વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Tag Archives: કવિતા

( 604 ) ગ્રામ્યકન્યા

શ્રી સુરેશભાઈ જાનીના આભાર સાથે રી-બ્લોગ કરતાં આનંદ થાય છે .

આ પોસ્ટ ભુલાઈ ગયેલા કલાપીની યાદને તાજી કરી દેશે.

વિનોદ પટેલ

સૂરસાધના

[તોટક]

રમતી, ભમતી, હસતી દીકરી
વસતી ઝૂંપડી મહીં એ કલિકા
દિલમાં દીવડો, મનમાં શમણાં
હતી વ્હાલસમી,ચતુરી વનિતા

[શિખરિણી]

નરેશે બોલેલા શબદ વસમા સાંભળી ગઈ
સુકન્યા ખોલીને ઝૂંપડી મહીંથી બા’ર નીકળી.

[શાર્દૂલ વિક્રીડિત]

રાજાને દુઃખમાં નિહાળી વનિતા, બોલી ઊઠી ખેતમાં
“શા માટે દુઃખમાં રહો, ભૂપતિ હે? આવું નહીં બોલશો.
હમ્મેશાં જનતા તણો ધરમ છે; ભરવા કરો શાનથી
સુખેથી કરમાં વધાર કરજો, ભરશું અમે પ્રેમથી.”

[મનહર]

સાંભળી આ વાત શાણી, રાજવી તો ચોંકી ઊઠ્યો.
“નકી આની મહીં કોઈ, ચાલ તો જણાય છે.
જનતાને કર કોઈ, ભરવો ગમે ન કદી
મૂંઝવણ ભારી આ તો, મંત્રીજીને સોંપવી છે.

[ભુજંગી]

સભામાં સહુને, પછી પ્રશ્ન પૂછ્યો
“વનિતા કહે કેમ, આવું? બતાવો.”
કહે મંત્રી મોઢું, વકાસી, ત્વરાથી
“નકી કામ આ કોઈ, જોશી કરી દે.
જુએ જોશ જોશી, વનિતા તણા એ.
ભલે સુંદરી આ, સભામાં પધારે.”

[ધનાક્ષરી]

ઝટપટ દોડી ગયા, સૈનિકો વચન સુણી.
ગ્રામ્યમાતા રહેતી તે, ખેતરમાં આવી પૂગ્યા.
દીકરીને વેણ કીધું,” રાજા બોલાવતા તને.
ફટાફટ તૈયાર થા…

View original post 242 more words

( 487 ) રસાસ્વાદ……અનંત જુગ વિત્યા રે પંથે રે હાલતાં-વિનોદ પટેલ

"બેઠક" Bethak

   vinod patel         અનંત જુગ વિત્યા રે પંથે રે હાલતાં …. નરસિંહ મહેતા

મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યના એક સર્વ શ્રેષ્ઠ ભક્ત કવિ નરસિંહ મહેતાની કૃષ્ણ ભક્તિ શબ્દોમાં વર્ણન ના થઇ શકે એવી ભવ્ય હતી. એમના આરાધ્ય દેવ શ્રી કૃષ્ણનું નામ અને સંકીર્તન જ એમના જીવનનું જાણે કે એક ધ્યેય બની ગયું હતું. એમનું આખું જીવન કૃષ્ણમય બની ગયું હતું જેની ઝાંખી આપણને એમનાં અનેક પ્રભાતિયા, રાસ, રસિક પદો વિ.રચનાઓમાંથી  થાય છે .

આશરે ૬૦૦ વર્ષ પહેલાંના રૂઢીચુસ્ત સમાજમાં જ્યારે મરજાદી લોકો હરિજનોને અડવું એ એક પાપ ગણતા હતા એવા સમયે એમની ઉચ્ચ નાગર કોમના રોષની જરાયે પરવા કર્યા વિના હરીજનવાસમાં જઈને ભજન કીર્તન કરનાર નરસિંહ મહેતાની ભક્તિ,આંતરિક શક્તિ અને હિંમતને સલામ કરવાનું મન થાય છે..

