વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Category Archives: રી-બ્લોગ

1107 – અમેરિકામાં વાવાઝોડું: બગડેલો બદલાયેલો ચહેરો … હેન્રી શાસ્ત્રી

થોડા દિવસો પહેલાં જ અમેરિકાના ટેક્સાસ રાજ્યના હ્યુસ્ટન અને બીજા સ્થળોએ હરિકેન હાર્વી (ચક્રવાત કે વાવંટોળિયો-Hurricane Harvey )એ કાળો કેર વર્તાવી દીધો હતો અને જાન માલને ઘણું નુકશાન પહોંચાડ્યું હતું.

આ હાર્વી હરિકેનની કળ વળી ના વળી ત્યાં તો ફ્લોરીડા રાજ્યના પૂર્વ અને પશ્ચીમ કિનારે હરિકેન ઈર્માં-Hurricane Irmaએ હાર્વી કરતાં વધુ જાનહાની અને મિલકતોને નુકશાન કર્યું હતું.

આ વિડીયો જોવાથી હ્યુસ્ટનમાં કેવી  પરિસ્થિતિ હતી એનો થોડો ખ્યાલ આવશે.

Houston UNDER WATER Hurricane Harvey [UNSEEN FOOTAGE] AMAZING RESCUES Hurricane Irma

૧૯૭૯થી વર્લ્ડ મીટીરિયોલૉજીકલ ઑર્ગેનાઇઝેશન દ્વારા ઍટલાંટિક સમુદ્ર પરથી ઊઠતા વાવાઝોડાને વારાફરતી સ્ત્રી અને પુરુષના નામ આપવાનો શિરસ્તો ચાલ્યો આવે છે.સ્ત્રી નામ ધારી વાવાઝોડાં વધુ જોરદાર અને તીવ્રતા વાળાં જોવા મળ્યાં છે.!આવી વિપરીત પરિસ્થીતીમાં ફસાએલા માનવીઓને જ નહિ પણ પાલતું પશુ પક્ષીઓ ને બચાવવાના અને એક બીજાને મદદ કરી માનવતા બતાવવાનાં ઘણાં ઉમદા દ્રશ્યો જોવા મળ્યાં હતાં.

હવે આ લખાય છે ત્યારે હરિકેન મારિયા  અને હરિકેન હોજે –MARIA & JOSE ની વધુ એક જોડી અમેરિકાના પૂર્વ કિનારા તરફ આવી રહ્યાના વર્તારા આબોહવા નિષ્ણાતો ટી.વી. પર જણાવી રહ્યા છે.

અમેરિકામાં અવાર નવાર આવા હરિકેન જોવા મળે છે એના વિષે મુંબઈ સમાચારમાં  શ્રી હેન્રી શાસ્ત્રીનો  એક સરસ લેખ પ્રગટ થયો છે એમાં અમેરિકાનાં વાવાઝોડાંની વિગતે   માહિતી આપવામાં આવી છે.એમના આભાર સાથે આખો લેખ નીચે વાંચો.

વિનોદ પટેલ 


વાવાઝોડું: બગડેલો બદલાયેલો ચહેરો

કવર સ્ટોરી – હેન્રી શાસ્ત્રી

અમેરિકામાં પહેલા હાર્વી અને હવે ઇર્મા નામના બે વાવાઝોડા (ચક્રવાત કે વાવંટોળિયો પણ કહી શકો છો) કાળો કેર વર્તાવી રહ્યા છે. હાર્વીના હુમલામાંથી હજી કળ વળી નહોતી ત્યાં એનાથી વધુ તીવ્રતાવાળા ઇર્મા નામના વાવાઝોડાએ હાહાકાર મચાવી દીધો છે. ઇર્મા અત્યાર સુધીનું સૌથી વિનાશકારી વાવાઝોડું સાબિત થઇ ગયું છે. આ પ્રકારની કુદરતી હોનારત જનજીવન નેસ્તનાબુદ તો કરી જ દે છે, પણ સાથે સાથે લોકોના ઘરબાર અને નોકરીધંધા પર પણ પાણી ફેરવી દે છે. આ નિમિત્તે ચર્ચા થઇ રહી છે વાવાઝોડાની દૂરગામી અસરોની. અત્યારે ટેક્સસ અને ફ્લોરિડાની બેહાલી કેટલી વધશે એના તર્ક-વિતર્ક થઇ રહ્યા છે, પણ સાથે અગાઉની હોનારત પછીની અસરો વિશે પણ ચર્ચા થઇ રહી છે.

૧૯૦૦ની સાલમાં ટેક્સસ રાજ્યના જ ગેલ્વેસ્ટન શહેરમાં પ્રચંડ વાવાઝોડું ત્રાટક્યું હતું. આ તોફાને ભારે તારાજી સર્જીને મિલકતને તો નુકસાન પહોંચાડ્યું જ, પણ આશરે દસથી બાર હજાર લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. એ સમયે આ હોનારતે અમેરિકાની સૌથી વિનાશકારી હોનારતનું લેબલ મેળવ્યું હતું. આવી હોનારતના જખમ રુઝાતા વાર લાગતી હોય છે. જોકે, દૃઢ મનોબળથી આવા આંચકાને પચાવીને હવે પછી જો આવું થાય તો શું અને કેવી તકેદારી રાખવી એને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે છે. ગેલ્વેસ્ટનમાં આ જ વાતને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવ્યું. ભવિષ્યમાં આવું તોફાન ત્રાટકે તો તારાજી થતી અટકાવવાના પ્રતિબંધિત વિકલ્પો પર વિચાર કરવામાં આવ્યો. શહેરમાં ઘણાં સુધારાઓ કરવામાં આવ્યા.

૧૯૦૨માં હેન્રી માર્ટિન રોબર્ટ નામના નિષ્ણાતની સહાયતાથી વાવાઝોડામાં ધરાશાયી થઇ ગયેલા બ્રિજની જગ્યાએ ઑલ વેધર બ્રિજ (દરેક ઋતુના હવામાનમાં ટકી શકે એવો પુલ) બાંધવામાં આવ્યો. બીજી એક મહત્ત્વની વાત એ બની કે શહેરના રક્ષણ માટે એની સપાટી વધારવામાં આવી. મતલબ કે ખાસ પ્રક્રિયા કરેલી રેતીના ઉપયોગથી શહેરને ઊંચું કરવામાં આવ્યું. જાણીને હેરત પામી જશો કે ગેલ્વેસ્ટોન શહેરને અગાઉની સપાટીથી ૧૭ ફૂટ ઊંચું કરવામાં આવ્યું. એ માટે ખાસ સીવૉલ બાંધવામાં આવી. નવી ડિઝાઇનવાળી ઇમારતો પણ ઊભી કરવામાં આવી. એ સમયે આ ફેરબદલને અદ્ભુત અને ધ્યાનાકર્ષક બદલાવ ગણવામાં આવ્યો હતો.

