વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Category Archives: પ્રવીણ શાસ્ત્રી

1125- જેહાદીની અમ્મા …. નવલિકા …… શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રી

” અગર તૂ શહીદ હો જાયેગા તો તેરે લીયે જન્નતમેં સેવન્ટી ટુ મોસ્ટ બ્યુટિફુલ વર્જીન ગર્લ્સ વીલબી વેઈટિંગ ફોર યુ. તૈયાર હૈ? ઐશ્વર્યાસે જ્યાદા બ્યુટિફુલ હૂર મીલેગી. મેં બારણાંની ફાટમાંથી જોયું તો એના હાથમાં પોર્ન મેગેઝીન હતું. એમાંનું નેકેડ સેન્ટર ફોલ્ડ જોતો હતો. કાલે તારે બાપુની કથા પૂરી થાય ત્યારે ફટાકડા પર લાઈટર સળગાવીને ફેંકી દેવાનું અને અલ્લાહ ગવાહ ટ્રક કથામાંથી આવતા ટોળા પર ચઢાવી દેવાની. અગર તેરે સામને મૈ, તેરે અપને પેરેન્ટ્સ ભી હો, યુ ડોન્ટ કેર. જો અલ્લાહ કે લીયે કરના હૈ વો કરના હી હૈ. અગર તૂ શહિદ હો ગયા તો જન્નતકી સેવન્ટી ટુ હૂર મિલેગી ઇટ્સ ગેરંટી. અગર ઈન્ડિયામેં જીન્દા રહેગા તો અગ્લી ગર્લ હી મિલેગી. યહાં સે કલ શામકો છે બજે તૂ નીકલેગા. શાયદ સાત બજે તું સેવન્ટી ટુ હૂરકે બીચમે એન્જોય કરતા હોગા.’

શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રી ની વાર્તા ”જેહાદીની અમ્મા” માંથી ”

આંતર રાષ્ટ્રીય આતંકવાદ એ હાલનો એક સળગતો પ્રશ્ન છે જેના ખપ્પરમાં આજ સુધીમાં અમેરિકા,ભારત અને અન્ય દેશોમાં અસંખ્ય માનવીઓ હોમાઈ ગયા છે.મૂઠીભર ધર્મ ઝનૂની આતંકીઓએ વિશ્વભરમાં ભય ફેલાવી દીધો છે.  

મારા આત્મીય અને સહૃદયી ન્યુ જર્સી નિવાસી મિત્ર શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રીની આતંકવાદના આ પ્રશ્ન પર રચાએલી વાર્તા ”જેહાદીની અમ્મા” એમના બ્લોગમાં વાંચતાં જ મને ગમી ગઈ.આ વાર્તામાં
આતંકવાદના પ્રશ્ન ઉપર એમની સુંદર શોચ અને વિશ્લેષણ શક્તિનાં આપણને દર્શન થાય છે.

આ વાર્તા શ્રી શાસ્ત્રીએ ન્યુ જર્સીના સામયિક  “ગુજરાત દર્પણ” ના નવે. ૨૦૧૭ના અંક માટે બે મહિના પહેલાં લખી હતી અને આ કેવો સંજોગ કહેવાય કે નવે.નો અંક ૪ નવે. શનિવારે પ્રગટ થાય તે પહેલાં જ ૩૧ ઓક્ટોબરના રોજ મંગળવારે હોલોવીનનાં દિવસે જ ન્યુયોર્કમાં અમેરિકામાં વર્ષોથી કુટુંબ સાથે રહેનાર ઉઝ્બેગી મુસ્લિમ આતંકવાદી ટ્રક ડ્રાઈવરે એક ડઝન નિર્દોષ માનવીઓને ટ્રક નીચે કચડી નાંખ્યાનો દુખદ બનાવ બની ગયો.

આ માત્ર કાલ્પનિક નવલિકા હોવા છતાં એમાં ન્યુયોર્કના આતંકી ઘટના સાથેનું સામ્ય આશ્ચર્યજનક છે.ફર્ક માત્ર એટલો છે કે આતંકવાદી હુમલો અમેરિકાને બદલે ભારતમાં બન્યાની શાસ્ત્રીજી એ કલ્પના કરી છે.શ્રી પ્રવીણભાઈની વિચાર શક્તિ અને  વાર્તા લેખનની કુશળતા માટે એમને ધન્યવાદ ઘટે છે.

કોઈ સુંદર જાસુસી વાર્તા વાંચતા હોઈએ એમ આ વાર્તા શરૂથી અંત સુધી વાચકના રસને પકડી રાખતી આ વાર્તા આપને પણ એટલી જ ગમશે એની મને ખાતરી છે.

વિનોદ પટેલ

મિત્ર શ્રી પ્રવીણભાઈ શાસ્ત્રીની વાર્તા ” જેહાદીની અમ્મા ” વાંચવા માટે,કોઈ વાર્તાના પ્લોટનો વિચાર કરતા હોય એવી અદાવાળા એમના મુખારવિંદના આ ચિત્ર પર ક્લિક કરીને એમના બ્લોગમાં પહોંચી જાઓ .

                  શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રી -ફોટો ૧૯૭૬

 સાભાર .. શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રી, ન્યુ જર્સી

સૌજન્ય- ”પ્રવીણ શાસ્ત્રી અને મિત્રોની વિવિધ વાતો- Gujarati Stories.” 

1081- શ્વેતા – શ્રી. પ્રવીણકાન્ત શાસ્ત્રી

શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રી અને શ્રીમતી યોગીની શાસ્ત્રી

ન્યુ જર્સી નિવાસી ડાયાસ્પોરા વાર્તા લેખક ૭૮ વર્ષીય મારા મિત્ર શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રીનું પ્રથમ પ્રકાશિત પુસ્તક ‘શ્વેતા’ હવે ઈ-પુસ્તક સ્વરૂપે પણ વાચકોના વાચન માટે ઉપલબ્ધ બન્યું છે. 

શ્રી સુરેશ જાની અને પ્રવીણભાઈના આભાર સાથે વિનોદ વિહારમાં એને રી-બ્લોગ કરતાં આનંદ થાય છે.

વિનોદ પટેલ 

 

સૂરસાધના

      ચાર પાંચ વર્ષ પહેલાં પ્રવીણ ભાઈએ બહુ પ્રેમ પૂર્વક મોકલેલી નવલકથા ‘શ્વેતા’ આમ તો ૨૦૧૧ માં છપાઈને બહાર પડી હતી. એ વખતે બે ત્રણ દિવસમાં જ એ કથા રસપૂર્વક વાંચી હતી. પણ ઈવડી -ઈ હવે ઈ-રૂપમાં પણ હાજર છે.

shweta_title આ ચિત્ર પર ક્લિક કરી ડાઉન લોડ કરો અને ઓફ- લાઈન વાંચો.

      પ્રવીણ ભાઈની લાક્ષણિક કલ્પનાશક્તિ,  અમેરિકન ગુજરાતીના  જીવનમાં  સ્વાભાવિક રીતે બોલાતી ભાષાને પડઘાવતા ચોટદાર  સંવાદો અને  અવનવા પ્રસંગો ગૂંથી વાર્તાને રસિક વળાંકો આપવાની કળા આ નવલકથામાં સોળે કળાએ ખીલી ઊઠેલી આપણે જોઈ શકીશું.  પણ એક વિશેષ વાત એ છે કે, ગુજરાતી વાર્તા સાહિત્યમાં જવલ્લે જ વાંચવા મળતા ‘લિંગ – પરિવર્તન’ ( sex – change) ના નાજૂક વિષયને પ્રવીણ ભાઈએ વાર્તાના પટમાં વાપર્યો છે.

