વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Tag Archives: ડો.શરદ ઠાકર

1324 – આજ ઉસીકો પહનકે નિકલા, હમ મસ્તોં કા ટોલા….(સત્ય કથા )…. ડો.શરદ ઠાકર

આજ ઉસીકો પહનકે નિકલા, હમ મસ્તોં કા ટોલા….(સત્ય કથા પર આધારિત વાર્તા  )….ડો.શરદ ઠાકર

સાચું દામ્પત્ય ‘આઈ લવ યુ’ બોલી નાખવામાં નથી સમાઈ જતું, એ તો ક્રાંતિની વેદી ઉપર વિશ્વાસના ફૂલ ધરી દેવાનું જ બીજું નામ હોય છે .ભારત તો દુગૉભાભી જેવી સ્વદેશી વિરાંગનાઓનો દેશ છે.

૧૯૨૮ના ડિસેમ્બરની એક સર્દ રાત. લાહોરનું એક શાંત મકાન. પતિ ક્યાંક બહારગામ ગયેલો છે. ઘરમાં માત્ર વીસ વર્ષની ગૃહલક્ષ્મી હાજર છે . એની ગોદમાં છે એક વર્ષનો પુત્ર.

અંધકારની પછેડી ઓઢીને એક યુવાન ઘરમાં પ્રવેશે છે.

ધીમેથી પૂછે છે, ‘દુગૉભાભી ! એક કામ કરવાનું છે. કરશો ?’‘ભાઈ, મારાથી એકલીથી થઈ શકે તેવું હોય તો ફરમાવો, તમારા મિત્ર તો કોલકાતામાં બેઠા છે.’ ભાભીએ જવાબ આપ્યો.‘એ હોત તો પણ આ કામ તો તમારે એકલાંએ જ કરવું પડ્યું હોત.’ યુવાન આટલું બોલીને અટકયો, પછી મુદ્દાની વાત પર આવી ગયો,

‘એક માણસને લાહોરમાંથી ભગાડવાનો છે.’‘કોણ છે ?’ દુગૉએ પૂછ્યું. 

‘નામ નહીં જણાવું, કામ જણાવું છું. એ એક ક્રાંતિકારી છે. થોડાક દિવસ પહેલાં જ એણે એક અંગ્રેજનું ખૂન કર્યું છે. જો પકડાશે તો એને ફાંસીની સજા થશે. સરકાર લાહોરની ધૂળમાં એનું પગેરું શોધી રહી છે. શહેરમાંથી બહાર જવાના એક-એક માર્ગ પર પોલીસ નજર રાખીને બેઠી છે. કોઈ વાહન ચેકિંગ વગર છટકી શકતું નથી. ભાભી, હા પાડતાં પહેલાં, વિચાર કરી લેજો. જાનનું જોખમ છે. ગોળી પણ ચાલી શકે છે.’’‘હું તૈયાર છું. મારે શું કરવાનું છે ?’ વીસ વર્ષની યુવતી જીવતો સાપ હાથમાં પકડવા માટે તૈયાર થઈ ગઈ. 

‘આજે મોડી રાત્રે એ યુવાન અહીં પહોંચી જશે. હું જ એને લઈને આવી પહોંચીશ. એનો ચહેરો-મહોરો પૂરા હિન્દુસ્તાનમાં હવે તો જાણીતો બની ચૂકયો છે. માટે એણે પૂરો વેશપલટો કરી લીધો હશે. એ હિન્દુસ્તાનમાં રહેતા અંગ્રેજ સાહેબના ગેટઅપમાં સજજ હશે. સાથે એનો નોકર પણ હશે.‘નોકર તો નિર્દોષ હશે ને ?’ દુગૉએ પૂછ્યું.‘ના, એ પણ ક્રાંતિકારી છે. આપણે મન ક્રાંતિવીર અને અંગ્રેજો માટે આતંકવાદી છે. તમારે ગોરી મેમસાહેબ બનીને પેલા બડા બાબુની સાથે પ્રવાસમાં સામેલ થવાનું છે. ક્રાંતિકારીની પત્ની બનીને. સાથે તમારો દીકરો હશે. પોલીસને ખબર છે કે એ યુવાન કુંવારો છે, એટલે તમને ત્રણેયને સાથે જોઈને કોઈને શંકા નહીં પડે.’ 

‘ક્યાં જવાનું છે? ક્યારે નીકળવાનું છે? કઈ રીતે?’ ‘કાલે સવારે કોલકાતા એક્સપ્રેસના ફર્સ્ટ કલાસમાં રવાના થવાનું છે. ટિકિટો આવી ગઈ છે. પહોંચવાનું છે કોલકાતા.’‘અરે ! તમારા ભાઈ ત્યાં જ ગયા છે. આજે સવારે જ એમની સાથે વાત થઈ, એ પૂછતા હતા કે કોંગ્રેસનું અધિવેશન આ વરસે કોલકાતામાં ભરાવાનું છે, હું એમાં હાજરી આપવા જવાની છું કે નહીં ?’‘તમે શો જવાબ આપ્યો, ભાભી ?’‘મેં ના પાડી, પણ હવે હું જઈશ. પતિને મળવા માટે નહોતી જવાની, પણ હવે એક દેશભકતને ભગાડવા માટે જઈશ. હે ભગવાન! મારી સહાય કરજે! મારા પતિના મનમાં કશી ગેરસમજ ન પ્રગટે!’

ચર્ચા પૂરી થઈ. મોડી રાત્રે ત્રણ યુવાનો ખડકીમાં દાખલ થયા. ગોરાસાહેબે યુરોપિયન ઓવરકોટ, પેન્ટ અને બૂટ પહેર્યાં હતાં. 