નરસિંહ મહેતાની હૃદય પૂર્વકની આરાધનાથી પ્રસન્ન થઈને શ્રી હરીએ એમના આ પ્રિય ભક્તના સામાજિક પ્રસંગો જેવા કે પુત્ર શામળ શા ના વિવાહ, દીકરી કુંવરબાઈનું મામેરું , પિતાનું શ્રાધ એમ અણીના સમયે હજરાહજૂર થઈને…

View original post 1,005 more words

( 470 ) A SOLDIER’S FATHER , A heart wrenching Story

આપણા  દેશના અનેક સૈનિકો દીવસ કે રાત જોયા વિના પાર વિનાની અગવડો વેઠીને આપણા દેશની  હિફાજત કરી રહ્યા છે  .

તેઓ વખત આવ્યે દેશના દુશ્મનો સાથેના યુધ્ધમાં પોતાના પ્રાણની આહુતિ પણ આપતાં ખચકાતા નથી .

ડો. કનકભાઈ રાવળે મને એમના ઈ-મેલમાં અંગ્રેજીમાં એક સૈનિકે લખેલ સત્ય ઘટનાત્મક વાર્તા મોકલી આપી  એ મને સ્પર્શી ગઈ .

આ વાર્તામાં એક વૃદ્ધ સૈનિક પિતાના ત્રણેય સૈનિક પુત્રો દેશ માટે પોતાનો પ્રાણ ન્યોછાવર કરે છે . એક સૈનિકને છાજે એવી રીતે  મો પર દુઃખનો કોઈ ભાવ લાવ્યા વગર પોતાના પુત્રની અંતિમ અંત્યેષ્ઠીની વિધિ પૂરી કરે છે એ આખું ચિત્ર આ લેખમાં જે રીતે નિરૂપ્યું  છે એ ખરેખર ઘણું સવેદનશીલ છે .

આપણી સરકાર કરોડો રૂપિયાની કમાણી કરનાર ક્રિકેટરો અને ફિલ્મ કલાકારોને પદ્મશ્રી , પદ્મ વિભૂષણ કે ભારત રત્નના ચંદ્રકો આપીને નવાજે છે પણ એક ભૂતપૂર્વ સૈનિક જેના ત્રણેય પુત્રોએ દેશ માટે બલિદાન આપ્યું છે એને કોઈ યાદ પણ કરતું નથી એ કેવું અજુગતું કહેવાય !
 
થોડા દિવસો પછી ફાધર્સ ડે નિમિત્તે લોકો એમના પિતાને યાદ કરશે  એવા પ્રસંગે દેશ માટે ત્રણ દીકરા ગુમાવનાર એક સૈનિક પિતાની કથા પણ સૌએ ધ્યાનમાં રાખવા જેવી છે .

સલામ છે આવા પિતાઓને જેમણે દેશ માટે પોતાનાં પુત્રોની આહુતિ આપી અને કોઈ પણ રાજકારણી કરતાં મુગા રહીને અધિક દેશ સેવા કરી છે .

વિનોદ પટેલ

——————————————————————————————-

A SOLDIER’S FATHER

Soldier

BY ….WING OMMANDER VENKI IYER

The helicopter appeared over the late morning horizon. We were to receive Mr Lachhman Singh Rathore who was visiting our flight to perform the last rites of his son, Flying Officer Vikram Singh.

Only the day before, I had sent the telegram, “Deeply regret to inform that your son Flying Officer Vikram Singh lost his life in a flying accident early this morning. Death was instantaneous.” It was the first time for me, to meet and manage the bereaved next of kin.

While most wives and mothers insist on seeing the body, many a time there isn’t a body to show. Flying Officer Vikram Singh’s remains were only a few kilos – scrapped from what was left in the cockpit. We had to weigh the wooden coffin with wood and earth.

