વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Tag Archives: ગઝલો

( 1016) પ્રણયનાં ગુજરાતી ગીતો…ગઝલો નો આસ્વાદ

ગુજરાતી સાહિત્યમાં અનેક કવિઓએ પ્રણય ગીતો, ગઝલોની રચના કરી છે.આ ગીતો/ગઝલોમાં કવિઓએ ” સબસે ઉંચી પ્રેમ સગાઇ ” ની ભાવનાનું મન મુકીને નિરૂપણ કર્યું છે.

આવાં કેટલાંક લોક જીભે રમતાં અને પ્રસિદ્ધ ગુજરાતી પ્રણય ગીતો/ગઝલોમાંથી મને ગમતાં કેટલાંક વાચકોના આસ્વાદ માટે આજની પોસ્ટમાં મુક્યાં છે.

આ ગીતો વધુ સારી રીતે સંગીત સાથે માણી શકાય એ હેતુથી કેટલાંક ગીતોની ઉપલબ્ધ ઓડિયો/વિડીયો લીંક પણ ગીતો સાથે મૂકી છે .આશા છે આપને આ ગુજરાતી પ્રણય ગીત માળાનો આસ્વાદ લેવાનું ગમશે. .. વિનોદ પટેલ

aa-nabh-jukyu

આ નભ ઝૂકયું તે કાનજી,
ને ચાંદની તે રાધા રે.
આ સરવરજલ તે કાનજી,
ને પોયણી તે રાધા રે.
આ બાગ ખીલ્યો તે કાનજી,
ને લ્હેરી જતી તે રાધા રે.
આ પરવત-શિખર કાનજી,
ને કેડી ચડે તે રાધા રે.
આ ચાલ્યાં ચરણ તે કાનજી,
પગલી પડે તે રાધા રે.
આ કેશ ગૂંથ્યા તે કાનજી,
ને સેંથી પૂરી તે રાધા રે.
આ દીપ જલે તે કાનજી,
ને આરતી તે રાધા રે.
આ લોચન મારાં કાનજી,
ને નજરું જુએ તે રાધા રે!

— કવિ પ્રિયકાંત મણિયાર

Aa Nabh Jhukyun Te by Ashit Desai and Hema Desai | Gujarati Jalso

તારી આંખનો અફીણી…કવિ વેણીભાઈ પુરોહિત 

તારી આંખનો અફીણી, તારા બોલનો બંધાણી
તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો (2)

આજ પીઉં દરશનનું અમૃત, કાલ કસુંબલ કાવો,
તાલ પુરાવે દિલની ધડકન, પ્રીત બજાવે પાવો,
તારી મસ્તીનો મતવાલો આશક એકલો… હે તારા રૂપની….
તારી આંખનો અફીણી….

પાંખોની પરખે પરબડી આંખો જુએ પીયાવો
અદલ બદલ તનમનની મૌસમ ચાતકનો ચકરવો
તારા રંગ નગરનો રસિયો નાગર એકલો…હે તારા રૂપની…
તારી આંખનો અફીણી….

ધીમી ધીમી પગલી તારી ધીમી કંઇક અદાઓ
કમર કરે છે લચક અનોખી રૂપ તણાં લટકાઓ
તારી અલબેલી એ ચાલનો ચાહક એકલો…હે તારા રૂપની…
તારી આંખનો અફીણી….

તું કામણગારી રાધા ને હું કાનો બંસીવાળો
તું ચંપા વરણી ક્રિષ્ન કળી હું કામણગારો કાનો
તારા ગાલની લાલી નો ગ્રાહક એકલો…હે તારા રૂપની…
તારી આંખનો અફીણી….

રૂપ જાય આગળથી પાછળ, જાય જુવાની વીતી,
પ્રીતવાવડી સદા છલકતી, જાય જિંદગી પીતી,
તારા હસમુખડાં ઝીલું છું ઘાયલ એકલો…હે તારા રૂપની…
તારી આંખનો અફીણી….

ઠરી ગયા કામણનાં દીપક, નવાં નૂરનો નાતો,
ઝલક ગઈ મન પામરતાની, નવી આરતી ગાતો.
તારી પાનીને પગરસ્તે ચાલું એકલો… હે તારા રૂપની…
તારી આંખનો અફીણી….

Tari ankh no afini …(Asmi)

નજરનાં જામ છલકાવીને…–બરકત વિરાણી ‘બેફામ’

નજરનાં જામ છલકાવીને ચાલ્યા ક્યાં તમે
જીગરને આમ તરસાવીને ચાલ્યા ક્યાં તમે
તમને બોલાવે પ્યાર, તમે ઊભા રહો
દિલના ખુલ્લા છે દ્વાર, તમે ઊભા રહો
જરા ઊભા રહો, જરા ઊભા રહો
જીવનને આંગણે આવીને ચાલ્યા ક્યાં તમે
નજરનાં જામ છલકાવીને ચાલ્યા ક્યાં તમે
મારી થઈ ગઈ છે ભૂલ, મને માફ કરો
મેં તો આપ્યા છે ફૂલ, મને માફ કરો
મને માફ કરો, મને માફ કરો
પ્રણયના ફૂલ કરમાવી ને ચાલ્યા ક્યાં તમે
નજરનાં જામ છલકાવીને ચાલ્યા ક્યાં તમે
થઈને પૂનમની રાત તમે આવ્યાં હતા
થઈને જીવન પ્રભાત તમે આવ્યાં હતા
તમે આવ્યાં હતા, તમે આવ્યાં હતા
વિરહની આગ સળગાવીને ચાલ્યા ક્યાં તમે
નજરનાં જામ છલકાવીને ચાલ્યા ક્યાં તમે

–બરકત વિરાણી ‘બેફામ’

નજરનાં જામ છલકાવીને ચાલ્યા ક્યાં તમે
Najar Na Jaam Chhalkavine Mukesh..

