વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Category Archives: પ્રજ્ઞા વ્યાસ

1317 – પ્રાચીન ભારતીય પરંપરા દ્વારા મળેલી એક અમૂલ્ય ભેટ ….યોગ

ॐ संगच्छध्वं संवदध्वं सं वो मनांसि जानताम् । देवा भागं यथा पूर्वे सज्जानाना उपासते । 

                                                         

આપણે એક સાથે ચાલીએ; એક સાથે બોલીએ; આપણું મન એક બને.‘યોગ એ પ્રાચીન ભારતીય પરંપરા દ્વારા મળેલી એક અમૂલ્ય ભેટ છે. તેમાં મન અને શરીર; વિચાર અને ક્રિયા; સંયમ અને પરિપૂર્ણતા વચ્ચે રહેલી એકતા છે; જે મનુષ્ય અને પ્રકૃતિ મધ્યોની સંવાદિતાનું મૂળરૂપ છે, એ આરોગ્ય અને કલ્યાણનો સમગ્ર દૃષ્ટિકોણ છે. યોગ એ કસરત નહીં પરંતુ આપણામાં, વિશ્વમાં તથા પ્રકૃતિમાં રહેલી એકાત્મતાની શોધ છે. આપણી જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરી તથા ચેતના જાગૃત કરીને તે આપણને આબોહવાનાં પરિવર્તનોનો સામનો કરવામાં મદદ કરી શકે છે. ચાલો, આપણે એક આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ અપનાવવા તરફ કાર્ય કરીએ.”                                                                                 

યોગ મૂળભૂત રીતે એક આધ્યાત્મિક શાખા છે. જે એક અત્યંત સૂક્ષ્મ વિજ્ઞાન પર આધારિત છે. તેનો મુખ્ય હેતુ શરીર અને મન વચ્ચે સમન્વય લાવવાનો છે. તે સ્વસ્થ જીવન જીવવા માટેની એક કલા તથા વિજ્ઞાન છે. યોગ શબ્દ સંસ્કૃતની મૂળ ‘યુગ ધાતુ માંથી મળે છે. જેનો અર્થ જોડવું, બાંધવું કે સંગઠિત કરવું એવો થાય છે. યોગ-શાસ્ત્રો અનુસાર યોગના અભ્યાસ દ્વારા વ્યક્તિગત ચેતનાનું સર્વવ્યાપક ચૈતન્ય સાથે સંમિલન થાય છે. આધુનિક વૈજ્ઞાનિકો અનુસાર બ્રહ્માંડમાં રહેલી દરેક વસ્તુ એક જ આકાશ પરિમાણની અભિવ્યક્તિ છે. જે વ્યક્તિ આ અસ્તિત્વના ઐક્યનો અનુભવ કરે છે, તે યોગી છે અને યોગી એ કહેવાય કે જેણે એક્યતાની સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરી લીધી છે અને તે સ્થિતિને મુક્તિ, નિર્વાણ, કેવલ્ય અથવા મોક્ષ કહે છે.        ‘

યોગ’ આાંતરિક વિજ્ઞાન પણ છે. જેમાં એવી વિભિન પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થાય છે, જેના દ્વારા મનુષ્ય શરીર અને મન વચ્ચે સામંજસ્ય/સંવાદિતા મેળવીને આત્મસાક્ષાત્કાર કરી શકે છે. યોગસાધનાનું લક્ષ્ય તમામ પ્રકારની પીડાઓ અને કષ્ટો દૂર કરવાનો છે. જેથી જીવનના દરેક સ્થળે સ્વતંત્રતાનો અનુભવ, સુખ અને સંવાદિતા પ્રાપ્ત થાય છે.                                                       

તાજેતરમાં થયેલ તબીબી અભ્યાસ જણાવે છે કે યોગ દ્વારા શારીરિક માનસિક ઘણા ફાયદા થાય છે. અને આ ફાયદા નિયમિત યોગાભ્યાસ કરનારામાં જણાયા છે.

  • આવા જ અમુક તબીબી અભ્યાસ જણાવે છે કે…

  • યોગ શારીરિક તંદુરસ્તી, સ્નાયુની મજબૂતી અને હૃદયની તંદુરસ્તી માટે ખૂબ લાભદાયી છે.

  • યોગ ડાયાબિટીસ, શ્વસનતંત્રના રોગ, લોહીનું ઊંચું-નીચું દબાણ તથા જીવનચર્યાને લગતા રોગોમાં લાભદાયી છે.

  • યોગ તનાવ, થાક, ચિંતા વગેરે ઘટાડવામાં ખૂબ મદદ કરે છે.

  • યોગ એ પ્રાચીન ભારતીય પરંપરા દ્વારા મળેલી એક અમૂલ્ય ભેટ છે. તેમાં મન અને શરીર; વિચાર અને ક્રિયા; સંયમ અને પરિપૂર્ણતા વચ્ચે રહેલી એકતા છે; જે મનુષ્ય અને પ્રકૃતિ મધ્યોની સંવાદિતાનું મૂળરૂપ છે, એ આરોગ્ય અને કલ્યાણનો સમગ્ર દૃષ્ટિકોણ છે. યોગ એ કસરત નહીં પરંતુ આપણામાં, વિશ્વમાં તથા પ્રકૃતિમાં રહેલી એકાત્મતાની શોધ છે. આપણી જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરી તથા ચેતના જાગૃત કરીને તે આપણને આબોહવાનાં પરિવર્તનોનો સામનો કરવામાં મદદ કરી શકે છે. 

    યોગ વ્યક્તિના શરીર, મન, લાગણી તથા ઉર્જાના સ્તરો પર કામ કરે છે. આથી યોગના ચાર મુખ્ય વર્ગીકરણો થયા છે : કર્મયોગ, જ્યાં આપણે શરીરનો ઉપયોગ કરીએ છીએ. જ્ઞાનયોગ, જ્યાં આપણે મન/બુદ્ધિનો ઉપયોગ કરીએ છીએ. ભક્તિયોગ, જ્યાં આપણે લાગણીનો ઉપયોગ કરીએ છીએ. ક્રિયાયોગ, જ્યાં આપણે ઉર્જાનો ઉપયોગ કરીએ છીએ. આપણે યોગની જે કોઇ પદ્ધતિ અનુસરીએ છીએ તે આમાંથી કોઇપણ એક વગીકરણમાં જ સમાવિષ્ટ થાય છે.પ્રત્યેક વ્યક્તિ આ ચાર પરિબળોનું એક અનન્ય સંયોજન હોય છે. માત્ર એક ગુરુ જ જિજ્ઞાસુ માટે આવશ્યક એવા આ ચાર માર્ગોના યોગ્ય સંયોજન/શિક્ષણની હિમાયત કરી શકે છે. યોગ પરનાં તમામ પ્રાચીન ભાષ્યોએ ગુરુના માર્ગદર્શન નીચે કામ કરવાની જરૂરિઆત પર ભાર મૂક્યો છે.

    યોગાસનોના અભ્યાસ માટે વિશેષ સૂચનો

    • અભ્યાસની શરૂઆત ઇષ્ટદેવ અથવા ગુરુદેવનું સ્મરણ કરી પ્રાર્થનાથી કરવી જોઇએ.

    • આસનોનો અભ્યાસ શ્વાસના વિશિષ્ટ ક્રમ અનુસાર વિધિમાં દર્શાવ્યા મુજબ કરવો જોઇએ.

    • ખોટી ઉતાવળ ન કરવી જોઇએ. ઉતાવળ અથવા બળજબરી કરવાથી શરીરને નુકશાન થવાથી પૂરી સંભાવના છે.

    • સામાન્ય રીતે યોગાસનોના અભ્યાસ દરમ્યાન આાંખો બંધ રાખવી જોઇએ. આાંખો બંધ હોય ત્યારે પણ વિધિમાં દર્શાવ્યા મુજબ દષ્ટિને સ્થિર કરવા પ્રયત્ન કરવો જોઇએ. કેટલાંક આસનોમાં આંખ ખૂલ્લી રાખવાની પણ સૂચના હશે, તે આસનોમાં સમતોલન જાળવવાનું હોય તેમાં જો દષ્ટિ બંધ રાખવાની સૂચના હોય તો પણ શરૂઆતમાં અભ્યાસ દરમ્યાન દષ્ટિ ખૂલ્લી રાખી શકાય, જેથી સમતોલન ગુમાવી પડી જવાનો ભય ન રહે.અભ્યાસ દરમ્યાન ચોક્કસ સમય અને નિયમિતતા જાળવવાં જોઇએ.

    • અભ્યાસ પૂરો કર્યા પછી થોડી મિનિટ સુધી શવાસનમાં શિથિલીકરણ કરીને આરામ કરવો જોઇએ એનાથી થાક દૂર થાય છે.અભ્યાસ શાંતિપાઠ કરીને પૂર્ણ કરવો જોઇએ.

    યોગ વિષયક પારિભાષિક શબ્દો

    યોગનો અભ્યાસ કરતાં પૂર્વે કેટલાક પરિભાષિક શબ્દો સમજવા જોઇએ. એવા શબ્દો અને તેમનાં અર્થો નીચે દર્શાવ્યા મુજબ છે.

    • પૂરક : વાતાવરણમાંથી વાયુ ફેફસામાં ભરવાની ક્રિયા (શ્વાસ)

    • રેચક : ફેફસાંમાં ભરેલો વાયુ બહાર કાઢવાની ક્રિયા (ઉચ્છવાસ)

    • કુંભક: શ્વાસોચ્છવાસની ગતિને અટકાવી વાયુ રોકવાની ક્રિયા

    • આંતરકુંભક: પૂરકને અંતે ફેફસાંમાં વાયુને રોકી રાખવાની ક્રિયા.

    • બાહ્યકુંભક : રેચકને અંતે વાયુને બહાર રોકી રાખવાની ક્રિયા.

    • પ્રણવ મુદ્રા : કુંભક કરવા માટે જમણા હાથની પ્રથમ બે આંગળીઓને હથેળી તરફ વાળીને જમણા અંગૂઠાથી જમણું નાસાપુટ બંધ કરવાથી બનતી મુદ્રાને ‘પ્રણવ અથવા ઓમકાર મુદ્રા’ કહેવામાં આવે છે.

    • સંસ્કૃતમાં અંગૂઠાને અંગુષ્ઠ પ્રથમ આાંગળીને ‘તર્જની’, બીજી આંગળીને ‘મધ્યમા’ , ત્રીજી આાંગળીને ‘અનામિકા’ અને ચોથી આાંગળીને ‘કનિષ્ઠકા કહેવામાં આવે છે. જ્ઞાનમુદ્રા : હાથની તર્જનીનું અને અંગૂઠાનું ટેરવું પરસ્પર અડકાડીને બાકીની આંગળીઓ સીધી રાખવાથી જ્ઞાનમુદ્ર બને છે. આ જ્ઞાનમુદ્રા જમણા હાથ વડે કે બનને હાથ વડે પણ થઇ શકે છે.

  • આસન-પ્રાણાયામના અભ્યાસ દરમ્યાન વસ્ત્રો પહોળાં, ઢીલાં અને ઓછાં પહેરવા જોઇએ, જેથી મુક્ત રીતે હલનચલન થઇ શકે.અભ્યાસ દરમ્યાન પસીનો થાય તો સ્વચ્છ વસ્ત્ર અથવા રૂમાલથી લૂછી નાખવો જોઇએ.અભ્યાસ પૂરો કર્યા પછી લગભગ ૨૦-૩૦ મિનીટ પછી, સહેજ હુંફાળા પાણીથી સ્નાન કરવું જોઇએ.   

  • સૌજન્ય વિકાસપીડિયા

સૌજન્ય …સુશ્રી પ્રજ્ઞાબેન વ્યાસ ,”નીરવ રવે ”માંથી સાભાર
https://niravrave.wordpress.com/2019/06/21/

 

1311 – કવિયત્રી યામિની વ્યાસ રચિત કાવ્ય/ગઝલ …”રોટલીના લોટમાં”…..રસાસ્વાદ …. ઇલિયાસ શેખ

કવિયત્રી યામિની વ્યાસ ગુજરાતી બ્લોગ વિશ્વનાં જાણીતાં બ્લોગર ,ભાવક અને નીરવ રવે બ્લોગનાં સંપાદક મારાં પરમ વિદુષી મિત્ર સુ.શ્રી પ્રજ્ઞા જુ. વ્યાસનાં દીકરી છે.