The pilot brought the helicopter to a perfect touchdown. Soon Mr Lachhman Singh Rathor was helped down the ladder. A small man of 73 years clad in an immaculate dhoti. As I approached him, he asked in a near whisper, “Are you Venki, the Flight Commander?” “Yes Sir.” “Vikram had spoken to me about you. I’d like to speak to you alone for a minute.” We walked to the edge of the concrete apron. ‘I have lost a son, and you have lost a friend. I’m sure that you have taken great care in arranging the funeral. Please tell me when and where you want my presence and what you want me to do. I’ll be there for everything. Later, I would like to meet Vikram’s friends, see his room and, if it is permitted, visit his work place. I then would like to return home tomorrow morning.”

A commander couldn’t have given me clearer instructions.

The funeral, with full military honours, was concluded by late afternoon. After the final echoes of the ‘Last Post’ faded away Lachhman Singh spent the evening talking to the Squadron Pilots.

Vikram’s roommate took him to see Vikram’s room. Lachhman Singh desired to spend the night in his son’s room instead of the guest house we had reserved for him. Early next morning after a tour of the squadron area, my boss took him to his office. A while later the staff car took Lachhman Singh to the civil airfield two hours away.

As the car disappeared round the corner, I remarked to my Boss, “A brave man he is. Spoke to me like a General when he told me exactly what he expected from us during his stay here. I admire him.”

“Yes Mr Lachhman Singh Rathore is a warrior in his own way. He sired three sons.

His first son Captain Ghanshyam Singh of the Gurkha Rifles was killed in Ladakh in 1962.

His second son, Major Biri Singh, died along the Ichogil Canal in 1965.

His youngest, Vikram Singh, who had the courage to join the Air Force, is also gone now. This simple farmer has contributed more to our country’s defence than any other I know.”

Yes, he is a brave Rajput.

~~Yes, he is indeed a brave Indian; in fact HE is MORE INDIAN than anyone else – His sacrifice can never ever be repaid by the Country!! He is almost a Martyr himself!!

~~ 
But our Great Nation does Not know this simple Giant — India only knows that Super Rich Cricketers need to be conferred  BHARAT RATNA  while a bunch of actors and actresses need to be conferred

PADMA VIBHUSHANs and  PADMASHREEs  !! 
 
~~ Yes, they are so called

“Achievers”

who achieved Fame & Fortunes mostly for themselves and a wee bit for the country.
    

Ever wondered as to HOW on earth do actresses bring glory to the Nation?
 
~~ But what about the ‘ Losers ‘ who have SIMPLY LOST their EVERYTHING defending our Nation?
    

Like this Father of Three

Brave Soldiers.  
 
~~ CRY INDIA  CRY 

————————————————————

Thanks-Dr. Kanak Raval -From his e-mail                      

==============================================

ઉપર મુજબની સૈનિકના બલીદાનની દર્દનાક કથા વાંચ્યા પછી મને રાષ્ટ્રીય શાયર સ્વ. ઝવેરચંદ મેઘાણીની અમર કૃતિ કોઈનો લાડકવાયો યાદ આવી ગઈ જેમાં એમણે ગાયું છે ….

રક્ત ટપકતી સો સો ઝોળી સમરાંગણથી આવે,
કેસરવરણી સમરસેવિકા કોમલ સેજ બિછાવે;
ઘાયલ મરતાં મરતાં રે! માતની આઝાદી ગાવે.

કોની વનિતા, કોની માતા, ભગિનીઓ ટોળે વળતી,
શોણિતભીના પતિ-સુત-વીરની રણશૈયા પર લળતી;
મુખથી ખમ્મા ખમ્મા કરતી માથે કર મીઠો ધરતી.

સ્વ. મેઘાણીનું આ દર્દ ભર્યું આખું ગીત નીચેના વિડીયોમાં સાંભળો .