માથા પર તીરછી અદામાં ફેલ્ટ હેટ ધારણ કરેલી હતી. સાથે જાણે છેલ્લી સાત પેઢીથી નોકર પરંપરા ચાલી આવતી હોય એના વારસદાર જેવો એક નોકર હતો. દુગૉભાભી એ બંનેની સામે ધારી ધારીને જોઈ રહ્યાં. પહેલાં તો એ બંને ઓળખાયા જ નહીં, પછી જ્યારે ઓળખાયા ત્યારે દુગૉભાભીનાં મુખમાંથી આશ્ચર્ય મિશ્રિત શબ્દો સરી પડ્યા, ‘અરે ! આ તો આપણો ભગત છે !’હા, એ દેશી બાબુ હતા ક્રાંતિવીર ભગતસિંહ. સાથેનો નોકર હતો રાજગુરુ અને એમને લઈને આવનાર હતો સુખદેવ. ભારત માતાના લલાટ ઉપરના સૌથી તેજસ્વી સિતારા એવા આ ત્રણ સરફરોશ ક્રાંતિકારીઓ બહુ નજીકના ભવિષ્યમાં શહીદે આઝમ બનીને ઈતિહાસમાં અમર થઈ જવાના હતા. 

અત્યારે તો અંગ્રેજ પોલીસ અમલદાર સોંડર્સની હત્યા કરીને એ ત્રણેય લાહોર છોડી જવાની ફિરાકમાં હતા અને એમને મદદ કરવાના હતા એમના જ એક ક્રાંતિકારી મિત્ર ભગવતીચરણ બોહરાની પત્ની દુગૉદેવી.

ભગવતીચરણ મૂળ ગુજરાતના નાગર યુવાન હતા, પણ પંજાબમાં સ્થાયી થયાં હતાં. એમની પત્ની દુગૉ જ્યારે લગ્ન કરીને આવી હતી ત્યારે સામાન્ય, અશિક્ષિત અને અબુધ બાળા જેવી હતી. પતિનું પડખું સેવતાં-સેવતાં એ સસલી મટીને સિંહણ બની ગઈ હતી. અંગ્રેજી અને સંસ્કૃત પણ શીખી રહી હતી. એની ગોદમાં રમી રહેલા એક વર્ષના પુત્ર શચિને તો ભાન પણ ક્યાંથી હોય કે આવતી કાલે સવારે એ ભારતના સ્વાતંત્રય સંગ્રામની એક મહત્વની ઘટનાનું અતિમહત્વનું પાત્ર બની જવાનો છે ?! 

સવારે ભગતસિંહ કોલકાતા એક્સપ્રેસના ફર્સ્ટ કલાસના ડબ્બામાં ચડ્યા ત્યારે પ્લેટફોર્મ ઉપર ખડકાયેલા પોલીસમેનો પાઘડીધારી શિખ આતંકવાદીને પકડી પાડવા માટે આમથી તેમ ફાંફાં મારી રહ્યા હતા. ભગતસિંહે લાંબા કેશ કપાવી નાખ્યા હતા. ઓવરકોટનો કોલર ઊભો કરીને ચહેરાને અડધો-પડધો ઢાંકી લીધો હતો. તીરછી હેટ બાકીનું કામ પૂરી કરી આપતી હતી. તેમ છતાં જો કોઈ પોલીસ એમની તરફ ઝીણી નજરે જોવાનો પ્રયત્ન કરે, તો એમણે તેડેલો ‘પુત્ર’ શચિ જાણે પિતાને વહાલ કરતો હોય એવી અદામાં ગાલ પર ચૂમી કરી લેતો હતો. સાથે મેમસાહેબ બનેલાં દુગૉભાભી લાંબું ફ્રોક ચડાવીને ઊંચી એડીના સેન્ડલ પહેરીને ‘ખટ-ખટ’ કરતાં ચાલી રહ્યાં હતાં. નાગરાણી હતાં એટલે રૂપાળાં તો હતાં જ, ઉપરથી ગાલ ઉપર પાઉડરનો થર ! ગોરી મે’મ પણ એમની આગળ હબસણ જેવી લાગે એવો ઠાઠ હતો. 

અંગ્રેજ પોલીસ ફાંફાં મારતી રહી ગઈ અને ગાડી રવાના થઈ ગઈ. રેલવેના આજ સુધીના ઈતિહાસમાં કોઈ ટ્રેન આવા અને આટલા મોંઘેરા મુસાફરો સાથે ઊપડી નહીં હોય. બાજુના થર્ડ કલાસના ડબ્બામાં ભજન ગાતાં બાવાઓની જમાતમાં એક બાવો બનીને પ્રવાસ કરી રહ્યા હતા ચંદ્રશેખર આઝાદ. આ ચારેય જણા પછીથી આથમી ગયા. જિંદગી જેને સાચવી શકવાની ન હતી, એમને આ ટ્રેન સાચવીને લઈ જતી હતી. 

કોલકાતાના રેલવે સ્ટેશને ભગવતીચરણ બોહરા પત્નીને અને સાથીદારોને લેવા માટે આવ્યા. એમને તાર દ્વારા સમાચાર મળી ગયા હતા. એ દુગૉને શોધતા હતા, ત્યાં એક અંગ્રેજ મેડમ સામે આવીને ઊભી રહી ગઈ, ‘મને ઓળખી ?’ પતિએ પત્નીને તો ન ઓળખી, પણ એના અવાજને ઓળખ્યો. પોતાના મિત્રના પ્રાણ બચાવનાર પત્ની માટે છાતીમાંથી પ્રેમના સાત દરિયા સામટા ઊછળી પડ્યા. એ આટલું જ બોલ્યા,‘તને મેં આજે જ ઓળખી, દુગૉ !’ આજથી લગભગ અંશી વર્ષ પૂર્વેની ઘટના. 