આ પ્રયત્નોનો પ્રભાવ ૧૯૧૫માં જોવા મળ્યો. દોઢ દાયકા પછી ૧૯૦૦ના વાવાઝોડા જેવી જ તીવ્રતાવાળું વાવાઝોડું ફરી ગેલ્વેસ્ટોન પર ત્રાટક્યું ત્યારે ફરી દરિયાના મોજા ૧૨ ફૂટ ઊંચા ઉછળ્યા ખરા, પણ નવું બાંધકામ મજબૂત હોવાથી તેમ જ શહેરની સપાટી ઊંચી કરવામાં આવી હોવાથી માત્ર ૫૩ લોકોએ જાન ગુમાવ્યા. ૧૯૦૦ની સાલના દસેક હજારની જાનહાનિ સામે આ આંકડો નગણ્ય જ કહેવાય. આજની તારીખમાં ગેલ્વેસ્ટોન એક વિકસિત બંદર છે. શહેરમાં બે યુનિવર્સિટી છે અને વિશાળ પાયે કામ કરતું ઇન્શ્યોરન્સ કૉર્પોરેશન સુધ્ધાં છે. ૧૯૦૦ના વાવાઝોડા પછી તરત બાંધવામાં આવેલી સીવૉલની લંબાઇ વધારીને ૧૬ કિલોમીટર કરવામાં આવી છે. આજે એ ટૂરિસ્ટ ઍટ્રેક્શન બની ગઇ છે. ભવિષ્યના સંભવિત વાવાઝોડા સામે ટકી શકવાનો આત્મવિશ્ર્વાસ વધી ગયો હોવાથી એની આસપાસ હોટેલો તેમ જ ટૂરિસ્ટ સ્પૉટ બાંધવામાં આવ્યા છે. જો હવમાન માઝા મૂકતું હોય તો એનાથી થયેલી તારાજી બાદ કંઇક નવા વિચાર કરવા જોઇએ જેનાં દર્શન આપણને ગેલ્વેસ્ટનમાં થયા.

આ જ રીતે, ૧૯૩૫માં આવેલા વાવાઝોડાથી ફલોરિડા કીઝ ક્ષેત્રમાં ઘણું નુકસાન થયું હતું. ફલોરિડાના કાંઠા વિસ્તારો એકબીજા સાથે રસ્તાથી નહીં પણ માત્ર રેલવે દ્વારા જોડાયેલાં હતાં. વાવાઝોડા વખતે આ બધા વિસ્તારો ખાલી કરાવવા માટે ટ્રેઈન સિવાય કોઈ વિકલ્પ જ ન હતો.

આ વિસ્તારોને ખાલી કરાવવા માટે થયેલો ટ્રેઈનનો ઉપયોગ પણ જિંદગીભર યાદ રહી જાય તેવો શૌર્યગાથા બની ચૂકેલો કિસ્સો છે. બન્યું એવું કે ભોગ બનેલાઓને ટ્રેઈનમાં ભરીને ગાડી જ્યારે પાછી વળતી હતી ત્યારે ઈસ્લામોરાડા ખાતે ભયંકર વાવંટોળને કારણે ગાડીના ડબ્બા ખડી પડ્યા હતા. જોકે કોઈ જાનહાનિ થઈ ન હતી, બધા જ મુસાફરોને બચાવી લેવાયા હતા, પણ આ નુકસાન પામેલા રેલવેના પાટા અને પુલ જોઈને તો આખી લાઈન જ નેસ્તનાબૂદ કરીને ત્યાં પાકા રોડ બાંધી દેવામાં આવ્યા હતા, આજે જે રસ્તાઓ છે તે આ દુર્ઘટનાને આભારી છે.

૨૦૦૫માં ન્યૂ ઓર્લેન વિસ્તારમાં ત્રાટકેલા કેટરીના વાવાઝોડાથી ત્યાંની વસતિ એક લાખ જેટલી ઘટી ગઈ હતી, જેમાં કાળા અમેરિકનો વધુ પ્રમાણમાં માર્યા ગયા હતા. ૨૦૦૦માં આ વસતિ ૪,૮૪,૬૭૪ જેટલી હતી તે ૨૦૦૬માં ઘટીને ૨,૩૦,૧૭૨ થઈ ગઈ હતી, પણ જુલાઈ ૨૦૧૫ની વસતિ ગણતરી પ્રમાણે તે ૩,૮૬,૬૧૭ સુધી પહોંચી છે, હવે કેટલાક વિસ્તારમાં વધુ વસતિ છે અને અત્યારના ઘરોની ગુણવત્તા પણ ઘણી સુધરી છે. ભારતમાંય કચ્છના ભૂકંપ વખતે થયેલી તારાજી પછી જે નવા રસ્તા કે ઘર બંધાયા એ એટલી ઉત્તમ કક્ષાના અને આધુનિક સગવડવાળા છે કે નાની મોટી દુર્ઘટનાથી સરળતાથી બચી જાય એવું એક માળખું તૈયાર થયું છે.

અત્યારે અમેરિકા કપરા કાળમાંથી પસાર થઇ રહ્યું છે. શું હાર્વી અને ઇર્માની તારાજીને પગલે ફ્લોરિડા તેમ જ ટેક્સસમાં અને એને પગલે સમગ્ર અમેરિકામાં એક પરિવર્તનનો વાયરો ફુંકાશે? અપેક્ષા વધુ પડતી છે, પણ ભૂતકાળના અનુભવમાંથી યોગ્ય બોધપાઠ લેવામાં કશું ખોટું નથી.

વાવાઝોડાનાં લગ્ન!

લગ્ન થાય એ સમયથી તમારા જીવનમાં વાવાઝોડાનું આગમન થાય છે કે લગ્નજીવનમાં વારતહેવારે વાવાઝોડું આવતું રહે એમ મજાકિયા સ્વરે કહેવાતું હોય છે. જોકે, અમેરિકામાં તો વાવાઝોડાનાં જ લગ્ન થયાં હોવાની એક બેનમૂન ઘટના બની છે. એમાં નથી કોઇ તોફાન કે ન કોઇ વિનાશ. છે તો માત્ર નીરવ શાંતિ અને હર્યુંભર્યું જીવન. છે ને મજેદાર વાત.

વાત જરા માંડીને કરવી પડે એવી છે. તાજેતરમાં અમેરિકામાં હાર્વી અને ઇર્મા નામનાં બે વાવાઝોડાએ પારાવાર નુકસાન કરી માલ-મિલકત અને જનજીવનને મોટી માત્રામાં નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. આ વાવાઝોડાનું નામ પડતાંની સાથે લોકો થરથર કાંપી ઊઠે છે. જોકે, અમેરિકામાં જ હાર્વી અને ઇર્મા એ બે નામ હૈયે ટાઢક આપનારા અને ચહેરા પર સ્મિત રેલાવનારા પણ છે. એમને જોઇને લોકોના ચહેરા ચમકી ઊઠે છે. વાંચીને જરા નવાઇ લાગે છે ને! હકીકત એ છે કે હાર્વી અને ઇર્મા એ ૭૫ વર્ષથી સુખી લગ્નજીવન જીવતું યુગલ છે. દાદા હાર્વીની ઉંમર છે ૧૦૪ વર્ષ અને દાદીમા નવેમ્બરમાં ૯૩નાં થશે. આ ઉંમરે ચહેરા પર કરચલીઓ પડી ગઇ છે, પણ યાદશક્તિ એકદમ તેજ છે. ૧૯૨૯થી ૧૯૩૯ સુધી ચાલેલું ધ ગ્રેટ ડિપ્રેશનની ઘટના તેમ જ ૧૯૬૯માં નીલ આર્મસ્ટ્રોંગ ચંદ્ર પર ચાલ્યો એ પ્રસંગ પણ તેમને બરોબર યાદ છે.