મારા ભોળા દિલનો… કવિ રમેશ ગુપ્તા

મારા ભોળા દિલનો હાયે રે શિકાર કરીને
ચાલ્યા ગયા આંખોથી આંખો ચાર કરીને, બિમાર કરીને
મારા ભોળા દિલનો
મેં વિનવ્યું વારંવાર કે દિલ સાફ કરી લ્યો
મેં વિનવ્યું વારંવાર કે દિલ સાફ કરી લ્યો
કોઈ ભૂલ હો મારી તો એને માફ કરી દ્યો
કોઈ ભૂલ હો મારી તો એને માફ કરી દ્યો
ના ના કહી ના હા કહી મુખ મૌન ધરી ને
ચાલ્યા ગયા આંખોથી આંખો ચાર કરીને, બિમાર કરીને
મારા ભોળા દિલનો
એક બોલ પર એના મેં મારી જીન્દગી વારી
એક બોલ પર એના મેં મારી જીન્દગી વારી
એ બેકદરને ક્યાંથી કદર હોય અમારી
એ બેકદરને ક્યાંથી કદર હોય અમારી
આ જોઈને ને રોઈને દિલ મારું કહે છે
આ જોઈને ને રોઈને દિલ મારું કહે છે
શું પામ્યું કહો જીન્દગીભર આહ ભરીને
ચાલ્યા ગયા આંખોથી આંખો ચાર કરીને, બિમાર કરીને
મારા ભોળા દિલનો
છો ને થઈ તકરાર હજુ પ્યાર બાકી છે
છો ને થઈ તકરાર હજુ પ્યાર બાકી છે
બન્ને દિલોમાં પ્રેમનો ઝણકાર બાકી છે
સંસારના વહેવારનો વેપાર બાકી છે
બન્ને દિલોના મળવા હજુ તાર બાકી છે
બન્ને દિલોના મળવા હજુ તાર બાકી છે
અભિમાનમાં ફુલઈ ગયા જોયું ના ફરીને
ચાલ્યા ગયા આંખોથી આંખો ચાર કરીને, બિમાર કરીને
મારા ભોળા દિલનો
મારા ભોળા દિલનો હાયે રે શિકાર કરીને
ચાલ્યા ગયા આંખોથી આંખો ચાર કરીને, બિમાર કરીને
મારા ભોળા દિલનો
..રમેશ ગુપ્તા

મારા ભોળા દિલનો હાયે રે શિકાર કરીને
Mara Bhola Dil No – Mukesh

કોઈ જોડે કોઈ તોડે -કવિ ઉમાશંકર જોશી 

કોઈ જોડે કોઈ તોડે
પ્રીતડી કોઈ જોડે કોઈ તોડે
કોઈ ગુમાને ઉરઅરમાને અમથું મુખડું મોડે,
કો આંખને અધઅણસારે ઉલટથી સામું દોડે… પ્રીતડી…
કો એક ગભરુ પ્રણયભીરું ખસી ચાલે થોડે થોડે,
કોઈ ઉમંગી રસરંગી ધસી આવે કોડે કોડે… પ્રીતડી…
કોઈ અભાગી અધરે લાગી હૃદય કટોરી ફોડે,
કો રસીયા હૈયા ખાતર થઈ મૂકે જીવતર હોડે… પ્રીતડી…
કોઈ જોડે કોઈ તોડે
પ્રીતડી કોઈ જોડે કો
ઈ તોડે…
-ઉમાશંકર જોશી

દિવસો જુદાઈના જાય છે..‘ગની’ દહીંવાલા

દિવસો જુદાઈના જાય છે
એ જશે જરૂર મિલન સુધી
મારો હાથ ઝાલીને લઈ જશે
મુજ શત્રુઓ જ સ્વજન સુધી
ન ધરા સુધી ન ગગન સુધી
નહિ ઉન્નતિ ન પતન સુધી
ફકત આપણે તો જવું હતું
હર એક મેકના મન સુધી
તમે રાંકના છો રતન સમા
ન મળો હે આંસુઓ ધૂળમાં
જો અરજ કબૂલ હો આટલી
તો હ્રદયથી જાઓ નયન સુધી
તમે રાજરાણીના ચીર સમ
અમે રંક નારની ચુંદડી
તમે તન પર રહો ઘડી બેઘડી
અમે સાથ દઈએ કફન સુધી
જો હ્રદયની આગ વધી ‘ગની’
તો ખૂદ ઈશ્વરે જ કૃપા કરી
કોઈ શ્વાસ જ બંધ કરી ગયું
કે પવન ન જાય અગન સુધી
‘ગની’ દહીંવાલા

Divaso Judai Na Jay Chhe – Gani Dahiwala – Soli Kapadia – Gujarati Gazal

એવું કૈં કરીએ કે…–કવિ રમેશ પારેખ

એવું કૈં કરીએ કે આપણ એકબીજાને ગમીએ !
હાથ હાથમાં આપી, સાથે હૈયું પણ સેરવીએ,
ભૂલચૂકને ભાતીગળ રંગોળીમાં ફેરવીએ !
શા માટે રઢિયાળી રાતે એકલ એકલ ભમીએ ?
દાઝ ચડે એવી કે આપણ એ બ્હાને પણ મળીએ
ગોફણમાં ચાંદો ઘાલી હું ફેકું તારે ફળીયે
સામેસામી તાલી દઈદઈ રસબસ રાસે રમીએ !
– રમેશ પારેખ

જ્યારે પ્રણયની જગમાં….– આદિલ મન્સૂરી

જ્યારે પ્રણયની જગમાં શરૂઆત થઈ હશે,
ત્યારે પ્રથમ ગઝલની રજૂઆત થઈ હશે.
પહેલા પવનમાં ક્યારે હતી આટલી મહેક,
રસ્તામાં તારી સાથે મુલાકાત થઈ હશે.
ઘૂંઘટ ખુલ્યો હશે ને ઊઘડી હશે સવાર,
ઝુલ્ફો ઢળી હશે ને પછી રાત થઈ હશે.
ઊતરી ગયા છે ફૂલના ચહેરા વસંતમાં,
તારા જ રૂપરંગ વિષે વાત થઈ હશે.
‘આદિલ’ને તે જ દિવસથી મળ્યું દર્દ દોસ્તો,
દુનિયાની જે દિવસથી શરૂઆત થઈ હશે.
– આદિલ મન્સૂરી