Koi no ladakvayo – – – Zaverchand Meghani

( 465 ) કોણ કૌરવ, કોણ પાંડવ ? ………( હિન્દી કાવ્ય )……. અટલ બિહારી બાજપાઈ …. થોડું મનોમંથન

 Bajpai quote

ભારતના ભાજપ પક્ષના   13 મા વડા પ્રધાન માનનીય શ્રી અટલ બિહારી બાજપાઈ જેમની તબિયત હાલ નાદુરસ્ત છે , તેઓ એક કુશળ રાજકીય નેતા ઉપરાંત એક સારા કવિ પણ છે , એ બહું ઓછા લોકો જાણતા હશે  .

શ્રી અટલજીની એક હિન્દી કવિતા એક મિત્રના ફેસ બુક પેજ ઉપર વાંચેલી જે મને બહું ગમી ગઈ હતી એ નીચે પ્રસ્તુત છે .

આજે જ્યારે ચૂંટણીનાં પડઘમ અને શોર બકોર શાંત થઇ ગયો છે અને ભાજપ પક્ષના જ એક બીજા લોકપ્રિય નેતા શ્રી નરેન્દ્ર મોદી ,જેઓ પણ એક સારા કવિ છે ,એમણે ભારતના૧૫મા વડા પ્રધાન તરીકે ભારતના શાશનની શુભ શરૂઆત કરી દીધી એવા માહોલમાં અટલજીની નીચેની કવિતા બહું જ અર્થપૂર્ણ અને સમયોચિત છે  . આજના સમયને પણ એ લાગુ પડે છે. જાણે કે આ કાવ્ય દ્વારા નવી મોદી સરકારને ટકોરા બંધ સંદેશ આપે છે કે દેશમાં હજુ કેટલું કરવાનું બાકી છે .

અટલજીના હિન્દી કાવ્યનો મારો ગુજરાતી અનુવાદ પણ કાવ્યના ચિત્ર નીચે મુક્યો છે .

Atal bihari -Poem

ગુજરાતી અનુવાદ

કોણ કૌરવ, કોણ પાંડવ  ? ………( હિન્દી કાવ્ય )……. અટલ બિહારી બાજપાઈ 

 

કોણ કૌરવ , કોણ પાંડવ

એ આજે એક અકળ સવાલ છે 

બન્ને પક્ષે જુઓ 

મામા શકુનીના કપટની

કેવી માયાજાળ છે !

ધર્મરાજા જેવાઓ પણ આજે

જુગારની લત મુકતા નથી

પાંચ માણસે આજે જુઓ

દ્રૌપદી કેવી અપમાનિત છે .

આજે કોઈ સાચો કૃષ્ણ રહ્યો નથી

એટલે

મહાભારત તો થવાનું જ

કોઈ રાજા બને છે

ગરીબોના નશીબમાં તો રોવાનું જ છે !

 

વિનોદ પટેલ

ઉપરના કાવ્યના પરિપેક્ષમાં  ભારતના જ મુંબઈ શહેરનાં આ બે ચિત્રો જુઓ  .

કેટલો બધો વિરોધાભાસ !

 એક બાજુ છે દેશના ધન કુબેર મુકેશ અંબાણીનો જગતનો પ્રથમ નબરનો૧ બીલીયન ડોલરની કિંમતનો ૨૭ મજલાનો મહેલ . રહેનાર ફક્ત પાંચ જણ   

અને

બીજી બાજુ છે મુંબઈ શહેરની પાઈપોમાં કામ ચલાઉ ઘર કરી રહેતાં
માંડ પેટ ભરી જિંદગી બસર કરતા અગણિત નગ્ન દેહી દરિદ્ર જનો .

આ ચિત્ર જોઈને મારા મનના દર્પણમાં પ્રતિબિબિત મારા વિચારો મારી

નીચેની રચનામાં વ્યક્ત કરેલ છે .

ગાઈએ છીએ છાશ વારે ,

ઊંચા અવાજે ,તાના ખીંચ કે  ,

મેરા દેશ મહાન ,  મેરા દેશ આઝાદ ,

પણ આ તસ્વીર શુ કહી રહી છે ?