પ્રજ્ઞાબેન તરફથી મને ઈ-મેલમાં પ્રાપ્ત યામિનીબેનનું ગુજરાતી કાવ્ય, ”રોટલીના લોટમાં” એનો આસ્વાદ અને વિડીયો મને ખુબ ગમી ગયાં.આ ત્રણ સાહિત્ય પ્રિય પ્રતિભાઓના આભાર સાથે  આજની પોસ્ટમાં  એને નીચે પ્રસ્તુત છે.

આશા છે આપને એ ગમશે.આપનો પ્રતીસાત જરૂર જણાવશો.

વિનોદ પટેલ

કવિયત્રી યામિની વ્યાસનો પરિચય ..

ફોટો સૌજન્ય .. ફેસબુક 

અગાઉ વિનોદ વિહારની તારીખ 2015/09/08 ની પોસ્ટમાં ..

કવિયત્રી યામિની ગૌરાંગ વ્યાસ….. એમનાં કાવ્યો, ગઝલો … વિ. સાથેનો પરિચય

અહીં ક્લિક કરીને વાંચો.

 ફેસબુક  પર યામિની બેનની  સાહિત્ય પ્રવૃતિઓની ફોટાઓ સાથેની ઝલક 

કાવ્ય ..’રોટલીના લોટમાં’… યામિની વ્યાસ

પ્રીત પરખાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં
જાત ભભરાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં

જો, જરા વર્તન નરમ રાખે તો તું ખીલી શકે
વાત સમજાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં

આવશે હમણાં અને ‘એ’ પૂછશે કે “કેમ છે?”
યાદ મમળાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં

એક નાની વાતમાં તો કેટલું બોલ્યા હતા !
આંખ છલકાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં

લોટ, પાણી, મોણ, ‘મા’નું વ્હાલ…આ છે રેસિપી,
રીત બતલાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં

ભૂખ બહુ લાગી હશે ! વરસાદ પણ છે કેટલો !
હૂંફ સરકાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં

હેડકી આવે સતત જયારે કણક બાંધું છું હું
‘રાહ’ જન્માવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં

આમ તો છે રોજનું આ કામ ‘યામિની’ છતાં
સાંજ હરખાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં

~ યામિની વ્યાસ

આસ્વાદ: કાવ્ય ..રોટલીના લોટમાં ~ઇલિયાસ શેખ

સૂરતના કવિયત્રી યામિનીબેન વ્યાસની આ ગઝલ આજે ફેસબુક પર વાંચી, તો પહેલાં તો મનમાં થયું, કોમેન્ટરૂપે “વાહ” લખીને, લાઇક કરીને આગળ વધી જઉં. પણ, મારે તો એવું છે ને કે, મન કહે એથી કાયમ ઉલ્ટું જ હું કરું.! કેમ કે, હું મનમોજી નહીં પણ દિલખુશ માણસ છું.! એટલે બહુધા હું દિલનો દોર્યો જ ચાલુ, એટલે આ ગઝલને ત્યારે મારાં lappyમાં લીંપી લીધી ‘ને હવે અત્યારે આ આસ્વાદ લખવા બેઠો છું.

યામિનીબેન વ્યાસનો મારો પ્રથમ પરિચય એટલે એ મારાં લેખક–અનુવાદક અને કટારલેખક મિત્ર પરેશ વ્યાસના સગા બેન થાય, એ નાતો, પણ યામિનીબેનનો યાદગાર પરિચય તો ગત અસ્મિતાપર્વ–18માં કાવ્યાયનની બેઠકમાં, ભરબપોરે, સાત સુંદર કવિયિત્રીઓનું સપ્તરંગી મેઘધનુષ જે ખીલ્યું હતું, એ મેઘધનુષમાંના એક રંગ લિસોટા એટલે યામિનીબેન. અસ્મિતાપર્વ-18ની કાવ્યાયનની એ બેઠક આંખોથી નિહાળવી અને કાનથી સાંભળવી ગમે એવી અન્નન્ય બેઠક હતી.!

આ ગઝલ અને આ અગાઉ પણ અનેક કાવ્યોમાં સર્જક સ્વયં જ્યારે માદા હોય, ત્યારે જે નારીભાવ સંવેદન અભિવ્યક્ત થાય છે, એવાં નારીભાવોનું પ્રકટીકરણ કદી નર સર્જક દ્વારા નથી થઇ શક્યું. કવિઓ દ્વારા નારીભાવોને વ્યક્ત કરતા અનેક ગીતો આપણને ગુજરાતી કવિતામાં મળે, પણ જે ભાવો એક સર્જક તરીકે નારી પોતે જ રજુ કરે, એ મને વધારે ઊર્મિસભર અને અધિકૃત લાગ્યા છે. કેમ કે, એક નારીના કેટલાંક સંવેદનો એના પોતીકા હોય છે. કેટલાંક ઇલાકા મા કા ઇલાકા હોય છે. આ ગઝલમાં પણ “રોટલીના લોટમાં” એવાં નવ્ય રદીફ સાથે કવિયિત્રી એના ભાવપ્રદેશને અને જીવનબોધને આઠ શેરો દ્વારા આપણી સમક્ષ ખુલ્લો મૂકી દે છે. રોટલીના લોટનું પ્રત્યેક શેરમાં અલગ-અલગ રૂપક આ ગઝલનું ઉદ્દીપક બની રહે છે. એટલે એ અર્થમાં આ ગઝલને મુસલસલ ગઝલ કહી શકાય.

જો કે, આ ગઝલમાં આઠને બદલે નવ અથવા તો આઠને બદલે સાત શેર હોત તો આ ગઝલને મુક્કમ્મલ ગઝલ પણ કહી શકાઇ હોત. ખૈર, આ તો ગઝલના છંદશાસ્ત્રનો મુદ્દો છે. પણ ઊર્મિ અને ભાવનો મુદ્દો તો શાસ્ત્રથી જુદો છે. શાસ્ત્રની સીમારેખા જ્યાં થંભે છે, ત્યાંથી જ તો ભાવનો પ્રદેશ આરંભાય છે. તો ચાલો ગઝલના એક પછી એક શેરને તપાસીએ.

પ્રીત પરખાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં
જાત ભભરાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં

મત્લાના શેરના પહેલા મિસરામાં જ નારીના ભાવોનું સર્જનાત્મક પ્રકટીકરણ જોવા મળે છે. અહીં “પરખાવી દીધી” શબ્દો મહત્વના છે. એક કુશળ કસબી તસ્બીહ ફેરવતા-ફેરવતા આપણને રોશન-નૂરના દર્શન કરાવી દે, એવી વાત અહીં સરળ શબ્દોમાં કરવામાં આવી છે. “પરખાવી દીધી” એટલે કે “જેની મને ઓલરેડી પરખ છે, એ પરખને અન્ય કોઇને બોધ કરાવવાની, પરખાવવાની અહીં વાત છે. “પારખવા” માટે સમજણ જોઈએ, પણ “પરખાવવા” માટે તો કૌશલ્ય જોઈએ. જે અહીં સફળતાપૂર્વક વ્યક્ત થયેલું જોવા મળે છે. પરખાવવાની આ બિના પણ કોઇ નાની સુની નથી. અહીં તો પ્રીત પરખાવી દીધાની વાત છે. આ સૌથી કઠીન કામ છે. કોઇને પ્રેમ કરવો એકદમ સરળ છે. પણ એને પણ પ્રેમ કરતો કરી દેવો એકદમ કઠીન છે. ત્યારે પ્રથમ મિસરામાં જ “પ્રીત પરખાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં” એમ બોલીને નાયિકા અહીં પોતાના પ્રેમસભર હાથોનો સ્પર્શ પામીને તૈયાર થઇ રહેલો રોટલીનો લોટ, નાયકને યાર અને પ્યાર બનાવી મુકે છે, એ સુપેરે રજુ થાય છે. પણ પ્રીત પરખાવવાની આ મથામણમાં નાયિકા કેટલું સહન કરે છે? એનો ક્યાસ આપણને શેરના બીજા મિસરામાં મળે છે. “જાત ભભરાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં.” અહીં લોટના પ્રતીક દ્વારા નાયિકા, પોતે રોટલીનો લોટ ગુંદવામાં કેટલી ઓતપ્રોત બની ગઇ છે, એની વાત છે. એક-એક રોટલી વણતી વખતે રોટલી ઉપર જે લોટ ભભરાવવામાં આવે છે, એ અહીં લોટ ન રહેતાં સ્વયં નાયિકા બની જાય છે. આખી જાત, આયખું, સમગ્ર અસ્તિત્વને પ્રેમની ચક્કીમાં પીસી-પીસીને લોટ બનાવી નાખીને, જ્યારે રોટલી બનાવવામાં આવે ત્યારે ખરાં અર્થમાં પ્રીતની સ્વયંને પરખ અને પ્રીતને, પ્રિયને પરખાવી શકાય છે. અહીં પ્રેમના માર્ગે જો ઓચિંતું અંધારું થાય તો હાથ સળગાવીને અજવાળું કરવાની તૈયારી રાખવી પડે એની વાત છે.

જો, જરા વર્તન નરમ રાખે તો તું ખીલી શકે
વાત સમજાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં

ગઝલના આ પ્રથમ શેરમાં કવિયિત્રી તત્વચિંતકની અદાથી વર્તનમાં પરિવર્તન લઇ આવો, તો એના લાભાલાભની વાત સરળ બાનીમાં કરે છે. સાથે-સાથે એ વાતનો સંકેત પણ આપી દે છે, કે નાયકનો મિજાજ ગરમ છે. એણે એના વાણી-વર્તનમાં સુધારો લાવવાની જરૂર છે. અહીં “તો તું ખીલી શકે” એવી શરત મૂકીને કવિયત્રી એ હકીકત સાબિત કરે છે, કે જે “ખુલી શકે” એ જ ખીલી શકે, અને ખુલી જવા માટે નરમ બનવું પહેલી શરત છે. આ વાત રોટલીના નાના-શા ગોળ પીંડાને વેલણ દ્વારા ગોળ આકાર આપીને, ખીલતા પુષ્પની ઉપમા દ્વારા કાવ્યમય રીતે કવિયિત્રી જોડી આપે છે. કાંટાઓના નસીબમાં કદી ખીલવાનું નથી લખેલું હોતું. એ જ રીતે કઠણ લોટના નસીબમાં સુરેખ ગોળ ફૂલકા રોટલી બનવાનું નથી લખેલું હોતું. એટલે પ્રેમભાવ માટે સ્વભાવ નરમ રાખવો એ પૂર્વશરત છે.

આવશે હમણાં અને ‘એ’ પૂછશે કે “કેમ છે?”
યાદ મમળાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં

ગઝલના આ બીજા શેરમાં નાયિકાનો અપેક્ષાભાવ નિરૂપાયો છે. નાયિકાના મનની મુરાદ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. પણ આગળના શેરમાં જ નાયકના ગરમ મિજાજનો નિર્દેશ કરીને કવિયિત્રી આપણને વિચારતા કરી મુકે છે કે, શું ખરેખર નાયક આવીને નાયિકાના હાલ-હવાલ અને વહાલનો હવાલો લેશે? નાયિકાના ખબર અંતર પૂછશે? આવા અરમાન અને ભૂતકાળમાં માણેલી કોઇ સુખદ યાદને મમળાવતા, નાયિકા રોટલી વણવામાં મશગુલ છે. એને હવે નાયકના વર્તનમાં પરિવર્તનની ઉમેદ છે. પણ આ ઉમેદની સાથે “યાદ મમળાવવાની” વાત કરીને કવિયિત્રી અહીં સર્જનાત્મક રહસ્ય ખડું કરે છે.

એક નાની વાતમાં તો કેટલું બોલ્યા હતા !
આંખ છલકાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં

ગઝલના આ ત્રીજા શેરમાં એ રહસ્ય છતું થાય છે. નાયક સાવ ક્ષુલ્લક વાતમાં નાયિકાને તતડાવી નાખે છે, એવાં કોઇ દુખદ પ્રસંગની યાદ, નાયિકાને લોટ બાંધતા યાદ આવી જાય છે. એટલે એ નાયકને સન્મુખ તો નહીં, પણ એકલી-એકલી ફરિયાદ કરે છે કે, તેં દિવસે સાવ નાની અમથી વાતમાં મને એ કેટલું વઢયા હતાં. એમ યાદ કરીને આંખો છલકાવી દે છે. અહીં નાયિકાનો ભીતરી ભાવ એવો છે કે, નાયકના આગમન પહેલા હું જ મને એકલી-એકલી ફરિયાદ કરીને મારાં રોષને ઓસરી જવા દઉં. નાયક જયારે આવે ત્યારે ચહુંઓર ચાહત અને મહોબ્બત જ હોય, કોઇ ગિલા-શિકવામાં આ વખતે સમયને બરબાદ નથી કરવો. એટલે લાવ હું જાતે જ આંખ છલકાવી હૈયું હળવું કરી લઉં.