Jyare Pranay Ni Jag Ma Sharuat Thai Hashe / જ્યારે પ્રણયની જગમાં શરૂઆત થઈ હશે – Manhar Udhas

( 803 ) અમેરિકા: રંગ ડોલરિયો….ગઝલકાર આદમ ટંકારવી

ગઝલકાર આદમ ટંકારવીનું અમેરિકા વિશેનું પુસ્તક “અમેરિકા: રંગ ડોલરિયો” મારા પુસ્તક સંગ્રહમાં મેં વસાવ્યું છે . એમાં અમેરિકા વિષેની કેટલીક રચનાઓ વાંચવા અને વિચારવા જેવી છે.એમાંથી કેટલીક પ્રસાદી આજની પોસ્ટમાં આપના આસ્વાદ માટે પ્રસ્તુત કરી છે.

અમેરિકા વિશેના આ ગઝલકાર ના અભિપ્રાયો એમના અંગત છે , એની સાથે સમ્મતિ બાબત વાચકોમાં મતભેદ હોઈ શકે છે. 

વિનોદ પટેલ 

america

આમ દંગલ ન કર અમેરિકા
વાત કાને ય ધર અમેરિકા.

કાલની વાત તો કાલ થશે
આજની કર ફિકર અમેરિકા.

ચાંદ એ કોઇ રમકડું તો નથી
ચાંદની હઠ ન કર અમેરિકા.

તારા માથે ય એ જ બેઠો છે
તું ય માલિકથી ડર અમેરિકા.

તેં ફરીથી ય અટકચાળું કર્યું
ચાલ,ઊઠબેસ કર અમેરિકા.

આખી દુનિયાને જંપવા દે જરી
ને હવે તું યે ઠર અમેરિકા.

કયાંક ગબડી પડીશ ઉંચેથી
ચાલ હેઠે ઊતર અમેરિકા.

એનું નીકળી ગયું ધનોત પનોત
લાગી તારી નજર અમેરિકા.

હા,સોએ સો ટકા સવાર થશે
તારા મરઘા વગર અમેરિકા.

 (સૌજન્ય: અમેરિકા: રંગ ડોલરિયો પૃ.134)

ગઝલકાર આદમ ટંકારવીના આ પુસ્તક “અમેરિકા: રંગ ડોલરિયો” ના અંતે એમણે અમેરિકાના એમના અનુભવોને આધારિત કેટલીક સુંદર ગઝલો લખી છે એમાંથી કેટલા   ચૂંટેલા શેરો અહીં પ્રસ્તુત છે.

પાસ છે તે પણ ન પાસ છે

આ અમેરિકા વિરોધાભાસ છે

=======

ક્યાં ઠરીને બેસવાનું ભાગ્યમાં

આ અમેરિકાનો અધ્ધર શ્વાસ છે

======

એને અડકીને તું સોનું થઇ ગયો,

દોસ્ત,તારો દેશ પણ મિડાસ છે.

====== 

ઉપર ઉપરથી બધું ચકચકિત

કિન્તુ અંદરથી બધું બિસ્માર છે

======

એમની આંખોમાં ઉમળકો નથી

ને અહીં મારો હરખ માતો નથી

====== 

જ્યાં જુઓ ત્યાં બધે વન-વે જ  છે

ને નીકળવાનો કોઈ રસ્તો નથી

======

અહીનો પીઝા કે વતનનો રોટલો

એ બધી ચર્ચા હવે બેકાર છે

======

મારું હાળું એ જ સમજાતું નથી

આપણી આ જીત છે કે હાર છે.  

======

કોઈ કહે :માથાનો દુખાવો છે તું

કોઈ કહે : તું બામ છે અમેરિકા

======

દોડીને તને ભેટવામાં જોખમ છે

દુરથી તને પ્રણામ છે અમેરિકા!

(સૌજન્ય: ગઝલકાર આદમ ટંકારવી , પુસ્તક- અમેરિકા: રંગ ડોલરિયો)

Adam Tankarvi

ખરૂં પૂછો તો ફૂંકોમાં ફરક છે,
નહીતર એકસરખી જ વાંસળી છે.
-આદમ ટંકારવી

આદમ ટંકારવી ની જીવન ઝરમર

http://www.mytankaria.com/mehfil/files/AdamTankarvi.pdf

( 779 ) કવયિત્રી યામિની ગૌરાંગ વ્યાસ….. એમનાં કાવ્યો, ગઝલો … અને પરિચય

કવયિત્રી યામિની ગૌરાંગ વ્યાસ આપણા ગુજરાતી બ્લોગ વિશ્વમાં જાણીતાં બ્લોગર ,વાંચક , ભાવક અને નીરવ રવે બ્લોગનાં સંપાદક મારાં પરમ વિદુષી મિત્ર સુ.શ્રી પ્રજ્ઞા જુ. વ્યાસનાં દીકરી થાય છે.

સુ.શ્રી પ્રજ્ઞાબેને અગાઉ એમની ઈ-મેલોમાં મને યામિનીબેન વિષે અને એમનાં કાવ્યો,ગઝલો,નાટકો અને એમની વિવિધ સાહિત્ય પ્રવૃતિઓ વિષે મને સમયે સમયે જે માહિતી મોકલી હતી એમાંથી સંકલન કરીને વિનોદ વિહારના વાચકો માટે યામિનીબેનના કાવ્યો ,ગઝલોનો આસ્વાદ અને એમનો વિસ્તૃત પરિચય આજની પોસ્ટમાં કરાવી ઘણા સમયથી કરવા ધારેલા એક કામની પૂર્તિ કરતાં મને ખુબ આનંદ થાય છે.