પ્રવીણ ભાઈનો પરિચય …

shweta_back

શ્વેતા’ ઓન – લાઈન વાંચવા માટે આ પાનાં પર ક્લિક કરો…

View original post

1068- ફાધર્સ ડે ….. શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રી

Pravin Shashtri

ન્યુ જર્સી નિવાસી મારા સહૃદયી મિત્ર અને જાણીતા વાર્તા લેખક શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રીએ ફાધર્સ ડે  નિમિત્તે એમના પૂજ્ય સ્વ. પિતાશ્રી મગનલાલ શાસ્ત્રીને હૃદય દ્રાવક શબ્દોમાં શ્રધાંજલિ આપી છે.

મારા ફેસ બુક પેજ પર મુકેલ આ શ્રધાંજલિ એમના આભાર સાથે અત્રે વિ.વિ. ના વાચકોને શેર કરું છું.– વિનોદ પટેલ 

 

                                                        સ્વ. મગનલાલ શાસ્ત્રી

“ફાધર્સ ડે” …. પ્રવીણ શાસ્ત્રી 

જાણ્યે અજાણ્યે ઘણાં ફાધર્સ ડે ને દિવસે એની કાર શૂક ફ્યુનરલ હોમ સામેના પાર્કિંગ લોટમાં  પહોંચી જતી. એ અવકાશ પ્રમાણે રોકાતો. અતીતને વાગોળતો અને સ્મરણાંજલી સાથે વિદાય લેતો. એ મધ્યમ વર્ગના પિતા મગનલાલનો એક માત્ર જીવીત પુત્ર હતો. હા, એક મોટીબહેન હતી. જ્યારે તે છ માસનો હતો ત્યારે પંદરવર્ષની બહેનના લગ્ન થઈ ગયા હતા. મગનલાલે એનો એક પુત્ર ગુમાવ્યો હતો.એમના ભાઈએ ત્રણ સંતાનો ગુમાવ્યા હતા. એ બાપ કાકા વચ્ચે એકનો એક કુળદિપક હતો.

મગનલાલ પ્રાથમિક શાળાના આદર્શવાદી શિક્ષક હતા. આર્થિક ક્ષમતાની હદબહાર જઈને પણ માબાપ દીકરાની માંગ પુરી કરતા.

એકનો એક હોવાને કારણે પિતા મગનલાલ પ્રોટેકટિવ ફાધર બની ગયા હતા. ‘બાબા! દોડતો નહીં, પડી જશે. ‘ અને બાબો પતંગ પકડવા છાપરે છાપરે કૂદતો હતો.

બાબા! પાણીમાં  ન જતો. દીકરો નદી-તળાવમાં ડૂબકી મારતો અને તરતાં તરતાં ખૂબ આઘે નીકળી જતો. માતા પિતાનો જીવ અધ્ધર થઈ જતો. રખડેલ ન્હોતો પણ રખડવાનો શોખ હતો.

બાબાએ કોલેજ પુરી કરી. બીજા શહેરોમાં નોકરીની તકો સારી હતી. પણ ‘ના. તારે તો અમારી નજર સામે જ રહેવાનું છે. બાબાએ સ્થાનિક નોકરી સ્વીકારી લીધી.

બાબાના લગ્ન થયા. બાબો બે બાળકોનો બાપ બન્યો. હવે તે જવાબદારી અને માંબાપની પ્રોટેક્ટિવ ફિલિંગ્સ સમજતો હતો. એટલે જ્યારે યુ.કેનું એમ્પ્લોયમેન્ટ વાઉચર મળ્યું ત્યારે ઘરમાં વાત પણ ન્હોતી કરી. કોઈક મિત્રે ઘરમાં જણાવ્યું. આ વખતે કાકાએ ભાઈ ભાભીને સમજાવ્યા. બાબો યુ.કે. ગયો. યુ.કે થી અમેરિકા આવ્યો.

બાએ ટૂંકી માંદગી ભોગવી વિદાય લીધી. બાબો સમજાવીને પિતાને અમેરિકા લઈ આવ્યો. ત્યાર પછી બહેન ભાણજા અને સાસરાના સગાઓ પણ આવી ગયા. સુખદ પરિવારનો સાક્ષાતકાર અનુભવ્યો.

આખી જિંદગી સાંધેલું ધોતિયું લાંબો કોટ અને માથે કાળી ટોપી પહેરીને ફર્યા હતા.
‘બાપુજી તમે પાયજામો કફની પહેરોતો તમને વધારે અનુકૂળ રહેશે.’

‘આટલા વર્ષે હવે વસ્ત્ર પરિવર્તન? ભલે! તમે કહો છો તો પહેરી જોઈશ.’
અને તેમનેફાવી ગયું.

એમને પારકિન્સન હતો. હાથ ધ્રુજતા. હાથે કોઈ પણ વસ્તુ પકડવાની તકલીફ હતી.

પુત્રવધૂએ કહ્યું, ‘હું નોકરી છોડી દઉં.‘

‘ના તમારે બાળકો મોટા કરવાના છે. મારી ચિંતા કરશો નહીં.’

એમને માટે એક મોટી કથળોટમાં લંચ રખાતું. પકડાય એવા થર્મોસમા ચ્હા રખાતી. મોટા બાઉલમાં તેઓ ચ્હા રેડતા અને પી લેતા. છોકરા વહુને જરાયે અગવડ કે મુંઝવણ ન થાય તેની સતત કાળજી રાખતા. સાંજે રસોઈ કરતી વહુને કિચનમા બેસીને કંપની આપતા.
સવારે એકલા હોય ત્યારે રૂદ્રાભિષેકના વેદોક્ત મંત્રો બોલતા. પૌરાણિક મંત્રોથી પ્રાર્થનાઓ કરતા.

પુત્રને કહેતા: ‘ સઘળા વેદ અને ગીતાનો સાર ઈશોપનિષદ્માં છે. સમય મળે સમજીને પઠન કરતો રહેજે. પિતામહ પાસે તેઓ શુક્લ યજુર્વેદની સંહિતા ભણ્યા હતા.

ઈશોપનિષદ્ યજુર્વેદ સંહિતાનો ચાળીસમો અધ્યાય છે. આજ્ઞા ન હતી. માત્ર સુચનજ હતું.

સંતોષથી સમય પસાર કરતા હતા. એમને ઘરમાં દરેકે દરેકની બર્થ-ડે ઉજવાય તે ગમતું. એમની પણ બર્થ-ડે ઉજવાતી.

પુત્ર કહેતો ‘એંસી રન થયા છે. હજુ સેન્ચ્યુરીમા વીસ બાકી છે. સાચવીને રમત ચાલુ રાખજો.’

એ હસીને કહેતા. ‘હવે બાઉન્ડ્રી મારવાની તાકાત નથી. એક એક રન માટે દોડવું પડશે.’

વાર્તાલાપ ચાલુ રહેતો.

‘હવે ઓગણીસ બાકી છે.’

‘હવે અઢાર બાકી છે.’

હવે કેલેન્ડરના પાના ફાડવામાં શ્રમ વર્તાતો હતો.

મગનલાલ બિમાર પડ્યા. શરીર ગળાતું ગયું. નિદાન થયુ “મલ્ટિપલ માયલોમા”…. કેન્સર…. ઈન્ડિયન ડોકટરે અંગત સલાહ આપી. ‘હોસ્પિટલને બદલે ઘર લઈ જાવ. એમને માટે બહુ સમય રહ્યો નથી. એમને રાહત રહે અને આન્ંદ થાય એ રીતે દિવસો પસાર કરો.’
પેટ અને પીઠ એક થઈ ગયા હતા. લોહીની ઉલટી થઈ હતી. ખોરાક બંધ થયો હતો. ચમચીથી પાણી પવાતું હતું.

નિર્વસ્ત્ર શરીર પર એક માત્ર એડલ્ટ ડાયપર જ હતું. બહાર જુનની ગરમીનો આંક સેન્ચ્યુરી પર પહોંચવા પ્રયાસ કરતો હતો. પણ બાપુજીને ત્રણ બ્લેંકેટ ઓઢાળવા પડ્યા હતા.