આમ સારી-નરસી ઘટનાઓના તેઓ સાક્ષી રહ્યા છે, પણ તેમના નામધારી બે વાવાઝોડા અમેરિકા માટે ખતરો બની ગયા હોવાનો આ વખતનો પહેલો અનુભવ તેમના માટે યાદગાર તો નહીં જ રહે. ઇર્મા દાદીએ તો એમ પણ કહ્યું કે ‘એ લોકોએ કઇ રીતે બે વાવાઝોડાના નામ ઇર્મા અને હાર્વી પાડ્યા એ મારી સમજની બહાર છે.’ જોકે, એ સમજવા માટે ઝાઝું માથું ખંજવાળવું પડે એમ નથી. ૧૯૭૯થી વર્લ્ડ મીટીરિયોલૉજીકલ ઑર્ગેનાઇઝેશન દ્વારા ઍટલાંટિક સમુદ્ર પરથી ઊઠતા વાવાઝોડાને વારાફરતી સ્ત્રી અને પુરુષના નામ આપવામાં આવી રહ્યા છે. ૨૦૧૭માં પહેલી જ વાર બે વાવાઝોડા આગળ પાછળ ત્રાટક્યા છે અને એ શમી જશે. જોકે, આપણા પ્રેમાળ હાર્વી અને ઇર્મા તો છેક ૧૯૪૦ના દાયકાથી એકમેકનો સાથ નિભાવી રહ્યા છે અને કેટલાય ચહેરા પર સ્મિત રેલાવવામાં નિમિત્ત બન્યા છે. તારાજી કરી રહેલા હાર્વી અને ઇર્મા બને એટલા જલદી વિદાય લે એવું અમેરિકન લોકો ઇચ્છતા હશે, જ્યારે પતિ-પત્ની હાર્વી અને ઇર્મા બને એટલું જીવે એવી મનોકામના વ્યક્ત કરવામાં આવતી હશે.

Source ...

http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=380827a

”વાવાઝોડાનાં લગ્ન!”

ઉપર લેખના અંતે ”વાવાઝોડાનાં લગ્ન!” એ મથાળા નીચે લેખકે ૧૦૪ વર્ષના હાર્વી અને ૯૩ વર્ષનાં ઈર્માં એમ જે બે ” જીવતાં વાવાઝોડાં” નો  ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે એ બેલડી આ વિડીયોમાં શું કહે છે એની કેફિયત એમના મુખે જ સાંભળો.  

Elderly couple named Harvey and Irma watch Hurricanes Harvey and Irma hit the coast

1095 -અમેરિકામાં ખીચડી અને કઢી

અમારા મહેસાણા જીલ્લાના નાનકડા ગામ ભાંડુના ખેડૂતના પુત્ર શ્રી મફતભાઈ પટેલનો એમના ગામથી માંડી અમેરિકા સુધીની પ્રગતિનો ગ્રાફ અદભુત છે.આજે અમેરિકાનું કોઈ મોટું શહેર બાકી નહી હોય જ્યાં મફતભાઈ અને એમના પરિવાર જનોથી ચલાવાતા ગ્રોસરી સ્ટોર નામે ”પટેલ બ્રધર્સ ” ધૂમ કમાણી ના કરતા હોય ! મફતભાઈએ એમના અનેક સગાં સંબંધીઓના જીવનમાં સુખી જીવન જીવવાની તક પૂરી પાડી છે. મફતભાઈ એમની સેવાની પ્રવૃતિઓથી પણ આજે ખુબ જાણીતા બન્યા છે.

આવું અનોખું વ્યક્તિત્વ ધરાવનાર મફતભાઈની જીવન ઝરમર આ લેખમાં તમને વાંચવા મળશે.

શ્રી મફતભાઈ અને એમની દીર્ઘ દ્રષ્ટિને સાદર પ્રણામ અને દીર્ઘાયુ માટેની અનેક શુભેચ્છાઓ.

વિનોદ પટેલ

સૂરસાધના

૧૯૬૮

       મફત પટેલ, ત્રેવીસ જ વર્ષની ઉમરે તમે અમેરિકાની ઇન્ડિયાના યુનિ.માં MBA નું ભણવા આવ્યા છો. પણ આ ગ્રીલ્ડ ચીઝ સેન્ડવિચ, ફ્રેન્ચ ફ્રાઈ અને પાંઉં બટર ખાઈ ખાઈને તમે કંટાળી ગયા છો. દિવસમાં બે વખત મે’હાણાના ભાંડુ ‘ગોમ’માં કાથીના ખાટલા પર ‘બેહીને’ ‘તાંહળામાં’ આરોગતા હતા, તે ખીચડી , કઢી અને ઘેર બનાવેલા મેથીયાંના અથાણાંની લિજ્જત જમવાના ટાણે તમને ‘હતાવે’ છે. ગમે તેટલી ચકમકતી કારની હારની હાર સામેથી પસાર થતી ન હોય, પણ ‘હામે ધુળથી ભરેલા આંગણામાં છાણની અત્તર સુવાસ વચ્ચે, દૂઝણી ભેંશ્યું’ પુંછડા ઝુલાવતી માંખ્યું ઊડાડતી હોય એ વતનની યાદ તમારા ચિત્તને કોરી ખાય છે.

પછી શું થયું?

મફત પટેલ એક મોટા સામ્રાજ્યના બેતાજ બાદશાહ શી રીતે બન્યા?

અહીં વોંચો !

wegu_logo આ લોગો પર ક્લિક કરો

View original post

1081- શ્વેતા – શ્રી. પ્રવીણકાન્ત શાસ્ત્રી

શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રી અને શ્રીમતી યોગીની શાસ્ત્રી

ન્યુ જર્સી નિવાસી ડાયાસ્પોરા વાર્તા લેખક ૭૮ વર્ષીય મારા મિત્ર શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રીનું પ્રથમ પ્રકાશિત પુસ્તક ‘શ્વેતા’ હવે ઈ-પુસ્તક સ્વરૂપે પણ વાચકોના વાચન માટે ઉપલબ્ધ બન્યું છે. 

શ્રી સુરેશ જાની અને પ્રવીણભાઈના આભાર સાથે વિનોદ વિહારમાં એને રી-બ્લોગ કરતાં આનંદ થાય છે.

વિનોદ પટેલ 

 

સૂરસાધના

      ચાર પાંચ વર્ષ પહેલાં પ્રવીણ ભાઈએ બહુ પ્રેમ પૂર્વક મોકલેલી નવલકથા ‘શ્વેતા’ આમ તો ૨૦૧૧ માં છપાઈને બહાર પડી હતી. એ વખતે બે ત્રણ દિવસમાં જ એ કથા રસપૂર્વક વાંચી હતી. પણ ઈવડી -ઈ હવે ઈ-રૂપમાં પણ હાજર છે.

shweta_title આ ચિત્ર પર ક્લિક કરી ડાઉન લોડ કરો અને ઓફ- લાઈન વાંચો.

