વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Tag Archives: વિક્રમ દલાલ

1087 – બચ્ચાંને આવી પાંખ ….વાર્તા …

બચ્ચાંને આવી પાંખ

 

          સવાર-સવારમાં ઉઠીને નીચે આવી, તો બાપ-બેટીની મહેફીલ જામેલી. “પપ્પા, લઈ લો ને આ એક પુડો”.

          “ના બેટા, હવે નહીં. હવે પહેલાં જેવું થોડું ખાઈ શકાય છે? અમે હવે બુઢ્ઢાં થયાં”.

          “જાવ, તમારી સાથે નહીં બોલું. પાછી એની એ ગન્દી વાત “. ચીત્રા ગાલ ફુલાવતાં બોલી. તે વખતે જાણે ફરી એ મારી નાનકી ચીત્રુ બની ગયેલી.

          “આટલી વહેલી શું કામ ઉઠી છું? નાસ્તો તો હું જ બનાવી દેત” અને એમની તરફ ફરીને બોલી, “દીકરી ચાર દીવસ માટે આવી છે, તેનેય તમે આરામ કરવા નથી દેતા”?

          “પણ મમ્મી….ઈ…..ઈ હવે સાસરે મને વહેલા ઉઠવાની ટેવ પડી ગઈ છે”.

          “હા…..અહીં તો મહારાણી આઠ પહેલાં પથારી બહાર પગ નહોતાં મુકતાં. સાસુએ ખરી ગૃહીણી બનાવી દીધી છે”!

          ત્યાં શીરીશ આવી પહોંચ્યો:

          “અમારા બહેનબા હવે એકદમ સમજદાર થઈ ગયાં છે, હોં ! એ તો સોટી વાગે ચમચમ ને વીદ્યા આવે રમઝમ. સાસુ હાથમાં ધોકો લેતાં હશે ને”!

          “જા, જા, ચીબાવલા” ચીત્રા એનો કાન પકડતાં બોલી અને ભાઈબહેને આખા ઘરમાં ધમાચકડી મચાવી દીધી. પહેલાં તો એમની ધમાલથી મારો પારો સાતમે આસમાને ચડી જતો, પણ હવે હું એવું જ જોવા તલસી રહી છું!

          પણ આવું કેટલા દીવસ? એના સસરાનો કાગળ આવી ગયો કે વહુને જલદી મોકલો તો સારું, અશોકને જરા ગોઠતું નથી. મને તો એવો ગુસ્સો આવ્યો. ઘરમાં બીજા માણસો છે કે નહીં? પણ વધારે ગુસ્સો તો ચીત્રુ ઉપર આવ્યો. ઘરે જવાની વાત થતાં જ એનો ચહેરો કેવો ખીલુંખીલું થઈ ઉઠેલો!

 

          જુઓને, અહીં આવી છે પણ મારી પાસે પગવાળીને બેસે છે જ ક્યાં? પડોશમાં જઈ-જઈને નવી નવી વાનગી શીખે છે. ખબર નહીં ક્યાં-ક્યાંથી સ્વેટરના નમુના ભેળા કરી લાવી છે. દીયરની ફરમાઈશ છે કે ભાભી સ્વેટર એવું ગુંથી આપજો કે કૉલેજમાં બધાં જોઈ જ રહે. નાની નણન્દ માટે ગીતો ઉતારે છે. સાસુ માટે શ્રીનાથજીની છબી મોતીથી ભરી રહી છે. બસ ચાર-પાંચ મહીનામાં તો મારી ચીત્રુ હવે મારી રહી જ નથી કે શું?

 

          અને આજે એ પાછીયે જતી રહી. જતી વખતે મને વળગીને ડુસકે- ડુસ્કે રોઈ. કંઈ કેટલીયે વાર સુધી હું વીચારતી રહી કે એનું આ ચોધાર આંસુએ રડવું સાચું કે ઘરે જવાની વાત આવતાં ખીલું ખીલું થઈ ઉઠેલો ચહેરો સાચો?

 

          છેવટે એના લગ્નના ફોટાઓનું આલ્બમ લઈને બેઠી. મને પુષ્પાકાકી યાદ આવ્યાં. બન્ને દીકરીઓ પોતપોતાને ઘેર. એક દીકરો પરણીને ઈન્ગલેન્ડ રહે છે. બીજો અમેરીકામાં ભણે છે. અહીં રહ્યાં બે જ જણ. જ્યારે મળવા જાઉં ત્યારે દીકરાઓના ફોનની જ વાત કરે. “જો, અમેરીકાથી આ ફોટા આવ્યા છે… ઈન્ગલેન્ડથી રમુએ આ મોકલ્યું છે….એની વહુ ત્યાં કાંઈક નૉકરી પણ કરે છે… ” જ્યારે જાવ ત્યારે બસ, આ જ વાત. મારે પણ હવે શું ચીત્રુનું આલ્બમ જ જોવાનું?