લોટ, પાણી, મોણ, ‘મા’નું વ્હાલ…આ છે રેસિપી,
રીત બતલાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં

ગઝલનો આ ચોથો શેર વ્હાલની રેસિપી બતાવે છે. શતરૂપા નારીના ૧૦૦ રૂપમાંથી એક રૂપ “અન્નપૂર્ણા”નું છે. જે નારી રસોઇ બનાવે છે, એ બહેન, ભાભી, દીકરી, મા કે પત્ની – ગમે તે હોય, પણ એ જેટલો સમય રસોડામાં હોય છે – એટલો સમય તો એ “માનું વ્હાલ” હોય છે. એ મા-સ્વરૂપા હોય છે. જે રીતે લોટ-પાણી અને મોણ, ગુંદાય-ગુંદાયને એકમેકમાં ઓતપ્રોત બનીને સમાઇ જાય છે એ જ રીતે માનું વ્હાલ પણ પ્રત્યેક રોટલીમાં એકરસ, એકરૂપ બનીને સમાઇ જતું હોય છે. એને જીવનપર્યંત પછી જુદું નથી પાડી શકાતું. અહીં નાયિકા આ વખતે એવી રોટલી બનાવવાની મથામણમાં છે કે, જેવી રોટલી નાયકની મા બનાવીને નાયકને ખવડાવતી હતી. માના વ્હાલની આ રેસિપી, આજે નાયક આવે તો એને બતાવી દેવી છે, એવાં આત્મવિશ્વાસ સાથે એ રોટલી વણી રહી છે.

ભૂખ બહુ લાગી હશે ! વરસાદ પણ છે કેટલો !
હૂંફ સરકાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં

ગઝલનો આ પાંચમો શેર ચોથા શેરના અનુસંધાન રૂપે હોય એવું તરત જણાય આવે છે. સ્ત્રી જયારે કોઇને દિલથી ચાહતી હોય છે, ત્યારે એ એની મા બની જતી હોય છે. જ્યારે કોઇ સ્ત્રી તમને વાત-વાતમાં “જમી લીધું” “શું જમ્યાં?” એવાં તમારાં ભોજન વિષયક સવાલો કરે તો સમજી લેવું કે, એ સ્ત્રી તમારાં પ્રેમમાં છે. અહીં નાયિકા પણ રોટલી વણતા-વણતા, રોટલીને તાવડીમાં શેકતા-શેકતા, મમતાળુ માવડી બનીને, નાયકની ચિંતા કરે છે કે, આ બહાર ધોધમાર મેહુલો વરસે છે. આવા ઠંડા વાતાવરણમાં નાયકને કકડીને ભૂખ લાગી હશે. તો લાઉં મારાં હેતની હુંફ આ ગરમ-ગરમ રોટલીમાં ઉમેરી દઉં.! અહીં ભૂખ, ધોધમાર વરસાદ, રોટલીના લોટમાં સરકતી હુંફ જેવા પ્રતીકો શૃંગારરસનો પણ નિર્દેશ કરે છે. અહીં માત્ર હોજરીની ભૂખ ભાંગવાની વાત નથી. પણ નાયકની આવા રોમાન્ટિક માહોલમાં હાજરી સાંપડે એટલે શરીરની ભૂખ પણ ભાંગવાની વાત છે. રોટલીનું ટોનિક જાણે કે પ્લેટોનિક લવની પણ ઔષધિ અને લવની અવધિ બની જાય – એવા ભાવ સાથે નાયિકા એક-એક રોટલીમાં હુંફની ફૂંક મારતી જાય છે.!

હેડકી આવે સતત જયારે કણક બાંધું છું હું
‘રાહ’ જન્માવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં

ગઝલનો આ છઠ્ઠો શેર પ્રમાણમાં નબળો અને સમગ્ર ગઝલના ભાવનિરૂપણમાં આગંતુક હોય એવો લાગે છે. કણક એટલે જાડો, ભરભરીયો લાપસી-ભાખરીમાં વપરાય એવો લોટ. અહીં રોટલીનો લોટ બાંધતી વખતે, કણક બાંધવાની વાત અને કણક સાથે જોડાયેલી કોઇની યાદનું હેડકીના રૂપે પુનઃસ્મરણ, અને એને લઈને કોઇ દિશા સુચનની વાત. આ શેરનો સાની મિસરા તો હજી પણ ચાલી જાય એવો છે. પણ ઉલા મિસરા તો સાવ નબળો છે. “રાહ જન્માવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં” એ તો તદ્દન અતાર્કિક અને સમગ્ર ગઝલના ટેમ્પોમાં વગર ટીકીટે ચડી બેઠો હોય એવો પ્રવાસી શેર છે.!

આમ તો છે રોજનું આ કામ ‘યામિની’ છતાં
સાંજ હરખાવી દીધી મેં રોટલીના લોટમાં

ગઝલનો આ છેલ્લો મક્તાનો શેર સમગ્ર ગઝલમાં શિરમોર શેર છે. અહીં રોજ-રોજ રોટલી વણવાની ક્રિયા એના પુનરાવર્તનથી પણ નાયિકાને કંટાળો નથી આપતી. અહીં પ્રત્યેક પુનરાવર્તન, પ્રેમનું એક નવ્ય આવર્તન બનીને આવે છે. જેને કારણે નાયિકાની પ્રત્યેક સાંજ હરખની હેલી બની જાય છે. રોટલીનો લોટ બાંધવાની પ્રકિયામાં એકવિધતા ભલે હોય, પણ નાયિકાના મનોજગતમાં દરેક વખતે ભાવોની વિવિધતા છે. એટલે નાયિકા નિરંતર નવ્ય ભાવ સંવેદનને રોટલી સાથે વણી જાણે છે.

નારીના હાથનો સ્પર્શ પુરુષને ચોવીસ કલાકમાં પ્રત્યક્ષ-પરોક્ષ રીતે અનેક રૂપે મળે છે. પુરુષના જીવનનું ચાલક અને સંચાલકબળ જ સ્ત્રીના આ સ્પર્શની હાજરી છે. રોટલીથી માંડીને, નારીની પ્રેમાળ હથેળીઓમાં ધોવાતાં આંતરવસ્ત્રો, તૂટી ગયેલા ગાજ-બટનને સોઇથી સાંધતી આંગળીઓ, દોરાને દાંતમાં દબાવીને રસભીનો કરતા ટેરવાં અને રોજ સંકેલાતા વસ્ત્રો – જીવનના અનેક રહસ્યોને ઉકેલી નાખતા હોય છે. આજે તો હવે ઘરમાં ઘરઘંટીથી માંડીને આટામેકર, વોશિગ-મશીનથી માંડીને સિલાઈ મશીન અને વેક્યુમક્લીનરથી માંડીને ડીશવોશર જેવા ઉપકરણો આવી ગયા છે – એટલે હવે તો રોટી-કપડાં ઔર મકાન અને બરતનમાં અને વર્તનમાં દિવસે ને દિવસે નારીનો સ્પર્શ દુર્લભ બનતો જાય છે – ત્યારે યામિનીબેન આવી સરસ ગઝલ લઈને આવે છે – એ જગતમાં પ્રેમ અને હુંફ હજી સાબૂત છે એની સાબિતી આપે છે. યામિનીબેનને અનેક-અનેક ધન્યવાદ.

આ સાથે મારાં હમઉમ્ર મિત્રોને મને કહેવાનું મન થાય કે, અઠવાડિયે એકવાર લોટ ગુંદીને વાંકીચુકી રોટલી ન બનાવો તો કાંઈ નહીં, પણ અઠવાડિયામાં એકવાર તમારી પત્નીની સાડી, ચૂડીદાર, બ્લાઉઝ, પેટીકોટ અને અન્ડર વિયર્સને તમારા પ્રેમાળ હાથે સંકેલીને કબાટમાં ગોઠવવાનો પ્રયોગ કરવા જેવો છે. એમાં આનાભારેય નુકસાન નથી. ફાયદા હી ફાયદા હૈ.!!! 

 – ઇલિયાસ શેખ

વિડીયોમાં કાવ્ય પઠન .. યામિની વ્યાસ

યામિનીબેન એક યશસ્વી કવિયત્રી અને નાટ્ય કલાકાર તો છે જ એની સાથે એક આદર્શ ગૃહિણી છે. આ વિડીયોમાં યામિનીબેનને એમના રસોડામાં  રોટલી  બનાવતાં બનાવતાં એમના કાવ્ય  ‘રોટલીના લોટમાં’ ની રજૂઆત કરતાં જોઈ શકાય છે. ગૃહિણી તરીકેની ફરજો બજાવે છે પણ મુખે તો કવિતા રમે છે !ગૃહિણી પદ અને કવિતા જાણે સાથે વણાઈ ગયાં છે !

વિડીયો સૌજન્ય … સાહિત્ય દર્શન
Published on May 10, 2019
ગુજરાતી કવિતા –
કવિયત્રી – યામિની વ્યાસ

કાવ્ય – ‘રોટલીના લોટમાં’


સૌજન્ય … સુ.શ્રી પ્રજ્ઞા વ્યાસ, નીરવ રવે બ્લોગ.

(આ.પ્રજ્ઞાબેન વ્યાસના ૭૫મા વર્ષમાં પ્રવેશ વેળાની વિનોદ વિહારની ખાસ પોસ્ટમાં એમનો પરિચય વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો.)

વિનોદ વિહારમાં આ અગાઉ પોસ્ટ થયેલ કવિયત્રી યામિની વ્યાસની પોસ્ટ કરવામાં આવેલી સાહિત્ય રચનાઓ -પરિચય સાથે અહીં ક્લિક કરીને વાંચો .

1082- મળવા જેવા માણસ ….શ્રીમતિ પ્રજ્ઞા વ્યાસ …પરિચય

ફ્રીમોન્ટ,કેલીફોર્નિયા નિવાસી મારા મિત્ર શ્રી પી.કે.દાવડાની પરિચય શ્રેણી ‘મળવા જેવા માણસ’ લેખ માળાના ૫૧મા મણકા તરીકે એમણે ગુજરાતી બ્લોગ વિશ્વમાં ખુબ જાણીતાં ‘નીરવ રવે ‘ બ્લોગનાં બ્લોગર મારાં આદરણીય સહૃદયી મિત્ર શ્રીમતી પ્રજ્ઞા વ્યાસનો સચિત્ર પરિચય કરાવ્યો છે.

શ્રી દાવડાજીના બ્લોગ “દાવડાનું આંગણું” માં તેઓએ આ પરિચય લેખ પોસ્ટ કર્યો છે.શ્રી દાવડાજી  તરફથી ઈ-મેલમાં મળેલ આ પરિચય લેખને વિનોદ વિહારમાં આજની પોસ્ટમાં વાચકો માટે પ્રસ્તુત કરતાં આનંદ થાય છે.

વિનોદ પટેલ

 

મળવા જેવા માણસ ….શ્રીમતિ પ્રજ્ઞા વ્યાસ

પરિચયકાર … શ્રી પી.કે.દાવડા  

Mr.and Mrs Pragna Ju. Vyasa

પ્રજ્ઞાબહેનનો જન્મ ૧૯૩૯ માં સુરતમાં થયો હતો. પિતા શ્રી કુમુદચંદ્ર મુંબઈની પ્રખ્યાત એંજીનીઅરીંગ કોલેજ V.J.T.I. માં મિકેનીકલ એંજીનીયરીંગનો અભ્યાસ કરી, રેલ્વેમાં નોકરી કરતા હતા. માતા ઇશ્વરીબહેન સાતમા ધોરણ સુધી ભણેલા હતા. આર્થિક રીતે આ સુખી કુટુંબમાં સંગીતમય અને ધાર્મિક વાતાવરણ હતું.                 

પ્રજ્ઞાબહેનનો પ્રાથમિક શાળાનો અભ્યાસ ફ્રીલેન્ડગંજની રેલ્વેની શાળામાં ૧૯૪૫ થી ૧૯૪૯ સુધી થયો હતો.

                                     (શાળાના સમયે)

અહીં અભ્યાસ દરમ્યાન સંગીત ને નાટ્ય પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લીધો હતો. ત્યારબાદ ભાવનગરની માજીરાજ ગર્લસ હાઈસ્કૂલમાં અભ્યાસ કરી, ૧૯૫૫ માં S.S.C. ની પરીક્ષા પસાર કરી હતી. હાઈસ્કૂલના શિક્ષણ માટે એમને ક્યારેક ટ્રેનમાં તો ક્યારેક સાઈકલ ઉપર શાળામાં જવું પડતું. રાષ્ટ્ર શાયર ઝવેરચંદ મેધાણીનાં પુત્રી પદ્મલા પ્રજ્ઞાબહેનના વર્ગમાં હતા.