રૂઢિચુસ્ત ભારતની એક સંસ્કારી નારી પોતાનાં પતિના મિત્રની પરણેતર બનીને ટ્રેનના એકાંત ડબ્બામાં પ્રવાસ ખેડે, કોલકાતા પહોંચ્યા પછી પણ ડોળ ચાલુ રાખવા ખાતર પારકા જુવાન સાથે હોટલના કમરામાં રાત ગુજારે અને એનો પતિ એની પવિત્રતાનો સ્વીકાર કરે, આ ‘ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ’ જેવી ઘટના છે. ભગવાન રામ પણ સીતાજી સાથે આવું નહોતા કરી શક્યા. ભગતસિંહ કોલકાતા જઈને બંગાળી ક્રાંતિકારીને મળ્યા, એમની પાસેથી બોમ્બ બનાવવાનું શીખ્યા અને પછી ધારાસભામાં બોમ્બવિસ્ફોટ કર્યો. પછી ફાંસીએ ચડી ગયા. નહીં ઓવરકોટ, નહીં પેન્ટ, નહીં હેટ, માત્ર બસંતી રંગનો ચોળો ધારણ કરીને ચાલ્યા ગયા. 

તાજેતરમાં એક સ્ત્રીનાં જીવનની કરુણ ઘટના સાંભળવા મળી. પતિ નોકરી પર હતો. એનો મિત્ર ઘરે મળવા આવ્યો. બહારથી જ પાછો ચાલ્યો ગયો. સાંજે પતિ મહાશયે ઘરે આવીને પત્નીને ફટકારી પછી ઘરની બહાર કાઢી મૂકી. ત્યારે થયું કે સાચું દામ્પત્ય ‘આઈ લવ યુ’ બોલી નાખવામાં નથી સમાઈ જતું, એ તો ક્રાંતિની વેદી ઉપર વિશ્વાસના ફૂલ ધરી દેવાનું જ બીજું નામ હોય છે. ભારત તો દુગૉભાભી જેવી વિરાંગનાઓનો દેશ છે. ‘ 

(રણમાં ખીલ્યું ગુલાબ, ડૉ.. શરદ ઠાકર)

 

1239- કેવળ દવાથી રોગ અમારો નહીં મટે, સંબંધ પણ ઉમેરો જરા સારવારમાં….વાર્તા….ડૉ. શરદ ઠાકર

Dr. Sharad Thakar with P.M. Modi

‘ડૉક્ટરની ડાયરી’ અને ‘રણમાં ખીલ્યું ગુલાબ’થી જાણીતા ડૉ. શરદ ઠાકરે સબળ વાર્તાઓ થકી આગવો વાચકવર્ગ ઊભો કર્યો છે.

ડો.ઠાકર વ્યવશાયએ એક ડોક્ટર છે.એમની વાર્તાઓ એમના અનુભવોમાંથી પ્રાપ્ત સત્ય કથાઓ ઉપર મુખ્યત્વે આધારિત હોઈ વાચકના દિલને એ સીધી સ્પર્શી જતી હોય છે.

આ વાર્તા પણ એનું એક ઉદાહરણ છે. વી.પ.  

કેવળ દવાથી રોગ અમારો નહીં મટે, સંબંધ પણ ઉમેરો જરા સારવારમાં
વાર્તા….ડૉ. શરદ ઠાકર

 

એક નારીના કેટલા ‘મૂડ્ઝ’ હોઈ શકે? કેટલાં રૂપ હોઈ શકે? અલગ-અલગ ભાતના કેટલા ચહેરા હોઈ શકે? આ બધું અલગ-અલગ સ્ત્રીઓમાં નહીં, પણ એક જ સ્ત્રીમાં. સ્ત્રી પણ શાની? હજુ તો ઊગીને ઊભી થઈ રહેલી, સંસાર નામની નદીના વહેણમાં પગ મૂકી રહેલી અને સહર્ષ સહીસલામત સામા કાંઠે પહોંચી જવા માટેનાં સપનાંઓ સાથે રાખીને જીવતી એક ભોળી, નિર્દોષ યુવતીની આજે વાત કરું છું.

નામ એનું પ્રાચી. સાગના સોટા જેવી પાતળી દેહલતા. ગોરો વાન. શાર્પ ફીચર્સ. સ્વચ્છ આંખો. સાફ નજર, પણ મોં પર ચિંતાનાં વાદળોનો ઘટાટોપ. સાથે એનાં મમ્મી હતાં.

‘ક્યાંથી આવો છો?’ મેં સહજ વાર્તાલાપની શરૂઆત કરી. એ સાથે જ જાણે કેનાલમાં ગાબડું પડે અને જે ઝડપથી પાણી ખેતર પર ફરી વળે તેવી જ ઝડપથી એની બંને આંખોમાંથી ધારા વહી નીકળી.

‘સર, મને સુરતમાં પરણાવેલી છે. પિયર આણંદમાં છે. અત્યારે હું આણંદથી આવી છું. તમારા લેખો વર્ષોથી વાંચું છું એટલે આવી છું. તકદીરના હાથનો તમાચો ખાઈ ચૂકી છું એટલે આવી છું. નિરાશાની અંધારી રાત પસાર કરીને આશાનો સૂરજ જોવો છે, માટે આવી છું. સર, પ્લીઝ, મારી જિંદગી હવે તમારા હાથમાં છે.’

મારે એને કેમ કરીને આશ્વાસન આપવું કે તું છાની રહી જા, તને હવે ક્યારેય હતાશા નહીં મળે! હું ડૉક્ટર છું, ભગવાન નથી. હું પ્રારંભમાં જ એની પીડાની વાછટથી પલળી ગયો.

પછી જે જાણવા મળ્યું તે કંઈક આવું હતું. ઉચ્ચ શિક્ષણ પામેલી, સારી જોબ કરતી પ્રાચી લગ્ન કરીને સુરત ગઈ. પતિ સારો હતો. એને પ્રેમથી સાચવતો હતો. બંનેનાં લગ્નજીવનના શરૂઆતી મહિનાઓ પસાર થઈ ગયા પછી બંનેએ બાળક વિશે વિચાર કર્યો. સાવ સહજતાથી-સરળતાથી પ્રાચીને પ્રેગ્નન્સી રહી ગઈ.