      પ્રવીણ ભાઈની લાક્ષણિક કલ્પનાશક્તિ,  અમેરિકન ગુજરાતીના  જીવનમાં  સ્વાભાવિક રીતે બોલાતી ભાષાને પડઘાવતા ચોટદાર  સંવાદો અને  અવનવા પ્રસંગો ગૂંથી વાર્તાને રસિક વળાંકો આપવાની કળા આ નવલકથામાં સોળે કળાએ ખીલી ઊઠેલી આપણે જોઈ શકીશું.  પણ એક વિશેષ વાત એ છે કે, ગુજરાતી વાર્તા સાહિત્યમાં જવલ્લે જ વાંચવા મળતા ‘લિંગ – પરિવર્તન’ ( sex – change) ના નાજૂક વિષયને પ્રવીણ ભાઈએ વાર્તાના પટમાં વાપર્યો છે.

પ્રવીણ ભાઈનો પરિચય …

shweta_back

શ્વેતા’ ઓન – લાઈન વાંચવા માટે આ પાનાં પર ક્લિક કરો…

View original post

1073 – ” અશાંતસ્ય કુતઃ સુખં ? ” ( ચિંતન ) … ગૌરીશંકર પ્ર. ત્રિવેદી

” અશાંતસ્ય કુતઃ સુખં ? ” ( ચિંતન )

ગૌરીશંકર પ્ર. ત્રિવેદી ‘ ધુનીરામ’

સુખ એટલે શું ? તેની કેટલીક વ્યાખ્યાઓ આપવામાં આવે છે.” દુઃખનો અભાવ એટલે સુખ”, “અનુકૂળ પરિસ્થિતિ એટલે સુખ”, ” મનવાંછિત વ્યક્તિ કે વસ્તુની પ્રાપ્તિ એટલે સુખ “. પણ આ વ્યાખ્યાઓ અધૂરી લાગે છે. તો પછી સુખ એટલે શું ?

શ્રી ગીતાજીના સૂત્ર પ્રમાણે વ્યાખ્યા આપી શકાય કે, ” મનની શાંતિ એટલે સુખ.” એટલે ગીતાજીમાં કહ્યું છે કે ” જે સ્થિતપ્રગ્ન છે, જેની બુદ્ધિ સ્થિર છે- જેનું મન સ્વસ્થ છે તે સુખી છે.” ” અનુકૂળ કે પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિમાં મન વિચલિત ન થાય, હર્ષ કે શોકનો આઘાત મનને અસ્વસ્થ ન કરી શકે તે સાચું સુખ.” કારણ ” પ્રસાદે – સર્વ દુઃખના હાનિરસ્યોપ જાયતે”. મનની પ્રસન્નતાથી સર્વ દુઃખોનો અંત આવે છે.”

આપણે જાણીએ છીએ કે મન જ્યારે અશાંત હોય ત્યારે બાહ્ય સુખ-સામગ્રીમાં આનંદ આવતો નથી. અશાંત મનવળી વ્યક્તિને અનુકૂળ પરિસ્થિતિ પણ પ્રતિકૂળ લાગે છે. જ્યારે શાંત મનવાળાને પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિ પણ અનુકૂળ લાગે છે. રોગથી ઘેરાયેલી કે મરણપથારીએ પડેલી વ્યક્તિને એક કરોડ રૂપિયાની લોટરી લાગે તો પણ તેને આનંદ થતો નથી.

શાંત મન જ સુખ ભોગવી શકે, સ્વસ્થ મન જ આનંદનો અનુભવ કરી શકે, શાંત મન, સ્વસ્થ મન એટલે સુખ ! આ સુત્રને ગાંઠે બાંધી માણસ વિચાર અને વર્તન કરે તો કાયમી સુખ-શાંતિનો અનુભવ કરી શકે. એ વાત વાંચવા કે લખવા જેટ્લી સરળ નથી.તેને માટે સતત જાગ્રુત રહેવુ જોઇએ, તટસ્થાપૂર્વક મનને તપાસતા રહેવું પડે,મનના વિચારો -ગતિ-વિધિ સમજવી પડે, મનના સૂક્ષ્મ અવલોકનથી જે વિચાર-વૃતિઓ મનને અશાંત કરનારી લાગે તેનાથી બચવા પ્રયત્નો કરવા પડે.આ એક તપ છે, આને જ સાધના કહે છે.

મનને અંતઃકરણ કહે છે. આધ્યાત્મિક દ્રષ્ટિએ તેને સૂક્ષ્મ દેહ કહે છે. આપણુ શરીર તે સ્થૂળ દેહ અને અંતઃકરણ એટલે સૂક્ષ્મ દેહ.સૂક્ષ્મદેહના વિચારો અને પ્રેરણા મુજબ સ્થૂળ દેહ કાર્ય કરે છે. અંતઃકરણમાં ચાર ઘટકો હોય છે. તેમાં બળવાન તત્વ અહંકાર છે. આ અહંકાર જ મનમાં અશાંતિ ઉભી કરે છે, એટલે ” અશાંતસ્ય કુતઃ સુખં ? “

“હું અને મારું,” તું અને તારું” વિચારનાર અને બોલનાર ‘અહં’ છે. ‘હું અને તું, મારું-તારું’ આવે, એટલે રાગ અને દ્વેષ આવે. જ્યાં સુધી શરીર છે ત્યાં સુધી સંપૂર્ણ ‘અહં’ જતો નથી. પણ અહંનુ ઉર્ધ્વીકરણ કરવાથી મનમાં રાગ- દ્વેષનુ ઘર્ષણ રહેતું નથી.

‘ હું આત્મા, હું પરમાત્માનો અંશ, હું ઈશ્વરનું સંતાન’ આવી મનમાં  ધારણા કરવાથી ‘અહં શુદ્ધ થાય. અશુદ્ધ અહં- નિમ્ન કક્ષાનો અહં માણસને કર્મબંધનમાં બાંધે, જ્યારે શુદ્ધ અહં મુક્તિ-મોક્ષ અને પરમ શાંતિ અપાવે ! આ રીતે મન શાંતિનો- સાત્વિક સુખનો અનુભવ કરાવી શકે.
મનનુ તટસ્થ નિરીક્ષણ કરતાં જાણી શકાય કે, વધારે ભોગ ભોગવવાની ઇચ્છા, કાંચન-કીર્તિ, માન-પ્રતિષ્ઠા પ્રાપ્ત કરવાની ઇચ્છા, આ તૃષ્ણા-વાસના મનમાં અનેક વિચારોના વંટોળ ઊભા કરી મનને ચંચળ- અશાંત બનાવે છે. મનમાં અપાર શક્તિ છે પણ એ શક્તિ વિચારો-વિકારો- સંકલ્પ-વિકલ્પમાં વેડફાઇ જાય છે. આ શક્તિનો સંચય માણસને ઉન્નત બનાવે છે.

વિવેક વિચારથી જોવું જોઇએ કે જેઓ કરોડપતિ કે અબજોપતિ છે એ બધા સુખી છે ? કીર્તિ અને કલદારની મોહિનીમાં ડૂબેલા લોકો જેને મળવા- દર્શન કરવા પડાપડી કરે છે, જેઓને મનમાન્યા ભોગો ભોગવવાની સગવડ છે, જેવા કે ફિલ્મી કલાકારો, ક્રિકેટરો, ધર્મધુરંધરો, કહેવાતા ગુરુઓ, કથાકારો સુખી છે ? આ બધા મહાનુભાવો પાસે ખૂબ પૈસા છે, માન-પ્રતિષ્ઠા-કીર્તિ છે, ભોગો ભોગવવાની પૂરતી સામગ્રી છે પણ આ બધા સુખી નથી. અતિ ભોગથી રોગના ભોગ બનવું પડે ! આ સોએ સો ટકા સાચું છે.