બે વર્ષ માટે ભાવનગરની S.N.D.T. કોલેજમાં આર્ટસ વિભાગમાં અભ્યાસ કર્યા બાદ, ૧૯૫૭ માં લગ્ન થઈ જતાં અભ્યાસ અધુરો મૂકવો પડ્યો હતો. પ્રજ્ઞાબહેનના પતિ શ્રી પ્રફુલ્લચંદ્ર વ્યવસાયે તબીબ છે.

                                   (લગ્ન પછી)

પ્રજ્ઞાબહેને સ્વેચ્છાએ ગૃહીણીનો રોલ સ્વીકારી, એક દિકરા અને ચાર દીકરીઓની સુખાકારી અને શિક્ષણની જવાબદારી નીભાવી. પાંચે સંતાનો સારું શિક્ષણ પ્રાત્પ કરી જીવનમાં સ્થાયી થયા છે. આ સમય દરમ્યાન એમણે સામાજીક સંસ્થાઓમાં કામ કરી પોતાનો ફાળો નોંધાવ્યો. બારડોલી સાર્વજનિક મહિલા મંડળ અને જાયન્ટસ કલબ જેવી સંસ્થાઓનું પ્રમુખપદ પણ શોભાવ્યું. આસપાસના ગામોમાં જઈ સમાજ સેવાની પ્રવૃતિઓ કરી, એમણે એમની માનવીય ફરજ નીભાવી.

૧૯૯૬ માં એમની અમેરિકા સ્થિત દિકરી રોમાએ એમનું ગ્રીનકાર્ડ સ્પોન્સોર કર્યું, અને એ મંજૂર થતા પ્રજ્ઞાબહેન એમના પતિ સાથે અમેરિકા આવ્યા. હાલમાં તેઓ અમેરિકન નાગરિક છે.

૨૦૦૬ માં એમને ગુજરાતી બ્લોગ્સની જાણ થઈ અને એમણે એમાં રસ લેવાનું શરૂ કર્યુ. એમણે અનેક બ્લોગ્સમાં મૂકાયલી કૃતિો વિષે પ્રતિભાવ આપવાના શરૂ કર્યા. એમના વિદ્વતાભરેલા પ્રતિભાવો ઉપર અનેક વાંચકો અને બ્લોગ્સના સંચાલકોનું ધ્યાન દોરાયું, અને અનેક સર્જકો એમના સંપર્કમાં આવ્યા. ૨૦૦૮ માં એમણે “નીરવ રવે” નામનો પોતાનો બ્લોગ શરૂ કર્યો.

“નીરવ રવે”માં પ્રજ્ઞાબહેને પોતાના સર્જન ઉપરાંત એમના સંતાનોના સર્જન અને અન્ય મિત્રોના સર્જન મૂકવાનું શરૂ કર્યું. ગુજરાતી બ્લોગ્સમાં ઊંચું સ્થાન ધરાવતા બ્લોગ “વેબ ગુર્જરી” ના સંપાદક મંડળના એમને પ્રમુખ બનાવવામાં આવ્યા.

એમની ખાસ ખાસિયત એ રહી કે એ પ્રત્યેક વ્યક્તિના પ્રત્યેક ઈ-મેઈલનો જવાબ આપે છે, અનેક બ્લોગ્સમાં કૃતિઓ વાંચી એમાં મનનીય પ્રતિભાવ લખે છે. જે વિષય ઉપર પ્રતિભાવ લખે છે, એ વિષય ઉપરનું સાહિત્ય ઉપલબ્ધ કરાવે છે. ગુજરાતી ઉપરાંત અંગ્રેજી અને ઉર્દુ ભાષાઓ ઉપર પણ એમની સારી પકડ છે.

લેક્ષિકોનમાં પ્રજ્ઞા શબ્દના ઘણાં અર્થ આપેલા છે. પ્રજ્ઞા એટલે બુધ્ધી, મેધા, મતિ, સમજશક્તિ, એકાગ્રતા, વિશેષ જાણીકારીવાળી, પરિપક્વ બુધ્ધિવાળી, સમજણશક્તિ, ડહાપણ, અને સંવેદના. આ પ્રજ્ઞાબહેન માટે તો આ બધા અર્થ એક સાથે લાગુ પડે છે, કદાચ બધાનો સરવાળો કરી એક નવો અર્થકારક શબ્દ બનાવવો પડે. ખૂબ જ મિલનસાર અને પ્રેમાળ સ્વભાવના બહેન પ્રજ્ઞા વ્યાસે એક દાયકામાં મિત્રો અને ચાહકોનો વિશાળ વર્ગ ઊભો કરી લીધો છે.

બ્લોગ જગતની ખૂબ જ જાણીતી અને સન્માનનીય વ્યક્તિઓના અભિપ્રાયોનું સંકલન કરીને કહું તો બહેન પ્રજ્ઞા વ્યાસ એક મેઘાવી વ્યક્તિ છે. વિશાળ વાંચન એમની મૂડી છે. એમના હાસ્યમાં પણ એમનું ગાંભીર્ય છે. એમની સહાનુભુતિમાં કરૂણા છે. કોઈ પણ વીષય કેમ ન હોય, તેઓ કોણ જાણે કયા ખજાનામાંથી માહીતી ફંફોળી લાવે છે. ને તેય પાછી અત્યંત ઉંચી કક્ષાની અને સાંદર્ભીક. જાણે કે એમની પાસે કોઈ અદભુત વીકીપીડીયા ન હોય?

આટલા સંદર્ભો અને આટલા વીષયો પરની આટલી ઉંચી કોમેન્ટ્સ મેં તો બીજે ક્યાંય જોઈ નથી. પ્રજ્ઞાબેનનું ગુજરાતી, અંગ્રેજી, હિંદી, અને સંસ્કૃત ઉપર્ પ્રભુત્વ તો છે જ, પરંતુ તેઓ ઉર્દુ ભાષા અને સાહિત્યમાં પણ એટલાં જ અભ્યાસુ છે. એમના પ્રતિભાવોમાં સંસ્કૃત શ્ર્લોકો હોય તો વળી ઉર્દુની શેર-શાયરીઓ પણ હોય! શ્રેષ્ઠ ગુજરાતી બ્લૉગ-વાચકનો પુરસ્કાર કોઈને આપવો હોય તો એમનું નામ સૌથી મોખરે હોય. કેટલીકવાર તો મૂળ કૃતિ કરતાં પણ પ્રજ્ઞાબહેનની કોમેંટ વધુ રસદાયક હોય છે. કવિતાનો રસાસ્વાદ તેઓ અદભુત રીતે કરે છે,

                       

                                 (નિવૃતિનો સમય)

                 

                                       (સહ કુટુંબ)

તેઓ કહે છે, “મને ભજન ગાવાં વધુ ગમે છે; કારણ ગાતી વેળાએ એમાં રહેલ ભાવ સાથે મારું સહજ સંધાન થઈ એમાં તાદાત્મય સધાતાં ભજનના ભાવમાં ભીંજાવાનું સહજ બને છે.”

પ્રજ્ઞાબહેન માને છે કે માણસ ગરીબ હોય કે પૈસાદાર હોય, પણ આખી જીંદગી માણસ તરીકે જીવે, અને માણસાઈ સાથે જીવે એ ખૂબ અગત્યનું છે. ઈન્સાનિયત એ  જ અગત્યની બાબત છે.આજકાલની દોડધામવાળી જીંદગીમાં કોઈને બીજા માટે સમય નથી, આ પરિસ્થિતીમાં બદલાવની તાતી જરૂરત છે.

પ્રજ્ઞાબહેન કહે છે, ‘સદા સંતવાણી યાદ રાખો, વર્તમાનમાં રહો, સ્નેહ રાખો , કટુ  વિચાર- વચન ત્યાગો, ગુણદર્શન કરો અને સદા માનો આપને તો નિમિત્ત માત્ર !’

-પી. કે. દાવડા

(ફ્રીમોન્ટ, કેલિફોર્નિયા, ૨૦ જુલાઈ, ૨૦૧૭)

====================

સુ.શ્રી પ્રજ્ઞાબેન વ્યાસના ૭૫માં જન્મ દિવસે અગાઉ વિનોદ વિહારમાં પ્રસિધ્ધ અભિનંદન / પરિચય લેખ

નીચેની લીંક પર ક્લિક કરીને વાંચો.

(330) સહૃદયી સાહિત્ય મિત્ર સુ.શ્રી પ્રજ્ઞાબેન વ્યાસના ૭૫ મા વર્ષમાં પ્રવેશ
વેળાએ અભિનંદન / એમનો પરિચય

( 780 ) ‘બેટી બચાઓ….’ અભિયાન….એક દીકરીની વેદના ….કાવ્ય રચના ..સુશ્રી યામિની વ્યાસ

મિત્રો ,

આ અગાઉની પોસ્ટ નંબર 779 માં કવયિત્રી યામિની ગૌરાંગ વ્યાસનાં કાવ્યો, ગઝલો સાથે એમનો પરિચય કરાવવામાં આવ્યો છે એ તમોએ વાંચ્યો હશે.

સમાજમાં વધી રહેલ સ્ત્રી ભ્રુણ હત્યાના કિસ્સાઓને પરિણામે  ‘બેટી બચાઓ, બેટી પઢાઓ ‘ અભિયાનનો પ્રચાર અને પ્રસાર કરવાનું ખુબ જરૂરી બન્યું છે. આધુનિક ટેકનોલોજીનો આજે વિકાસ થતાં મેડીકલ સાયન્સની નવી શોધોને પરિણામે ઘણી સ્ત્રીઓ મરજીથી કે કૌટુંબિક દબાણો હેઠળ આવી જઈને ભ્રુણ હત્યાનો શિકાર બનતી હોય છે.

સમાજમાં આવી જ સ્થિતિ જો ચાલુ રહેશે તો એક દિવસ એવો આવશે જ્યારે ૨૫ થી ૩૦ ટકા યુવાનો દીકરીઓની અછતને લીધે કુંવારા રહી જશે અને એના લીધે બળાત્કાર, એઈડ્ઝ જેવાં અનેક દુષણોનો સમાજને સામનો કરવો પડશે.ઘરમાં દીકરી કરતાં દીકરો હોય એ સારું એવી ખોટી માન્યતા ભ્રુણ હત્યાના વધતા જતા બનાવો માટેનું મુખ્ય કારણ છે.જ્યાં સુધી દીકરી પણ દીકરા સમોવડી છે એવી સમાજમાં જન જાગૃતિ નહી આવે ત્યાં સુધી આજની ભ્રુણ હત્યાની ક્રૂર બદી પુરેપુરી દુર નહી થઇ શકે.

સુપર સ્ટાર અમિતાભ બચ્ચન –બીગ બી – એ એમના બ્લોગમાં દીકરીઓ વિષે બહુ સુંદર વાત લખી છે કે –

“દીકરીઓ ટેન્શન નથી આપતી, બલકે આજની દુનિયામાં એક દીકરી દસ દીકરાના બરાબર હોય છે. દીકરીઓ ખાસ હોય છે, કારણ કે તે અણમોલ હોય છે. તમે તમારી દીકરીને હંમેશાં દીકરો-બેટા કહીને બોલાવી શકો છો, પણ ક્યારેય દીકરાને બેટી કે દીકરી કહી શકતા નથી. એ જ કારણ છે કે દીકરીઓ હંમેશાં ખાસ હોય છે.”

દીકરી એ તો પિતાના ઘરને પ્રકાશિત કરતી તેજ દીવડી છે.

કોઈએ સરસ કહ્યું છે કે-

 “મોગરાની મહેંક,ગુલાબની ભવ્યતા અને પારિજાતની દિવ્યતા કોઈ ઝાકળ બિંદુમાં એકઠી થાય ત્યારે પરિવારને દીકરી પ્રાપ્ત થાય છે.”

 

bhrunhatya-2

આવી અણમોલ દીકરીઓને એમનો જન્મ થાય એ પહેલાં જ એનો ભ્રુણ હત્યાથી વિનાશ કરાય એ તો અગાઉ ભૂતકાળમાં દીકરી જન્મ્યા પછી એને દૂધ પીતી કરવામાં આવતી હતી એના જેવી જ ૨૧મી સદીમાં થઇ રહેલી માન્યામાં ના આવે ક્રૂર ઘટના છે.