અહીં સુધી બધું સારી રીતે ચાલ્યું, પણ જ્યારે પ્રાચી ગાયનેકોલોજિસ્ટ પાસે ચેકઅપ માટે ગઈ, ત્યારે ડૉક્ટરે એની સોનોગ્રાફી કરીને આઘાતનજક સમાચાર આપ્યા, ‘ગર્ભના બે મહિના પૂરા થઈ ગયા તો પણ એનો વિકાસ જણાતો નથી. ગર્ભના ધબકારા પણ પકડાતા નથી. તમારો ગર્ભ મૃત્યુ પામ્યો છે.’ પછી સલાહ આપી, ‘આ મૃત ગર્ભને અંદર રહેવા દેવાથી નુકસાન થશે. જેમ બને તેમ ઝડપથી ક્યુરેટિંગ કરાવી લો.’

પ્રાચીએ બીજા એક ડૉક્ટરનો અભિપ્રાય મેળવી લીધો. સલાહ સાચી હતી. ગર્ભપાત કરાવવો જ પડ્યો.

‘કંઈ વાંધો નહીં.’ એના પતિ પ્રેયસે હિંમત આપતાં એને સમજાવી, ‘આવું તો થાય. આપણે ક્યાં ઘરડાં થઈ ગયાં છીએ? છએક મહિના પછી ફરીથી કોશિશ કરીશું. ભગવાન આપણને બીજી વાર તો સુખનું મોં દેખાડશે જ.’

આઠેક મહિના પછી પ્રાચીને ફરીથી ગર્ભ રહ્યો. આ વખતે ડૉક્ટરે તમામ આવશ્યક સારવાર ચાલુ કરાવી દીધી. ખોરાક, આરામ, હોર્મોન્સનાં ઇન્જેક્શનો, ગર્ભનો વિકાસ સારો થાય તેવી ટેબ્લેટ્સ બધું જ.

પાંચ મહિના પૂરા થયા. પ્રાચીના મનને ‘હાશ’ થઈ. ત્યાં એક દિવસ બપોરના સમયે એને બ્લીડિંગ ચાલુ થઈ ગયું. તરત જ એણે પતિને ફોન કરી દીધો, ‘હું ડૉક્ટરને ત્યાં જાઉં છું. તમે પહોંચો.’

ડૉક્ટરે તપાસીને ફરી પાછો એક નિસાસો નાખ્યો, ‘આઇ એમ સોરી, બહેન. ગર્ભાશયનું મુખ ઊઘડી ગયું છે. આ ગર્ભ હવે વધારે સમય માટે અંદર ટકી નહીં શકે.’

એકાદ કલાકમાં જ પ્રસૂતિની જેમ જ કાચો ગર્ભ બહાર આવી ગયો. સાડા ચારસો ગ્રામ વજન હતું. બે-ચાર હળવા શ્વાસો અને એક જોરદાર આંચકો ખાઈને એ પ્રભુના ધામમાં પહોંચી ગયું.

આટલું બોલતાંમાં તો ફરી પાછાં પ્રાચીની આંખોમાં ખારા પાણીનાં પૂર ઊમટ્યાં. થોડી વાર રહીને એણે બબ્બે સપનાંઓની રાખ ઉપર ત્રીજા સ્વપ્નનું ચણતરકામ શરૂ કર્યું.

‘સર, અત્યારે હું ત્રીજી વાર પ્રેગ્નન્ટ છું. આ વખતે તો હું પહેલેથી જ મારાં મમ્મી-પપ્પાના ઘરે આવી ગઈ છું. જોબમાં પણ લાંબી મુદતની રજા મૂકી દીધી છે. ભલે પગાર ના મળે, પણ મારે મન અત્યારે પગાર મહત્ત્વનો નથી, પ્રેગ્નન્સીનું પૂરું પરિણામ મહત્ત્વનું છે.’

‘અત્યારે તારે કોઈ ડૉક્ટરની સારવાર ચાલી રહી છે?’ મેં હવે સાવધાનીપૂર્વક વિગતો પૂછવાની શરૂઆત કરી.

‘હા, સર. અમારા સુરતવાળા ડૉક્ટરે એક વાર ચેકઅપ કરીને જે સારવાર લખી આપી હતી તે હું નિયમિત લઉં છું. પૂરેપૂરો આરામ કરું છું, પણ સાચું કહું સર, મને હવે બીજા કોઈ જ ડૉક્ટરમાં વિશ્વાસ નથી રહ્યો, એટલે હું તમારી પાસે…’

મેં એની આંખોમાં પરમ શ્રદ્ધાનો દીપ જલતો જોયો, પણ નીતિમત્તાનું પાલન કરવા માટે મારે એને આગળ બોલતાં અટકાવવી પડી, ‘એવું ન બોલીશ પ્રાચી. ડૉક્ટરો બધા સારા અને એકસરખા. કેટલાક તો વળી મારા કરતાં પણ હોશિયાર હોઈ શકે. હું બીજાથી વિશેષ એક જ કામ કરી શકું. તારી શ્રદ્ધાના બદલામાં હું મારી સારવારમાં થોડોક સંબંધ ઉમેરી શકું. ઉપરાંત તું દર પંદર દિવસે કે દર મહિને આણંદથી અમદાવાદ સુધી રોડ રસ્તે આવે ને પાછી જાય એ પણ સલાહભર્યું ન કહેવાય, માટે હું તને દોઢ-બે મહિને એક વાર બોલાવીશ. સારવાર વિશે સૂચના આપીશ, પણ તારે આણંદમાં સ્થાનિક ડૉક્ટર પાસે તો જવું જ રહ્યું. ગમે ત્યારે ‘ઇમરજન્સી’ ઊભી થાય તો તું ત્યાં જઈ શકે એટલા માટે.’

