વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Tag Archives: માતૃભાષા

1301 .. ભાષાપ્રેમી છો? ….હિમાંશુ કીકાણી

  • હિમાંશુ કીકાણી

હિમાંશુ કીકાણી

ઈન્ટરનેટની આંટીઘૂંટીને સરળ ભાષામાં સમજાવતી તેમની ‘દિવ્ય ભાસ્કર’ની કોલમ ‘સાયબર સફર’ હવે અલાયદા મેગેઝિન સ્વરૂપે વિસ્તરી છે.

ભાષાપ્રેમી છો? ….હિમાંશુ કીકાણી

આ વખતે ફરી એક વાર, પહેલાં કેટલાક પ્રશ્નોનો મારો! પણ ચિંતા ન કરશો, આ વખતે આ દરેક સવાલના જવાબ ક્યાંથી મળશે એ પણ કહીશું.

⚫ ‘I feel bad’ એમ કહેવું જોઈએ કે પછી ‘I feed badly?’

⚫ ‘who’ને બદલે ‘whom’નો ઉપયોગ ક્યારે કરવો જોઈએ?

⚫ વાક્યમાં ‘that’ અને ‘which’નો ક્યારે ઉપયોગ કરાય અને બંનેમાં ફેર શું?

⚫ આ બંનેમાંથી શું સાચું? ‘taller than I’ કે પછી ‘taller than me?’

⚫ ઇંગ્લિશના ઘણા બધા શબ્દોમાં ગૂંચવણ કેમ છે? ‘daughter’ અને ‘laughter’ બંનેના સ્પેલિંગ લગભગ સરખા હોવા છતાં ઉચ્ચાર કેમ જુદા છે?

⚫ ‘should’ અને ‘would’ ના સ્પેલિંગમાં ‘l’ કેમ ઘૂસી ગયો?

આ બધા સવાલો વાંચીને તમારાં બે રિએક્શન હોઈ શકે. એક, ‘જવા દો, આપણા કામની વાત લાગતી નથી.’ અને બીજું, તમને જાણે તમારી દુખતી રગ દબાઈ ગઈ હોય એવું લાગે!

જો તમને ભાષા પ્રત્યે (પછી વાત ગુજરાતી, હિન્દી, અંગ્રેજી ગમે તે ભાષાની હોય) પૂરો લગાવ હોય તો એની બારીક ખૂબીઓ જાણવામાં તમને ચોક્કસ રસ હશે. એ જ કારણે, ઇંગ્લિશના સંદર્ભે વાત કરીએ તો ઉપર આપેલા થોડા સવાલો જેવા સંખ્યાબંધ સવાલો તમારા મનમાં રમતા રહેતા હશે અને તેના ઊંડાણભર્યા જવાબો મળવા મુશ્કેલ પણ લાગતા હશે.

યાદ રહે, અહીંથી આગળની વાત માત્ર એવા જ લોકો માટે કામની છે, જેઓ અંગ્રેજી ભાષા પર સારું એવું પ્રભુત્વ ધરાવે છે. એટલું પ્રભુત્વ કે ઉપર લખ્યા એવા સવાલો તેમને થઈ શકે છે!

જો તમે આ કેટેગરીમાં આવતા હો તો તમારે આ બ્લોગ જોવા જેવો છે – https://www.grammarphobia.com/

આ બ્લોગ પેટ્રિશિયા ટી. ઓ’કોનર અને સ્ટુઅર્ટ કેલરમેન નામના બે ભાષાનિષ્ણાતો લાંબા સમયથી લખે છે. બંને મૂળભૂત રીતે પત્રકાર છે. 1971માં ગ્રેજ્યુએટ થયેલ પેટ્રિશિયાએ વિવિધ અખબારો ઉપરાંત ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સમાં પંદરેક વર્ષ કામ કર્યું છે. જ્યારે સ્ટુઅર્ટે 1965થી ડિપ્લોમેટિક કોરસપોન્ડન્ટ અને ફોરેન કોરસપોન્ડન્ટ તરીકે સાઉથ ઈસ્ટ એશિયા, મિડલ ઈસ્ટ, લેટિન અમેરિકા વગેરેમાં કામ કર્યું છે. લાંબો સમય તેમણે દુનિયાનાં યુદ્ધો પણ કવર કર્યાં છે.