યામિનીબેન કાવ્યો ઉપરાંતસારી ગઝલો, વાર્તાઓ અને નાટકો પણ લખે (અને ભજવે પણ) છે અને ઘણામાં ઈનામો પણ મેળવ્યાં છે.એમનાં ઘણાં કાવ્યો, નાટકોમાં તેઓ સામાજિક પ્રશ્નોને આવરી લઈને માર્ગ દર્શન પણ કરાવે છે.

મને આશા છે સાહિત્ય રસિક સુજ્ઞ વાચકોને આ પોસ્ટને  માણવી ગમશે.

વિનોદ પટેલ 

 યામિની વ્યાસ

કવિયત્રી યામિની વ્યાસ

સંક્ષિપ્ત પરિચય

આખું નામ : યામિની ગૌરાંગ વ્યાસ

જન્મતારીખ : ૧૦/૬/૧૯૬૦

જન્મસ્થળ : નવસારી

પ્રકાશિત પુસ્તકો :

    નામ                                પ્રકાર                        પ્રકાશન વર્ષ

૧. ફૂલ પર ઝાકળના પત્રો   ગઝલસંગ્રહ                 ૨૦૦૯

૨. મિલીના ઘર તરફ          નાટક                            ૨૦૧૧

૩. પાંપણને પડછાયે          ગીતસંગ્રહ                      ૨૦૧૩

યામિની વ્યાસ બીએસસી, માયક્રો બાયોલોજીના સ્નાતક છે. હાલ સુરત મહાનગરપાલિકા સંચાલિત સ્મીમેર હોસ્પિટલમાં ફરજ બજાવે છે. કાવ્ય, ગઝલ ઉપરાંત નાટકોનું સર્જન કર્યું છે. લેખન ઉપરાંત અભિનયક્ષેત્રે પણ ખૂબ નામના મેળવી છે.

મૂર્ધન્ય સાહિત્યકાર શ્રી ભગવતીકુમાર શર્મા લખે છે કે ‘યામિની વ્યાસ સુરતની સાહિત્યિક–સાંસ્કૃતિક શ્રદ્ધા અને ગુજરાતની આવતીકાલની આશા છે. એ એક આદર્શ ગૃહિણી, વત્સલ માતા, વર્કિંગ વુમન, કવયિત્રી, લેખિકા, નાટ્ય અભિનેત્રી, ગરબા નિષ્ણાત અને કુશળ વક્તા છે. બધાં ક્ષેત્રોને પોતાની પૂરેપૂરી ક્ષમતા અને સૂઝથી ન્યાય આપે છે.’

‘સ્ત્રીભૃણ હત્યા’ની પ્રવર્તમાન ગંભીર સામાજિક સમસ્યા પર આધારિત એમની લઘુનાટિકા ‘જરા થોભો’ના ગુજરાત તેમજ અન્ય રાજયોમાં અઢીસોથી વધુ પ્રયોગો થયા છે. આ નાટિકાનું લેખન ઉપરાંત એનું મુખ્ય પાત્ર પણ એમણે ભજવ્યું છે. બળાત્કાર વિરોધી, ઘરેલું હિંસા અને એઇડ્સ વિરોધી જેવાં સમાજજાગૃતિને લગતા નાટકો લખી એના અનેક પ્રયોગો કર્યા છે.

દિલ્હી સાહિત્ય અકાદમી આયોજિત બહુભાષી રાષ્ટ્રીય કવિસંમેલનમાં ગોવા મુકામે તેઓ પોતાની કવિતાઓ પ્રસ્તુત કરી ચૂકયા છે. સુરત ઉપરાંત સમગ્ર ગુજરાત અને મુંબઇ ખાતે યોજાયેલ કવિસંમેલનોમાં ભાગ લઇ ચૂક્યા છે.

યામિની વ્યાસ દ્વારા ભજવાઇ ચૂકેલા અને વિજેતા નીવડેલા ફૂલ લેન્થ નાટકો

મિલીના ઘર તરફ

તમે મારા દેવના દીધેલ છો

રણમાં ખીયું પારિજાત

કાઉન્ટડાઉન

વીજળીના તારે ઝૂલે જિંદગી

હરીભરી વસુંધરા

વ્હાલના વારસદાર

પારિતોષિક :

  • ‘ફૂલ પર ઝાકળના પત્રો’ને ગુજરાત સાહિત્ય પરિષદનું ‘કવિ જય’ પારિતોષિક.

  • ‘મિલીના ઘર તરફ’ને ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીનું દ્વિતીય પારિતોષિક.

  • ‘મિલીના ઘર તરફ’ને કલાગુર્જરી દ્વારા ‘ગિરાગુર્જરી’ પારિતોષિક.

  • ગુજરાત સાહિત્ય પરિષદ આયોજિત મૌલિક નાટ્યલેખન સ્પર્ધામાં ‘મિલીના ઘર તરફ’ પ્રથમ વિજેતા.

  • ગુજરાત રાજ્ય સંગીત નાટ્ય અકાદમી અઅયોજિત નાટ્ય સ્પર્ધામાં ‘મિલીના ઘર તરફ’ને શ્રેષ્ઠ મૌલિક સ્ક્રિપ્ટનું પારિતોષિક.

  • ‘ચિત્રલેખા–ભવન્સ’ દ્વારા આયોજિત નાટ્ય સ્પર્ધામાં ‘મિલીના ઘર તરફ’ને શ્રેષ્ઠ મૌલિક સ્ક્રિપ્ટનું પારિતોષિક.

  • ‘રાષ્ટ્રીય કલા કેન્દ્ર’ દ્વારા આયોજિત મૌલિક નાટ્યલેખન સ્પર્ધામાં ‘મિલીના ઘર તરફ’ પ્રથમ વિજેતા.