પ્રાચીના ચહેરા પર ત્રીજો રંગપલટો દેખાયો. પહેલાં ચિંતાનો રંગ હતો, પછી શ્રદ્ધાની ચમક અને હવે સમાધાનનો ભાવ હતો.
‘ભલે સર. જેમ તમે કહેશો તેમ જ કરીશ. તમે કોઈ ડૉક્ટરને ઓળખો છો આણંદમાં? તો હું ત્યાં જ જઉં.’

મેં અમારા જાણીતાં ગાયનેક સ્પેશિયાલિસ્ટ કપલનું નામ સૂચવ્યું. દાયકાઓ પહેલાં એ ફિમેલ ગાયનેકોલોજિસ્ટ મારી સાથે વી.એસ. હોસ્પિટલમાં હતાં. પતિ-પત્ની બંને હોશિયાર. મેં એમનું નામ સૂચવ્યું. દવાઓ લખી આપી. પ્રાચી એની મમ્મીને લઈને વિદાય થઈ.

સમય પસાર થતો ગયો. સારી રીતે પસાર થતો ગયો. પાંચમો મહિનો ચાલતો હતો એ સમયે એને ગર્ભપાત થઈ ગયો હતો એ વાત મારા ધ્યાનમાં હતી. જો એના ગર્ભાશયના મુખ ફરતે ટાંકો લઈ શકાય તો કદાચ આ વખતે ગર્ભ ટકી જાય, પણ મેં જાણી લીધું કે એનો ગર્ભ નીચે આવી ગયો હોવાથી ટાંકો મારવામાં જોખમ હતું.

શ્રેષ્ઠ કાળજી અને તમામ દવાઓના કારણે પ્રાચીની પ્રેગ્નન્સી પાંચમો મહિનો પાર કરી ગઈ. છઠ્ઠો પૂરો થયો. સાતમો પણ લગભગ પૂરો થવા આવ્યો.

હું એક અગત્યના પ્રસંગે જૂનાગઢમાં હતો ત્યારે મારા મોબાઇલ ફોનના સ્ક્રીન પર પ્રાચીના નામથી ‘સેવ’ કરેલો નંબર ઝબકી ઊઠ્યો. મેં ‘કોલ’ રિસીવ કર્યો. પ્રાચીનાં મમ્મી હતાં, ‘સર, આજે અચાનક પ્રાચીને બ્લીડિંગ શરૂ થઈ ગયું. અમે કારમાં એને લઈને તમારે ત્યાં આવવાં નીકળીએ છીએ. તમે હાજર હશોને?’

હું શો જવાબ આપું? મારે કહેવું પડ્યું, ‘ના બહેન, તમે અત્યારે સ્થાનિક ડૉક્ટરને ત્યાં પહોંચી જાવ. એ ચેકઅપ કરી લે એ પછી મને ફોન પર જણાવો કે પ્રાચીને અમદાવાદ સુધી લાવી શકાય તેમ છે કે નહીં! હું તરત જ અહીંથી રવાના થઈ જઈશ.’ મારે જૂનાગઢથી અમદાવાદ પહોંચવામાં સાડા પાંચથી છ કલાક લાગી જાય, પણ ત્યાં સુધી મારા સાથી ડૉક્ટરો પ્રાચીને ‘ઇમરજન્સી કેર’ તો આપી જ શકે.

અડધા કલાકમાં આણંદથી ડૉક્ટરનો ફોન આવ્યો, ‘શી ઇઝ ઇન ધ પ્રોસેસ ઓફ પ્રિમેચ્યોર લેબર. ગર્ભાશયનું મુખ ખૂલવા માંડ્યું છે. પ્રાચી અમદાવાદ સુધી પહોંચી નહીં શકે. રસ્તામાં જ…’

એ સમયે ‘ઓખી’ વાવાઝોડું ચાલતું હતું. કાલિત ઠંડી અને વરસાદી ભીનાશ હતી. મેં પ્રાચીનો વિચાર કરીને સલાહ આપી, ‘ઈશ્વરની ઇચ્છા હશે તો જ આવી મોસમમાં આવું બન્યું. હવે ડિલિવરી ત્યાં જ કરાવવી પડશે. બાળક જન્મે ત્યારે એનું વજન અને મેચ્યોરિટી જોયા પછી વિચારીશું.’

ડિલિવરી થઈ ગઈ. સાડા નવસો ગ્રામ વજનનો દીકરો જન્મ્યો હતો. અમદાવાદમાં તો એવી સવલતો છે કે છસો ગ્રામવાળું બાળક પણ બચી જાય છે, પણ ‘હાય હાય યે મજબૂરી, યે મૌસમ ઔર યે દૂરી!’ આણંદથી અમદાવાદ સુધી આવવામાં જ કળી કરમાઈ જાય.

આણંદમાં પણ સારા નવજાત શિશુનિષ્ણાતો છે જ. એવા એક ડૉક્ટરે બાબાને બચાવવા માટે ખૂબ પ્રયત્નો કર્યા. છ-સાત દિવસ નીકળી પણ ગયા. છેવટે મગજના રિપોર્ટમાં ખબર પડી કે બાળકનું મગજ પ્રિમેચ્યોર હોવાથી અને નબળાં ફેફસાંના કારણે સહેજ ઓક્સિજન ઓછો પડવાથી દિમાગમાં નુકસાન પહોંચ્યું છે. બાળકને વેન્ટિલેટર પરથી ખસેડી લેવામાં આવ્યું.