બાપુજી હજુ સત્તર બાકી છે………

દર્દની પીડા થોડી ક્ષણ માટે અદ્રશ્ય થઈ ગઈ. એઓ હસ્યા.

તને એ ન દેખાય… સામે પાડા પર બેઠેલો બોલર વિકેટ પાડીને જ રહેશે.

પુત્ર અને પૌત્ર સામે જોયા કર્યું.

“તમારે કાંઈ કહેવું છે?”

“બાબા સાચવીને ડ્રાઈવ કરજે… અને તારા એકના એક દીકરાની કાળજી રાખજે.”
પ્રોટેક્ટિવ ફાધરના એ છેલ્લા શબ્દો હતા.

એ ૧૯૮૬ના જુન મહિનાનો ‘ફ્રાઈ-ડે ધી થરટીન હતો.

એ રવિવાર……૧૫ જુન ૧૯૮૬ નો ફાધર્સ ડે.

રવિવારે ફાધર્સ ડે ને દિવસે એઓ ક્લિફટનના ‘શૂક ફ્યુનરલ હોમ’માં સૂતા હતા.

ત્યાર પછી દીકરા પ્રવીણે ૨૦૦૨મા ૨૫મી નવેમ્બરે, બેન્ક્વેટ હોલમાં  સ્વજનો સાથે એમની જન્મ શતાબ્દી ઉજવી હતી.
*
પિતાશ્રી મગનલાલ શાસ્ત્રીને હાર્દિક શ્રદ્ધાંજલી

 

 

 

(969 ) ડાયાબિટીસ – મધુપ્રમેહ વિષે આ જાણતા હતા ?

ડાયાબિટીસ – મધુપ્રમેહ એ એક રાજ રોગ કહેવાય છે.અંગ્રેજીમાં એનું આખું નામ Diabetes mellitus છે.જો ધ્યાન રાખવામાં ના આવે તો એના લીધે શરીરના બીજા અંગો જેવા કે હૃદય,કીડની,આંખો વી. પર પણ ડાયાબિટીસ નુકસાન કરે છે.

ઇંટરનેશનલ ડાયાબિટીસ ફેડરેશન/International Diabetes Federationના અહેવાલ પ્રમાણે ભારતની ૮ ટકા વસ્તીને અને અમેરિકાની ૧૦.૩ ટકા વસ્તી ડાયાબિટીસથી પિડાય છે.ડાયાબિટીસના દરદીઓની સરખામણીમાં જેમનું નિદાન ન થયું હોય એમનું પ્રમાણ તો લગભગ પાંચગણું હશે.ભારતમાં ડાયબિટીસ વિશે ખાસ અભ્યાસ નથી થતો.લોકો હજુ આ રોગ વિષે બહુ જાગૃત નથી. આના કારણે ભારતમાં ડાયાબિટીસને કારણે થતાં મૃત્યુનું પ્રમાણ અમેરિકામાં થતા મૃત્યુના અંક કરતાં ખુબ મોટો છે.

ડાયાબિટીસ વિષે લોકો જાગૃત થાય ,એના વિષે જરૂરી માહિતી મેળવે એ આશયથી દર વરસે નવેમ્બર મહિનો નેશનલ ડાયાબિટીસ માસ (National Diabetes Month 2016) તરીકે મનાવાય છે.

આજની પોસ્ટમાં ડાયાબિટીસ વિષે વિવિધ સ્રોતમાંથી પ્રાપ્ત માહિતી વાચકોને પૂરી પાડવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.આશા છે એ શરીરના આરોગ્ય સાચવવા માટે ઉપયોગી થશે.

આ વિડીયોમાં ડાયાબીટીસ- ટાઈપ-૧ ના કેટલાક દર્દીઓની વાતો સાંભળો.

National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases ની નીચેની લીંક પર ક્લિક કરી ડાયાબિટીસ વિષેની માહિતી અંગ્રેજીમાં વાંચો.
Managing Diabetes- It’s Not Easy, But It’s worth It

https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-communication-programs/ndep/partnership-community-outreach/campaigns/managing-diabetes/Pages/cydflmanagingdiabetes.aspx

મિત્ર શ્રી મહેન્દ્ર ઠાકર એ ઈ-મેલમાં આપેલ NIH ની આ લીંક પર પણ માહિતી છે.

વિકીપીડીયા -અંગ્રેજીની લીંક પર

Diabetes Mellitus
https://en.wikipedia.org/wiki/Diabetes_mellitus

વિકાસપીડીયાની લીંક પર
http://gu.vikaspedia.in/health/ab0acba97acb/aa1abeaafabeaacac0a9fac0ab8

ડાયાબિટીસ વિષે ગુજરાતી ભાષામાં માહિતી વાંચો.

ડાયાબિટીસ શું છે? ….ડૉ. સુબોધ નાણાવટી

જાણીતા ગુજરાતી બ્લોગ વેબ ગુર્જરીમાં ડાયાબિટીસ વિષે ડૉ. સુબોધ નાણાવટીના બે સરસ લેખો પ્રગટ થયા છે એની લીંક નીચે આપી છે.

આપણો ખાંડ  પ્રેમ … ડો. સુબોધ નાણાવટી – ભાગ-૧ “

આપણો ખાંડ પ્રેમ  … ડો. સુબોધ નાણાવટી-ભાગ-૨ “

ડાયાબિટીસ વિષે થોડુક હળવું ….

સાભાર શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રી

ન્યુ જર્સી નિવાસી મારા સહૃદયી મિત્ર શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રીએ એમના બ્લોગપ્રવીણ શાસ્ત્રીની વાર્તાઓ અને મિત્રોની પ્રકીર્ણ પ્રસાદીમાં એક મજાનીડાયાબેટીકવાર્તા લખી છે વાંચવા જેવી છે.વાર્તાની શરૂઆતમાં તેઓ પ્રમાણે જણાવે છે : 

ડાયાબેટિક પ્રસાદ.

દિવાળીની ખાણીપીણીના દિવસો વહી ગયા. અને શરૂ થઈ ગયો દોઢડાહ્યો ડાયાબેટિક મન્થ નવેમ્બર. મારી અંગત હાલત ગાંડી સાસરે ના જાય અને ડાહીને શિખામણ આપેએવી છે. હું પોતે કસરત કે ડાયેટિંગ કરતો નથી. દિવસમાં પાંચ ઈન્જેક્શન પેટમાં ઠોકું છું. ભાવતી વાનગી મર્યાદામાં માણું છું. આંખની રિટિનોપેથી માટે લેઝર પણ લઉં છું. કિડનીનું ક્રિયેટીનાઈન પણ જોયા કરવું પડે છે. જો તમારે મારી ક્લબમાં જોડાવું ના હોય તો હાથ પગ હલાવીને પેટ હલકું રાખજો. ઓરલ દવાઓ લાંબા ગાળે કિડની ફંક્શનને અસર કરશે. ડોક્ટરની સલાહ ઈન્સ્યુલીન શોટની હોય તો તે લેતાં અચકાશો નહિ. Hemoglobin A1C દર ત્રણ મહિને ચેક કરતા રહેજો. અને સત્યનારાયણ કથા ભલે ના સાંભળો પણ શીરાના પ્રસાદનો ડબલ ડોઝ લેવાનું ચૂકશો નહિ. સત્યનારાયણદેવકી જય.હવે વાંચો…….

 ડાયાબેટિક મિત્રોએ વાંચવા જેવી ખાસ વાર્તા.

