વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Category Archives: સ્વ-રચિત કૃતિઓ ,

(2 ) એક બોધ કથા

(અમદાવાદથી પ્રકાશિત ધરતી માસિકમાં સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૯ માં પ્રગટ મારો આ લેખ થોડો મઠારીને અહીં મુક્યો છે.)

સંઘર્ષ વગરનું જીવન પાંગળું છે

આ જગતમાં કુદરતની અનેક અજાયબીઓ આપણે જોઈએ છીએ.આમાંની એક મોટી અજાયબી કુદરત એક કોશેટામાંથી રંગબેરંગી પાંખોવાળા સુંદર પતંગિયાનું જે રીતે સર્જન કરે છે એ છે.

એક વખત એક માણસ જંગલના રસ્તે ફરવા જતો હતો ત્યારે આવો એક કોશેટો એને મળી આવ્યો.એ કોશેટામાંથી એક પતંગિયાનું કેવી રીતે સર્જન થાય છે તે જાણવાનું એને કુતુહલ થયું.રોજ સવારે એ કોશેટાનું બારીકાઈથી નિરીક્ષણ કરતો હતો. એક દિવસે એણે જોયું કે કોશેટામાં એક નાનું છિદ્ર પડ્યું છે.થોડા દિવસો પછી એણે નિહાળ્યું કે છિદ્ર સહેજ મોટું થયું છે અને છિદ્રમાંથી નાનું પતંગિયું જાણે બહાર આવવા કોશિશ કરી રહ્યું છે.કોશેટામાં પડેલા આ નાના છિદ્રમાંથી પતંગિયું પોતાના નાજુક શરીરને બહાર કાઢવાની ગડમથલ કરે અને પાછું શાંત થઇ જાય. આમ, વારંવારની કોશિશ કર્યા પછી પણ પતંગિયાની પોતાના શરીરને કોશેટામાંથી બહાર કાઢવાની ક્રિયામાં કંઇ જ પ્રગતિ થતી ન હતી તે જોઈને આ માણસે પતંગિયાને મદદ કરવાનું મનમાં નક્કી કર્યું.

બીજા દિવસે આ માણસ પોતાની સાથે એક નાની કાતર લઈને એ જગ્યાએ ગયો. કોશેટામાં જે જગ્યાએ પતંગિયું ફસાઈ ગયું હોય એમ એને લાગતું હતું ત્યાં કાતરથી નાનો કાપો કરી કાણું સહેજ મોટું કર્યું જેથી એ સહેલાઈથી છિદ્ર બહાર આવી શકે. છેવટે પતંગિયું મોટા થયેલા છિદ્રમાંથી બહાર આવી ગયું. આ માણસપતંગિયાને મદદ કરી એથી ખુશ થયો,પરતું એણે જે જોયું તેથી આશ્ચર્ય પામ્યો. છિદ્ર બહાર આવેલ આ વિચિત્ર આકારના પતંગિયાનું શરીર મોટું અને પાંખો નાજુક હતી જે એના શરીરને ચોંટેલી હતી.આ માણસ હવે પતંગિયું ક્યારે ઉડે છે એ જોવા એનું વધુ નિરીક્ષણ કરતો રહ્યો.એણે વિચાર્યું કે હવે ગમે ત્યારે એ એના શરીરને સંકોચી લેશે અને એની ચોટેલી પાંખો છુટ્ટી થઈને મોટી થશે અને શરીરને સમતોલ કરીને ઉડવા માંડશે.એના આશ્ચર્ય વચ્ચે આમાંનું કશું જ ન બન્યું.બિચારા આ બેડોળ પતંગિયાને એની  બાકીની જિંદગી એક ઇયળની માફ્ક મોટા શરીર અને એને ચોંટેલી નાજુક પાંખો સાથે માત્ર થોડી જગ્યામાં જ આજુબાજુ મંદ ગતિએ ચાલવામાં પૂરી કરવી પડી.