  • ગઝલ લેખન માટે સ્વ. ગનીભાઇ દહીંવાલા પારિતોષિક

  • કાવ્ય રચનાઓ 

થોડુંક હરખી જોઈએ – યામિની વ્યાસ

જીંદગીમાં ચાલતાં પળવાર અટકી જોઈએ
ફૂલ ખીલ્યું જોઈને થોડુંક હરખી જોઈએ

શક્ય છે કે બાળપણ મુગ્ધતા પાછી મળે
થઇને ઝાકળ પાંદડીનો ઢાળ લસરી જોઈએ

આ ઉદાસીને નહીંતર ક્યાંક ઓછું આવશે
આંખ ભીની થઇ ગઇ છે સહેજ મલકી જોઈએ

– યામિની વ્યાસ 

(આ કાવ્યને ટહુકો.કોમના સૌજન્યથી અહીં ક્લિક કરીને ઓડિયોમાં સાંભળો.  )

 

યામિનીબેનની અનેક કાવ્ય રચનાઓમાંથી  કેટલીક ગમતીલી રચનાઓ

૧.એક ન અવતરેલી બાળકીના ઉદગાર

આંગળી પકડીને તારી ચાલવા દે,

મા ! મને તું આ જગતમાં આવવા દે !

 

વંશનું તુજ બીજ તો ફણગાવવા દે,

ગોરમાની છાબ લીલી વાવવા દે !

 

તું પરીક્ષણ ભ્રૂણનું શાને કરે છે?

તારી આકૃતિ ફરી સર્જાવવા દે !

 

ઢીંગલી, ઝાંઝર ને ચણિયા–ચોળી, મહેંદી…

બાળપણના રંગ કંઇ છલકાવવા દે !

 

રાખડીની દોર કે ગરબાની તાળી,

ઝંખનાના દીપ તું પ્રગટાવવા દે !

 

વ્હાલની વેલી થઇ ઝૂલીશ દ્વારે,

આંગણે સંવેદના મહેકાવવા દે !

 

સાપનો ભારો નથી : તુજ અંશ છું હું !

લાગણીના બંધનો બંધાવવા દે !

૨.હસ્તરેખા વળી શું?

 

પળેપળનો બદલાવ જોયા કરું છું, ધરા શું, ગગન શું, સિતારા વળી શું?

સમાયું છે જીવન અહીં ઠોકરોમાં, ત્યાં કિસ્મત અને હસ્તરેખા વળી શું?

 

ખુદાના તરફથી મળે તે સ્વીકારું, કદી એકલી છું, કદી કાફલો છે;

મળી મહેફિલો તો મેં માણી લીધી છે, સવાલો, જવાબો, સમસ્યા વળી શું?

 

નથી કોઇ મંઝિલ, નથી કોઇ રસ્તો, ચરણને મળ્યું છે સતત ચાલવાનું;

કદી થાક લાગે તો થોભી જવાનું, ઉતારા વિશેના ઉધામા વળી શું?

 

મને શબ્દ સાથે જ નિસ્બત રહી છે, સ્વયં અર્થ એમાંથી ઉપજ્યા કરે છે;

અને મૌનને પણ હું સુણ્યા કરું છું, અવાજો વળી શું ને પડઘા વળી શું?

 

જગતના વિવેકો ને વ્યવહાર છોડી, ઉઘાડા જ મેં દ્વાર રાખી મૂકયાં છે,

ભલે કોઇ અણજાણ આવે અતિથિ, પ્રતીક્ષા વળી શું, ટકોરા વળી શું?

 

૩.ધરપત નથી ને?

 

તમારી એ આંખોની હરકત નથી ને?

ફરી આ નવી કોઇ આફત નથી ને?

 

વહેરે છે અમને તો આખા ને આખા,

એ પાંપણની વચમાં જ કરવત નથી ને?

 

વહે છે નદી આપણી બેઉ વચ્ચે,

એ પાણીની નીચે જ પર્વત નથી ને?

 

નજરને મળો છો તમે સ્મિત કરતા,

અમારા એ સપનાની બરકત નથી ને?

 

તમારા તમારા તમારા અમે તો…

કહ્યું તો ખરું તોય ધરપત નથી ને? 

 

૪. હરણ માત્ર એક માત્ર જ

 

છે મમતાનું જગમાં ઝરણ માત્ર એક જ,

અને યાદ આવે શ્રવણ માત્ર એક જ.

 

ઉદાસીનું છે વિસ્તરણ માત્ર એક જ,

હૃદયમાં વસે છે એ રણ માત્ર એક જ.

 

તને ભૂલવા યુગ ઓછા પડે પણ,

તને પામવાની તો ક્ષણ માત્ર એક જ.

 

સતાવે છે મૃગજળ અહીં સૌને કિન્તુ,

મરે દોડી દોડી હરણ માત્ર એક જ.

 

ભણેલા ભૂલી જાય સઘળું કદાપિ,

બધું જાણનારો અભણ માત્ર એક જ.

 

૫. શણગાર થઇ શકે

 

કોણે કહ્યું કે લાગણી આધાર થઇ શકે?

અશ્રુ જ મારી આંખનો શણગાર થઇ શકે.

 

એથી વિશેષ લોકમાં શું યાર થઇ શકે?

નાની અમસ્તી વાતનો ચકચાર થઇ શકે.

 

ખંડિત સમયનો સ્વપ્ન પણ આકાર થઇ શકે,

તૂટે છે તટ, પછી અહીં પગથાર થઇ શકે.

 

માણસને મારવાના હજારો ઉપાય છે,

પડછાયો ભીંત પર કદી શું ઠાર થઇ શકે?

 

માનવ બધાય માનવી થઇ જાય જગ મહીં,

ઇશ્વરનું કામ શું પછી બેકાર થઇ શકે?

 

સચ્ચાઇ પામવાને કંઇ યુગો ન જોઇએ,

વીજળી ગગનમાં ‘યામિની’ પળવાર થઇ શકે.

 

૬.શક થઇ જાય છે

 

કેટલો મોટો ફરક થઇ જાય છે !

સૂર્ય ના હોવાનો શક થઇ જાય છે !