‘બેટી બચાઓ’ અભિયાન…અને યામિની વ્યાસ

yamini_vyas_2

શ્રીમતી યામિની વ્યાસ એક સમાજ લક્ષી સાહિત્યકાર છે. બળાત્કાર વિરોધી, ઘરેલું હિંસા અને એઇડ્સ વિરોધી સમાજ જાગૃતિને લગતાં નાટકો લખી એના અનેક પ્રયોગો કર્યા છે.

‘સ્ત્રીભૃણ હત્યા’ની પ્રવર્તમાન ગંભીર સામાજિક સમસ્યા પર આધારિત એમની લઘુનાટિકા ‘જરા થોભો’ના ગુજરાત તેમજ અન્ય રાજયોમાં અઢીસોથી વધુ પ્રયોગો થયા છે. આ નાટિકાનું લેખન ઉપરાંત એનું મુખ્ય પાત્ર પણ એમણે ભજવ્યું છે.

‘બેટી બચાઓ’ અભિયાનના સમર્થનમાં અને લઘુ નાટિકા ‘ જરા થોભો’ ના એક ભાગ રૂપે  શ્રીમતી યામિની વ્યાસએ નીચેનું ગીત લખ્યું છે. આ ગીતમાં ગર્ભમાં રહેલ એક દીકરીનો પોકાર છે. હૃદયના તાર ઝણઝણાવી દે એવો એમાં ભાવ છે.

~દીકરીની વેદના ~

Bhrun htya

આંગળી પકડીને તારી ચાલવા દે,
માં મને તું આ જગતમાં આવવા દે.

વંશનું તુજ બીજ કો ફણગાવવા દે,
ગોરમાંની છાબ લીલી વાવવા દે.

તું ભૃણનું પરિક્ષણ શાને કરે છે ?
તારી આકૃતિ ફરી સર્જાવા દે.

ઢીંગલી,ઝાંઝર,ચણીયાચોળી ને મહેંદી,
બાળપણના રંગ કાંઈ છલકાવવા દે.

રાખડીની દોર કે ગરબાની તાળી,
ઝંખનાના દિપ તું પ્રગટાવવા દે.

વ્હાલની વેલી થઇ ઝૂલીશ દ્વારે,
આંગણે સંવેદના મહેકાવવા દે.

સાપનો ભારો નથી તુજ અંશ છું હું,
લાગણીના બંધનો બાંધવા દે.

આંગળી પકડીને તારી ચાલવા દે,
માં મને તું આ જગતમાં આવવા દે.

-યામિની વ્યાસ

આ ગીત ઘણા બ્લોગોમાં રી-બ્લોગ થતું રહે છે.

Paresh Vyas

Paresh Vyas

 ગીતને આંતરરાષ્ટ્રિય કોન્ફરન્સમા મૂકતા પહેલાં કવયિત્રી યામીનીના વડીલ ભાઈ ,જાણીતા કટાર લેખક શ્રી પરેશ વ્યાસએ એનો અંગ્રેજીમાં અનુવાદ પણ કર્યો હતો એ નીચે પ્રસ્તુત છે.

The sex selective abortion kills five lakhs girls every year in India.

Death before birth.

The message is loud and clear. Stop the female foeticide.
Allow the girl child to come to this world. Not only allow her to come,you should in fact welcome her to your world.

This is a song of a girl child yet to be born.

આંગળી પકડીને તારી ચાલવા દે,
મા ! મને તું આ જગતમાં આવવા દે

Allow me to walk holding your finger,
O mother! Allow me to come to this world!

વંશનું તુજ બીજ તો ફણગાવવા દે,
ગોરમાની છાબ લીલી વાવવા દે.

Let your own seed sprout
Let me sow the green basket of Mother Goddess !

તું પરીક્ષણ ભૃણનું શાને કરે છે ?
તારી આકૃતિ ફરી સરજાવવા દે.

Why you determine the foetal sex?
Let your own figure emerge again.

ઢીંગલી, ઝાંઝર ને ચણિયાચોળી મહેંદી,
બાળપણના રંગ કંઇ છલકાવવા દે.

Dolls, Anklets, Ghaaghara-choli and Mehndi
Let the colors of childhood be elated with pride.

રાખડીની દોર કે ગરબાની તાળી,
ઝંખનાના દીપ તું પ્રગટાવવા દે.

Thread of rakhee or clap of garba,
Let the lamp of your longing be kindled.

વ્હાલની વેલી થઇ ઝૂલીશ દ્વારે,
આંગણે સંવેદના મહેકાવવા દે.

Will swing on your door as creeper you adore!
Let that sensitivity mingle in your courtyard!

સાપનો ભારો નથી તુજ અંશ છું હું,
લાગણીના બંધનો બંધાવવા દે

 am not a hazard; I am your own ingredient!
Allow me to be tied in the bond of compassion!

આંગળી પકડીને તારી ચાલવા દે,
મા ! મને તું આ જગતમાં આવવા દે

Allow me to walk holding your finger,
O mother! Allow me to come to this world!

 

સુ.શ્રી લતા જ. હિરાણીએ આ ગઝલ/કાવ્યનું કરેલ સરસ રસદર્શન….

‘ગીત એક ગુલછડી છે. એ એની રીતે પ્રગટી જાય છે. આ કવિતામાં બાળકીના શબ્દોમાં જ એની અભિવ્યક્તિ થઇ છે અને એટલે એ વધુ અસરકારક બની છે. એ માત્ર વેદના જ નહીં, પોતાના સ્વપ્નો પણ વેરતી જતી હોય એમ આલેખાયેલું છે. આ વાત કવયિત્રીએ પોતે કહી હોત તો કદાચ ઉપદેશ બની જાત !! વળી બાળકી આ વિનંતિ પોતાની માતાને કરે છે એ પણ ખૂબ અગત્યનું છે. આપણે ઘણી જગ્યાએ સમાચારોથી જાણીએ છીએ કે માતા પોતે પણ બાળકીના આગમનને રોકવામાં તૈયાર કે સાથીદાર હોય છે. માતાએ પોતે બાળકીને ફેંકી દીધી હોવાના સમાચારો પણ આપણે સૌએ કદીક વાંચ્યા છે ત્યારે માતાને આટલું કઠોર ન બનવાની, પોતાના હાથને પોતાના જ સંતાનના રક્તે ન રંગવાની વાત કરતી બાળકીની અપીલ કેટલી કરૂણ ભાસે છે !! એને એ પણ ખાતરી છે કે કદાચ મા આવું કરી બેસશે તો પછી એણે જરૂર પસ્તાવું પડશે… જે બાળકીને નવ માસ ગર્ભમાં પોતાના લોહીથી સીંચી, એના રૂદનથી એની સાંજો છલકાઇ જશે..

વાત આટલી જ નથી. આ કવિતામાં કવયિત્રીએ માત્ર કરૂણ રસ નથી રેલાવ્યો. એમાં મીઠા મજાના રંગો પણ ભર્યા છે. દીકરીને સાગરના ખોળામાં અને પર્વતોની સેજમાં સરવું છે, સૂરજ ને ચાંદાના તેજમાં ઝળહળવું છે, કોયલની જેમ ઉપવનમાં ટહૂકવું છે અને કળીઓની જેમ મહેકવું છે… બસ આના માટે માતાએ મક્કમ થવાનું છે. ઘરમાં કે સમાજમાં ભલે કેટલોય વિરોધ હોય, એણે પોતાની બાળકીને, પોતાના અંશને જરૂર જન્મ આપવાનો છે. બીજાઓની શેહમાં તણાવાનું નથી કે પોતે આવેશમાં આવી જવાનું નથી..અહીં આ જ ભાવ લઇને આવતી યામિની વ્યાસની આ ગઝલ પણ નોંધવી ગમશે.’

લતા હિરાણી 

‘બેટી બચાઓ’ અભિયાનના સમર્થનમાં અને લઘુ નાટિકા ‘ જરા થોભો’ ના એક ભાગ રૂપ શ્રીમતિ યામિની વ્યાસ લિખિત ગીત” આંગળી પકડીને તારી ચાલવા દે” પર યુ-ટ્યુબ વિડીયો

વિડીયો સૌજન્ય-શ્રી સુરેશ જાની ,17 ઑગ, 2015 પર પ્રકાશિત .

કવયિત્રી – યામિની વ્યાસ,

ગાયિકા – ગાર્ગી વોરા,

સ્વરાંકન – ડો. ભરત પટેલ

 કવયિત્રી યામિનીબેનને હાર્દિક અભિનંદન અને 

અનેક શુભેચ્છાઓ

==========================================

“ બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો ….” ડૉ. કિશોરભાઈ એમ.પટેલ

પાંચમી સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૫ ના રોજ  ” શીક્ષક દીવસે” ડો. કીશોરભાઇ પટેલને ‘રાષ્ટ્રીય શ્રેષ્ઠ શીક્ષક’ તરીકે નો એવોર્ડ રાષ્ટ્રપતી પ્રણવ મુખરજીના હસ્તે આપીને જેમનું સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું એ શ્રી કિશોરભાઈએ એમના બ્લોગ “શિક્ષણ સરોવર “માં  “ બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો ” પર એક કાવ્ય પોસ્ટ કર્યું છે .

એમની આ સરસ કાવ્ય રચના પણ નીચે એમના આભાર સાથે પ્રસ્તુત છે.

” બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો ”.. ડૉ. કિશોરભાઈ એમ.પટેલ

દીકરી બાપની આંખ છે,
દીકરી મા ની પાંખ છે,

…. બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો…..!

બાપના દુખમાં દુખી,
બાપના સુખમાં સુખી

,…. બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો…..!

દીકરો બાપનું રૂપ છે,
દીકરી મા નું સ્વરૂપ છે.

,…. બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો…..!

નદી જેવી નદીને પણ
દીકરી થઈ ભમવું પડે,
પર્વત જેવા બાપને પણ
દીકરીના સાસરે નમવું પડે,

…. બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો…..!

દીકરો બાપનો શ્વાસ છે,
દીકરી મા નો વિશ્વાસ છે.

,…. બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો…..!

દીકરો બાપનો હાથ છે,
દીકરી મા નું હૈયુ છે.

,…. બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો…..!

દીકરો બાપની લાકડી છે,
દીકરી બાપની લાડકી છે.

,…. બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો…..!

દીકરો બાપનો દિપક છે,
દીકરી મા ની રોશની છે.

,…. બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો…..!

અંતે કિશોર કહે…………!
દીકરી છે, પારકી થાપણ,
એની ન કરશો કદી
ભીની પાંપણ,….

બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો…..!

ડૉ. કિશોરભાઈ એમ.પટેલ

 

આ યુ-ટ્યુબ વિડીયોમાં એક નાનકડી પ્રાથમિક શાળાની બાળાને બેટી બચાઓ, બેટી પઢાઓ પર સંદેશ આપતી સાંભળો.ભવિષ્યની મહિલા નેતા બને એવો એનો જુસ્સો તો જુઓ.

Nice speech by a Gujarat school girl Vandna Parmar “Beti Bachao, Beti Padhao”

 

સમયની માંગ છે

બેટી બચાવો… બેટી વધાવો…

નહીં કે બેટી વધેરો…

દીકરી…

વહાલપનો દરિયો…

ઘરની દીવડી…

અને

સંવેદનાનું સરોવર…

આવી દીકરી વગર માતૃત્વ-પિતૃત્વ અધૂરું

એના વિના પરિવાર અધૂરો… સંસાર અસંભવ

હજુ અવતરી નથી એવી એ દીકરી માના ગર્ભમાં છે…

કહેવાતો આધુનિક સમાજ માના ગર્ભમાં જ દીકરીને મારી નાખવાનો

વિચાર કરે ત્યારે એ બાળકી શું કલ્પના કરતી હશે?

આ બાળકી એની માને

ચિત્કાર કરીને કહે છે…

મા, તારી આંગળી પકડીને મને ચાલવા દે…

મને આ જગતમાં આવવા દે…

તું પરીક્ષણ ભ્રૂણનું શાને કરે?

તારી આકતિ ફરી સર્જવા દે…

હું તને આપું છું વિશ્વાસ-

તારે ખોળે અવતરીશ તો વ્હાલની વેલી થઇ ઝૂલીશ…

આંગણે સંવેદના મહેંકાવા દે…

સાપનો ભારો નથી મા!

હું તો તારો જ અંશ છું…

મા, આ જગતમાં મને આવવા દે…

૨૧મી સદીના આ સમયમાં…

વિજ્ઞાનના આ યુગમાં…

દીકરીનો આ ચિત્કાર…

આપણે ભણેલા-ગણેલા-શિક્ષિત લોકો નહીં સાંભળીએ!!!