આ માણસ કોશેટામાંના પતંગિયાને  મદદ કરવાની ભાવનાથી ભલાઈ બતાવવા ગયો પરંતુ પતંગિયું જોવાની ઉતાવળમાં એ ભૂલી ગયો કે એક ઇયળમાંથી પતંગિયાનું સર્જન કરવાની કુદરતની અજબ પ્રક્રિયામાં એણે બિન જરૂરી હસ્તક્ષેપ કર્યો છે . એને ખબર ન હતી કે એણે પહેલાં પતંગિયાને કોશેટાના  નાના છિદ્રમાંથી બહાર આવવાની કોશિશ કરતું, ગડમથલ કરતું અને શાંત થઇ જતું અને ફરી પાછું પ્રયત્ન કરતું એમ વારંવાર જોયું હતું તે વખતે સર્જનહારની છુપી કુદરતી શક્તિ ઇયળના મોટા શરીરમાં જે જીવન સર્જક પ્રવાહી હતું એને પાંખોમાં મોકલવાનું કામ કરતી હતી. આ પ્રમાણે કોશેટામાં રહ્યાં રહ્યાં વારંવારના પ્રયત્નો પછી એની પાંખો  ઉડવા માટે પૂરેપુરી રીતે મોટી અને શક્તિમાન થાય અને શરીરના ભાગમાંથી પ્રવાહી વપરાયા પછી શરીર સંકોચાઈને હલકું થઇ કોશેટાના કુદરતી રીતે મોટા થયેલા છિદ્રમાંથીબહાર આવે ત્યાર પછી જ એ હલકા થયેલ શરીર અને  મોટી થયેલ પાંખો વડે પોતાને સમતોલ રાખીને એની સુંદર રંગબેરંગી પાંખો વડે એની મેળે મુક્ત વાતાવણમાં એક જગ્યાથી બીજી જગ્યાએ ઉડી શકે ,એ પહેલાં કદાપી નહિ. એક ઈયળમાંથી સુંદર પતંગિયાનું સર્જન કરવાની કુદરતની અજબ પ્રક્રિયા એક માણસના મૂર્ખતાભર્યા બિનજરૂરી હસ્તક્ષેપથી ખોરવાઈ ગઈ જેનું ભોગ બન્યું બિચારું  નિર્દોષ પતંગિયું !

માણસને પણ આ પ્રસંગ કથામાંના પતંગિયાની માફક માણસ તરીકે પુરેપુરી રીતે પાકટ અને લાયક થવા માટે સંઘર્ષ કરવો જરૂરી બને છે. સંઘર્ષ કર્યા સિવાય અને મુશ્કેલીઓનો સામનો કર્યા સિવાય શોર્ટકટ લઈને જીન્દગીમાં આગળ વધવાની આશા રાખીએ તો એવી સરળતાથી મળેલ સસ્તી જિંદગી એની પાકટતા ઘુમાવે છે અને  એટલા પુરતો એનો વિકાસ પાંગળો બનાવે છે.સંઘર્ષ પછી જે સફળતા મળે છે એના જેવી મજા શોર્ટકટ જિંદગીમાં ક્યાંથી મળે! જીવનનાં સ્વપ્નોને આંબી જવા માટે જરૂરી સંઘર્ષ અને પુરુષાર્થ જ માણસની પાંખોને જોઈએ એવી મજબુતી બક્ષે છે, જેના સહારે એ જગતના મુક્ત વાતાવરણમાં મુશીબતોના તોફાનો વચ્ચે પણ ઉડ્ડયન કરીને પોતાના જીવનનાં લક્ષ્યાંકોને સિદ્ધ કરી શકે છે.

એક કોશેટામાંથી કુદરતની અજાબોગજબ કરામતથી  સર્જન પામતા પતંગિયાનો આ જીવન સંદેશ આપણે સૌએ ગાંઠે બાંધવા જેવો નથી શું ?

@@@@@@@@@@@@@

આજના સુવિચારો

“વિજ્ઞાનની શોધ વડે માણસ પંખીની માફક આકાશમાં ઉડી શકે છે, માછલીની જેમ ઊંડા જળમાં જઈ શકે છે , પણ એક માનવી તરીકે પૃથ્વી પર કેમ જીવવું એ જ એને આવડતું નથી.”-બર્ટ્રાન્ડ રસેલ

શ્રેષ્ઠ કથા

ફરી હું એક કથા કહું ? એક ધર્મગુરુને થોડાક શિષ્યો હતા. રોજ સવારે ધર્મગુરુ તેમને શુભ, સૌન્દર્ય અને પ્રેમના સ્વરૂપ વિષે વાતો કરતા. એક સવારે તે વાત શરુ કરવામાં હતા કે એક પંખી આવીને તેમની બારીની પાળી પર બેઠું અને મધુર સ્વરે ટહુક્વા લાગ્યું . થોડીવાર ટહુક્યા  પછી તે ઉડી ગયું . ગુરુએ શિષ્યોને કહ્યું :” આજ સવારનો વાર્તાલાપ પુરો થયો.! “  —- જે . કૃષ્ણમૂર્તિ

રવિવાર ,  સપ્ટેમ્બર ૪, ૨૦૧૧                     વિનોદ આર. પટેલ

 

(1)મારા ગુજરાતી બ્લોગ “વિનોદ વિહાર “ના શ્રી ગણેશ ….