આ બધાના મન આશંકા, અજંપો, ભય-ચિંતા અને અનેક વાસનાઓથી ઘેરાયેલા છે. તેથી મનમાં અશાંતિ છે ! ” અશાંતસ્ય કુતઃ સુખં ?” આવા લોકોમાંથી કેટલાક અનેક રોગોથી ઘેરાયેલા છે. સો ગ્રામ અનાજ પચાવવા ખૂબ પરસેવો પાડવો પડે છે. સામે મિષ્ટાનના થાળ ભર્યા હોવા છતાં તેમાંથી એક ટુકડો પણ ખાઇ શકતા નથી. કેટ્લાક હજી વધારે, હજી વધારેની હાયવોયમાં શાંતિથી ભોજન કરી શકતા નથી. ઊંઘવા માટે ઊંઘની ગોળિઓ ગળવી પડે છે. કોઇ શાંતિ મેળવવા નશાકારક દ્રવ્યોનો ઉપયોગ કરે છે.

ભોગ ભોગવવાની શક્તિ ગુમાવી બેઠેલા શક્તિ મેળવવા મોંઘા ઔષધોનો ઉપયોગ કરે છે. પરિવારના લોકો સ્વછંદી હોવાથી સંપ નથી. ઘણા મહાનુભાવો ભયથી ઘેરાયેલા હોવાથી સ્વતંત્રાથી બહાર હરીફરી શકતા નથી. આવા ભયથી ફફડતા લોકોને અંગરક્ષકોથી ઘેરાયેલા રહેવું પડે છે ! તેથી સમજી શકાય કે આવા લોકો સ્વપ્નમાં પણ સુખનો અનુભવ ન કરી શકે.

વ્યક્તિએ પોતાની- પોતના કુટુંબની જરૂરિયાત નક્કી કરવી જોઇએ. જીવન જીવવા જે અનિવાર્ય હોય તે જરૂરિયાત ગણાય. જીવન જીવવા અનિવાર્ય ગણાય તે હવા-પાણી, પ્રકાશ કુદરત મફત આપે છે. બીજી જરૂરિયાતની વસ્તુઓ અન્ન-વસ્ત્ર અને રહેઠાણ. પછી શોખથી-દેખાદેખીથી-મોભો પાડવા, દંભ-અભિમાનને પોષવા બીજી અનેક વસ્તુઓ એકઠી કરી વધારેની અપેક્ષા રાખે એ જરૂરિયાત નહિ પણ વાસના છે. વસના કદિ તૃપ્ત થતી નથી પણ અજંપાનુ કારણ બને છે. ભૌતિક વસ્તુઓ ખરીદવા વધારે પૈસા ખરચવા પડે.અને વધારે પૈસા કમાવવા અયોગ્ય રસ્તો ગ્રહણ કરવો પડે.મનમાં અશાંતિ ઊભી થાય જ. અશાંતસ્ય કુતઃ સુખં ?”

આમ સુખ બાહ્ય વસ્તુથી મળતુ નથી પણ સુખ ભીતર મન સાથે સંબંધ ધરાવે છે.સંતુષ્ટ મન જ શાંત રહી શકે. આપણામાં કહેવત છે, ” સંતોષી નર સદા સુખી.”

સંતોષનો અર્થ કશુ કર્યા વિના બેસી રહેવુ એવો નથી. માણસે કર્મ કરવું પડે છે. તેથી પ્રમાણિક રીતે કર્મ કરતાં, ધંધો-રોજગાર કરતાં કુટુંબની જરૂરિયાત પૂરી થાય, સારું જીવન જીવી શકાય એટલું મળે તેમાં સંતોષ માનવો વધારે સંગ્રહની અપેક્ષા ન રાખવી. સંતોષ એ જ સુખ છે. ‘ જબ આયે, સંતોષ ધન, સબ ધન ધૂરી સમાન ‘ ઈશ્વર  પર શ્રધ્ધા રાખી, સંતોષી,સદાચારી, સાદું જીવન જીવવું એ સુખ મેળવવાની ચાવી છે.

જે વ્યક્તિ મનની ગુલામ છે તે દુઃખી છે અને જે વ્યક્તિ મનની માલિક છે તે સુખી છે. શુભ વિચારો , સકારાત્મક વલણ રાખવાથી મન સ્વસ્થ રહે છે.મનમાં કોઇ તનાવ પેદા થતો નથી. જેનું મન શાંત છે તે સુખી છે. અશાંતસ્ય કુતઃ સુખં ?”

Source- http://www.kieratechnologies.com/rajuat/ContentViewer.aspx?ContentID=63

1072- જીવનની ધન્ય ક્ષણો….મધુવનની મહેકઃ ડો. સંતોષ દેવકર

 બે મુઠ્ઠી ઊંચેરા સામાન્ય માનવીની પ્રમાણિકતાની વાર્તા 

શ્રધ્ધાનો હો વિષય તો પુરાવાની શી જરૂર?

ગીતામાં તો ક્યાંય શ્રી કૃષ્ણની સહી નથી.

‘શ્રી જલન માતરી

 ‘હું મારા જીવનની ધન્ય ક્ષણોમાંથી પસાર થઇ રહ્યો હતો’ …

મધુવનની મહેકઃ ડો. સંતોષ દેવકર

 “બાબુજી, હમ તો આપકા લડ્ડુ ખાતે હે ઔર યમુના મૈયાકા પાની પીતે હૈ” – નાવિકે આત્મવિશ્વાસપૂર્વક કહ્યું હતું.

વેકેશન દરમિયાન સહકુટુંબ ઉત્તર ભારતના પ્રવાસે જવાનું બન્યું હતું.પ્રવાસ દરમિયાન મોટેભાગે મંદિરોમાં દેવદર્શનનો સીલસીલો ચાલતો હોય છે. મારા સ્વભાવ મુજબ એક સ્થળના દેવદર્શન ટાળીને મેં યમુના નદીના કિનારે ટહેલવાનું નક્કી કર્યું.

નદી કિનારે પ્રવાસીઓ ઓછા હતા. હું યમુનાજીને પ્રણામ કરી હોડીમાં બેઠો. નાવિકે ‘જય યમુના મૈયા’ કહીને હલેસા મારવાના શરૂ કર્યા.

નદીના શ્યામ રંગના પાણીમાં હાથ ઝબોળતાં રોમાંચ અનુભવ્યો. મનોમન કાળીનાગનું સ્મરણ થયું. ‘જળકમળ છાંડી જાને બાળા, સ્વામી અમારો જાગશે’ ની પંક્તિઓ ગુંજવા લાગી.

” નાવ કબસે ચલાતે હો? “ મેં નાવિકને પૂછયું. ‘હમ બહોત છોટેથે પાંચ સાલકે’. વાતચીતનો દોર ચાલ્યો. ‘ ગુજારા કૈસે ચલતા હે?’ “ આપકા પ્યાર હૈ બાબુજી , આપકા લડ્ડુ ઔર યમુના મૈયાકા પાની પીકે જીતે હૈ.”