 

સૌ અવાજો, આકૃતિઓને હણી,

શૂન્યતાનું દળકટક થઇ જાય છે.

 

રોશનીએ તો જુદા કીધા હતા,

એ અહીંયા સૌ ઘટક થઇ જાય છે.

 

કંઇ નથી તો માત્ર દરિયો ઘુઘવે,

ને નજર એમાં ગરક થઇ જાય છે.

 

ઓગળે રંગો પછીનું એ જગત,

જે નથી તેની ચમક થઇ જાય છે.

 

સ્વપ્નમાં શું ! જાગતા જોયું છે મેં,

આ તમસ જાણે ખડક થઇ જાય છે.

 

આ તિમિર પણ ‘યામિની’ મનને ગમે,

જાણે ઇશ્વરની ઝલક થઇ થઇ જાય છે.

 

૭.કોણ ઊભું હશે?

 

ગાઢ અંધારમાં કોણ ઊભું હશે?

એ નિરાકારમાં કોણ ઊભું હશે?

 

તું જ દર્પણ અને તું જ ચહેરો અહીં,

આર ને પારમાં કોણ ઊભું હશે?

 

બાળપણનાં એ સ્વપ્નો ભૂલાતાં નથી,

સાવ સૂનકારમાં કોણ ઊભું હશે?

 

બૂમ પાડ્યા કરે છે નિરંતર મને,

મનના ભણકારમાં કોણ ઊભું હશે?

 

નાવ જાણે કે મળવા અધીરી થઇ,

દૂર મઝધારમાં કોણ ઊભું હશે?

 

આજ તો એમ લાગ્યું કે ‘આવો’ કહ્યું,

બંધ એ દ્વારમાં કોણ ઊભું હશે?

 

૮.તું મને કૈં એટલી બધી…

 

તું મને કૈં એટલી બધી એટલી બધી ગમે,

કે દુનિયા મૂકું એક તરફ તો તારું પલ્લું નમે.

તું મને….

 

વ્હાલનો દરિયો ઉછળે એવા જોજન જોજન પૂર

હો પાસે તો મનને મારાં લાગે કાંઠા દૂર

સાવ રે ખાલી મન, તારાથી ઉભરે છે ભરપૂર

સાવ રે ખાલી મનમાં જાણે કોઇ કવિતા રમે

તું મને…

 

પાસપાસે હોય સહુ અવાજો, ટહુકા તારા શોધું

નહીં બારણે થાય ટકોરા પગલાં તારાં શોધું

હોય ભલે ને નીંદર મારી, શમણાં તારાં શોધું

હોઉં ભલે ને સાવ અટૂલી, મનની વ્યથા શમે

તું મને…

 

૯.વર્કિંગ વુમનનું ગીત

 

નીંદ કદી ના પૂરી થાતી આંખે ઊગે થાકનો ભાર,

સીધ્ધી સનનન કરતી સવાર…

 

‘ચીંકું મીંકું ઝટ ઊઠો’ કહી દોડી કપાળે ચૂમે,

આખા દિ‘ની જનમકુંડળી સવારથી લઇ ઘૂમે

કામ વચાળે કહે પતિને ‘ક્યારે ઊઠશો યાર…?’

સધ્ધી સનનન કરતી સવાર…

 

માંડ પહોંચતી ઓફિસ સહુના પૂરા કરી અભરખા,

ફરી રઘવાટ રસોઇનો જ્યાં એ આવી કાઢે પગરખાં.

કેટલી દોડમદોડી તોયે થઇ જાતી બસ વાર…

સીધ્ધી સનનન કરતી સવાર…

 

શમણાઓ શૈયા પર પોઢયાં, ઓશિકામાં મીઠી વાત,

અડધી નીંદમાં અડધું જાગ્યાં, એમ પૂરી થઇ આખી રાત !

અડધી ઘરે, અડધી ઓફિસે… કેવી જીવનની પગથાર…!

સીધ્ધી સનનન કરતી સવાર….

 

૧૦. માગું

 

લ્યો ! હરિએ મોકલ્યું મને તો એંસી વર્ષે માગું !

શું હજી હું તમને હરિજી અઢાર વરસની લાગું ?

 

જાન લઇને ઝટ આવોને… બારણા ખુલ્લાં રાખું !

મહિયરના ગંગાજળ ને તુલસી છેલ્લે છેલ્લે ચાખું.

દહેજમાં શું જોઇએ, કહેજો… ના કરશો ને ત્રાગું?

લ્યો ! હરિએ….

 

ચુંદડી ઓઢી ચાલી સહુને ‘આવજો.. આવજો…’ કરવા !

ચાર ખભે ડોલીએ મ્હાલી ચાલી પ્રભુને વરવા !

શમણાંમાં પણ તક ના ચૂકું તેથી હું તો જાગું !

લ્યો ! હરિએ….

 

૧૧.પપ્પા

 

નામ તમારે ગીત લખું તો તમને ગમશે પપ્પા?

એક સવાલ સીધો પૂછું તો જવાબ જડશે પપ્પા?

 

સાવ હજી હું નાની ત્યારે ખભે ઝુલાવી ગાતા‘તા,

સાથે જીદ જવાની કરતી પપ્પા બહાર જો જાતા‘તા,

ગયો સમય મુઠ્ઠીથી સરકી શું એ પાછો ફરશે પપ્પા?

એક સવાલ…

બહારથી આવી બૂમ પાડો તો દોડી વળગી પડતી‘તી,

હાથમાં ઢીંગલી જોઇ તમારા હું કેવી નાચી ઊઠતી‘તી !

ખોટ્ટેખોટ્ટું ઘર–ઘર રમતી એ ઘર– ઘર ખોટ્ટું મળશે પપ્પા ?

એક સવાલ… 

ઉપવાસ તમારા ગોરમા મારા ઘરમાં મેવો છલકાતો‘તો

આંગળી પકડી સ્કૂલે જાતા, રસ્તો આખો મલકાતો‘તો !