 મારા ગુજરાતી બ્લોગ  વિનોદ વિહારના શ્રી ગણેશ ….

આજથી મારા ગુજરાતી બ્લોગ વિનોદ વિહારના સંપાદનની શરૂઆત કરતાં ખુબ આનંદ થાય છે.આ રીતે મારા અનેક ગુજરાતી બ્લોગ મિત્રોની કપનીમાં હું જોડાઉં  છું .વિનોદ મારું નામ તો છે જ પરંતુ તે ઉપરાંત વિનોદ વિહારનો અર્થ a pleasure trip એટલે કે આનંદ યાત્રા થાય છે.એનો મંત્ર છે “ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય રચનાઓની આનંદ યાત્રા “

આ રીતે ગુજરાતી ભાષાને પ્રેમ કરતા સૌ સુજ્ઞ વાચકોને આ બ્લોગ વિનોદ વિહારના માધ્યમથી એક આનંદ યાત્રા કરાવવાની મારી અંતરની અભિલાષા છે.

કોઈ સ્નેહીજનને કદાચ એ પ્રશ્ન થાય કે હવે આ ૭૫ વર્ષની જૈફ ઉંમરે આ બ્લોગનું સંપાદન કરવાનો  વિચાર કેમ આવ્યો ? એક જ શબ્દમાં એનો જવાબ છે શોખ, હૃદયમાં વષોથી ભંડારાઈને પડેલો ગુજરાતી ભાષા પ્રત્યેનો પ્રેમ.

આજથી ૬૦ વર્ષા પહેલાં હાઈસ્કુલમાં કડી સર્વ વિદ્યાલયમાં અભ્યાસ કરતો હતો ત્યારે હાલ ગુજરાતી સાહિત્યમાં લઘુકથાના જનક તરીકે ખુબ જાણીતા અને મારા પ્રિય ગુરુ શ્રી મોહનલાલ પટેલ ગુજરાતી શીખવતા અને તેમની પ્રેરણાથી ગુજરાતી સાહિત્ય વાંચવાનો અને લખવાનો શોખ હૃદયમાં રોપાયો. એમની અને આચાર્ય સ્વ.નાથાભાઈ દેસાઈ સાહેબની પ્રેરણાથી મારા અને સર્વ વિદ્યાલયના બીજા વિદ્યાર્થીઓના લેખો,કાવ્યો,ચિત્રો  વિગેરે  માહિતી સાથેનું  હસ્તલિખિત સામયિક ”ચિનગારી ” ચલાવવામાં આવતું હતું. આ ”ચિનગારી” નો મને તંત્રી નીમવામાં આવ્યો હતો.ગુજરાતી ભાષા પ્રત્યેનો વિદ્યાર્થી કાળનો આ વાચન અને લેખનનો શોખ વધુ ને વધુ મહાવરાથી  વર્ષો વર્ષ વધતો ગયો.

હદયમાં ધરબાએલો સાહિત્યનો શોખ આજે આ ઉમરે આ નિવૃત્તિ કાળમાં આંતરિક આનંદ અને સંતોષ સાથે સમય સારી રીતે પસાર કરવામાં ખુબ કામ લાગ્યો છે. મને જાણતા ઘણા સ્નેહીજનોને ખબર હશે કે અમદાવાદના ધરતી માસિકમાં અને ન્યુયોર્કથી પ્રગટ થતા જાણીતા સાપ્તાહિક ગુજરાત ટાઈમ્સમાં અને અન્યત્ર મારા લેખો,કાવ્યો વી. ઘણા વર્ષોથી પ્રકાશિત થાય છે.એ બધી આજ સુધીની પ્રસિદ્ધ અને અપ્રસિદ્ધ સાહિત્યિક સામગ્રી મારી ફાઈલમાં એકત્રિત છે. આ ઉપરાંત કોઈ જગ્યાએ હજુ મોકલાઈ ન હોય એવી પુષ્કળ હસ્તલિખિત સ્વરચિત સામગ્રી અને મનગમતા સુવાક્યો,અવતરણો વિગેરેથી મારી નોટબુકો ભરેલી પડી છે.