હું ખૂબ દુ:ખી હતો. પ્રાચીનું શું થયું હશે? એ ચાર-પાંચ દિવસ ખૂબ ખરાબ ગયા. પછી એક દિવસ પ્રાચી અને પ્રેયસ મને મળવા આવ્યાં. હવે લાગતું હતું કે એ કોઈ મક્કમ નિર્ણય પર આવી ગઈ હતી, ‘સર, હવે નેક્સ્ટ પ્રેગ્નન્સીમાં હું અને મારો હસબન્ડ અમદાવાદમાં જ નવે-નવ મહિના રહેવાનાં છીએ. તમારા હાથે જ ડિલિવરી કરાવવી છે. હું કહેતી હતીને કે મને તમારામાં પૂરી શ્રદ્ધા છે.’ હું આ અદભુત છોકરીને જોઈ રહ્યો. એની આંખોમાં આશાનું તેજ હતું અને ચહેરા પર આવનારા સુખનું આગોતરું સુખ! જે પસાર થઈ ગઈ તે ગઈ કાલ હતી, જે આવશે તે આવતી કાલ હશે. તો પછી આજે શા માટે રડવું? જો બીત ગઈ સો બાત ગઈ!

(શીર્ષક પંક્તિ : અદમ ટંકારવી)

ડો.શરદ ઠાકર 

ઈ-મેલ સંપર્ક …drsharadthaker@yahoo.com

સૌજન્ય-ડો. શરદ ઠાકર…દિવ્ય ભાસ્કર 

Courtesy-Laughing Gujju

”રણમાં ઉગ્યું એક ગુલાબ …”

ડો.શરદ ઠાકર ની કલમે એક બીજી અનોખી વાર્તા 

( 661 ) ત્રિવેદી સાહેબ, જલદી આવો! બાપા પધાર્યા છે…!….. ડૉ. શરદ ઠાકર

26 જાન્યુઆરી ૨૦૧૫ ,પ્રજાસત્તાક દિન પ્રસંગે, બીજા બે ગુજરાતીઓ ડો. ગુણવંત શાહ અને શ્રી તારક મહેતા સાથે જેમને પદ્મશ્રી એવોર્ડ આપવામાં આવ્યો છે એ ડો. એચ.એલ. ત્રિવેદી ,અમદાવાદની ‘કિડની ઈન્સ્ટિટ્યૂટ’ ના ડીરેક્ટર તરીકેની એમની સુંદર કામગીરી અને સેવાઓથી  ખુબ જાણીતા છે.

આ ડો. ત્રિવેદીના જીવનનો રાજકારણમાં ભ્રષ્ટાચારનો કડવો અનુભવ અને લાખ્ખો ધર્મ પ્રિય હરિભક્તોમાં “બાપા” ના હુલામણા નામે ઓળખાતા સદીની ઉંમર નજીક પહોંચી ગયેલ પૂજ્ય પ્રમુખ સ્વામી સાથેનો એમનો એક પ્રસંગ જાણીતા લેખક ડો.શરદ ઠાકરે એમની આગવી શૈલીમાં આજે પ્રસ્તુત કરેલ એમના લેખમાં રજુ કર્યો છે .આપને એ જરૂર ગમશે .

મિત્ર શ્રી સુરેશ જાનીએ એમના બ્લોગ ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચયમાં ડો. એચ.એલ. ત્રિવેદીનો કરાવેલ સુંદર પરિચય અહીં ક્લિક કરીને વાંચશો.

વિનોદ પટેલ

“ફાનૂસ બનકર જિસ કી હિફાઝત હવા કરે,

વો શમ્મા ક્યા બૂઝે જિસે રોશન ખુદા કરે?”

BAPA-TRIVEDI

ડો. ત્રિવેદી હતાશ બની ગયા. એમણે એ મશીનનો ઉપયોગ શરૂ કરી દીધો. કર્મચારીઓએ પૂછયું, ‘સાહેબ, તમે કહેતા’તા ને કે ઉદઘાટન માટે આપણે કોઈ મોટા માણસને બોલાવીશું?’

ત્રિવેદી સાહેબ, જલદી આવો! બાપા પધાર્યા છે…!

વિશ્વવિખ્યાત કિડની સંસ્થાના ડિરેક્ટર ડો. ત્રિવેદી સાહેબ વિચારમગ્ન બનીને બેઠા હતા. પ્રશ્ન કંઈ મોટો ન હતો, માત્ર એક નાનકડી ઈચ્છા પૂરી કરવાનો સવાલ હતો. સાંજના વાળુ વખતે પણ એમને ગંભીર ચહેરા સાથે જોઈને એમના ધર્મપત્ની પૂછી બેઠાં, ‘કેમ આજે કંઈ થયું છે? શું વિચારો છો?’

‘વિચારું છું કે સંસ્થા માટે કિડનીની પથરી તોડવાનું નવું મશીન ખરીદવાનું છે. બધું પેપરવર્ક પૂરું થઈ ગયું છે. થોડાં દિવસોમાં જ મશીન આવી જશે. પછી એનું ઉદઘાટન કોના હાથે કરાવીશું?’ ડો. ત્રિવેદી સાહેબે મૂંઝવણ જાહેર કરી દીધી.

પત્નીએ સલાહ આપી, ‘ઉદઘાટન માટે કોઈ મોટા માથાની જરૂર છે?’

‘હા, મશીન ખૂબ મોંઘું છે, માટે એનો ઉદઘાટક પણ કોઈ મોટો માણસ જ હોવો જોઈએ. ડો. ત્રિવદીએ જવાબ આપ્યો. જવાબ તો આપતાં આપી દીધો, પણ એ સાથે જ એમના દિમાગમાં અજવાળું થયું. ‘કોઈ પણ રાજ્યમાં સૌથી મોટો માણસ તો એના મુખ્યમંત્રી સિવાય બીજો કોણ હોઈ શકે? લાવ, કાલે સી.એમ. સાહેબને જ વિંનતી કરું.’