પ્રવીણ શાસ્ત્રી

” પ્રવીણ શાસ્ત્રી ની  વાર્તાઓ  અને મિત્રોની પ્રકીર્ણ પ્રસાદી “

( 866 ) અમેરિકાના ગુજરાતી પરિવારોની અપેક્ષાઓ ….. લેખક- શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રી

Pravin Shashtri

Pravin Shashtri

ન્યુ જર્સી નિવાસી મારા હમ ઉમ્ર મિત્ર શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રી એમના બ્લોગ પ્રવીણ શાસ્ત્રી ની વાર્તાઓ અને મિત્રોની પ્રકીર્ણ પ્રસાદી માં મુખ્યત્વે જીવાતા લોક જીવનમાંથી જડેલી સુંદર વાર્તાઓ લખે છે . કોઈ કોઈ વાર ચિંતન પ્રેરક લેખો પણ લખે છે.

એમના બ્લોગ પર ભ્રમણ કરતાં આવો તારીખ ૧૯મી સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૩ ના રોજ પોસ્ટ થયેલ એમનો એક લેખ “અમેરિકાના ગુજરાતી પરિવારોની અપેક્ષાઓ”મને ગમી ગયો.આ લેખને રી-બ્લોગ કરી વિનોદ વિહાર ના વાંચકો માટે આજની પોસ્ટમાં પ્રસ્તુત કર્યો છે. 

અમેરિકામાં રહેતા આપણા ગુજરાતી વડિલોની વિટંબણાઓની વાતો વિશે અનેક લેખકોએ અવાર નવાર લખ્યું છેઅને લખતા હોય છે .‘તિરંગા ઈન ન્યુ જર્સી’ના લેખક શ્રી અરુણ મહેતાના ડિસેમ્બર ૨૦૧૨ના એક લેખ “શું વૃદ્ધાવસ્થા શ્રાપ છે? “ના જવાબ રૂપે શ્રી શાસ્ત્રીએ અમેરિકામાં બે-ત્રણ પેઢી સાથે રહેતા વૃધ્ધોના નામ સ્થળ બદલીને દાખલાઓ સાથે એમની વાત આ લેખમાં રજુ કરી છે.

લેખમાં એક જગાએ તેઓ લખે છે ..

વડિલોએ દેશ કાળને અનુસરીને પરિવર્તન માટે તૈયારી રાખવી જ પડશે. તમે સાંઠ-સિત્તેરના દાયકામાં તમારા વડિલો માટે જે ફરજ બજાવી હોય તેવી જ ફરજ તમારા સંતાનો ચાળિસ વર્ષ પછી બજાવી શકે એવા સમય સંજોગો છે ખરા? વાસ્તવિકતાનો સમજ પૂર્વક સ્વીકાર થઈ શકે તો “શ્રાપ” માનતા વડિલોની અડધી મનોવેદના ઓછી થઈ જાય.

આ લેખ માટે શ્રી શાસ્ત્રી કહે છે :”આ વાર્તા નથી. આ વાત નથી. વિચારોનું માનસિક મંથન છે.”

શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રીનો આ ચિંતન લેખ તમને જરૂર ગમશે.

વિનોદ પટેલ

અમેરિકાના ગુજરાતી પરિવારોની અપેક્ષાઓ …..

લેખક- શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રી

આ વાર્તા નથી. આ વાત નથી. વિચારોનું માનસિક મંથન છે.

‘તિરંગા ઈન ન્યુ જર્સી’ના લેખક શ્રી અરુણ મહેતાનો ડિસેમ્બર ૨૦૧૨નો લેખ “શું વૃધ્ધાવસ્થા એક શ્રાપ છે? “ વાંચ્યો. એમાં એમણે એ પણ જણાવ્યું કે ૮૦% એ પ્રશ્નનો જવાબ હકારમાં આપશે. એમનું અનુમાન સાચું હોય તો મારી ગણત્રી બાકીના ૨૦%માં થશે. હું એમના લેખનું પુનરાવર્તન નથી કરતો. એમણે અનેક વાસ્તવિક દાખલાઓ અને હકિકતોનું નિરૂપણ કર્યું છે તેની સામે પણ દલીલ કરતો નથી. અમેરિકાના ખાસ કરીને આપણા ગુજરાતી વડિલોની વિટંબણાઓની વાતો વિશે અનેક ચિંતકોએ અવાર-નવાર લેખો લખ્યા છે. આજ પત્રના સાઈકોથેરાપીસ્ટ શ્રી આર.ડી.પટેલ સાહેબે પણ પોતાના પુસ્તકોમાં ઘણું લખ્યું છે.

વડિલોએ દેશ કાળને અનુસરીને પરિવર્તન માટે તૈયારી રાખવી જ પડશે. તમે સાંઠ-સિત્તેરના દાયકામાં તમારા વડિલો માટે જે ફરજ બજાવી હોય તેવી જ ફરજ તમારા સંતાનો ચાળિસ વર્ષ પછી બજાવી શકે એવા સમય સંજોગો છે ખરા? વાસ્તવિકતાનો સમજ પૂર્વક સ્વીકાર થઈ શકે તો “શ્રાપ” માનતા વડિલોની અડધી મનોવેદના ઓછી થઈ જાય.

આપણે પહેલાં વિચારીએ વૃધ્ધ કોણ?

એક સમયે પચાસની ઉપર પહોંચો એટલે વૃધ્ધ ગણાવા માંડો. સરકાર પણ પંચાવન પર પહોંચો એટલે તમને નિવૃત્ત કરી દેતી. અમેરિકામાં તમે પંચાવને ઓલ્ડ નથી ગણાતા. પંચાવન પછી તમે એડલ્ટ કોમ્યુનિટીમાં રહેવા જવા લાયક બનો છો. વારંવાર ગુજરાતમાંથી પ્રગટ થતા વર્તમાન પત્રોમાં હાસ્યાત્મક સમાચાર વાંચવા મળે છે; અઠ્ઠાવન વર્ષની વૃધ્ધાને ગાયે ગબડાવી પાડી. પત્રકારો અને વાચકોનું આ માનસ? અને તે પણ ૨૦૧૨-૨૦૧૩ના વર્ષોમાં? ચાલો ભારતની વાત જવા દો. તમો અમેરિકાની કોઈ ઑફિસમાં જઈને ઉભા રહો. નજર મારો. હવે તો ફરજીયાત નિવૃત્તિની ઉમ્મર ૬૫ વર્ષની રહી નથી. તમને ૬૫ થી ૭૦ વર્ષના ઘણા સ્ત્રી પુરુષો દરેક ક્ષેત્રમાં યુવાનો સાથે કામ કરતા દેખાશે.

જેમણે ગીતા ન વાંચી હોય એવો માનવી પણ જાણતો જ હોય છે કે હું જનમ્યો છું એટલે વહેલો મોડો મરવાનો જ છું. જાતસ્ય હિ ધ્રુવોર્મૃત્યુ. જીવન લંબાશે તેમ શરીરના જીવંત કોષ નાશ પામવાના જ છે. જેમ જેમ કોષ નાશ પામશે તેમ તેમ ઘડપણ આવતું જ જશે એ નિર્વિવાદ છે. એ શારીરિક પ્રક્રિયામાંથી કોઈ જીવ મુક્ત નથી. પણ માનસિક ઘડપણનું શું? સંતાનને ત્યાં સંતાન થાય એટલે ઘડપણનો બિલ્લો લગાવીને ફરવાનું? આ થઈ વૃધ્ધાવસ્થાની મનોદશા.

જુના સમયમાં અને આજે પણ અમેરિકામાં કેટલાક કુટુંબમાં ત્રણ પેઢી સાથે રહે છે. દાદા-દાદી, પુત્રો, પુત્ર વધૂઓ અને પૌત્ર-પૌત્રીઓ સાથે રહે છે. અનેક બાંધ-છોડના સંઘર્ષ વચ્ચે પણ જીવી રહ્યા છે અથવા તો જીવવું પડે છે. નામ સ્થળ બદલીને થોડા દાખલાઓ જોઈએ .

