છે .તને જીવનમાં કોઈ સુખ જણાતું નથી એનું કારણ એ જ છે .

સ્વામી વિવેકાનંદ- આ જગતમાં હમ્મેશાં સારા  અને ભલા માણસોને જ શા માટે સહન કરવું પડે  છે ?

 

રામકૃષ્ણ પરમહંસ – હીરાને- મણીને બરાબર ચમકાવવો હોય તો એને બરાબર ઘસવો પડે છે . અગ્નિમાં બરાબર તપાવ્યા વિના સોનું શુદ્ધ બની શકતું નથી .એવી જ રીતે સારા માણસો જીવનની વિપદાઓ -મુશ્કેલીઓમાંથી પસાર થતા હોવા છતાં એમનામાં કોઈ પણ જાતની કડવાશ પેદા નથી પણ ઉલટું એમનું જીવન બહેતર બન્યું છે એવો અનુભવ કરે છે .

 

સ્વામી વિવેકાનંદ- તો ગુરુજી તમે એમ કહેવા માગો છો કે આવો અનુભવ મેળવવો ઉપયોગી હોય છે ?

 

રામ કૃષ્ણ પરમહંસ- હા જરૂરી છે ,દરેક દ્રષ્ટીએ જોવા જઈએ તો જીવનનો અનુભવ એ એક કડક શિક્ષક જેવો હોય છે.આ શિક્ષક શિષ્યને કોઈ પાઠ ભણાવે એ પહેલાં એની બરાબર કસોટી કરી લેતો હોય છે.

 

સ્વામી વિવેકાનંદ – ગુરુજી,  જીવનમાં એટલા બધા કોયડાઓ વચ્ચે ઘેરાયો છું કે મને ખબર જ નથી પડતી કે હું કઈ દિશા તરફ જઈ રહ્યો છું ?

રામકૃષ્ણ પરમહંસ –  વત્સ, એમ તું બહાર જ જોયા કરીશ તો તું કઈ તરફ જાય છે એની ખબર નહિ પડે.  તારી ભીતરમાં દ્રષ્ટિ કર. તારી દૈહિક આંખોથી તો તું  બાહ્ય  દ્રશ્યો જોઈ શકીશ પણ તારું હૃદય- તારી આત્મિક આંખો-  જ તને સાચો માર્ગ બતાવશે .

સ્વામી વિવેકાનંદ – ગુરુજી મને એ કહો કે સાચી દિશામાં પ્રયાણ કરવું એ વધુ દુખ આપે છે ( ડંખે છે ) કે જીવનમાં નિષ્ફળ થવું એ વધુ દુખ આપે છે ?

 

રામ કૃષ્ણ પરમહંસ  – વત્સ,  તારી સફળતાનો માપદંડ બીજા લોકો નક્કી કરે  એને આધીન છે પરંતુ એક સંતોષ જ એક એવી ચીજ છે જેનું માપ તો તું પોતે જ નક્કી કરી શકે. 

 

સ્વામી વિવેકાનંદ – ગુરુજી, જીવનના કઠીન સમયમાં પણ નવું નવું સત્કર્મ કરવાનો ઉત્સાહ કેવી રીતે ટકાવી રાખવો એ મને કહેશો ?

 

રામ કૃષ્ણ પરમહંસ  –  વત્સ ,  તું આજે ક્યાં સુધી આવી પહોંચ્યો છે એની તરફ હંમેશાં નજર રાખ નહિ કે તારે ક્યાં સુધી જવાનું છે એની તરફ. જીવનમાં તને જે કંઇક સારું પ્રાપ્ત થયું છે એ તને ભગવાન કૃપાએ મળ્યું છે એમ માની એનો પાડ માન અને જે કઈ ખૂટે છે અને મેળવવાની ઇચ્છા છે એની ચિંતા છોડ.

સ્વામી વિવેકાનંદ- માણસો વિષેની એવી કઈ વાત છે કે જેનું તમને આશ્ચર્ય થતું હોય .

રામકૃષ્ણ પરમહંસ – માણસોને જ્યારે કોઈ પણ જાતનું દુખ સહન કરવાનું આવે ત્યારે પ્રશ્ન  કરે છે “ આવું મને જ કેમ ?” પરંતુ જ્યારે તેઓ જીવનમાં પ્રગતી કરીને સમૃદ્ધ બને છે  ત્યારે કદી એવો પ્રશ્ન કરતા નથી કે ” આવું મને જ કેમ ? “આ જ વાતનું મને મોટું આશ્ચર્ય છે .