મને તેની વાતચીત, સાદાઈ અને પ્રમાણિકતા સ્પર્શી ગયાં. યમુનાજીમાં ઊંડી શ્રદ્ધા ધરાવતો નાવિક હદયથી ખૂબ જ પવિત્ર જણાયો. મારું મન ભરાય ત્યાં સુધી એણે મને નાવમાં સહેલ કરાવી. મને ખૂબ આનંદ થયો. રૂપિયા સો ચાર્જ નક્કી થયેલો. મેં ખુશ થઈને બસો રૂપિયા આપ્યા. અને કહ્યું , “ યે લીજીએ દોસો રૂપિયે.”

“ નહિ બાબુજી હમેં ૧૦૦ રૂપિયે દો બસ.”

“ નહિ…. નહિ…. મૈં ખુશ હોકર આપકો દે રહા હું. લે લો.” મેં આગ્રહ કર્યો.

“નહિ બાબુજી , હમ આપસે જ્યાદા પૈસે લેંગે તો યમુના મૈયા નારાજ હો જાયેગી. હમ નહિ લે સકતે, જો તય હુઆ હૈ વહી દીજીએ.”

નાવિકની પ્રમાણિકતા યમુનાજીના પાણીમાં તરી રહી હતી. મને નાવિક બે મુઠ્ઠી ઊંચેરો લાગ્યો. શ્રદ્ધા અને ભક્તિથી ભરપૂર આવા માનવીઓને કારણે જ ભારત દેશ ટકી રહ્યો છે, તેવી પ્રતીતિ થઈ. નખશીખ પ્રમાણિકતાથી ભરપૂર નાવિક્ને મળીને હું ધન્ય થઈ ગયો. યમુનાજીને સાક્ષાત દેવી તરીકે હાજરા હુજુર માનતા આ શ્રદ્ધાળુએ મારા હૃદયમાં ઊંચું સ્થાન મેળવ્યું. મારું મન હૃદય પુલકીત થઈ ગયું.

નાવમાંથી નીચે ઊતરતાં હું નાવિકને સ્વાભાવિક રીતે ભેટી પડયો તેનું મને ભાન પણ ન રહ્યું. યમુના કિનારે સાક્ષાત કૃષ્ણ ભેટયા હોય તેવી લાગણી અનુભવી રહ્યો. શ્રી યમુનાષ્ટકમ ગાતી કેટલીક ગોપીઓ ત્યાંથી પસાર થઈ રહી હતી. હું યમુનાજીનો સાક્ષાત્કાર અનુભવી રહ્યો.

હું મારા જીવનની ધન્ય ક્ષણોમાંથી પસાર થઇ રહ્યો હતો.

મિસરી

શ્રદ્ધાનો હો વિષય તો પુરાવાની શી જરૂર?

ગીતામાં તો ક્યાંય શ્રીકૃષ્ણની સહી નથી.

( ‘શ્રીજલન માતરી’ ની ક્ષમા યાચના સાથે )

sanskar@sandesh.com

સાભાર..સંદેશ.કોમ

1058- એક અત્યંત ગરીબ યુવાન શું કરી શકે? …….. આશુ પટેલ

એક અત્યંત ગરીબ યુવાન શું કરી શકે?
સુખનો પાસવર્ડ – આશુ પટેલ

મહારાષ્ટ્રના સોલાપુર જિલ્લાના બારશી તાલુકામાં મહાગાંવ નામનું નાનકડું ગામ છે. એ ગામનો રહેવાસી ગોરખ ઘોલપ સાઈકલ રિપેરિંગની નાનકડી દુકાન ચલાવતો હતો. એ દુકાનમાંથી જે આવક થતી હતી એનાથી તેના ચાર વ્યક્તિના કુટુંબનું ગુજરાન થઈ જતું હતું. જો કે, ગોરખ ઘોલપને દરરોજ દારૂ પીવાની આદત હતી એના કારણે તેની તબિયત લથડી ગઈ અને તેની સીધી અસર તેના ધંધા પર પડી.

ગોરખ ઘોલપ કામ કરી શકતો નહોતો એટલે તેની પત્ની વિમલ ઘોલપે ઘર ચલાવવા માટે કામ શોધવા માંડ્યું. કોઈએ તેને બંગડીઓ વેચવાની સલાહ આપી એટલે તેણે મહાગાંવ અને આજુ બાજુના ગામડાઓમાં ફરીને બંગડીઓ વેચવાની શરૂઆત કરી. વિમલ ઘોલપ બંગડીઓ વેચવા જતી ત્યારે પોતાના બંને નાના પુત્રોને સાથે લઈ જતી. તેના એક પુત્ર રમેશને તો બાળપણમાં પોલિયોની અસરને કારણે પગમાં ખોડ રહી ગઈ હતી છતાં તે તેની સાથે આવતો. વિમલ અને તેનો પતિ ગોરખ રમેશને પ્રેમથી રામુ કહીને બોલાવતા હતા. રામુ તેની માતા સાથે બંગડીઓ વેચવા જાય ત્યારે બૂમ પાડતો રહેતો: ‘બંગડે ઘ્યા બંગડે.’

ગોરખ અને વિમલ ઘોલપનો દીકરો રમેશ તેમના ગામ મહાગાંવમાં પ્રાથમિક શાળાથી આગળ અભ્યાસની સુવિધા નહોતી એટલે તેને તેના કાકા પાસે બારશી મોકલી દેવાયો. બારશીમાં તેણે પોતાનો અભ્યાસ આગળ ધપાવ્યો. રમેશને પોતાના ઘરની આર્થિક ચિંતા સતાવતી હતી એટલે તેણે નક્કી કર્યું હતું કે તે ભણીગણીને સારી નોકરી કરશે જેથી તેના ઘરની આર્થિક સ્થિતિ સુધરી શકે. રમેશ બહુ હોશિયાર વિદ્યાર્થી હતો એટલે શિક્ષકોનો પ્રિય બની ગયો હતો.

ર૦૦પમાં રમેશ બારમા ધોરણમાં અભ્યાસ કરતો હતો ત્યારે તેના પિતા મૃત્યુ પામ્યા. બારશીમાં કાકાને ત્યાં રહેતા રમેશને પિતાના મૃત્યુના સમાચાર મળ્યા, પણ રમેશના કાકાના ઘરે રમેશ એકલો હતો અને રમેશ પાસે પોતાને ગામ જવા માટે બસ ભાડાના પૈસા નહોતા. એ વખતે બારશીથી મહાગાંવનું બસ ભાડું માત્ર સાત રૂપિયા હતું. એમાંય રમેશ અપંગ હોવાથી માત્ર બે રૂપિયામાં બારશીથી મહાગાંવની ટિકિટ મેળવી શકે એમ હતો, પણ તેની પાસે બે રૂપિયાય નહોતા.

એ સ્થિતિમાં રમેશ નિ:સહાય બનીને રડી રહ્યો હતો. તેને રડતો જોઈને તેના કાકાના પાડોશીઓ તેની પાસે આવ્યા. તેમણે રમેશના રડવાનું કારણ જાણ્યું ત્યારે તેને બસભાડાના પૈસા આપ્યા. પાડોશીઓની મદદથી રમેશ પિતાની અંતિમવિધિમાં ભાગ લેવા જઈ શક્યો.