વીત્યા એ દિવસોનો સાગર મુજ આંખોમાં તરસે પપ્પા !

એક સવાલ…

 

૧૨.વાંસળી હોઠ પર લીધી

 

એવી તે વાત શી કીધી

કે રાધાએ વાંસળી હોઠ પર લીધી

 

શોધી શોધી હવે થાકી કાનાને, ન આવે નજર ખાટી છાસમાં,

નક્કી કાનાજી ક્યાંક ઘૂમતા હશે કો‘ક ગોપિકા સાથેના રાસમાં.

વિંધાયેલીને કોણે વીંધી?

કે રાધાએ વાંસળી હોઠ પર લીધી

 

તાગ જો હું કાઢું તો કશું કળાય ના, ખુલ્લા તે આભ જેવી આંખમાં,

તો મુખેથી શ્યામ તમે ક્યાંથી કહો કે, ‘કોના તે સ્વર પોલા વાંસમાં !’

વ્હાલમના વિરહથી બીધી

કે રાધાએ વાંસળી હોઠ પર લીધી

 

૧૩.ટહુકાઓને બાદ કરે જે ફાગણમાંથી

 

ટહુકાઓને બાદ કરે જે ફાગણમાંથી

એ માણસને બાદ કરી દો સગપણમાંથી !

 

ગુલમહોરની નીચે ઊભો હોય કોઇની રાહ જુએ છે,

એને પૂછો : ‘જોયું છે તેં ફૂલથી જે ઝાકળ ચુએ છે?’

પાછું પૂછો : ‘નજરો એની લહેરાતા રંગો જુએ છે?’

જવાબ બદલે કારણ શોધે કારણમાંથી !

એ માણસને બાદ કરી દો સગપણમાંથી…

 

કોઇ અજાણ્યું પંખી એને આંગણ આવે તોય ન નીરખે !

એવું તે શું, હસતું બાળક જોઇ ન હૈયું એનું હરખે !

એની આંખો, આંસુઓ ને ચોમાસાનો ભેદ ન પરખે.

જેણે ઝરમર કદી ન ઝીલી શ્રાવણમાંથી !

એ માણસને બાદ કરી દો સગપણમાંથી…

 

પોતાના ને પોતાના ટોળામાં ફરતો લાગે છે,

રસ્તો પૂરો થાય છતાં પણ આઠ પ્રહર જે ભાગે છે.

ભાવ વિનાના શબ્દો જાણે પથ્થર થઇને વાગે છે.

બહાર કદીયે નહિ આવે જે દર્પણમાંથી !

એ માણસને બાદ કરી દો સગપણમાંથી…

 

૧૪.કંકુથાપા

 

સાફો પહેરી જાન લઇને આવ્યો એ તો લૂંટી ગયો !

માંડ સાચવેલ ઝળઝળિયાનો કળશ આખો ફૂટી ગયો !

 

પલકારામાં મોટી થઇ ગઇ ઢીંગલી ઢીંગલી રમતી‘તી,

કાલ સુધી મુજ લાડકડીને વાત પરીની ગમતી‘તી,

રીસામણા ને મનામણાનો અવસર અમથો ઝૂકી ગયો…

સાફો પહેરી…

 

‘મા’નો પાલવ છોડી આજે ચાલી પાનેતરમાં,

કલરવ, મસ્તી, અલ્લડતાની ખોટ પડી ગઇ ઘરમાં,

ટેડીબેર, ટ્રોફી, ટહુકાનો યુગ એક મીઠો ખૂટી ગયો…

સાફો પહેરી…

 

થપ્પો રમતી ઘરની ભીંતે ત્યાં પાડીને કંકુથાપા,

એની ભીની આંખો કહેતી, ‘ના રોશો ને મમ્મી–પાપા?’

ચાંદનો ટુકડો જોતજોતામાં નજરુમાંથી છૂટી ગયો…

સાફો પહેરી…

 

૧૫.મને ભીંજવવા કેવું તને મળી જાય બહાનું

 

ક્યાંક છડેચોક ! ક્યાંક છાનું !

મને ભીંજવવા કેવું તને મળી જાય બહાનું !

 

બારીએ મીટ માંડી ઊભેલી હોઉં તો વાછટથી ભીંજવે છે સાંજને,

આવવાનું હોય કોઇ મનગમતું જણ ત્યારે શા માટે પજવે છે સાંજને?

માનું કે તું નહીં વરસે ને તારે ઉતરવું સાવ ખોટું પાનું?

મને ભીંજવવા કેવું તને મળી જાય બહાનું !

 

નીકળું હું બહાર ત્યારે ઝીણેરી ઝરમરમાં મારી આ ચુંદડી ભીંજાય,

કાજળ આ આંખોનું વહી જાય પળમાં ને ઝગમગતી ટીલડી ભીંજાય.

આ રસ્તાની વચ્ચોવચ્ચ અલ્યા એ મેહુલા ! આટલું તોફાન કરે શાનુ?

મને ભીંજવવા કેવું તને મળી જાય બહાનું !

 

જો પેલા કાળાભમ વાદળ ઘેરાય અને આંખ મારી જ્યોતિ થઇ જાય,

વૃક્ષોના પાંદડાઓ ચૂએ તો એક પછી એક જાણે મોતી થઇ જાય !

આભનો અવકાશ હવે છોડીને તારલાઓ ધરતી પર માંગે બિછાનું !

મને ભીંજવવા કેવું તને મળી જાય બહાનું !

 

૧૬.માર હલેસાં માર

 

માર હલેસાં માર

ખલાસી માર હલેસાં માર

દરિયાનો ખોળો ખૂંદવાનો આવ્યો છે પડકાર

ખલાસી માર હલેસાં માર 

 

દરિયાને ખોળે જન્મ્યા, ક્યાં દરિયો ખારો લાગે !

આ દરિયો તો પળ પળ જાણે કામણગારો લાગે !

પાણી વચ્ચે વસવાનું, શું કાંઠો, શું મઝધાર !