(દિવ્ય ભાસ્કરમાંથી સાભાર ….)

Bhrun Htya -3

જે કોઈ પણ બ્લોગર મિત્ર આ પોસ્ટને રી- બ્લોગ કરી “ભ્રુણ હત્યા રોકો,બેટી બચાઓ, બેટી પઢાઓ ના સંદેશનો પ્રચાર કરવામાં મદદરૂપ બનશે એમને મારા અગાઉથી ધન્યવાદ.

વિનોદ પટેલ

સૌજન્ય-આભાર … સુ.શ્રી પ્રજ્ઞાબેન વ્યાસ ( પરિચય અહીં ક્લિક કરો ) .

 

( 779 ) કવયિત્રી યામિની ગૌરાંગ વ્યાસ….. એમનાં કાવ્યો, ગઝલો … અને પરિચય

કવયિત્રી યામિની ગૌરાંગ વ્યાસ આપણા ગુજરાતી બ્લોગ વિશ્વમાં જાણીતાં બ્લોગર ,વાંચક , ભાવક અને નીરવ રવે બ્લોગનાં સંપાદક મારાં પરમ વિદુષી મિત્ર સુ.શ્રી પ્રજ્ઞા જુ. વ્યાસનાં દીકરી થાય છે.

સુ.શ્રી પ્રજ્ઞાબેને અગાઉ એમની ઈ-મેલોમાં મને યામિનીબેન વિષે અને એમનાં કાવ્યો,ગઝલો,નાટકો અને એમની વિવિધ સાહિત્ય પ્રવૃતિઓ વિષે મને સમયે સમયે જે માહિતી મોકલી હતી એમાંથી સંકલન કરીને વિનોદ વિહારના વાચકો માટે યામિનીબેનના કાવ્યો ,ગઝલોનો આસ્વાદ અને એમનો વિસ્તૃત પરિચય આજની પોસ્ટમાં કરાવી ઘણા સમયથી કરવા ધારેલા એક કામની પૂર્તિ કરતાં મને ખુબ આનંદ થાય છે.

યામિનીબેન કાવ્યો ઉપરાંતસારી ગઝલો, વાર્તાઓ અને નાટકો પણ લખે (અને ભજવે પણ) છે અને ઘણામાં ઈનામો પણ મેળવ્યાં છે.એમનાં ઘણાં કાવ્યો, નાટકોમાં તેઓ સામાજિક પ્રશ્નોને આવરી લઈને માર્ગ દર્શન પણ કરાવે છે.

મને આશા છે સાહિત્ય રસિક સુજ્ઞ વાચકોને આ પોસ્ટને  માણવી ગમશે.

વિનોદ પટેલ 

 યામિની વ્યાસ

કવિયત્રી યામિની વ્યાસ

સંક્ષિપ્ત પરિચય

આખું નામ : યામિની ગૌરાંગ વ્યાસ

જન્મતારીખ : ૧૦/૬/૧૯૬૦

જન્મસ્થળ : નવસારી

પ્રકાશિત પુસ્તકો :

    નામ                                પ્રકાર                        પ્રકાશન વર્ષ

૧. ફૂલ પર ઝાકળના પત્રો   ગઝલસંગ્રહ                 ૨૦૦૯

૨. મિલીના ઘર તરફ          નાટક                            ૨૦૧૧

૩. પાંપણને પડછાયે          ગીતસંગ્રહ                      ૨૦૧૩

યામિની વ્યાસ બીએસસી, માયક્રો બાયોલોજીના સ્નાતક છે. હાલ સુરત મહાનગરપાલિકા સંચાલિત સ્મીમેર હોસ્પિટલમાં ફરજ બજાવે છે. કાવ્ય, ગઝલ ઉપરાંત નાટકોનું સર્જન કર્યું છે. લેખન ઉપરાંત અભિનયક્ષેત્રે પણ ખૂબ નામના મેળવી છે.

મૂર્ધન્ય સાહિત્યકાર શ્રી ભગવતીકુમાર શર્મા લખે છે કે ‘યામિની વ્યાસ સુરતની સાહિત્યિક–સાંસ્કૃતિક શ્રદ્ધા અને ગુજરાતની આવતીકાલની આશા છે. એ એક આદર્શ ગૃહિણી, વત્સલ માતા, વર્કિંગ વુમન, કવયિત્રી, લેખિકા, નાટ્ય અભિનેત્રી, ગરબા નિષ્ણાત અને કુશળ વક્તા છે. બધાં ક્ષેત્રોને પોતાની પૂરેપૂરી ક્ષમતા અને સૂઝથી ન્યાય આપે છે.’

‘સ્ત્રીભૃણ હત્યા’ની પ્રવર્તમાન ગંભીર સામાજિક સમસ્યા પર આધારિત એમની લઘુનાટિકા ‘જરા થોભો’ના ગુજરાત તેમજ અન્ય રાજયોમાં અઢીસોથી વધુ પ્રયોગો થયા છે. આ નાટિકાનું લેખન ઉપરાંત એનું મુખ્ય પાત્ર પણ એમણે ભજવ્યું છે. બળાત્કાર વિરોધી, ઘરેલું હિંસા અને એઇડ્સ વિરોધી જેવાં સમાજજાગૃતિને લગતા નાટકો લખી એના અનેક પ્રયોગો કર્યા છે.

દિલ્હી સાહિત્ય અકાદમી આયોજિત બહુભાષી રાષ્ટ્રીય કવિસંમેલનમાં ગોવા મુકામે તેઓ પોતાની કવિતાઓ પ્રસ્તુત કરી ચૂકયા છે. સુરત ઉપરાંત સમગ્ર ગુજરાત અને મુંબઇ ખાતે યોજાયેલ કવિસંમેલનોમાં ભાગ લઇ ચૂક્યા છે.

યામિની વ્યાસ દ્વારા ભજવાઇ ચૂકેલા અને વિજેતા નીવડેલા ફૂલ લેન્થ નાટકો

મિલીના ઘર તરફ

તમે મારા દેવના દીધેલ છો

રણમાં ખીયું પારિજાત

કાઉન્ટડાઉન

વીજળીના તારે ઝૂલે જિંદગી

હરીભરી વસુંધરા

વ્હાલના વારસદાર

પારિતોષિક :

  • ‘ફૂલ પર ઝાકળના પત્રો’ને ગુજરાત સાહિત્ય પરિષદનું ‘કવિ જય’ પારિતોષિક.

  • ‘મિલીના ઘર તરફ’ને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીનું દ્વિતીય પારિતોષિક.

  • ‘મિલીના ઘર તરફ’ને કલાગુર્જરી દ્વારા ‘ગિરાગુર્જરી’ પારિતોષિક.

  • ગુજરાત સાહિત્ય પરિષદ આયોજિત મૌલિક નાટ્યલેખન સ્પર્ધામાં ‘મિલીના ઘર તરફ’ પ્રથમ વિજેતા.

  • ગુજરાત રાજ્ય સંગીત નાટ્ય અકાદમી અઅયોજિત નાટ્ય સ્પર્ધામાં ‘મિલીના ઘર તરફ’ને શ્રેષ્ઠ મૌલિક સ્ક્રિપ્ટનું પારિતોષિક.

  • ‘ચિત્રલેખા–ભવન્સ’ દ્વારા આયોજિત નાટ્ય સ્પર્ધામાં ‘મિલીના ઘર તરફ’ને શ્રેષ્ઠ મૌલિક સ્ક્રિપ્ટનું પારિતોષિક.

  • ‘રાષ્ટ્રીય કલા કેન્દ્ર’ દ્વારા આયોજિત મૌલિક નાટ્યલેખન સ્પર્ધામાં ‘મિલીના ઘર તરફ’ પ્રથમ વિજેતા.

  • ગઝલ લેખન માટે સ્વ. ગનીભાઇ દહીંવાલા પારિતોષિક

  • કાવ્ય રચનાઓ 

થોડુંક હરખી જોઈએ – યામિની વ્યાસ

જીંદગીમાં ચાલતાં પળવાર અટકી જોઈએ
ફૂલ ખીલ્યું જોઈને થોડુંક હરખી જોઈએ

શક્ય છે કે બાળપણ મુગ્ધતા પાછી મળે
થઇને ઝાકળ પાંદડીનો ઢાળ લસરી જોઈએ

આ ઉદાસીને નહીંતર ક્યાંક ઓછું આવશે
આંખ ભીની થઇ ગઇ છે સહેજ મલકી જોઈએ

– યામિની વ્યાસ 

(આ કાવ્યને ટહુકો.કોમના સૌજન્યથી અહીં ક્લિક કરીને ઓડિયોમાં સાંભળો.  )

 

યામિનીબેનની અનેક કાવ્ય રચનાઓમાંથી  કેટલીક ગમતીલી રચનાઓ

૧.એક ન અવતરેલી બાળકીના ઉદગાર

આંગળી પકડીને તારી ચાલવા દે,

મા ! મને તું આ જગતમાં આવવા દે !

 

વંશનું તુજ બીજ તો ફણગાવવા દે,

ગોરમાની છાબ લીલી વાવવા દે !

 

તું પરીક્ષણ ભ્રૂણનું શાને કરે છે?

તારી આકૃતિ ફરી સર્જાવવા દે !

 

ઢીંગલી, ઝાંઝર ને ચણિયા–ચોળી, મહેંદી…

બાળપણના રંગ કંઇ છલકાવવા દે !

 

રાખડીની દોર કે ગરબાની તાળી,

ઝંખનાના દીપ તું પ્રગટાવવા દે !

 

વ્હાલની વેલી થઇ ઝૂલીશ દ્વારે,

આંગણે સંવેદના મહેકાવવા દે !

 

સાપનો ભારો નથી : તુજ અંશ છું હું !

લાગણીના બંધનો બંધાવવા દે !

૨.હસ્તરેખા વળી શું?

 

પળેપળનો બદલાવ જોયા કરું છું, ધરા શું, ગગન શું, સિતારા વળી શું?

સમાયું છે જીવન અહીં ઠોકરોમાં, ત્યાં કિસ્મત અને હસ્તરેખા વળી શું?

 

ખુદાના તરફથી મળે તે સ્વીકારું, કદી એકલી છું, કદી કાફલો છે;

મળી મહેફિલો તો મેં માણી લીધી છે, સવાલો, જવાબો, સમસ્યા વળી શું?

 

નથી કોઇ મંઝિલ, નથી કોઇ રસ્તો, ચરણને મળ્યું છે સતત ચાલવાનું;

કદી થાક લાગે તો થોભી જવાનું, ઉતારા વિશેના ઉધામા વળી શું?

 

મને શબ્દ સાથે જ નિસ્બત રહી છે, સ્વયં અર્થ એમાંથી ઉપજ્યા કરે છે;

અને મૌનને પણ હું સુણ્યા કરું છું, અવાજો વળી શું ને પડઘા વળી શું?

 

જગતના વિવેકો ને વ્યવહાર છોડી, ઉઘાડા જ મેં દ્વાર રાખી મૂકયાં છે,

ભલે કોઇ અણજાણ આવે અતિથિ, પ્રતીક્ષા વળી શું, ટકોરા વળી શું?

 

૩.ધરપત નથી ને?

 

તમારી એ આંખોની હરકત નથી ને?

ફરી આ નવી કોઇ આફત નથી ને?

 

વહેરે છે અમને તો આખા ને આખા,

એ પાંપણની વચમાં જ કરવત નથી ને?

 

વહે છે નદી આપણી બેઉ વચ્ચે,

એ પાણીની નીચે જ પર્વત નથી ને?

 

નજરને મળો છો તમે સ્મિત કરતા,

અમારા એ સપનાની બરકત નથી ને?

 

તમારા તમારા તમારા અમે તો…

કહ્યું તો ખરું તોય ધરપત નથી ને? 

 

૪. હરણ માત્ર એક માત્ર જ

 

છે મમતાનું જગમાં ઝરણ માત્ર એક જ,

અને યાદ આવે શ્રવણ માત્ર એક જ.

 

ઉદાસીનું છે વિસ્તરણ માત્ર એક જ,

હૃદયમાં વસે છે એ રણ માત્ર એક જ.

 

તને ભૂલવા યુગ ઓછા પડે પણ,

તને પામવાની તો ક્ષણ માત્ર એક જ.

 

સતાવે છે મૃગજળ અહીં સૌને કિન્તુ,

મરે દોડી દોડી હરણ માત્ર એક જ.

 

ભણેલા ભૂલી જાય સઘળું કદાપિ,

બધું જાણનારો અભણ માત્ર એક જ.

 

૫. શણગાર થઇ શકે

 

કોણે કહ્યું કે લાગણી આધાર થઇ શકે?