મહેસાણાથી ચિમનભાઈ બે નાના બાળકો સાથે અમેરિકામાં આવે છે. પતિ-પત્ની રોજ અઢાર કલાક કામ કરી, કરકસર કરી નાની મૉટેલ ખરીદે છે. છોકરાં મોટા થાય છે. નોકરી ધંધામાં ખાસ સફળતા નથી. આર્થિક કારણોસર સંયુક્ત કુટુંબમાં જીવન ગાળવું પડે છે. સહજીવન એક આર્થિક લાચારી છે. સાસુ-સસરા અને પુત્રવધૂઓ વચ્ચે શીત યુધ્ધ ચાલતું રહે છે. મનની મોકળાશ નથી.

બીજો દાખલો…મનોજભાઈ એક સારી કંપનીમાં એન્જીનીયર હતા. એનો પુત્ર પણ સ્થાનિક યુનિવર્સીટીમાંથી એન્જીનીયર થયો છે. પિતા એને એની કંપનીમાં જ જોબ અપાવે છે. ઘર છોડવાનો કે જૂદા પડવાનો સવાલ જ નથી પુત્રવધુ આવે છે. એને પોતાનાં શમણાં છે. સર્વ સુખ હોવા છતાં સાસુ-સસરાનું વર્ચસ્વ કઠે છે. સાસુ-સસરાને વહુનો સ્વભાવ રીત, રસમ અને વિચારો સાથે મેળ બેસતો નથી. સામાજીક રીતે એન્જીનીયર કુટુંબની એકતા વખણાય છે. બધાને અલગ થવું છે પણ માની લીધેલી પ્રતિષ્ઠા આડે આવે છે.

એક બીજી વાત. શ્રી રણછોડજી દેસાઈ. નાના શહેરમાં વકીલ છે. એના બે પુત્રો પણ સાથે જ છે. પુત્રો પણ એ જ વ્યવસાયમાં છે. બધું કોર્ટનું કામ ગુજરાતીમાં થાય છે. ક્લાયન્ટ્સ ગુજરાતીઓ છે. બન્ને ભાઈઓ સાથે અમેરિકા આવે છે. અંગ્રેજી આવડે છે પણ બોલવાનો મહાવરો નથી. અહીની બારની પરીક્ષા માટે ભણવું પડે તે ભણવાની જોગવાઈ અને અનુકૂળતા નથી. માતાપિતા વકિલાત ઘર બાર સમેટીને અમેરિકા આવે છે. પુત્રવધૂઓ બદલાયલી લાગે છે. પુત્રો વ્યવસાય બહારના કામ કરીને અમેરિકામાં જીવન થાળે પાડવા કોશિષ કરતા હોય છે. માતાપિતાને અનેક જાતનો અસંતોષ જાગે એ શક્ય છે. માબાપ ઈન્ડિયા પાછા જઈને ફરીથી પોતાનો વ્યવસાય શરુ કરે છે.

આપણી ભારતીય સંસ્કૃતી પરસ્પરની ફરજ પર ઘડાયલી છે. માતાપિતા સંતાનોની મોટી ઉમ્મર સુધી આર્થિક, સામાજિક જવાબદારી નિભાવે છે. વયસ્ક થતાં “માં બાપને ભૂલશો નહીં” ના ગાણા ગાવાનું શરૂ કરી દે છે. માતા-પિતાએ ફરજ બજાવી હોય, એ બજાવાએલી ફરજનું વળતર મેળવવાનો પોતાનો હક છે એવું પ્રતિસ્થાપીત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. ના..ભઈ..ના. ફરજ અને હકમાં ઘણો ફેર છે. પેઢી દર પેઢી વચ્ચેનો બદલાવ ખૂબ ઝડપથી મોટો થતો જાય છે. જે માતાપિતાની અપેક્ષાઓ વધારે હોય,અવાસ્તવિક હોય, અવ્યવહારુ હોય કે સમયાકૂળ ન હોય તેઓ માનસિક રિબામણી ભોગવે છે, દુખી થાય છે. બ્લેક મૅઇલીંગ કરીને સંતાનોને પણ દુઃખી કરે છે.

મારા ઘણા વડિલ મિત્રોના સંતાનો અભ્યાસ કે વ્યવસાયને ને કારણે કુટુંબથી દૂર રહ્યા છે. એમની પોતાની અલગ જીવન શૈલી છે. માબાપ પ્રત્યે પ્રેમ છે પણ વસ્તુ અને સમય સંજોગોનું મૂલ્યાંકન કરવાની દૃષ્ટિ જુદી છે. સંતાનોના મૂલ્યાંકન સાથે માબાપ અલગ પડે છે. પણ અલગ રહેતા વૃધ્ધ માબાપ સહેલાઈથી સ્વીકારી લે છે ‘ધે આર બાય ધેર ઓઉન’. જેઓ સાથે રહે છે તેઓને વર્ચસ્વ ગુમાવવાનું દુઃખ છે. તેઓ રિબાય છે.

મારા એક મિત્ર સુરેશભાઈ અમેરિકામાં ત્રીશ પાંત્રીસ વર્ષથી સ્થાયી થયા છે. સુરેશભાઈ અને અમારા સરલા ભાભી એમના પુત્ર નયન અને પુત્રવધૂ માલતી સાથે રહે છે. એને પણ બે બાળકીઓ છે. મારી દૃષ્ટિએ સુખી કુટુંબ છે. હમણાં થોડા દિવસ પર સરલાભાભી મને મળવા આવ્યા. ઔપચારિક વાતો પછી મને કહે કે તમારા ભાઈબંધને સમજાવોને! મેં પૂછ્યુ તો એ રડવા લાગ્યા. કહે કે હવે આટલા વર્ષ પછી એને નયનથી છૂટા થવું છે. ઘરનું ઘર છોડી એપાર્ટમેન્ટમાં જવું છે. નયન અમારો એકનો એક દીકરો છે. કિન્ડર ગાર્ડનમાં જવા જૅટલી થઈ ત્યાં સૂધી બે નાની દીકરીઓને મેં મોટી કરી છે. તમે તો માલતીને ઓળખો છો. એના વાણી, વિચાર, વ્યવહાર અને વર્તનથી એ અકળાય છે. મારી સાથે પણ એનું વર્તન દેરાણી-જેઠાણી હોય એવું રાખે છે. જાણે સસરા અને વહુ વચ્ચે વર્ચસ્વની માનસિક લડાઈ ચાલે છે. તમને તો ખબર છે કે અમને બન્નેને અનેક જાતની બિમારી છે. દેહનો ભરોસો નથી. કદાચ એક બે વર્ષ જૂદા થઈએ પણ એક જતાં બીજાએ તો પાછું નીચા મોંએ દીકરા પાસે જ આવવાનું છે ને! આટલા વર્ષ સાથે રહ્યા પછી છૂટા થઈએ તો દીકરો પણ વગોવાયને. એમની વાત અને દલીલ એવી છે કે હવે પાછલી જીંદગીમાં જે દિવસો જીવવા મળે તે માનસિક ક્લેશ વગર જીવવા છે. કહે છે ને કે જે વેઠે તે જ જાણે.

સરલાબહેન અને સુરેશભાઈ બન્નેની વ્યથા સાચી છે. પિતા સુરેશભાઈ, દીકરાના લગ્ન જીવનને અને પોતાના મનની શાંતી માટે વળગણ છોડવા માટે ઉત્સુક છે. માતાને ભવિષ્યની ચિંતા સતાવે છે. જો બે માંથી એક ન હોય ત્યારની પરિસ્થિતિ માટે સરલાબહેન તૈયાર નથી. તો એમને માટેના કયા વિકલ્પો છે?

 

ઉપરના લેખના અનુસંધાન રૂપે નીચેના લેખમાં શ્રી શાસ્ત્રી એમની વાતને  પૂરી કરી છે .