ખલાસી માર હલેસાં માર 

 

જળની દુનિયા હાથ અડાડો એટલી નિકટ હોય,

જળનાં કેવા વેશ કે એને મોજાં વાછટ હોય.

આભ અજાણું, ધરા આપણી, આપણો પારાવાર.

ખલાસી માર હલેસાં માર

 

૧૭.કેસૂડો ફૂટું ફૂટું થાય…

 

આજ અલી મારામાં કેસૂડો ક્યારનો ફૂટું ફૂટું થાય

ઓ મને એવું તે, એવું તે, એવું કેમ થાય?

રંગોને આવેલા તોફાની સપનાને લૂંટું લૂંટું થાય

આજ અલી મારામાં….

 

રંગઢંગ બદલીને ફાગણમાં મહાલતી અલ્લડ કળીઓને ટોકો,

મારામાં ઊતરતી આખી વસંતને રોકી શકાય તો રોકો.

લજ્જાથી ઝૂકેલા ઠાવકા આ ફૂલોને ચૂંટું ચૂંટું થાય

આજ અલી મારામાં…

 

મારામાં ફૂંકાતા પૂરવના વાયરાએ બદલ્યો છે જ્યારથી મિજાજ,

હોળીમાં રંગાતા રંગોએ પાળ્યો બસ છેડતી કરવાનો રિવાજ.

મારો એ ઉન્માદી આભલાનો હિસ્સો તૂટું તૂટું થાય

આજ અલી મારામાં….

 

૧૮.બારાખડીમાં

 

લખે ગ્રંથના ગ્રંથ તું લાગણીમાં,

નહીં કાંઈ સમજું હું બારાખડીમાં.

 

તમારા જ શ્વાસોની મૌઠી મહેકનું,

રૂપાંતર થયું ફૂલની પાંખડીમાં.

 

નજર સ્થિર છે આગમનની દિશામાં,

પ્રતીક્ષાએ માળો કર્યો આંખડીમાં.

 

ન બનવાનું કેવું અચાનક બને છે !

ગ્રહો પણ લટારે ચડ્યા કુંડળીમાં.

 

મેં માધવને વેચ્યા મહી વેચવામાં,

હતી આ કરામત બધી વાંસળીમાં.

 

બધું જાણવાની સમસ્યા નડી છે,

કશું પણ લખાયું ન ઉત્તરવહીમાં.

 

અગર બાળપણ શોધશું જો ફરીથી,

મળે કોઇ મમતા ભરી આંગળીમાં.

 

૧૯.પ્રતીક્ષા

 

દરિયામાં પડું પડું થતાં સૂરજને

મેં મારી નજરથી ટેકવી રાખેલો

તું આવે ત્યાં સુધી…

ને પછી…

મારી આંખ જ દરિયો

હવે સૂરજની મૂંઝવણ

કે ક્યાં ડૂબવું?

 

૨૦. બિંબ ડોકાયા કરે

 

સાદ પાડી કો‘ક ભીતર રોજ સંતાયા કરે,

બેખબર મારો જ પડછાયો વગોવાયા કરે.

 

તારી મારી વાત રોજેરોજ ચર્ચાયા કરે,

સાવ ખાલી થાય તોપણ કોઇ ખર્ચાયા કરે.

 

લો ! તમારા આગમન ટાણે જ ફૂટે આયનો,

એક ચહેરો ને હજારો બિંબ ડોકાયા કરે.

 

રાતમાંથી બાદબાકી ના કરો અંધારની,

ખૂબ લાગી હો તરસ તો એય પીવાયા કરે.

 

જિંદગીનો અર્થ સમજાઇ ગયો પળવારમાં,

કોઇ પણ કારણ વિના એક બાળ મલકાયા કરે.

 

આપણે ઘટના નથી હોતા કદી પણ આમ તો,

આપણી અફવા થઇ અખબાર વંચાયા કરે.

તેમની અન્ય રચનાઓ વાંચો

 

સુ.શ્રી યામિની વ્યાસની ગઝલો 

યામિનીબેનનો પ્રથમ ગઝલ સંગ્રહ ” ફૂલ પર ઝાકળનાં પત્રો ”  

અહીંથી ડાઉન લોડ કરીને વાચો.

 

નાટકમાં રબારણના વેશમાં યામિની વ્યાસ
                         નાટકમાં રબારણના વેશમાં યામિની વ્યાસ

ગુજરાત પ્રતિભા પરિચય બ્લોગમાં એના સંપાદક મિત્ર શ્રી સુરેશ જાનીએ કરાવેલ સુ.શ્રી યામિની વ્યાસનો પરિચય નીચેની લીંક પર ક્લિક કરીને વાંચો.

યામિની વ્યાસ, 

સંપર્ક :

યામિની ગૌરાંગ વ્યાસ 

૩,પુરુષોત્તમ એપાર્ટમેન્ટસ ,

ચિન્મય હોસ્પીટલની બાજુમાં ,

સેન્ટ ઝેવિયર્સ સ્કુલ સામે,

ઘોડ  દોડ  રોડ, સુરત , ૩૯૫ ૦૦૧ 

ફોન – ૦૨૬૧ ૨૬૬૦ ૯૩૬ 

=============================

હવે પછીની પોસ્ટમાં ….

‘બેટી બચાઓ’ અભિયાનના સમર્થનમાં શ્રીમતિ યામિની વ્યાસ લિખિત લઘુ નાટિકા ‘ જરા થોભો’ ના એક ભાગ રૂપ લિખિત એમના જાણીતા ગઝલ/કાવ્ય “જાહેરાત આવી છે “નું  સુ.શ્રી લતા હિરાણીએ કરેલ સરસ રસ દર્શન, એમના વડીલ બંધુ જાણીતા કટાર લેખક શ્રી પરેશ વ્યાસ એ કરેલ અંગ્રેજી અનુવાદ અને વિડીયો વી. સાથેની માહિતી હવે પછીની પોસ્ટમાં અચૂક વાંચશો.

-વિનોદ પટેલ