પિતાના મૃત્યુના ચાર દિવસ પછી રમેશની કેમિસ્ટ્રી મોડેલની પરીક્ષા હતી. તેની માતાએ તેને કહ્યું કે તું બારશી જા અને પરીક્ષા આપ. રમેશે બારશી જઈને એ પરીક્ષા આપી, પણ પછી અન્ય મોડેલ એક્ઝામ્સ તેણે ન આપી. તેણે તેની જર્નલ્સ પણ સબમિટ ન કરી. એ વખતે તેની બારમા ધોરણની ફાઈનલ પરીક્ષા એક મહિનો દૂર હતી, પરંતુ રમેશનું મન લાગતું નહોતું. તેના એક શિક્ષકે તેની સાથે વાત કરી અને તેને ફાઈનલ પરીક્ષા આપવા તૈયાર કર્યો. શિક્ષકના પ્રોત્સાહન અને સમજાવટને કારણે રમેશે બારમા ધોરણની પરીક્ષા આપી અને તે સાડા અઠ્યાસી ટકા સાથે પાસ થયો.

રમેશને સારા ટકા મળ્યા હતા, પણ તેની પાસે આર્થિક જોગવાઈ નહોતી એટલે તેણે સસ્તામાં સસ્તો વિકલ્પ શોધવા માંડ્યો અને છેવટે ડિપ્લોમા ઈન એજ્યુકેશનમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. એ સાથે તેણે ઓપન યુનિવર્સિટીમાંથી ગ્રેજ્યુએશન કરવા માટે પણ ફોર્મ ભર્યું. રમેશ શિક્ષક બનવા ઈચ્છતો હતો જેથી તેના કુટુંબને મદદરૂપ બની શકે.

રમેશ-રામુ ર૦૦૯માં શિક્ષક બની ગયો અને તેના કુટુંબ માટે સારા દિવસો શરૂ થયા. બીજો કોઈ યુવાન હોત તો શિક્ષક તરીકેની નોકરીથી તેણે સંતોષ માની લીધો હોત, પણ રમેશના મનમાં બહુ મહત્ત્વાકાંક્ષા હતી. શિક્ષક તરીકે નોકરી મળ્યા પછી રમેશે તેની માતા અને તેના ભાઈને બારશી બોલાવી લીધા. તેના કાકીએ તેમને રહેવા માટે એક ઓરડો આપ્યો એમાં તેઓ રહેવા લાગ્યા. રમેશના કાકીને ઇંદિરા આવાસ યોજનામાં બે રૂમનું ઘર મળ્યું હતું એમાંથી એક રૂમ રમેશના કુટુંબ માટે ફાળવવાની ઉદારતા તેણે બતાવી હતી. રમેશે તેની માતાને પણ ઇંદિરા આવાસ યોજના હેઠળ ઘર મેળવવા માટે સરકારી કચેરીના ધક્કા ખાતી જોઈ હતી, પરંતુ બીપીએલ એટલે કે બીલો પ્રોપર્ટી લાઈન (ગરીબી રેખા હેઠળ)નું કાર્ડ નહીં હોવાથી અધિકારીઓએ હાથ ઊંચા કરી દીધા હતા. અને જે અધિકારીઓ એ કાર્ડ બનાવી આપી શકે એમ હતા એ એમ કહીને કાર્ડ બનાવવાની ના પાડી દેતા હતા કે તમે બીપીએલ કાર્ડ મેળવવાના હકદાર નથી! (એ વખતે રમેશને શિક્ષક તરીકે નોકરી મળી નહોતી.)

રમેશના મનમાં આવો ઘણો આક્રોશ ઘરબાયેલો હતો. તેના પિતાને ક્ષય રોગ લાગુ પડ્યો અને તેમને સરકારી હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરાયા ત્યારે તેમના પ્રત્યે કોઈ ધ્યાન આપતું નહોતું. એ સિવાય રમેશને રેશનિંગ શોપના માલિક પ્રત્યે પણ ભારે રોષ હતો. રેશન શોપનો માલિક ગરીબ કુટુંબોને સસ્તા દરે કેરોસીન આપવાને બદલે કેરોસીન કાળા બજારમાં વેચી નાખતો હતો.

રમેશ એક સરકારી અધિકારીને જોતો હતો ત્યારે તેનું લોહી ઉકળી ઊઠતું હતું. તે અધિકારી તેની માતા અને બીજી વિધવાઓ પાસેથી પૈસા પડાવતો હતો અને તેમને પેન્શન મળશે એવા ખોટા વચનો આપતો હતો.

રમેશ કૉલેજમાં ભણતો હતો ત્યારે સ્ટુડન્ટ્સ યુનિયનનો સભ્ય બન્યો હતો. સ્ટુડન્ટસ યુનિયનના સભ્ય તરીકે કૉલેજની વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ માટે તે અવારનવાર તહસીલદારની ઑફિસમાં જતો હતો. તેણે ત્યાં સુધીના જીવનમાં તે સૌથી વધુ શક્તિશાળી અધિકારી જોયો હતો. રામુના મનમાં ત્યારે એ વિચારનું બીજ રોપાયું હતું કે તહેસીલદાર બનવું જોઈએ. ત્યારે તેના મનમાં એવા વિચાર આવતા કે હું તહસીલદાર બનું તો મારા કુટુંબને અને મારી આજુબાજુના લોકોેને જે તકલીફો પડે છે એનો અંત લાવી શકું.

ઘણી મુસીબતો વેઠીને શિક્ષક બનેલા રમેશે સંતોષ માની લીધો નહોતો. તેણે તહેસીલદાર બનવાનું સપનું જોયું હતું. તેને કોઇએ કહ્યું કે તહેસીલદાર બનવા માટે એમપી એસસી કે યુપી એસસીની પરીક્ષા આપવી પડે ત્યાં સુધી રમેશે એ પરીક્ષા વિશે કશું સાંભળ્યું નહોતું. તેને ખબર પડી કે પુણેમાં એમપીએસસી અને યુપીએસસીની પરીક્ષાઓની તૈયારી માટે કોચિંગ કલાસીસ ચાલે છે.

રમેશ આવા એક કોચિંગ ક્લાસમાં જઇને અતુલ લાંદે નામના એક શિક્ષકને મળ્યો. તેણે તેમને વિનંતી કરી કે મને આ પરીક્ષાઓ વિશે સમજાવો. એ વખતે એક શિક્ષકે તેને કહ્યું કે એમપીએસસી એટલે મહારાષ્ટ્ર પબ્લિક સર્વિસ કમિશન અને યુપીએસસી એટલ યુનિયન સર્વિસ પબ્લિક કમિશન. તેમણે એ પરીક્ષાઓ વિશ વિસ્તૃત માહિતી આપી. રમેશે તેમને પૂછયું કે હું આ પરીક્ષાઓ મરાઠી ભાષામાં આપી શકું? અને શૈક્ષણિક રીતે હું લાયક છું? એટલે કે મેં એટલો અભ્યાસ કર્યો છે કે હું આ પરીક્ષાઓ આપવા માટે લાયક ઠરી શકું? તે શિક્ષકે રમેશને કહ્યું કે તું આ પરીક્ષાઓ આપવા માટે લાયક છે અને તું નિશ્ર્ચય કરીશ તો તને આવી પરીક્ષામાં સફળ થતા કોઇ નહીં અટકાવી શકે. એ શિક્ષકના પ્રોત્સાહનભર્યા શબ્દોથી રમેશ ઘોલપમાં જોમ આવ્યું અને તેણે સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષા આપવાનો નિશ્ર્ચય કર્યો.