અપેક્ષાઓ (૨) :એક વ્યાવહારિક વિકલ્પ – વૃદ્ધાશ્રમ

( 848 ) ડાયસ્પોરા દાદાઓની મહેફિલ. ….એક દાદાનું દાદા પુરાણ … લેખક- શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રી

ન્યુ જર્સી નિવાસી ૭૫ વર્ષીય મારા મિત્ર શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રીએ અમેરિકામાં પાર્કના બાંકડે બેસી ગપસપ કરીને એમની નિવૃતિનો સમય પસાર કરી રહેલા ૧૪+ દાદાઓની ખાસિયતોનું અવલોકન કરી એનું આબેહુબ સુંદર શૈલીમાં  વર્ણન કરતો એક મજાનો લેખ એમના બ્લોગમાં મુક્યો છે .

શાસ્ત્રીજી પોતે એક દાદા છે એટલે જ્યારે તેઓ બીજા દાદાઓ સાથે બાંકડે બેસી પાર્કમાં ગામ ગપાટા મારતા હશે ત્યારે બિચારા બીજા દાદાઓને ખબર પણ નહિ હોય કે મૂળ સુરતનો આ શાસ્ત્રી એફ.બી.આઈ નો એજન્ટ બની એમની ગીલ્લી ઉડાવતો એક લેખ લખી મારશે !

આ લેખ વિ.વિ.ના વાંચકો અને ખાસ કરીને સીનીયર સીટીઝનોને ખુબ ગમે એવો હોઈ આજની આ પોસ્ટમાં એને લેખક મિત્રના આભાર સાથે અહી રી-બ્લોગ કરતાં આનંદ થાય છે.

વિનોદ પટેલ

Mr.Pravin Shashtri

                  Mr.Pravin Shashtri

ડાયસ્પોરા દાદાઓની મહેફિલ. ….  લેખક- શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રી  

જલસા છે જલસા. સીધી ને સટાક વાત.

ચાર ચોટલાની નહીં પણ ચૌદ ચોટલીની વાત.દસ ટાલને બાદ ચાર ધોળાના કાળા કરેલા દાદાઓની વાત. પાર્કની ત્રણ ચાર બેંચ પર દાદાઓ બેઠા છે. રોજ જ ચૌદ દાદાઓ એકની એક વાત ઘૂંટતા રહે છે.પૂછશો નહીં. કયા ટાઉનના પાર્કની વાત કરું છું. જોકે આ વાત તો અમારા અમેરિકાની છે પણ કેનેડા, યુકે, ઓસ્ટ્રેલિયા ન્યુઝિલેન્ડ કે કોઈપણ ઓલ્ડીલેન્ડના કોઈપણ ટાઉનના કોઈપણ પાર્કના કે દેશી બજારના કોઈપણ ખૂણા પરની બેન્ચની ને લાગુ પડે એવી છે. અમારા અમેરિકામાં પણ મુરબ્બીઓ માટે ઠેર ઠેર બાંકડાઓ છે. પાર્ક, મોલ, મનમોહન કે મોદી બજારોમાં બાંકડાઓ છે, અધર્મી ઓ માટે પણ મંદીર બહાર બાકડાઓની સગવડ રાખેલી જ હોય છે. દાદીઓ જેટલો સમય મંદિરમાં હોય તેટલો સમય દાદાઓ ભેગા મળી હૈયા વરાળ કાઢી શકે છે. દાદીઓ પણ આવું લેડિઝ રૂમમાં કરતાં જ હોય છે.

મારા વિનોદભાઈ કહે છે અમેરિકાતો સોનાનું પિંજરૂ છે. સ્યોર. નો આર્ગ્યુમેન્ટ. પણ એ ગોલ્ડન કેઇજનું ડોર તો ખૂલ્લું જ છે ને! પણ હવે ઉડી ને કયા કાંટાળા ઝાડ પર બેસવું. અને હવે ઉડવાની તાકાત જ ક્યાં છે?

અમારા વિપુલભાઈ કહે છે કે હવેતો ગામે ગામ વૃધ્ધ વડિલો ભેગા થાય છે વાતો કરે છે. અમારા અમૃતભાઈ પણ કહેતા હતા કે હવે અમેરિકામાં પણ ઘણી જગ્યાઓએ સિનિયરો લો ગાર્ડન જેવી જ કંપની જમાવી વાતો દ્વારા સુખદુખનું સમતોલન જાળવતા થયા છે. હા હા અહીં પણ દાદાઓ પાર્કમાં ભેગા થાય જ છે. સુખ દુઃખની વાતોની ફેંકાફેંક થાય છે. બધા મુક્ત રીતે બોલે છે. પણ કોઈ સાંભળે છે કે કેમ એ સવાલ છે.seniors on park bench-001 તો ચાલો આજે વાત કરીયે પાર્કને બાંકડે બેઠેલા ભારતથી આયાત કરાયલા બુઢ્ઢાઓની. (સોરી, સોરી, સોરી…  અમેરિકના દેશી સિનિયોર્સની. )માફ કરજો અસંતોષની પહેલી વાત એ કે અમારે માટે બાગ કે ફૂલોથી મહેકતો, મેનિક્યોર ગાર્ડન બેસવા માટે ધણાં ઓછા છે. અમે પાર્ક કહીયે ત્યાં સાઈડ પર ખાણીપીણીની, ભેળ-પાણીપુરી, પાંઉભાજી લારીઓ નથી. માત્ર ઘાસીયું છે, ઘાસીયું. જેને અમે પાર્ક કહીયે છીએ. એ પાર્કમાં પિકનિક ટેબલ અને બાંકડાઓ છે. જ્યારે ખૂબ તડકો હોય ત્યારે થોડી બેશરમ ગોરી ચામડીઓ બ્રા ખોલીને ઉબડી પડેલી નજરે પડે છે. (એમની લાલ થતી ચામડી જોવા કેટલાક વડીલો ખાસ ડાર્ક ચશ્મા ગજવામાં રાખે છે. બધું ના જોવાય..અને જોયલું બધું તમને ના કહેવાય) આવા પાર્કમાં વડીલોને બેસવું પડે છે. કદાચ તમને પણ ત્યાં બેસવાનું ગમશે. અમારા દાદાઓ ત્યાં બેસી વિચાર વિનિમયનો નિઃશૂલ્ક આનંદ મેળવે છે.આ અમેરિકન બેન્ચ પરિષદના દેશી દાદાઓ (પ્લીઝ..પ્લીઝ દાદાને ગુંડાના અર્થમાં ના સમજતા.) પોતે પોતાની હેસિયતથી પરદેશમાં ભરાયા નથી પણ પાછલી ઉમ્મરે સગા-સ્નેહિઓએ તેમને આયાત કરેલા છે. એમની ઉમ્મરની રેન્જ ૬૫ થી ૮૫ની છે. ચાલો તમને બધા અમારા અમેરિકન પાર્કી દાદાઓની ઓળખાણ કરાવું.

દાદા નંબર ૧.

આ દાદા સલમાન જેવા બુલી છે અને “માય નેઈમ ઇઝ ખાન” શાહરૂખ જેવા અભિમાની સ્વભાવના છે. આમ જોવા જાવ તો બધા જ ખાનોનો સરવાળો એમના બ્રેઇન સર્લિટમાં ગુંથાયલો છે. સ્વપ્રશસ્તિમાં ચેમ્પિયન છે. એઓ ખૂબ મોટા ઈન્કમટેક્ષ ઓફિસર કતા અને એમને બધા જ સલામ ભરતા. એમના ભવ્ય ભૂતકાળની અનેક વાતો પુનરાવર્તન કર્યા કરે છે. એઓ દરેક વિષયમાં નિષ્ણાત છે. જબરજસ્તીથી બીજા ડોસાઓને સંભળાવે છે. બોલ્યા જ કરે છે. ખાંસતા જાય છે અને સાથે સિગરેટ પણ ફૂંકતા જાય છે. બોલતા થાકતા જ નથી.