સ્વામી વિવેકાનંદ :  હું મારી આ જિંદગીમાં કેવી રીતે મહત્તમ ફળની પ્રાપ્તિ કરી શકું ?

 

રામ કૃષ્ણ પરમહંસ –  જે પસાર થઇ ગયો એ ભૂતકાળ વિષેની  ચિંતા કે શોક છોડી દે . તારી પાસે હાલ જે છે એ વર્તમાન કાળનો મનમાં વિશ્વાસ રાખી સામનો કરી તારું કાર્ય કર્યે જા .  જે હજુ આવવાનો છે એ ભવિષ્યકાળ માટે મનમાં કોઈ પણ જાતની ચિંતા રાખ્યા સિવાય તારી જાતને એ માટે તૈયાર કર.

 

સ્વામી વિવેકાનંદ : ગુરુજી ,હવે આ મારો આ છેલ્લો પ્રશ્ન છે . મને કોઈ કોઈ વાર એમ લાગ્યા કરે છે કે મારી પ્રાર્થનાઓનો  મને કોઈ જવાબ મળતો નથી ,એવું કેમ હશે ?

 

રામકૃષ્ણ પરમહંસ- વત્સ, તું આ વાત જાણી  લે કે એવી કોઈ પ્રાર્થના નથી કે જેનો જવાબ ના હોય.મનમાં શ્રધ્ધા -વિશ્વાસ રાખીને તારા ભયને ખંખેરી નાખ. આ જીવન  અગમ અને અગોચર છે એનો તારે તાગ મેળવવાનો છે.જીવન કઈ એવો મોટો કોયડો નથી કે જેને ઉકેલી ના શકાય. .મારા આ કથન ઉપર વિશ્વાસ રાખ કે જો તને સાચી રીતે જીવતાં આવડતું હોય તો જિંદગી કુદરતની બક્ષેલી એક અદભુત ભેટ છે .

 

મૂળ અંગ્રેજી ઉપરથી અનુવાદ –  વિનોદ પટેલ

 

————————————————

A rare conversation between

Ramkrishna Paramahansa and  Swami Vivekanand

 

Swami Vivekanand-

I can’t find free time .Life has become hectic .

Ramkrishna Paramahans-

Activity gets you busy .But productivity gets you free.

Swami Vivekanand-

Why has life become complicated now?

Ramkrishna Paramahansa

Stop analyzing life.. It makes it complicated. Just live it.

Swami Vivekanand-

Why are we then constantly unhappy?

Ramkrishna Paramahansa-

Worrying has become yourhabit. That’s why you are not happy.

Swami Vivekanand-

Why do good people always suffer?

Ramkrishna Paramahansa-

Diamond cannot be polished without friction.Gold cannot be purified without fire .Good people go through trials ,don’t suffer.With that experience their life becomes better, not bitter.

Swami Vivekanand-

You mean to say such experience is useful?

Ramkrishna Paramahansa-

 Yes ,yes, .In every term.Experience is a hard teather .He gives the first and lesson afterwards.

Swami Vivekanand-

Because of so many problems, we don’t know where we are heading

Ramkrishna Paramahansa-

If you look outside you will not know where you are heading. Look inside. Eyes provide sight. Heart provides the way.

Swami Vivekanand-

Does failure hurt more than moving in the right direction?

Ramkrishna Paramahansa-

 Success is a measure as decided by others. Satisfaction is a measure as decided by you.

Swami Vivekanand-

In tough times, how do you stay motivated?

Ramkrishna Paramahansa-

 Always look at how far you have come rather than how far you have to go. Always countyour blessing, not what you are missing.

Swami Vivekanand-

What surprises you about people?

Ramkrishna Paramahansa-

 When they suffer they ask, “why me?” When they prosper, they never ask “Why me?”

Swami Vivekanand-

How can I get the best out of life?

Ramkrishna Paramahansa-

 Face your past without regret. Handle your present with confidence. Prepare for the future without fear.

Swami Vivekanand-

One last question. Sometimes I feel my prayers are not answered.

Ramkrishna Paramahansa-

 There are no unanswered prayers.  Keep the faith and drop the fear.  Life is a mystery to solve, not a problem to resolve. Trust me. Life is wonderful if you know how to live.

=============================== 

Take each day as it comes, and 

live each day to the fullest.

 

Thanks -Mr. Yogesh Kanakia