વરસો થઈ ગયાં આ ઘટનાને. પાંચ, દસ કે પંદર નહીં, એનાથી પણ વધુ વરસો. કેનેડાની મુશળધાર કમાણી ત્યજીને ત્રિવેદી સાહેબ ગુજરાતના ગરીબ દરર્દીઓની સેવા કરવા માટે વતનમાં પરત ફર્યા હતા. વિશ્વસ્તરની સંસ્થા ઊભી કરવા માટે રાત-દિન એક કર્યા હતા. કોઈ પણ જાતની સરકારી સહાય લીધા વગર પ્રજા સામે ભીખનો વાટકો ધરીને આ ડોક્ટર ભિક્ષુકે સંસ્થાની ઈમારત ઊભી કરી હતી. અને હવે એમાં જરૂરી મશીનો બેસાડવાના હતાં.

બીજા દિવસે ડો. ત્રિવેદી સાહેબે તત્કાલિન મુખ્યમંત્રીને ફોન કર્યો, ‘સાહેબ, મારી સંસ્થામાં નવું લિથોટ્રિપ્ટર મશીન આવી રહ્યું છે. મારી ઈચ્છા છે કે એનું ઉદઘાટન આપના વરદ હસ્તે થાય.’

સી.એમ.ને વાતમાં રસ પડ્યો, ‘લિથોટ્રિપ્ટર એટલે શાનું મશીન?’

‘દરદીની કિડનીમાં થતી પથરીને ઓપરેશન કર્યાં વગર તોડવાનું મશીન… એમાં…’

‘એ બધું જવા દો, મને મશીનની કાર્યપદ્ધતિ જાણવામાં રસ નથી, પણ કિંમત જાણવામાં રસ છે.

‘મશીનની કિંમત આમ તો બહુ મોટી છે, પણ મેં જગતના અલગ-અલગ દેશોમાંથી સારી-સારી કંપનીઓનાં ટેન્ડરો મગાવીને ભાવતાલ કસીને કિંમત નક્કી કરી છે.’

સી.એમ. સાહેબે પાછો ખણકતો સવાલ પૂછી લીધો, ‘છેવટે કેટલા રૂપિયામાં સોદો નક્કી થયો છે?’

‘બે કરોડ રૂપિયામાં.’

‘ઓહ! ત્યારે તો એનું લોકાર્પણ ખરેખર કોઈ મોટા માથાના હાથે જ કરાવવું પડે.’

‘એટલા માટે તો આપને…

‘અરે, મારી વાત છોડો, હું ભારતના રાષ્ટ્રપતિને બોલાવી લાવું. મને મશીન વિશેની વિગત મોકલી આપો. બાકીનું બધું મારા માથે. મુખ્યમંત્રીએ સાચું જ કહ્યું. એ ગમે તેવા માણસ પાસેથી ગમે તેવું કામ કઢાવી શકવાની આવડત ધરાવતા હતા. ગુજરાતભરમાં આ માટે એમની ‘નામના’ હતી.

ડો. ત્રિવેદી સાહેબે એક બાજુ મશીનના લોકાર્પણ સમારંભની તૈયારી આરંભી દીધી, બીજી બાજુ મુખ્યમંત્રીના હાથમાં મશીનમાં સોદા વિશેની ફાઈલ પહોંચાડવાની તજવીજ કરી દીધી. એ કામ તો ખૂબ સહેલું હતું. રાજ્યના આરોગ્ય ખાતામાં અમુક ચોક્કસ ગતિ-વિધિ માટે એ પ્રોજેક્ટની ફાઈલ પહોંચી ગયેલી જ હતી.

એક દિવસ સવારના સમયે ડો. ત્રિવેદી ઉપર ગાંધીનગરથી ફોન આવ્યો. ખુદ સી.એમ. સાહેબ વાત કરતા હતા, ‘ડો. ત્રિવેદી, તમારે એક નાનકડું કામ કરવું પડશે.’

‘ફરમાવો ને સાહેબ! કોઈ ગરીબ દરદીની મફત સારવાર કરવાની છે?’

‘તમે ‘પ્રેક્ટિકલ’ થતાં ક્યારે શીખશો?’ સી.એમ. સહેજ અકળાયા, ‘ગરીબ દરદી માટે રાજ્યના મુખ્યમંત્રીએ ફોન કરવાનો હોય? મારે તો એટલું કહેવાનું છે કે….’ અહીં સાહેબ સહેજ અટક્યા, પછી સડસડાટ આગળનું વાક્ય બોલી ગયા, ‘પેલું મશીન છે ને એ તમારે બે કરોડમાં નથી ખરીદવાનું. ફાઈલમાં એની કિંમત ચાર કરોડ રૂપિયા બતાવીને ઉપરના બે કરોડ મને પહોંચાડવાના છે.’

‘હું સમજ્યો નહીં..!’

‘તમારે સમજવાની જરૂર પણ નથી. તમે એટલું સમજી લો કે તમે કોની સાથે વાત કરી રહ્યા છો. હું…!’

‘તમારું નામ જણાવવાની જરૂર નથી, સાહેબ, આખો દેશ એ જાણે છે. પણ તમારું કામ આવું હશે એ હું નહોતો જાણતો.’

‘નો આર્ગ્યુમેન્ટ્સ! હું કહું છું તેમ કરવું છું કે નહીં?’ સામે છેડેથી વાઘના જેવી ત્રાડ સંભળાવી.

આ છેડેથી પવિત્ર ગાય જેવા એક તપસ્વી ડોક્ટરનો મૃદુ છતાં ખુમારીભર્યો અવાજ પ્રગટ્યો, ‘સોરી, સર! આ બધું મને નહીં ફાવે જિંદગીમાં આવું કામ મેં કર્યું નથી, કરવું પણ નથી. હું મારા દેશના ગરીબ દરદીઓની સેવા કરવા માટે અહીં આવ્યો છું. આ પૈસા પ્રજાએ આપેલું દાન છે. એ કોઈ પવિત્ર રાજ્યના અપવિત્ર નેતાને આપવા માટેની રિશ્વત નહીં બની શકે અને તમે મારું કશું જ બગાડી નહીં શકો. બહુ બહુ તો તમે મને શાંતિથી કામ નહીં કરવા દો. વાંધો નહીં. એવું થશે તો હું કેનેડા પાછો ચાલ્યો જઈશ.’