દાદા નંબર ૨.

નબર એકની સામે ધારીને ધારીને જોતા રહે છે. ખૂબ ધ્યાનથી સાંભળતા હોય એવું લાગે છે. નંબર ૧ ની વાતો પર (વાંચ્યા વગર લાઈક મારનારની જેમ) થોડી થોડી વારે હકારાત્મક ડોકી હલાવતા જાય છે. ખરેખર તો મારી જેમ બહેરા છે. આંખ બંધ કરીને સાંભળે છે કે ઊંઘે છે એ નક્કી કરવું મુશ્કેલ છે.

દાદા નંબર ૩.

ક્યાંકથી ગુજરાતી ન્યુઝ પેપર લઈ આવે છે અને અમેરિકાના સમાચાર વાંચે છે. ગોસીપમાં જ ઈન્ટરેસ્ટ છે. એઓ ખાસ કરીને હૉલિવૂડ-બૉલિવૂડની કઈ કઈ એક્ટ્રેસે ન્યૂડ પોઝ આપ્યા તે રસ પૂર્વક વાંચે છે. ફાઈનલી તો એમની વાત સેક્સ તરફ જ વળે છે. જમાનો કેટલો બધો ખરાબ થતો જાય છે તેનો અફસોસ વ્યક્ત કરે છે. પેલી ઉબડી પડેલી લલના ક્યારે ઉભી થાય તેની રાહ જૂએ છે.

દાદા નંબર ૪ .

હમણાં છ મહિના પહેલા જ ભારતથી આવ્યા છે. બ્રાહ્મણ છે. શનિ રવિમાં સત્યનારાયણ કથા કરાવવાની તક શોધે છે. કાયમ ધોતિયું, કફની, બંડીમાંજ દેખાય છે. ગળાનું મફલર દિલ્હીના અરવિંદભાઈની જેમ ગળે માથે વિંતાળેલું હોય છે. ભારતીય સંસ્કાર અને સંસ્કૃતિના રખેવાળ છે. એ માને છે કે દાદા નંબર ૩ એ આ ઉમ્મરે આવું જોવું વિચારવું ના જોઈએ. એઓ હંમેશાં ગ્રુપ મેમ્બરને મગજમાં ઠસાવવાનો પ્રયાસ કરતા રહે છે કે આપણે જ્યારે ભેગા મળીયે ત્યારે વાતચીતની શરૂઆત કરતાં પહેલાં જે તે વાર પ્રમાણે ભગવાનની પ્રાર્થના કરવી જોઈએ. જો તમને ના આવડતી હોય તો હું ઝિરોક્ષ લાવ્યો છું એમાંથી ગાઈએ. ભગવાને આપણને આવા સરસ દેશમાં આવવાની તક આપી છે તેનો આભાર માનવો જોઈએ. અને છૂટા પડતાં પહેલાં ક્યાંતો જણગણમન કે વંદેમાતરમ ગાવું જોઈએ…બીજા ડોસાઓ…(સોરી; દાદાઓ) ઝિરોક્ષ બાજુ પર મૂકીને વાતે વળગે છે. દાદા નંબર ૩ કહે છે, માસ્તર હવે લપ છોડોને યાર.

દાદા નંબર ૫.

પ્રખર ભાજપી છે. મોદી ભક્ત છે. મોદી સિવાયની બીજી કોઈ વાત કરતા નથી. વાત સાંભળતા નથી. ઈટાલિયન બાઈ અને તેના જમાઈની જેટલી ખોદાય તેટલી ખોદે છે. “મોદી તો આપણા ખાસ માણસ. કંઈ પણ ગુંચવાડો હોય તો એના સેલ્રેટરીને કહે દાદાને ફોન કરી એમનો અભિપ્રાય લો.” એમને દાદા નંબર ૧ અને નંબર ૬ સાથે રાજકારણની વાતોમાં કાયમ ખૂબ જ જીભાજોડી થાય છે. …પણ બન્ને એકજ રાઈડમાં સાથે આવે જાય છે.

દાદા નંબર ૭.

ગજબના રોમેન્ટિક છે. ‘એક ઝમાના થા. હમ ભી કાલિજમેં હિરો બનકે ફિરા કરતે થે. લડકિયાં હમ પે મરતી થી.’ એઓ કોલેજમાં નાટલોમાં ભાગ લેતા. રાજ કપુરના આર.કે. સ્ટુડિયોમાં કાસ્ટિંગ મેનેજરે એમને ઓડિસન માટે બોલાવેલા પણ બોમ્બે જવાનો ટાઈમ ન હતો એટલે સ્ટાર થવાની તક ગુમાવવી પડેલી એવી વાત દર પંદર દિવસે બધાને યાદ કરાવતા રહે છે. હંમેશાં પણ બે પાંચ છોકરીઓના નામ લાળ ટપકતા મોંએ જણાવતા રહે છે. એમને ખરેખર કોલેજમાં પ્રેમ કરવાની તક ન મળેલી કારણ કે આ પટેલભાઈ (હા ભાઈ) તો નાનપણથી જ પરણેલા છે. જો કે કોલેજની એ બધીઓ પણ આજે તો દાદીઓ જ બની ગઈ હશે.

દાદા નંબર ૮.

બિચારા દાદા! માથાના રહ્યા સહ્યા વાળથી માંડીને પગના અંગુઠા સૂધીના બધા રોગના સ્વાનુભવી છે. કોઈ પણ દાદા એમની કે બીજાના કોઈપણ રોગની વાત કરે એટલે તરત પોતાના દુઃખડા ગાવા બેસી જાય છે. ખાવાપીવાના શોખને તિલાંજલી આપીને એલોપથી ટ્રીટમેન્ટ સાથે આયુર્વેદની બધી જ પરેજી પાળે છે. દરેક રોગની માહિતી ગુગલમાંથી મેળવીને ડોકટરને પણ સલાહ આપે છે. દરેક રોગના સ્પેશિયાલિસ્ટ ડોક્ટરોની સેક્રેટરી અને નર્સના નામ મોઢે છે. એમને બધું જ મફત મળે છે પણ ઘરમાંથી કોઈ એની એની સાથે બેસીને સહાનુભૂતિથી વાત નથી કરતું. ઈન્ડિયામાં જીવ ભરાયલો રહે છે.

દાદા નંબર ૯.

દાદા નંબર ૮ કરતાં જૂદી ખોપરીના છે. પુત્રવધૂ કડક સાર્જન્ટ જેવી છે. એમને અનકન્ટ્રોલેબલ ડાયાબિટિઝ છે. એ૧સી ૧૦-૧૧ જેટલું રહે છે. આંખ અને કિડની ખરાબ થતી જાય છે. ઘરમાં જરા પણ ગળપણ ખાવા દેતી નથી. મીઠું પણ તદ્દન ઓછું. સારું છે કે સિનિયોર સેન્ટરમાં કાલાવાલા કરીને કે ગુંડાગીરી કરીને ડિઝર્ટના ડબલ ડોઝ માણી લે છે. ત્યાંથી મિઠાઈનુ પડિકું પણ ગજવામાં સરકાવતાં આવે છે. નંબર ૮ ને કહે છે ‘તમે ભૂખા મરશો. હું ખાઈને મરીશ.’

દાદા નંબર ૧૦.

ડોસા મંડળમાં આવે છે. લો પ્રોફાઈલના દાદા છે. સૌ ડોસાઓને (સોરી દાદાઓને) હાઈ કહે છે. ગ્રાન્ડસને ફોન પર ગેઇમ કેમ રમવી તે શીખવ્યું છે ત્યારથી બેસીને ફોન પર આંગળા અંગુઠા રમાડ્યા કરે છે. નિરર્થક વાતોમાં રસ નથી. પણ આવે છે. બેસે છે. અને સૌને બાય કહીને જળકમળવત પાર્કમાંથી નીસરી સીધા ઘેર જાય છે.