છેવટે પેટ્રિશિયા અને સ્ટુઅર્ટ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સમાં ભેગા થઈ ગયા. બંનેએ સાથે મળીને આ બ્લોગ લખવાનું શરૂ કર્યું. બ્લોગ પર ઓગસ્ટ, 2006થી અત્યાર સુધીના જુદા જુદા અનેક લેખો વાંચી શકાય છે, જેમાં ઇંગ્લિશ ભાષાની ખરેખર બારીક ખૂબીઓ વિશે, એથી પણ વધુ ઊંડાણભરી સમજ આપવામાં આવી છે. જુદા જુદા શબ્દો કેવી રીતે જન્મ્યા એ જાણવામાં રસ હોય તો પણ આ બ્લોગ તમને કામ લાગશે.

આપણી ભાષામાં ગોંડલના મહારાજા ભગવદસિંહજી, સ્વામી આનંદ (‘જૂની મૂડી’), હરિવલ્લભ ભાયાણી (‘શબ્દકથા’)થી માંડીને રતિલાલ ચંદરિયા (gujaratilexicon.com) વગેરેએ આ દિશામાં જુદી જુદી રીતે સરસ કામ કર્યું છે. અલબત્ત, તેમનું ફોકસ શબ્દો પર વધુ રહ્યું છે.

ગ્રામરફોબિયા જેવો કોઈ બ્લોગ આપણી ભાષા માટે પણ શરૂ થાય એવી અભિલાષા!

Source- 

https://www.divyabhaskar.co.in/rasdhar/ashok-dave/news/RDHR-HIMK-HDLN-article-by-himanshu-kikani-gujarati-news-6045348-NOR.html

 

( 1021 ) વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ નિમિત્તે માતૃભાષાનું ગૌરવ ગાન

int-mother-language-day૨૧ મી ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૭નો દિવસ “વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ-“International Mother Language Day “તરીકે વિશ્વમાં ઉજવાયો.ભારતમાં પણ આ દિવસની ઉજવણી કરી માતૃભાષાનું ગુણ ગાન કરવામાં આવ્યું.

એક એન.આર.આઈ.ગૌરવ પંડિત અને એમનાં પત્ની શિતલ પંડિતના ભાષા પ્રેમને રજુ કરતા અખબારી સમાચાર સુ.શ્રી પ્રજ્ઞાબેન વ્યાસએ એમના બ્લોગ નીરવ રવેમાં પ્રસિદ્ધ કર્યા છે એને એમના આભાર સાથે નીચે પ્રસ્તુત છે.વિશ્વ માતૃભાષા નિમિત્તે એ કિસ્સો પ્રેરક બનશે.

*દોઢ વર્ષની પુત્રીને ગુજરાતી શીખવવા અમેરિકાની ઊંચા પગારવાળી નોકરીમાંથી રાજીનામુ દઈ દંપતિએ વતન ભાવનગરમાં વસવાટ કર્યો :
*કાઠિયાવાડી સંસ્‍કૃતિ મુજબ પુત્રીના ઉછેર તથા લાલનપાલન બાદ પરત અમેરિકા જવા રવાના થયા.

ભાવનગર : આજ ૨૧ ફેબ્રુ. ના રોજ ઉજવાતા ‘‘ઈન્‍ટરનેશનલ મધર લેંગ્‍વેજ ડે” નિમિતે માતૃભાષા ગુજરાતી માટે ગૌરવરૂપ કિસ્‍સો યુ.એસ. સ્‍થિત ગુજરાતી દંપતિ ગૌરવ પંડિત તથા શિતલ પંડિતનો છે. જેમણે પોતાની દોઢ વર્ષની પુત્રી તાશી ગુજરાતી ભાષા શીખે તે માટે ‘‘ગોલ્‍ડમેન સેક ” ની ઊંચા પગારવાળી નોકરીમાંથી રાજીનામુ આપી દઈ ૨૦૧૫ ની સાલમાં વતન ભાવનગરમાં સંયુક્‍ત પરિવાર સાથે વસવાટ કરવાનું પસંદ કર્યુ હતું.