મારા આ ગુજરાતી બ્લોગ વિનોદ વિહારના માધ્યમથી આ બધી સંગ્રહિત સામગ્રીમાંથી કેટલીક ચૂંટેલ અને હવે પછી મનમાં જે પ્રેરણા થાય અને જન્મે તે સાહિત્યને સૌને ગમે એવી રીતે પીરસીને રસમય આનંદયાત્રા-વિનોદ વિહાર કરાવવાની મારા મનની મુરાદ  છે અને એ વિચારમાંથી જ આ બ્લોગનો જન્મ થયો છે.

આ બ્લોગના માધ્યમ દ્વારા મારામાં પડેલા સાહિત્યિક અને આધ્યત્મિક રસની અભિવ્યક્તિ તો થશે જ એ ઉપરાંત એ એક social media નું પણ કામ કરશે.એના માધ્યમથી ઘણા નવા સાહિત્ય પ્રેમી અવનવા મિત્રોનો પરિચય પણ થશે. સદવિચારોની કદર બુઝી જાણનાર મિત્રો અને સ્નેહીજ્નો સાથે તેમના પ્રતિભાવો(ફીડ બેક)થી આ બ્લોગ એક મિલનસ્થાન બનશે. ટૂંકમાં ગમતાનો ગુલાલ કરીને કઈંક સકારાત્મક ઉપયોગી પ્રવૃત્તિ કરવાનો આનંદ, સંતોષ અને એકલતા ઓછી કરવાનું માટેનું ઓસડ બનશે.

મારી ૭૫ વર્ષની ભાતીગર અને સંઘર્ષમય જીવન યાત્રા દરમ્યાન મનમાં અનેક અનુભવો અને વિચારોનું ભાથું જમા પડેલું છે એને આ બ્લોગના માધ્યમથી બહાર લાવવાની આ તકને વધાવતાં ખુબ સંતોષની લાગણી થાય છે .મારી શારીરિક શક્તિ જો કે  પુરેપુરો સહકાર ભલે ન આપતી હોય પણ મારી માનસિક યાદદાસ્ત, બુદ્ધિ અને વિચારશક્તિ પ્રભુ કૃપાએ હજુ પહેલાં જેવી જ સાબુત છે. જ્યાં સુધી એ ચાલે છે ત્યાં સુધી એનો ઉપયોગ કરીને આપ સૌના સહકારથી ગુજરાતી ભાષામાં અને કોઈ વાર અંગ્રેજી ભાષામાં પણ મારી સાહિત્યિક અને આધ્યત્મિક અભિવ્યક્તિ (expressions) દ્વારા ગગન વિહાર કરવાની આ તક ઝડપતાં ખુબ આનંદ અનુભવું છું.

આજથી શરુ થતા મારા આ બ્લોગ વિનોદ વિહારની મુલાકાત લઇને અને આપની કૃતિઓ મોકલીને મારા આનંદમાં સહભાગી થવા આપને મારું  ભાવભીનું આમંત્રણ છે. આપનાં સુચનો અને પ્રતિભાવ મને મોકલી પ્રોત્સાહિત કરશો એવી આશા રાખું છું .

આ બ્લોગનો શુભારંભ કરતાં વિઘ્ન હરતા દેવ ગણેશને યાદ કરૂ છું અને નીચે મારી સ્વ-રચિત શ્રી ગણેશની ચિત્રકૃતિ મૂકી હૃદયથી પ્રાર્થના કરું છું . 

વક્રતુંડ મહાકાય , સુર્ય કોટી  સમપ્રભ

નિર્વિઘ્ન્મ  કુરુ મે દેવ, શુભ કાર્યેષુ સર્વદા

GANESH- ART- FINAL

વિનોદ આર. પટેલ     

તારીખ. સપ્ટેમ્બર ૧, ૨૦૧૧.

આજના સુવિચારો

માઈલોના માઈલોનું અંતર ખરી પડે

જ્યાં અંતરના પ્રેમનો સેતુ નિરંતર

“Life is not about waiting for the storms to pass…

It’s about learning how to dance in the rain. “   –Vivian Greene