 

          મનને હળવું કરવા હું મન્દીરે ગઈ. ત્યાં ઢળતી સાંજના ઝાંખા અજવાળામાં એક આકૃતી પરીચીત જેવી લાગી. “અરે, શીરીશ તું? તું આજે ભગવાનને દર્શન આપવા ક્યાંથી આવ્યો”?

 

          “એ… તો…એ… તો…” એ જરા થોથવાયો. “એ… તો…આ જોને, રેણુની જીદને કારણે આવવું પડ્યું….એ બડી ભગત છે…” ત્યાં તો મન્દીરના પગથીયાં ઉતરતી એક છોકરી હાથમાં પ્રસાદ સાથે સામે આવી ઉભી. શીરીશે પરીચય કરાવ્યો ત્યારે એ લજ્જાથી લાલ-લાલ થઈ ઉઠી અને મને પગે લાગી. શીરીશ આંખને ઈશારે એને વારતો હતો પણ રેણુ બોલી ગઈ : “મમ્મી, એ તો ગયે અઠવાડીયે આમને અકસ્માત થતાં થતાં રહી ગયેલો ને એટલે મન્દીરે લાવેલી. મમ્મી, એમને કહો ને કે સ્કુટરને સ્કુટરની જેમ ચલાવે, એરોપ્લેનની જેમ નહીં”.

“અકસ્માત? ક્યારે? મને તો ખબર જ નથી ને”

          “અરે મમ્મી, એ નકામી ગભરાઈ જાય છે”.

 

          હા, તે દીવસે મને નવું ગ્નાન થયું. મારા શીરીશ માટે નકામું ગભરાઈ જનારું બીજું પણ કોઈ છે. ઘેર જઈને મેં રેણુ વીશે વીશેશ જાણવાની કોશીશ કરી, તો શરમાઈને શીરીશ બીજા ઓરડામાં ચાલી ગયો, અને એણે ધીરેથી બારણું વાસી દીધું.

 

          ક્યાંય સુધી હું એ બન્ધ બારણાને જોઈ રહી. મારી ને ચીત્રુવચ્ચે આવો જ એક દરવાજો ઉભો થઈ ગયો છે. હવે શું આ રેણુ પણ બારણાની જેમ મારી અને શીરીશની વચ્ચે આવીને ઉભશે? મારું મન ઘડીભર ખીન્ન ખીન્ન થઈ ગયું.

 

          પરન્તુ એકાએક હું જોરજોરથી હસી પડી. મને મારા જુવાનીના દીવસો યાદ આવી ગયા. શું હું પણ પાંખો આવતાં નવો માળો બાંધવા નહોતી નીકળી પડી?

 

(શ્રી માલતી જોશીની મરાઠી વાર્તાને આધારે)..    (વી.ફુ. 9 પાનાં 15-16)

 

સાભાર — શ્રી વિક્રમ દલાલ-એમના ઈ-મેલમાંથી 

=================================

ઉપરની વાર્તાના વિષયની પૂર્તિ કરતી અગાઉ આ બ્લોગમાં પોસ્ટ થયેલ મારી એક અછાંદસ રચના …

ઉજડેલો પંખીનો માળો !

bird,s nest

 કોઈ એક છેવાડાના ગામમાં,

વૃક્ષ નીચે ખાટલામાં સુતેલ,

એકલો અટૂલો નિવૃત વૃદ્ધ જન  ,

નીરખી રહ્યો ઉંચી નજર કરી ,

વૃક્ષની ડાળે રચેલ પંખીના માળાને.

માળો જોઈ વિચારે ચડ્યો કે ,

તિનકા તિનકા ગોઠવી દિનરાત,

કેવો મજાનો રચ્યો છે આ માળો

બે મહેનતુ પંખી યુગલે ! 

ચણ વીણી લાવી ચાંચમાં એમની,

જાતે ભૂખ્યા રહીને પણ પોષ્યાં ,

કેવાં એમનાં વ્હાલાં બચ્ચાંઓને ,

ઠંડી, ગરમી કે વરસાદમાં પણ

પાંખો ફેલાવી કેવું જતન કર્યું હતું એમનું હેતથી !

કેવાં ખુશ થયાં હતાં જોઈ એમને મોટાં ,

પણ આ શિશુ પંખીડાં મોટાં થઇ ગયાં ,

એમની પાંખો મજબુત થઇ ગઈ ,

જોત જોતામાં તો ઉડી ગયાં એક દિન,

અને ખુબ મહેનતે રચેલો એમનો ,

આ સુંદર પંખી માળો ઉજડી ગયો !