અશ્રુ જ મારી આંખનો શણગાર થઇ શકે.

 

એથી વિશેષ લોકમાં શું યાર થઇ શકે?

નાની અમસ્તી વાતનો ચકચાર થઇ શકે.

 

ખંડિત સમયનો સ્વપ્ન પણ આકાર થઇ શકે,

તૂટે છે તટ, પછી અહીં પગથાર થઇ શકે.

 

માણસને મારવાના હજારો ઉપાય છે,

પડછાયો ભીંત પર કદી શું ઠાર થઇ શકે?

 

માનવ બધાય માનવી થઇ જાય જગ મહીં,

ઇશ્વરનું કામ શું પછી બેકાર થઇ શકે?

 

સચ્ચાઇ પામવાને કંઇ યુગો ન જોઇએ,

વીજળી ગગનમાં ‘યામિની’ પળવાર થઇ શકે.

 

૬.શક થઇ જાય છે

 

કેટલો મોટો ફરક થઇ જાય છે !

સૂર્ય ના હોવાનો શક થઇ જાય છે !

 

સૌ અવાજો, આકૃતિઓને હણી,

શૂન્યતાનું દળકટક થઇ જાય છે.

 

રોશનીએ તો જુદા કીધા હતા,

એ અહીંયા સૌ ઘટક થઇ જાય છે.

 

કંઇ નથી તો માત્ર દરિયો ઘુઘવે,

ને નજર એમાં ગરક થઇ જાય છે.

 

ઓગળે રંગો પછીનું એ જગત,

જે નથી તેની ચમક થઇ જાય છે.

 

સ્વપ્નમાં શું ! જાગતા જોયું છે મેં,

આ તમસ જાણે ખડક થઇ જાય છે.

 

આ તિમિર પણ ‘યામિની’ મનને ગમે,

જાણે ઇશ્વરની ઝલક થઇ થઇ જાય છે.

 

૭.કોણ ઊભું હશે?

 

ગાઢ અંધારમાં કોણ ઊભું હશે?

એ નિરાકારમાં કોણ ઊભું હશે?

 

તું જ દર્પણ અને તું જ ચહેરો અહીં,

આર ને પારમાં કોણ ઊભું હશે?

 

બાળપણનાં એ સ્વપ્નો ભૂલાતાં નથી,

સાવ સૂનકારમાં કોણ ઊભું હશે?

 

બૂમ પાડ્યા કરે છે નિરંતર મને,

મનના ભણકારમાં કોણ ઊભું હશે?

 

નાવ જાણે કે મળવા અધીરી થઇ,

દૂર મઝધારમાં કોણ ઊભું હશે?

 

આજ તો એમ લાગ્યું કે ‘આવો’ કહ્યું,

બંધ એ દ્વારમાં કોણ ઊભું હશે?

 

૮.તું મને કૈં એટલી બધી…

 

તું મને કૈં એટલી બધી એટલી બધી ગમે,

કે દુનિયા મૂકું એક તરફ તો તારું પલ્લું નમે.

તું મને….

 

વ્હાલનો દરિયો ઉછળે એવા જોજન જોજન પૂર

હો પાસે તો મનને મારાં લાગે કાંઠા દૂર

સાવ રે ખાલી મન, તારાથી ઉભરે છે ભરપૂર

સાવ રે ખાલી મનમાં જાણે કોઇ કવિતા રમે

તું મને…

 

પાસપાસે હોય સહુ અવાજો, ટહુકા તારા શોધું

નહીં બારણે થાય ટકોરા પગલાં તારાં શોધું

હોય ભલે ને નીંદર મારી, શમણાં તારાં શોધું

હોઉં ભલે ને સાવ અટૂલી, મનની વ્યથા શમે

તું મને…

 

૯.વર્કિંગ વુમનનું ગીત

 

નીંદ કદી ના પૂરી થાતી આંખે ઊગે થાકનો ભાર,

સીધ્ધી સનનન કરતી સવાર…

 

‘ચીંકું મીંકું ઝટ ઊઠો’ કહી દોડી કપાળે ચૂમે,

આખા દિ‘ની જનમકુંડળી સવારથી લઇ ઘૂમે

કામ વચાળે કહે પતિને ‘ક્યારે ઊઠશો યાર…?’

સધ્ધી સનનન કરતી સવાર…

 

માંડ પહોંચતી ઓફિસ સહુના પૂરા કરી અભરખા,

ફરી રઘવાટ રસોઇનો જ્યાં એ આવી કાઢે પગરખાં.

કેટલી દોડમદોડી તોયે થઇ જાતી બસ વાર…

સીધ્ધી સનનન કરતી સવાર…

 

શમણાઓ શૈયા પર પોઢયાં, ઓશિકામાં મીઠી વાત,

અડધી નીંદમાં અડધું જાગ્યાં, એમ પૂરી થઇ આખી રાત !

અડધી ઘરે, અડધી ઓફિસે… કેવી જીવનની પગથાર…!

સીધ્ધી સનનન કરતી સવાર….

 

૧૦. માગું

 

લ્યો ! હરિએ મોકલ્યું મને તો એંસી વર્ષે માગું !

શું હજી હું તમને હરિજી અઢાર વરસની લાગું ?

 

જાન લઇને ઝટ આવોને… બારણા ખુલ્લાં રાખું !

મહિયરના ગંગાજળ ને તુલસી છેલ્લે છેલ્લે ચાખું.

દહેજમાં શું જોઇએ, કહેજો… ના કરશો ને ત્રાગું?

લ્યો ! હરિએ….

 

ચુંદડી ઓઢી ચાલી સહુને ‘આવજો.. આવજો…’ કરવા !

ચાર ખભે ડોલીએ મ્હાલી ચાલી પ્રભુને વરવા !

શમણાંમાં પણ તક ના ચૂકું તેથી હું તો જાગું !

લ્યો ! હરિએ….

 

૧૧.પપ્પા

 

નામ તમારે ગીત લખું તો તમને ગમશે પપ્પા?

એક સવાલ સીધો પૂછું તો જવાબ જડશે પપ્પા?

 

સાવ હજી હું નાની ત્યારે ખભે ઝુલાવી ગાતા‘તા,

સાથે જીદ જવાની કરતી પપ્પા બહાર જો જાતા‘તા,

ગયો સમય મુઠ્ઠીથી સરકી શું એ પાછો ફરશે પપ્પા?

એક સવાલ…

બહારથી આવી બૂમ પાડો તો દોડી વળગી પડતી‘તી,

હાથમાં ઢીંગલી જોઇ તમારા હું કેવી નાચી ઊઠતી‘તી !

ખોટ્ટેખોટ્ટું ઘર–ઘર રમતી એ ઘર– ઘર ખોટ્ટું મળશે પપ્પા ?

એક સવાલ… 

ઉપવાસ તમારા ગોરમા મારા ઘરમાં મેવો છલકાતો‘તો

આંગળી પકડી સ્કૂલે જાતા, રસ્તો આખો મલકાતો‘તો !

વીત્યા એ દિવસોનો સાગર મુજ આંખોમાં તરસે પપ્પા !

એક સવાલ…

 

૧૨.વાંસળી હોઠ પર લીધી

 

એવી તે વાત શી કીધી

કે રાધાએ વાંસળી હોઠ પર લીધી

 

શોધી શોધી હવે થાકી કાનાને, ન આવે નજર ખાટી છાસમાં,

નક્કી કાનાજી ક્યાંક ઘૂમતા હશે કો‘ક ગોપિકા સાથેના રાસમાં.

વિંધાયેલીને કોણે વીંધી?

કે રાધાએ વાંસળી હોઠ પર લીધી

 

તાગ જો હું કાઢું તો કશું કળાય ના, ખુલ્લા તે આભ જેવી આંખમાં,

તો મુખેથી શ્યામ તમે ક્યાંથી કહો કે, ‘કોના તે સ્વર પોલા વાંસમાં !’

વ્હાલમના વિરહથી બીધી

કે રાધાએ વાંસળી હોઠ પર લીધી

 

૧૩.ટહુકાઓને બાદ કરે જે ફાગણમાંથી

 

ટહુકાઓને બાદ કરે જે ફાગણમાંથી

એ માણસને બાદ કરી દો સગપણમાંથી !

 

ગુલમહોરની નીચે ઊભો હોય કોઇની રાહ જુએ છે,

એને પૂછો : ‘જોયું છે તેં ફૂલથી જે ઝાકળ ચુએ છે?’

પાછું પૂછો : ‘નજરો એની લહેરાતા રંગો જુએ છે?’

જવાબ બદલે કારણ શોધે કારણમાંથી !

એ માણસને બાદ કરી દો સગપણમાંથી…

 

કોઇ અજાણ્યું પંખી એને આંગણ આવે તોય ન નીરખે !

એવું તે શું, હસતું બાળક જોઇ ન હૈયું એનું હરખે !

એની આંખો, આંસુઓ ને ચોમાસાનો ભેદ ન પરખે.

જેણે ઝરમર કદી ન ઝીલી શ્રાવણમાંથી !

એ માણસને બાદ કરી દો સગપણમાંથી…

 

પોતાના ને પોતાના ટોળામાં ફરતો લાગે છે,

રસ્તો પૂરો થાય છતાં પણ આઠ પ્રહર જે ભાગે છે.

ભાવ વિનાના શબ્દો જાણે પથ્થર થઇને વાગે છે.

બહાર કદીયે નહિ આવે જે દર્પણમાંથી !

એ માણસને બાદ કરી દો સગપણમાંથી…

 

૧૪.કંકુથાપા

 

સાફો પહેરી જાન લઇને આવ્યો એ તો લૂંટી ગયો !

માંડ સાચવેલ ઝળઝળિયાનો કળશ આખો ફૂટી ગયો !

 

પલકારામાં મોટી થઇ ગઇ ઢીંગલી ઢીંગલી રમતી‘તી,

કાલ સુધી મુજ લાડકડીને વાત પરીની ગમતી‘તી,

રીસામણા ને મનામણાનો અવસર અમથો ઝૂકી ગયો…

સાફો પહેરી…

 

‘મા’નો પાલવ છોડી આજે ચાલી પાનેતરમાં,

કલરવ, મસ્તી, અલ્લડતાની ખોટ પડી ગઇ ઘરમાં,

ટેડીબેર, ટ્રોફી, ટહુકાનો યુગ એક મીઠો ખૂટી ગયો…

સાફો પહેરી…

 

થપ્પો રમતી ઘરની ભીંતે ત્યાં પાડીને કંકુથાપા,

એની ભીની આંખો કહેતી, ‘ના રોશો ને મમ્મી–પાપા?’

ચાંદનો ટુકડો જોતજોતામાં નજરુમાંથી છૂટી ગયો…

સાફો પહેરી…

 

૧૫.મને ભીંજવવા કેવું તને મળી જાય બહાનું

 

ક્યાંક છડેચોક ! ક્યાંક છાનું !

મને ભીંજવવા કેવું તને મળી જાય બહાનું !

 

બારીએ મીટ માંડી ઊભેલી હોઉં તો વાછટથી ભીંજવે છે સાંજને,

આવવાનું હોય કોઇ મનગમતું જણ ત્યારે શા માટે પજવે છે સાંજને?

માનું કે તું નહીં વરસે ને તારે ઉતરવું સાવ ખોટું પાનું?

મને ભીંજવવા કેવું તને મળી જાય બહાનું !

 

નીકળું હું બહાર ત્યારે ઝીણેરી ઝરમરમાં મારી આ ચુંદડી ભીંજાય,

કાજળ આ આંખોનું વહી જાય પળમાં ને ઝગમગતી ટીલડી ભીંજાય.

આ રસ્તાની વચ્ચોવચ્ચ અલ્યા એ મેહુલા ! આટલું તોફાન કરે શાનુ?

મને ભીંજવવા કેવું તને મળી જાય બહાનું !

 

જો પેલા કાળાભમ વાદળ ઘેરાય અને આંખ મારી જ્યોતિ થઇ જાય,

વૃક્ષોના પાંદડાઓ ચૂએ તો એક પછી એક જાણે મોતી થઇ જાય !

આભનો અવકાશ હવે છોડીને તારલાઓ ધરતી પર માંગે બિછાનું !

મને ભીંજવવા કેવું તને મળી જાય બહાનું !

 

૧૬.માર હલેસાં માર

 

માર હલેસાં માર

ખલાસી માર હલેસાં માર

દરિયાનો ખોળો ખૂંદવાનો આવ્યો છે પડકાર

ખલાસી માર હલેસાં માર 

 

દરિયાને ખોળે જન્મ્યા, ક્યાં દરિયો ખારો લાગે !