રમેશે સપ્ટેમ્બર, ૨૦૦૯થી યુપીએસસીની પરીક્ષા આપવાની તૈયારી કરવા માંડી. થોડા મહિનાઓ પછી મે, ૨૦૧૦માં તેણે યુપીએસસીની પરીક્ષા આપી. જોકે એમાં તેને નિષ્ફળતા મળી. એ દરમિયાન તેણે તેના ગામના મિત્રો સાથે મળીને એક રાજકીય પક્ષ બનાવ્યો હતો. એ પક્ષે મહાગાંવ ગ્રામ પંચાયતની ચૂંટણીમાં ઝુકાવ્યું. રમેશના રાષ્ટ્રીય પક્ષનો હેતુ હતો ગામમાં સત્તા પર આવવાનો અને ગરીબ લોકોને મદદરૂપ બનવાનો. એ ચૂંટણીમાં રમેશની માતાએ પણ ઉમેદવારી નોંધાવી હતી. રમેશની માતા એ ચૂંટણીમાં હારી ગઇ, પરંતુ એ ચૂંટણી રમેશના જીવનમાં મોટા ટર્નિંગ પૉઇન્ટ સમાન સાબિત થઇ. રમેશના પક્ષના બીજા ઉમેદવારો પણ હારી ગયા હતાં, પણ એનાથી ભાંગી પડવાને બદલે રમેશે નક્કી કર્યું કે હું સિસ્ટમ સામે લડીશ. ચૂંટણીનાં પરિણામો જાણવા માટે બધા ગામલોકો ભેગા થયા હતા. તેમની સામે રમેશે જાહેર કર્યું કે હું ગામ છોડી રહ્યો છું અને પાવરફુલ ઑફિસર બનીશ ત્યારે જ પાછો ગામમાં આવીશ.

એ દિવસ પછી રમેશે પાછા વળીને ન જોયું. તેણે એસઆઇએસી (સ્ટેટ ઈન્સ્ટિયૂટ ઓફ ઍડમિનિસ્ટ્રેટિવ કરિયર્સ) પરીક્ષા પાસ કરી. એના કારણે તેને હૉસ્ટેલમાં રહેવાની સુવિધા મળી અને સ્કોલરશિપ પણ મળી. એ ઉપરાંત વધારાનો ખર્ચ કાઢવા માટે તેણે પોસ્ટર ચીતરવાનું શરૂ કરી દીધું. આ દરમિયાન તેણે શિક્ષક તરીકે નોકરી છોડી દીધી હતી.

રમેશે તેનું તમામ ધ્યાન સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારી પર કેન્દ્રીત કર્યું. છેવટે તેણે યુપીએસસીની પરીક્ષા પાસ કરી અને ૨૦૧૨માં તેની આઇએએેસ અધિકારી તરીકે પસંદગી થઇ. ૨૦૧૦થી તેણે ગામમાં પગ મૂકયો નહોતો. આઇએએસ ઑફિસર તરીકે તેની પસંદગી થઇ એ પછી ૧૨ મે, ૨૦૧૨ના દિવસે પોતાના ગામમાં ગયો. ગામમાં રામુ તરીકે જાણીતા રમેશ ગોરખ ઘોલપની પાછળ આઇએએસનું છોગું ઉમેરાઇ ગયું હતું.

રમેશ આઇએએસ બન્યો એ પછી થોડા સમય બાદ એમપીએસસીની પરીક્ષાનાં પરિણામો જાહેર થયાં. રમેશે યુપીએસસીની સાથે સાથે એમપીએસસીની પરીક્ષાઓ આપવાનું પણ ચાલુ રાખ્યું હતું. તેણે એ પરીક્ષામાં ૧૮૦૦માંથી ૧૨૪૪ માર્કસ મેળવ્યા હતા. જે અન્ય તમામ વિદ્યાર્થીઓ કરતાં વધુ હતા. તે મહારાષ્ટ્રમાં ટોપર બન્યો હતો. જોકે એ પહેલા તો તેની આઇએએસ તરીકે પસંદગી થઇ ચૂકી હતી.

આઇએએસ બન્યા પછી રમેશ ઘોલપની ઝારખંડમાં આસિસ્ટન્ટ કલેકટર તરીકે નિમણૂક થઇ. પછી બઢતી મેળવતા મેળવતા તેઓ અત્યારે ઝારખંડમાં જોઇન્ટ સેક્રેટરી તરીકે ફરજ બજાવી રહ્યા છે. પોતે આઇએએસ બની ગયા એ પછી તેઓ પોતાના જેવા લોકોને ભૂલ્યા નથી. તેઓ ગરીબ લોકોને મદદરૂપ બનવાની કોશિશ કરતા રહે છે.

રમેશ ઘોલપ કહે છ કે કેરોસીનના કાળા બજાર કરનારા કોઇ રેશન શૉપવાળાનું લાયસન્સ હું કેન્સલ કરાવું ત્યારે મને યાદ આવે છે કે મારે બાળપણમાં કેરોસીનના અભાવે ફાનસ કે દીવો બંધ કરી દેવા પડતાં હતાં. હું જયારે કોઇ વિધવાને મદદ કરું છું ત્યારે મને યાદ આવી જાય છે કે મારી માતા કઇ રીતે ઘર માટે કે પેન્શન માટે ભીખ માગતી હતી. હું જયારે કોઇ સરકારી હૉસ્પિટલમાં ઇન્સ્પેકશન માટે જાઉં છું ત્યારે મને મારા પિતા યાદ આવી જાય છે કે તેઓ સારી સારવાર માટે કેટલા તરફડિયા મારતા હતા. મારા પિતાને હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરાયા ત્યારે તેમણે મને કહ્યું હતું કે તું મોટો માણસ થજે અને મને ખાનગી હૉસ્પિટલમાં સારવાર માટે લઇ જજે. હું જયારે કોઇ ગરીબ બાળકને મદદ કરું ત્યારે મને મારું બાળપણ યાદ આવી જાય છે.

રમેશ ઘોલપ તેમના જેવા બેકગ્રાઉન્ડમાંથી આવતા યુવક- યુવતીઓને યુપીએસસીની પરીક્ષા આપવા માટે પ્રોત્સાહન આપે છે. તેઓ યુવક યુવતીઓને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં ભાગ લેવા માટે પ્રવચનો દ્વારા પ્રેરણા આપે છે. છેલ્લાં પાંચ વર્ષ દરમિયાન તેઓ આવા સેંકડો પ્રવચનો આપી ચૂકયાં છે. દૃઢ નિશ્ર્ચય અને મહત્ત્વાકાંક્ષા થકી માણસ અણધાર્યું પરિણામ લાવી શકે છે એનો પુરાવો રમેશ ઘોલપ છે.

 સૌજન્ય …મુંબઈ સમાચાર.કોમ