વૃક્ષ નીચે સુતેલ વિચાર મગ્ન વૃદ્ધ ,

ઊંડો નિસાસો નાખી, કહી રહ્યો  એના મનને,

પંખીડાં મારાં પણ ઉડી ગયાં છે વિદેશે ,

પોત પોતાનો આગવો માળો રચવાને,

પેલાં પંખીઓની જેમ મારો પણ ,

માળો જોત જોતામાં કેવો ઉજડી ગયો !

રહી ગયાં માત્ર હું ને મારી વેદનાઓ,

અને મારાં પંખીડાંની એ હરી ભરી યાદો ,

ઓ મારાં ઉડી ગયેલ પંખીડાંઓ ,

સુખેથી ચણજો, રહેજો ,તમારા રચેલ માળામાં,

આશીર્વાદ આપી રહ્યો  છે તમને આજે,  

ખાટલે સુતેલ આ એકલો અટૂલો તમારો ,

શરીરે હવે નબળો પડેલો વૃદ્ધ બાપ !

વિનોદ પટેલ,૮-૮-૨૦૧૫ 

1065- સૌથી મોટી પથી – સીમ્પથી … હૃદય સ્પર્શી વાર્તા …..

સાભાર- શ્રી વિક્રમભાઈ દલાલ – એમના ઈ-મેલમાંથી   

સૌથી મોટી પથી – સીમ્પથી


          મીના લંડનમાં અપંગ બાળકોની સારવાર અંગેનો ડીપ્લોમા લઈને ભારત આવી હતી. જે કુટુમ્બમાં એવું બાળક હોય ત્યાં ખાધાખરચી અને થોડી હાથખરચી સાટે રહીને અનુભવ મેળવવાની અને આગળ ભણવાની તેની નેમ હતી.

          પટેલ દમ્પતીને બરાબર આવું જ જોઈતું હતું. એમની પાસે પુષ્કળ પૈસો હતો. નરેશભાઈ આખો દીવસ ઉદ્યોગ ધંધામાં અને રાતે ક્લબ – પાર્ટીઓમાં વ્યસ્ત રહેતા. જયાબહેન શહેરનાં આગેવાન મહીલા કાર્યકર હતાં. બે દીકરીઓ બાદ જન્મેલી રાધીકા પોલીઓનો શીકાર બની હતી.
જયાબહેનના બા કહેતાં, ‘માંદું છોકરું માનું. તું બહારનું સામાજીક કામ છોડી આની પુરતી કાળજી લે’.

          ‘એક ખાસ આયા રાખી છે. શહેરના કોઈ દાક્તરને બાકી નથી રાખ્યો. વ્હીલચેરમાં આયા તેને બધે ફેરવે પણ છે. બીજું તો શું કરી શકાય?’

          ‘બેટા, મા તે મા. માનો પ્રેમ આ બધાં ક્યાંથી આપી શકે?’

          પણ ત્યારે જયાબહેન મોઢું ચઢાવીને મુંગાં રહેતાં. એમને થતું, આને માટે શું હું ઘરકુકડી બનીને બેસી રહું?

          છોકરીઓ પણ કહેતી કે ‘આને કોઈ અપંગ બાળકોની સંસ્થામાં મુકી દો ને ! એને કશી રીતભાત નથી આવડતી. હાથે સેડા લુછે છે. અમારી બહેનપણીઓ મશ્કરી કરે છે’.

          એક વાર મોટીબહેનની બર્થ-ડે પાર્ટી હતી. બધા ભેળી રાધીકા પણ એના ઓરડામાં ગઈ. મોટીબહેન તાડુકી, ‘મમ્મી, આ ગાંડુને અહીં કેમ આવવા દીધી?’ સાંભળીને રાધીકાએ હાથમાનું રમકડું જન્મ દીનની કેક ઉપર છુટું ફેંક્યું. પાર્ટીના રંગમાં ભંગ પડ્યો.

          આ પરીસ્થીતીમાં મીનાનું આગમન ઘરમાં બધાંને જ માટે ભારે રાહતરુપ નીવડ્યું. મીનાએ પ્રેમથી રાધીકાને પોતાની કરી લીધી. તેનું ખાવા-પીવાનું, ઉઠવા-બેસવાનું, ઉંઘવાનું, હરવા-ફરવાનું ઝીણું-ઝીણું ધ્યાન એ રાખતી. આખો દીવસ રાધીકા કઈ રીતે ખુશમાં રહે, તેની જ કોશીશ તે કર્યા કરતી. જાતજાતની વાતો કરતી, ગીતો ગાતી અને ગવડાવતી. એક દીવસ તો સીડી ઉપર ‘નાચો નાચો મેરે મનકે મોર’ ગીત વગાડી પોતે કમ્મરે મોરના પીછાં ખોસી નાચવા લાગી. અને નાચતાં-નાચતાં જાણી જોઈને પડી ગઈ. રાધીકા એકદમ ઉભી થઈ ગઈ. એના લુલા પગમાં જાણે નવચેતન આવ્યું.