આ દરિયો તો પળ પળ જાણે કામણગારો લાગે !

પાણી વચ્ચે વસવાનું, શું કાંઠો, શું મઝધાર !

ખલાસી માર હલેસાં માર 

 

જળની દુનિયા હાથ અડાડો એટલી નિકટ હોય,

જળનાં કેવા વેશ કે એને મોજાં વાછટ હોય.

આભ અજાણું, ધરા આપણી, આપણો પારાવાર.

ખલાસી માર હલેસાં માર

 

૧૭.કેસૂડો ફૂટું ફૂટું થાય…

 

આજ અલી મારામાં કેસૂડો ક્યારનો ફૂટું ફૂટું થાય

ઓ મને એવું તે, એવું તે, એવું કેમ થાય?

રંગોને આવેલા તોફાની સપનાને લૂંટું લૂંટું થાય

આજ અલી મારામાં….

 

રંગઢંગ બદલીને ફાગણમાં મહાલતી અલ્લડ કળીઓને ટોકો,

મારામાં ઊતરતી આખી વસંતને રોકી શકાય તો રોકો.

લજ્જાથી ઝૂકેલા ઠાવકા આ ફૂલોને ચૂંટું ચૂંટું થાય

આજ અલી મારામાં…

 

મારામાં ફૂંકાતા પૂરવના વાયરાએ બદલ્યો છે જ્યારથી મિજાજ,

હોળીમાં રંગાતા રંગોએ પાળ્યો બસ છેડતી કરવાનો રિવાજ.

મારો એ ઉન્માદી આભલાનો હિસ્સો તૂટું તૂટું થાય

આજ અલી મારામાં….

 

૧૮.બારાખડીમાં

 

લખે ગ્રંથના ગ્રંથ તું લાગણીમાં,

નહીં કાંઈ સમજું હું બારાખડીમાં.

 

તમારા જ શ્વાસોની મૌઠી મહેકનું,

રૂપાંતર થયું ફૂલની પાંખડીમાં.

 

નજર સ્થિર છે આગમનની દિશામાં,

પ્રતીક્ષાએ માળો કર્યો આંખડીમાં.

 

ન બનવાનું કેવું અચાનક બને છે !

ગ્રહો પણ લટારે ચડ્યા કુંડળીમાં.

 

મેં માધવને વેચ્યા મહી વેચવામાં,

હતી આ કરામત બધી વાંસળીમાં.

 

બધું જાણવાની સમસ્યા નડી છે,

કશું પણ લખાયું ન ઉત્તરવહીમાં.

 

અગર બાળપણ શોધશું જો ફરીથી,

મળે કોઇ મમતા ભરી આંગળીમાં.

 

૧૯.પ્રતીક્ષા

 

દરિયામાં પડું પડું થતાં સૂરજને

મેં મારી નજરથી ટેકવી રાખેલો

તું આવે ત્યાં સુધી…

ને પછી…

મારી આંખ જ દરિયો

હવે સૂરજની મૂંઝવણ

કે ક્યાં ડૂબવું?

 

૨૦. બિંબ ડોકાયા કરે

 

સાદ પાડી કો‘ક ભીતર રોજ સંતાયા કરે,

બેખબર મારો જ પડછાયો વગોવાયા કરે.

 

તારી મારી વાત રોજેરોજ ચર્ચાયા કરે,

સાવ ખાલી થાય તોપણ કોઇ ખર્ચાયા કરે.

 

લો ! તમારા આગમન ટાણે જ ફૂટે આયનો,

એક ચહેરો ને હજારો બિંબ ડોકાયા કરે.

 

રાતમાંથી બાદબાકી ના કરો અંધારની,

ખૂબ લાગી હો તરસ તો એય પીવાયા કરે.

 

જિંદગીનો અર્થ સમજાઇ ગયો પળવારમાં,

કોઇ પણ કારણ વિના એક બાળ મલકાયા કરે.

 

આપણે ઘટના નથી હોતા કદી પણ આમ તો,

આપણી અફવા થઇ અખબાર વંચાયા કરે.

તેમની અન્ય રચનાઓ વાંચો

 

સુ.શ્રી યામિની વ્યાસની ગઝલો 

યામિનીબેનનો પ્રથમ ગઝલ સંગ્રહ ” ફૂલ પર ઝાકળનાં પત્રો ”  

અહીંથી ડાઉન લોડ કરીને વાચો.

 

નાટકમાં રબારણના વેશમાં યામિની વ્યાસ
                         નાટકમાં રબારણના વેશમાં યામિની વ્યાસ

ગુજરાત પ્રતિભા પરિચય બ્લોગમાં એના સંપાદક મિત્ર શ્રી સુરેશ જાનીએ કરાવેલ સુ.શ્રી યામિની વ્યાસનો પરિચય નીચેની લીંક પર ક્લિક કરીને વાંચો.

યામિની વ્યાસ, 

સંપર્ક :

યામિની ગૌરાંગ વ્યાસ 

૩,પુરુષોત્તમ એપાર્ટમેન્ટસ ,

ચિન્મય હોસ્પીટલની બાજુમાં ,

સેન્ટ ઝેવિયર્સ સ્કુલ સામે,

ઘોડ  દોડ  રોડ, સુરત , ૩૯૫ ૦૦૧ 

ફોન – ૦૨૬૧ ૨૬૬૦ ૯૩૬ 

=============================

હવે પછીની પોસ્ટમાં ….

‘બેટી બચાઓ’ અભિયાનના સમર્થનમાં શ્રીમતિ યામિની વ્યાસ લિખિત લઘુ નાટિકા ‘ જરા થોભો’ ના એક ભાગ રૂપ લિખિત એમના જાણીતા ગઝલ/કાવ્ય “જાહેરાત આવી છે “નું  સુ.શ્રી લતા હિરાણીએ કરેલ સરસ રસ દર્શન, એમના વડીલ બંધુ જાણીતા કટાર લેખક શ્રી પરેશ વ્યાસ એ કરેલ અંગ્રેજી અનુવાદ અને વિડીયો વી. સાથેની માહિતી હવે પછીની પોસ્ટમાં અચૂક વાંચશો.

-વિનોદ પટેલ 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

( 718 ) “જુનવાણી ભાભી” વાર્તા પર બે પ્રતિભાવો….

આજે બ્લોગ વિશ્વમાં ચોમાસામાં ફૂટી નીકળતા અળશિયાની જેમ ઘણી વાર્તાઓ રોજે રોજ લખાતી હોય છે, એમાં મોટા ભાગની વાર્તાઓ ચીલા ચાલુ રીતે પ્રેમલા-પ્રેમલીની વાતો કરતી મુવી સ્ટાઈલની વાર્તાઓ હોય છે.

વાચકના દિલને સ્પર્શી જાય, એને વિચારતો કરી મુકે એવો ચોટદાર જેમાં સંદેશ હોય ,જે સમાજ જીવનમાં બનતા બનાવોનું પ્રતિબિબ પાડતી હોય અને કાલ્પનિક હોવા છતાં માનવ જીવનના સંઘર્ષોને વાચા આપતી કોઈ સત્યકથા ના હોય એવો અહેસાસ કરાવે એવી મુલ્યવાન વાર્તાઓ ઓછી જોવામાં આવે છે.

વિનોદ વિહારની પોસ્ટ નંબર 717 માં પ્રગટ વાર્તા “જુનવાણી ભાભી ના લેખક શ્રી કાશીરામભાઈ પટેલ એક વેપારી જીવ છે એમ છતાં એમની આ વાર્તા હૃદયસ્પર્શી  અને વાચકને વિચારતા કરે એવી ચોટદાર બની છે.

આ વાર્તા વાંચ્યા પછી મારા વિદ્વાન મિત્ર શ્રી સુરેશ જાનીએ એમનો પ્રતિભાવ ઈ-મેલમાં મોકલ્યો છે . આ પ્રતિભાવમાં એમણે આ વાર્તા અંગે એમના નિખાલસ વિચારો વ્યક્ત કરી આ વાર્તાના બે સંભવિત અંત-આશાવાદી અને નિરાશાવાદી અંત  પણ સૂચવ્યા છે.આ પ્રતિભાવને કોમેન્ટ બોક્ષમાં મૂકવાને બદલે એને એક જુદી પોસ્ટ રૂપે એમના આભાર સાથે મુક્યો છે..

વિદુષી બહેન સુ.શ્રી પ્રજ્ઞાબેનએ પણ હંમેશની જેમ આ વાર્તા અંગે એમનો મુલ્યવાન પ્રતિભાવ આપ્યો છે એને પણ સુરેશભાઈના પ્રતિભાવ પછી એમના આભાર સાથે મુક્યો છે.

==========================

“જુનવાણી ભાભી” વાર્તાના બે શક્ય અંત…. શ્રી સુરેશ જાની

‘વિનોદ વિહાર’ પર શ્રી. આનંદરાવ લિંગાયતએ તમોને મોકલેલ શ્રી કાશીરામભાઈ પટેલની વાર્તા વાંચી.

સામાન્ય રીતે સત્યકથા ન હોય તો, આવી સુખાંત વાર્તાઓ ઉપર પ્રતિભાવ આપવાનું ટાળું છું. પણ એ વાંચી મન વિચારે ચઢી તો ગયું જ.

કારણ સાવ સાદું સીધું જ હતું – આ કથાના અંત જેવો અંત ભાગ્યે જ વાસ્તવિક જીવનમાં આવતો હોય છે. આવા કિસ્સા નથી બનતા એમ નહીં, પણ એમ જવલ્લે જ બનતું હોય છે. અને ત્યારે આપણે અવશ્ય ‘પૂણ્ય પરવાર્યું નથી.’ એમ બબડીને સંતોષ માની લેતા હોઈએ છીએ. બાકી આમ તો પૂણ્ય પરવારી ગયું હોય એવો જ માહોલ વાસ્તવિક જીવનમાં જોવા મળતો હોય છે ને?

પણ એ વિચારોની ગડભાંગમાં આ વાર્તામાંના માનવ જીવનના સંઘર્ષોને વાચા આપતી કલ્પનાને થોડોક જુદો વળાંક આપવા મન લલચાયું.

લો ત્યારે, આ બે શક્ય અંત, આ ઘટના પછી….

BHABHI

અંત -૧

ભાભી આ વજ્રાઘાત પડતાં જ ફર્શ પર ઢળી પડી અને એનું પ્રાણપંખી આવું ન બનતું હોય તેવા સ્વર્ગની તલાશમાં ઊડી ગયું.

અંત -૨

ભાભીએ આ વજ્રાઘાત પણ જીરવી લીધો. મદન અને નયનાએ વિદાય લીધી. ભાભી સમસમીને ભાંગી પડી. પણ કોઈક અકળ તત્વે તેના અંતરમાં હળવો ટકોરો કર્યો. એ ટકોરાના ઈશારે તેણે આંખો મીંચી દીધી અને ઊંડા શ્વાસ લેવાનું શરૂ કર્યું. હવે શ્વાસ પરના ધ્યાનના પ્રતાપે, તેના ચિત્તમાં ખદબદી રહેલા, તુમૂલ યુદ્ધ કરી રહેલા સઘળા વિચારો એક એક કરીને શમવા લાગ્યા. વીસેક શ્વાસ..અને ભાભીએ આંખો ખોલી.

તે ઊઠી અને કબાટમાં રહેલો ઊનનો દડો અને સાથે ગૂંથવાના બે સળિયા લઈ આવી. તેણે મદન અને નયનાના ભાવિ બાળક માટે સ્વેટર ગુંથવાનું શરૂ કર્યું.”

======================

સુ.શ્રી પ્રજ્ઞાબેન વ્યાસનો પ્રતિભાવ  

સ રસ વાર્તા

અબ હોત ક્યા જબ ચીડિયા ચુગ ગઈ ખેત !…
એવું છેલ્લા ત્રણ ચાર વાર અનુભવાયું !
ગુજરી ગયા બાદ લાગ્યું કે તેમની સાથે પુરો સમય સત્સંગ પણ ન કર્યો! જીવનના અનુભવો પણ ન સાંભળ્યા !! મરતા સુધી ધ્યાન કરતા જોયા પણ તેમની પાસે પ્રાણાયામ/ધ્યાન શીખ્યા નહીં!!! અને માએ શારીરિક,માનસિક કે આર્થિક તકલીફની ફરીઆદ કર્યાં વગર…. ડુમાથી

આગળ………………….

=========================

વાચક મિત્રોને આ વાર્તા વિષે એમના પ્રતિભાવ દર્શાવવા વિનંતી છે.

વિનોદ પટેલ

INSPIRING QUOTE 

Good quote-try again