દાદા નંબર ૧૧.

આ દાદા ઈન્ડિયામાં કાયમ પાયજામા-અને લટકતા બૂશકૉટમાં ફરતા. હવે અહીં પુરા બ્રિટિશ-અમેરિકન થઈ ગયા છે. ઘરની બહાર સ્યૂટ ટાઈ અને ફેલ્ટ હેટ વગર પગ નથી મૂકતા. ખરા ખોટા અંગ્રેજીમાં બેધડક ઠોક્યે રાખે છે. બધા ડોસાઓને (સોરી દાદાઓને) દેશીવેડા છોડીને અમેરિકન થવા હથોડા મારે છે. પણ ક્રિકેટ અને ક્રિકેટરો સિવાય બીજી કોઈ રમતમાં રસ નથી. સ્પોર્ટ્સ્ની બાબતમાં અમેરિકન નથી. અમેરિકન બેઝબોલમાં રસ નથી. સમજ જ નથી પડતી. એમને સિનિયોર્સની ક્રિકેટ ટીમ ઉભી કરવી છે. પણ બધાને માત્ર બેટિંગ જ કરવું છે. બોલિંગ-ફિલ્ડિંગમાં પડવું નથી એટલે ક્રિકેટ ટીમ ઉભી કરી શકતા નથી.

દાદા નંબર ૧૨,

કવિ છે. લેખક છે. બ્રીફ કેસ લઈને આવે છે. ખાસ બોલતા નથી. કોઈવાર બુક કે કોઈવાર ટેબ્લેટ પર કંઇક વાંચતા હોય છે. અંગ્રેજી કવિતાઓનો ભાવાનુવાદ કરવાની માથાફોડ કર્યા કરે છે. કવિતાઓ લખે છે. કોઈકવાર પાસે બેઠેલાને સંભળાવે છે. અભિપ્રાય માંગે છે અને છેકા છેકી કરી લખેલું મઠારતા રહે છે. નિસાસો નાંખતા હોય છે કે કોઈ સામયિક એની કવિતાઓ સ્વિકારતું નથી.

દાદા નંબર ૧૩.

એને શાસ્ત્રીનો તેર નંબરનો અપશુકનિયાળ વાયરસ લાગ્યો છે. એ કોઈની કોઈ પણ વાત ગંભીરતાથી લેતા જ નથી. બધાને ઉશ્કેરવા કંઈક ને કંઈક સળી કરતા રહે છે. ભાજપીની સામે મનમોહનના વખાણ કરે છે. કોન્ગ્રેસીને ભાજપી સાથે લડાવે છે. ધાર્મિકની સાથે રેશનાલિસ્ટ બની જાય છે. રેશનાલિસ્ટ સામે ધાર્મિક બની મહાપ્રસાદ આરોગે છે. નારદવેડામાં માસ્ટરી છે. કોઈની લાગણી દુભાય તો સોરી કહેવામાં શરમાતા નથી.

દાદા નંબર ૧૪.

બીજાના બધાના નામ ન દેવાય (કોર્ટ કેસ થાય) ૧૪ નંબરના દેસાઈ દાદાનું નામ પ્રેમથી અને વટથી લખાય… નંબર ૧૩ એમને આનંદી કાગડો કહે છે. ક્યારે યે કોઈ વાતની ફરિયાદ નહીં. દેસાઈ દાદા ઈન્ડિયામાં રેલ્વે ગાર્ડ હતા. આનંદી સ્વભાવ. સાંઠ વર્ષે પત્ની પરલોક સિધાવ્યા. પોતે દીકરાને ત્યાં પરદેશ આવ્યા. પહેરવા ઓઢવાનો શોખીન જીવડો. ડિઝાઈનર જિન્સ અને ઉપર પોલો ટી-શર્ટ. કાળા ભમ્મર ડાઈ કરાવેલા વાળ અને રૅ-બન સન ગ્લાસીસથી શોભતા દેસાઈ સાહેબને દાદા કહેવાને બદલે દેસાઈ કાકા જ કહેવા પડે. પચાસના જ લાગે. દીકરો-વહૂ ડોક્ટર. દીકરા-વહુ પણ પ્રેમાળ. પોતે ખૂબ જ ફ્લેક્સિબલ. દીકરા-વહુના કોઈ પણ સૂચનમાં એકજ જવાબ. બેટા, નો પ્રોબ્લેમ. પાંસઠ વર્ષે સિટિઝન થયા. ડ્રાઈવિંગ શીખી લીધું. ડાક્ટર દીકરાનો મોટો બંગલો. પોતાનો બાથરૂમ વાળો બેડરૂમ. ઉપરથી એસ.એસ.આઈની મફતની આવક લટકામાં. ફોકટિયા ચંદન ઘસ બે લાલિયા. સવારે ડે-કેરનો આનંદ. સાંજે દિકરાની કાર લઈને લાઈબ્રેરીમાં જાય કે સિનિયોરની બેન્ચ પરિષદમાં જાય. રાત્રે કોમ્પ્યુટર પર ઈન્ડિયાના દોસ્તારો સાથે સોસિયલાઈઝેશન. બે-ત્રણ ડોસા મંડળના આજીવન સભ્ય. ઈન્ડિયાથી આવતા બાવાઓ હોય કે બોલિવૂડની બ્યુટિફુલ બાવીઓ હોય દરેક એમની પાસે કમાય. નાટકો જૂએ, બ્રોડવે પ્લે પણ માણે. દેશ-વિદેશના પ્રવાસમાં ભટકે. દર વર્ષે ત્રણ અઠવાડિયા ભારત ફરી આવે. દીકરા સાથે જાય અને વહુ સાથે પાછા આવે. કોઈ પૂછે દાદા અમેરિકામાં કેવુંક છે. દાદા હસતે મોંએ જવાબ વાળે “અરે! આવો આવો…અમેરિકામાં તો જલસા છે જલસા”.* વડીલો તમ તમારે અહીં આવવાની તક મળતી હોય તો સમજી વિચારીને કે વગર સમજ્યે સોનાના તબેલામાં આવી જાવ…શરત માત્ર એટલી જ કે વહુ જમાઈ પાસે વધુ અપેક્ષાઓ રાખવી નહીં. સમજ્યાને?

        આ ચૌદ છાપ જોઈને અકળાશો નહિ. આ તો પાર્કમાં ભેગા થતાં દાદાઓની વાત છે. આગળ વાત કરી તેમાનાં  કેટલાક સંતોષી, તો કેટલાંક અસંતોષી, કેટલાંક ખરેખર સુખી અને ખરેખર દુઃખી. કેટલાક સુખી હોવા છતાં સ્વભાવે રડતાંરામ દુઃખી. કેટલાક હઠીલા અને જક્કી તો કેટલાક ફુલ્લી ફ્લેક્ષીબલ.

         કેટલાક મુરબ્બીઓ પાર્કમાં જતા નથી કે જઈ શકતા નથી. તેઓ ઘરે જ બેસીને કોમપ્યુટર અને સ્માર્ટફોન કે ટેબ્લેટનો ઉપયોગ કરીને બાહ્ય જગતનો આનંદ માણે છે. કંઈક સર્જનાત્મક કાર્ય કરે છે.  અને સંતોષથી હિંચકે ઝૂલે છે.

WP_20151219_006.jpg

સૌ વડીલ દાદાઓને સાદર વંદન.

પ્રવીણ શાસ્ત્રી

બ્લોગ 

પ્રવીણ શાસ્ત્રીની વાર્તાઓ અને મિત્રોની પ્રકીર્ણ પ્રસાદી