કેટલો બધો વિરોધાભાસ ,

એકબાજુ ,

ઊંચા મહેલો, ધનનું વરવું પ્રદર્શન ,

બીજી બાજુ

પાઈપોમાં પણ રહેવાની નહી જગા 

એક સવાલ

દરિદ્ર જનતા ક્યારે જોશે આઝાદી કે અમન

દેશના લાંચિયા વહીવટદારો પાસે

છે આનો  કોઈ જવાબ ?

યાદ આવે આજે

કવિ ઉમાશંકરની આ અમર પંક્તિઓ ……

રચો, રચો અંબરચુંબી મંદિરો,
ઊંચા ચણો મ્હેલ, ચણો મિનારા !
ભૂખ્યાં જનોનો જઠરાગ્નિ જાગશે;
ખંડેરની ભસ્મકણી ના લાધશે !

વિનોદ પટેલ

———————————————————-

Prime  Ministers-of-India- LIST

આ બાજુના ચિત્રમાં બતાવ્યા પ્રમાણે દેશ ૧૯૪૭મા આઝાદ થયો એ પછી ૧૪ વડા પ્રધાનોએ  એમાં જણાવ્યા પ્રમાણેના સમયકાળ દરમ્યાન ભારત દેશની ધુરા સંભાળીને વિદાય લીધી છે  .

એમાં મોટા ભાગના સમયમાં કોંગ્રેસ સરકારનું શાશન હતું .એ મળેલ સમય દરમ્યાન આ સરકારોએ ગરીબી હટાઓની વાતો કરવા સિવાય એ માટે નક્કર આંખે દેખાય એવું શુ કર્યું?

એક બે અપવાદ સિવાય મોટા ભાગના દેશ નેતાઓએ ભ્રષ્ટાચાર આચરી એમના માટે અને એમનાં સગાંઓ વ્હાલાં માટે તો ઘણું કરી ગયા છે પણ દેશની હજુ પણ ગરીબીમાં સબડતી આમ જનતાના ઉત્કર્ષ માટે શુ કર્યું ?

આઝાદીનાં ફળ શુ આમ જનતા સુધી પહોંચ્યાં છે ?

રાષ્ટ્રપિતા ગાંધીજીની દેશની આઝાદીની કલ્પના જુદી હતી .તેઓ કહેતા હતા કે જ્યાં સુધી આઝાદીનાં ફળ દેશના છેવાડાના માણસ- દરિદ્ર નારાયણ – સુધી  પહોંચે નહિ ત્યાં સુધી દેશ ખરા અર્થમાં આઝાદ થયો ના ગણાય .

અને એટલા માટે જ ગાંધીએ કોંગ્રેસને વિખેરી નાખી લોકોને દેશ સેવાના કામમાં લાગી જવા સલાહ આપી હતી .

આજે તો બિચારા ગાંધીનું રૂડું નામ વટાવીને યેન કેન પ્રકારેણ સતાની ખુરશી ઉપર ચડી બેસવા વંશ પરંપરાથી આતુર હોય છે .
 
શેખાદમ આબુવાલાની આ પંક્તિઓ યાદ આવે …

ગાંધીજી

કેવો તુ કિમતી હતો સસ્તો,બની ગયો
બનવું હતું નહીં ને શિરશ્તો બની ગયો.

ગાંધી તને ખબર છે તારું થયું છે શું ?
ખુરસી સુધી જવાનો તુ રસ્તો બની ગયો.

હવે દેશની ધુરા ૧૫મા વડા પ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ

સંભાળી છે . શરૂઆત તો એમણે આશા જન્માવે એવી

કરી છે .પરંતુ એની ખરી કસોટી તો શ્રી મોદી એમના

સ્વપ્ન પ્રમાણે દેશના વિકાસનાં ફળ આમ જનતા  સુધી

પહોંચાડવામાં સફળ થાય છે કે નહી એના ઉપરથી જ

થવાની છે .

આજ તો એમને સફળતા માટે શુભેચ્છાઓ પાઠવીએ

અને એ કસોટીનાં પરિણામોની રાહ જોઈએ .

વિનોદ પટેલ