          આમ, ખુબ કાળજીથી, પેમથી અને બુદ્ધીપુર્વક મીના રાધીકાનો આત્મવીશ્વાસ જગાડવા લાગી. મુળમાં તો પોતાના પ્રત્યે કોઈક ધ્યાન આપે છે, પોતાના જીવનમાં કોઈક રસ લે છે, પોતે જાતે પણ કાંઈક ને કાંઈક કરી શકે છે, એમ અનુભવતાં રાધીકામાં નવો પ્રાણસંચાર થઈ રહ્યો હતો. એ પોતે પણ મીનાની ઝીણી ઝીણી કાળજી રાખતી થઈ હતી. મીના પોતે આગળ ભણતી પણ હતી, એટલે રાધીકા સાથે રમી કરીને એ જ્યારે પોતાનું વાંચતી કરતી હોય ત્યારે રાધીકા તેને જરીકે ખલેલ ન પહોંચાડતી. એટલું જ નહીં, એવે વખતે બીજું કોઈ આવે તોયે મોઢે આંગળી મુકી ચુપ રહેવાની નીશાની કરતી.

          વચ્ચે બે દીવસ મીનાને બહાર જવાનું થયું. જયાબહેનને રાધીકાની બરાબર કાળજી રાખવાનું કહીને એ ગઈ. પણજયા બહેનને ચાઈલ્ડ સાયકોલોજીના ક્લાસમાં જવાનું હતું અને તે પછી ક્લબમાંયે વાર્ષીક મેળાવડો હતો. મોટી દીકરીને ડાન્સના ક્લાસમાં જવાનું હતું એટલે રાધીકાને નોકર-ચાકરના હવાલે સોંપી બધાં બહાર જતાં રહ્યાં. રાધીકાએ તે દીવસે બીલકુલ ખાધું-પીધું નહીં. મમ્મી-પપ્પા ક્લબમાંથી રાતે બે વાગે આવ્યાં ત્યારે તે ઉંઘમાં હીબકાં લેતી હતી. માનું હૃદય ભરાઈ આવ્યું. પાસે સુઈને દીકરીને સોડમાં લીધી. રાધીકા માને વળગીને ખુબ રડી.

          બીજે દીવસે જયાબહેન આખો વખત ઘેર રહ્યાં. સાંજે મીના આવી ત્યારે રાધીકા માના ખોળામાં હતી. એ જોઈને મીનાને બહુ સારું લાગ્યું. તેણે જયાબહેનને થોડી પેટ છુટી વાતો કરી :

‘અપંગ બાળક સૌથી વધુ ભુખ્યું હોય છે પ્રેમનું. પોતે ઘરમાં અળખામણું નથી, વધુકું નથી, વણજોઈતું નથી, એવી એને ખાતરી થવી જોઈએ. તેનું મન પણ વિશેષ આળું હોય છે. લઘુતાગ્રંથીને કારણે નાની નાની વાતમાં તેનો અહં ઘવાય છે. રાધીકાને તેની બહેનો લંગડી કહેતી હોય છે. એમને વારવી જોઈએ’.

          ‘બહેન, આટલી નાની વયમાં તું આટલું બધું માનસશાસ્ત્ર ક્યાંથી સમજતી થઈ?’

          ‘જી …. … સ્વાનુભવે … … હું પણ આવી પોલીઓની દરદી હતી. મારાં માબાપે મને વીદેશી દમ્પતીને દત્તક આપી હતી. પણ એ પાલક માતપીતાએ મને ભરપુર પ્રેમ આપ્યો. ભણાવી ગણાવીને તૈયાર કરી મારો આત્મવીશ્વાસ જગાવ્યો. મોટી વયે જ્યારે જાણ્યું કે એ મારા જન્મદાતા માતાપીતા નથી, ત્યારે ધક્કો તો લાગ્યો, પણ એ લોકોએ મને પ્રેમથી તરબોળ કરી મુકીને મારું દુખ ભુલાવી દીધું. એ લોકોએ જ મને આ શીક્ષણ લઈને આપણા દેશનાં બાળકોને કાંઈક મદદરુપ થવા પ્રેરી … …’ કહેતાં કહેતાં મીનાની આંખો ભરાઈ આવી. ગળે ડુમો બાઝી ગયો.

જયાબહેન મમતાથી એના વાંસે હાથ ફેરવવા લાગ્યાં. રાધીકા  કાંઈ સમજી નહીં. છતાં એ પણ પાસે સરકી મીનાના પગે-હાથે હાથ ફેરવતી રહી.


(શ્રી નીમા  ઠાકરની મરાઠી વાર્તાને આધારે)     (વીણેલાં ફુલ – 8  પાના 25-26)