પુત્રી સાડાત્રણ વર્ષની થઈ અને ગુજરાતી ભાષા બોલતા શીખી ગઈ. કાઠિયાવાડની સંસ્‍કૃતિ મુજબ ઉછેર થયો તથા સૌરાષ્‍ટ્રનો ગઢ ગિરનાર સહિતના સ્‍થળો બતાવી તેઓ તાજેતરમાં યુ.એસ. પરત ફર્યા છે. જ્‍યાં હવે પુત્રીને શિક્ષણ અપાવવાનું શરૂ કર્યુ છે.તથા બંનેએ જુદી જુદી કંપનીમાં નોકરી પણ શરૂ કરી દીધી છે.

આમ વિદેશમાં ૧૫ વર્ષનો વસવાટ હોવા છતાં પોતાના સંતાનના ઉછેર માટેના પ્રાથમિક ગાળામાં વતનમાં આવી તેમણે ગુજરાતના સંસ્‍કાર તથા માતૃભાષા ગુજરાતીનું આ ગૌરવ પંડિત દંપતીએ ગૌરવ વધાર્યુ છે.

us-couple-gujrati

Gaurav Pandit and his wife Sheetal

આ જ સમાચાર શ્રી ઉત્તમભાઈ ગજજરના સૌજન્યથી ટાઈમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા.કોમ ની નીચેની લીંક પર ક્લિક કરીને વાંચો .

Couple quit prime U.S. jobs to teach their daughter Gujararti 

માતૃભાષા દિન નિમિત્તે ગુજરાતી ભાષાની ગરીમાને રજુ કરતી કવીશ્વર સ્વ.ઉમાશંકર જોશીની કવિતા ”મળી માતૃભાષા મને ગૂજરાતી”નીચે પ્રસ્તુત છે.

મળી માતૃભાષા મને ગુજરાતી – ઉમાશંકર જોષી

સદા સૌમ્ય શી વૈભવે ઊભરાતી,

મળી માતૃભાષા મને ગૂજરાતી.

રમે અન્ય સખીઓ થકી દેઈ તાળી,

સુધા કર્ણ સીંચે ગુણાળી રસાળી.

કરે બોલતા જે, ભર્યા ભાવ છાતી,

રમો માતૃભાષા મુખે ગૂજરાતી.

મળી હેમઆશિષ, નરસિંહ-મીરાં,

થયા પ્રેમભટ ને અખો ભક્ત ધીરા.

પૂજી નર્મદે કાન્ત ગોવર્ધને જે,

સજી ન્હાનલે કલ્પના ભવ્ય તેજે.

ધ્રુવા સત્ય-સાથી અહિંસા-સુહાતી.

નમો ધન્ય ગાંધીગિરા ગૂજરાતી.

ઉમાશંકર જોશી

આંતરરાષ્ટ્રીય માતૃભાષા દિવસ નિમિત્તે માતૃભાષા ગુજરાતી નો મહિમા કરતા ત્રણ વીડિયો .

ચાલો,માતૃભાષાને બચાવીએ,

માતૃભાષા એ મા છે, અંગ્રેજી માસી છે.

માસી ક્યારેય મા ના તોલે ના આવી શકે .

–ડો.ગુણવંત શાહ 

Vishva Matrubhasha Divas -21 February |Matrubhasha no mahima by Puran Gondaliya

ભાષા મારી ગુજરાતી છે ……ગુજરાતી ગીત

Matrubhasha Lecture – શ્રી હરિભાઈ કોઠારી

 

માતૃભાષા દિનની વિશેષ વાચન પ્રસાદી માટે

અગાઉની વિનોદ વિહારની આ પોસ્ટ વાંચો.