ડો. ત્રિવેદીના સ્વરમાં એક એવી ફૌલાદી મક્કમતા હતી જેવી દાયકાઓ પૂર્વે અંગ્રેજ સલ્તનત સામે લડત ચલાવા ગાંધીના અવાજમાં હતી અને દાયકાઓ પછી જનલોકપાલ માટે ઝઝૂમવાના હતા એ અન્નાના અવાજમાં પ્રગટવાની હતી.સામે છેડેથી ફોન કપાઈ ગયો. પછીથી હેલ્થ સેક્રેટરી દ્વારા ત્રિવેદી સાહેબને જાણવા મળ્યું કે એમનો જવાબ સાંભળીને મુખ્યમંત્રીએ સામે ઊભેલા સેક્રેટરીની દિશામાં એ ફાઈલનો છૂટો ઘા કરી દીધો હતી.

ડો. ત્રિવેદી હતાશ બની ગયા. બીજા જ દિવસે એમણે એક દરદી માટે એ મશીનનો ઉપયોગ શરૂ કરી દીધો. કર્મચારીઓએ પૂછયું પણ ખરું, ‘સાહેબ, તમે તો કહેતા’તા ને કે ઉદઘાટન માટે આપણે કોઈ મોટા માણસને બોલાવીશું?’

ડો. ત્રિવેદીના ચહેરા પર કટુતા આવી ગઈ, ‘હું મારી માન્યતામાં ખોટો હતો, ગુજરાતમાં હું ઈચ્છું છું એવો મોટો માણસ એક પણ નથી. આપણાં દરદીઓ એ જ આપણાં અતિથિઓ અને એ જ ઉદઘાટકો.
***
એક દિવસ અણધારી ઘટના બની ગઈ. સવાર-સવારમાં એક કર્મચારી ઓફિસમાં દોડી આવ્યો, ‘ત્રિવેદી સાહેબ, જલદી આવો! બાપા પધાર્યા છે…!’ સાહેબ ‘બાપા’નો અર્થ પૂરો સમજે ન સમજે એટલામાં એ પોતે પ્રવેશદ્વાર પાસે જઈ પહોંચ્યા. પગથિયાં ઉપર પ.પૂ. પ્રમુખસ્વામી મહારાજ સ્વયં શિષ્યગણ સાથે ઊભા હતા.

‘પ્રમુખસ્વામી મહારાજ, આપ? પ્રગટ બ્રહ્મ સ્વરૂપ જાતે મારે આંગણે પધાર્યા?’ ડો. ત્રિવેદીના રૂંવે-રૂંવે ભક્તિભાવ ઊમટ્યો. બાપા મંદ-મંદ હસ્યા, ‘બ્રહ્મ સ્વરૂપ છું કે નહીં એ મારા ભક્તો જાણે! પણ અત્યારે વગર બોલાવ્યો અહીં પ્રગટ થયો છું તે હકીકત છે. તમારા મશીનના લોકાર્પણની ખાનગી વાત મારા કાન સુધી પહોંચી ગઈ છે. હું એનું ઉદઘાટન કરવા આવ્યો છું. મહત્ત્વ વિધિનું નથી, ભાવનાનું છે. ડોક્ટર, હવે પછી ક્યારેય એવું ન કહેશો કે તમારી ધારણા પ્રમાણેનો ગુજરાતમાં એક પણ મોટો માણસ નથી. ગુજરાતની ભૂમિ તો હજારો-લાખો સંતો, સાધુઓ અને સજ્જનોથી ઊભરાય છે. ચાલો, શુભ ઘડી વીતી રહી છે.

જેમના હાથે આવું શુભ કર્મ કરાવવું હોય તો છ-બાર મહિના રાહ જોવી પડે તેવા પવિત્ર ધર્મગુરુ સામે ચાલીને મશીન આગળ શ્રીફળ વધેરીને મંત્રોચ્ચાર સાથે મશીનનો લોકાર્પણ વિધિ કરી ગયા. આખી હોસ્પિટલના ખાટલે-ખાટલે ફરીને પવિત્ર જળનો છંટકાવ કરી રહ્યા. આભની અટારીએથી તેત્રીસ કરોડ દેવતાઓ આ દૃશ્યને નિરખી રહ્યા. આ ગજાના બે પવિત્ર તપસ્વીઓ એમને પણ એકસાથે ક્યારે જોવા મળવાના હતા?! એક ભગવાધારી તો બીજા સૂટધારી, પણ હતા તો બેય સંતશિરોમણી.

આવા છે ડો. એચ.એલ. ત્રિવેદી સાહેબ! તાજેતરમાં ભારત સરકારે એમને ‘પદ્મશ્રી’ના સન્માનથી નવાજ્યાં એ સમાચાર જાણ્યા પછી હજારો વાચકોએ ફોન અને એસ.એમ.એસ. દ્વારા મારી પાસે હર્ષ વ્યક્ત કર્યો. ગુજરાતના જ બીજા એક મોટા સંત કથાકારે ‘કિડની ઈન્સ્ટિટ્યૂટ’ માટે રામકથા શરૂ કરી છે. રિવરફ્રન્ટ પરની કથામાં પ્રથમ દિવસથી જ દાનનો વરસાદ વરસવો શરૂ થયો છે. જે સેવાભાવી ડોક્ટર સાહેબને પ્રજાના, સરકારના અને સંતોના આશીર્વાદ સાંપડે એ સેવાનાં પોતાનાં મિશનમાં ક્યારેય પાછા પડે ખરા?

drsharadthaker@yahoo.com

સૌજન્ય- આભાર – દિવ્ય ભાસ્કર .કોમ 

ડો શરદ ઠાકર નો પરિચય અને વિનોદ વિહારમાં પોસ્ટ થયેલ આવા એમના બીજા પ્રેરક લેખો વાંચવા અહીં ક્લિક કરશો.