વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Tag Archives: શ્રધાંજલિ

1068- ફાધર્સ ડે ….. શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રી

Pravin Shashtri

ન્યુ જર્સી નિવાસી મારા સહૃદયી મિત્ર અને જાણીતા વાર્તા લેખક શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રીએ ફાધર્સ ડે  નિમિત્તે એમના પૂજ્ય સ્વ. પિતાશ્રી મગનલાલ શાસ્ત્રીને હૃદય દ્રાવક શબ્દોમાં શ્રધાંજલિ આપી છે.

મારા ફેસ બુક પેજ પર મુકેલ આ શ્રધાંજલિ એમના આભાર સાથે અત્રે વિ.વિ. ના વાચકોને શેર કરું છું.– વિનોદ પટેલ 

 

                                                        સ્વ. મગનલાલ શાસ્ત્રી

“ફાધર્સ ડે” …. પ્રવીણ શાસ્ત્રી 

જાણ્યે અજાણ્યે ઘણાં ફાધર્સ ડે ને દિવસે એની કાર શૂક ફ્યુનરલ હોમ સામેના પાર્કિંગ લોટમાં  પહોંચી જતી. એ અવકાશ પ્રમાણે રોકાતો. અતીતને વાગોળતો અને સ્મરણાંજલી સાથે વિદાય લેતો. એ મધ્યમ વર્ગના પિતા મગનલાલનો એક માત્ર જીવીત પુત્ર હતો. હા, એક મોટીબહેન હતી. જ્યારે તે છ માસનો હતો ત્યારે પંદરવર્ષની બહેનના લગ્ન થઈ ગયા હતા. મગનલાલે એનો એક પુત્ર ગુમાવ્યો હતો.એમના ભાઈએ ત્રણ સંતાનો ગુમાવ્યા હતા. એ બાપ કાકા વચ્ચે એકનો એક કુળદિપક હતો.

મગનલાલ પ્રાથમિક શાળાના આદર્શવાદી શિક્ષક હતા. આર્થિક ક્ષમતાની હદબહાર જઈને પણ માબાપ દીકરાની માંગ પુરી કરતા.

એકનો એક હોવાને કારણે પિતા મગનલાલ પ્રોટેકટિવ ફાધર બની ગયા હતા. ‘બાબા! દોડતો નહીં, પડી જશે. ‘ અને બાબો પતંગ પકડવા છાપરે છાપરે કૂદતો હતો.

બાબા! પાણીમાં  ન જતો. દીકરો નદી-તળાવમાં ડૂબકી મારતો અને તરતાં તરતાં ખૂબ આઘે નીકળી જતો. માતા પિતાનો જીવ અધ્ધર થઈ જતો. રખડેલ ન્હોતો પણ રખડવાનો શોખ હતો.

બાબાએ કોલેજ પુરી કરી. બીજા શહેરોમાં નોકરીની તકો સારી હતી. પણ ‘ના. તારે તો અમારી નજર સામે જ રહેવાનું છે. બાબાએ સ્થાનિક નોકરી સ્વીકારી લીધી.

બાબાના લગ્ન થયા. બાબો બે બાળકોનો બાપ બન્યો. હવે તે જવાબદારી અને માંબાપની પ્રોટેક્ટિવ ફિલિંગ્સ સમજતો હતો. એટલે જ્યારે યુ.કેનું એમ્પ્લોયમેન્ટ વાઉચર મળ્યું ત્યારે ઘરમાં વાત પણ ન્હોતી કરી. કોઈક મિત્રે ઘરમાં જણાવ્યું. આ વખતે કાકાએ ભાઈ ભાભીને સમજાવ્યા. બાબો યુ.કે. ગયો. યુ.કે થી અમેરિકા આવ્યો.

બાએ ટૂંકી માંદગી ભોગવી વિદાય લીધી. બાબો સમજાવીને પિતાને અમેરિકા લઈ આવ્યો. ત્યાર પછી બહેન ભાણજા અને સાસરાના સગાઓ પણ આવી ગયા. સુખદ પરિવારનો સાક્ષાતકાર અનુભવ્યો.

આખી જિંદગી સાંધેલું ધોતિયું લાંબો કોટ અને માથે કાળી ટોપી પહેરીને ફર્યા હતા.
‘બાપુજી તમે પાયજામો કફની પહેરોતો તમને વધારે અનુકૂળ રહેશે.’

‘આટલા વર્ષે હવે વસ્ત્ર પરિવર્તન? ભલે! તમે કહો છો તો પહેરી જોઈશ.’
અને તેમનેફાવી ગયું.

એમને પારકિન્સન હતો. હાથ ધ્રુજતા. હાથે કોઈ પણ વસ્તુ પકડવાની તકલીફ હતી.

પુત્રવધૂએ કહ્યું, ‘હું નોકરી છોડી દઉં.‘

‘ના તમારે બાળકો મોટા કરવાના છે. મારી ચિંતા કરશો નહીં.’

એમને માટે એક મોટી કથળોટમાં લંચ રખાતું. પકડાય એવા થર્મોસમા ચ્હા રખાતી. મોટા બાઉલમાં તેઓ ચ્હા રેડતા અને પી લેતા. છોકરા વહુને જરાયે અગવડ કે મુંઝવણ ન થાય તેની સતત કાળજી રાખતા. સાંજે રસોઈ કરતી વહુને કિચનમા બેસીને કંપની આપતા.
સવારે એકલા હોય ત્યારે રૂદ્રાભિષેકના વેદોક્ત મંત્રો બોલતા. પૌરાણિક મંત્રોથી પ્રાર્થનાઓ કરતા.

પુત્રને કહેતા: ‘ સઘળા વેદ અને ગીતાનો સાર ઈશોપનિષદ્માં છે. સમય મળે સમજીને પઠન કરતો રહેજે. પિતામહ પાસે તેઓ શુક્લ યજુર્વેદની સંહિતા ભણ્યા હતા.

ઈશોપનિષદ્ યજુર્વેદ સંહિતાનો ચાળીસમો અધ્યાય છે. આજ્ઞા ન હતી. માત્ર સુચનજ હતું.

સંતોષથી સમય પસાર કરતા હતા. એમને ઘરમાં દરેકે દરેકની બર્થ-ડે ઉજવાય તે ગમતું. એમની પણ બર્થ-ડે ઉજવાતી.

પુત્ર કહેતો ‘એંસી રન થયા છે. હજુ સેન્ચ્યુરીમા વીસ બાકી છે. સાચવીને રમત ચાલુ રાખજો.’

એ હસીને કહેતા. ‘હવે બાઉન્ડ્રી મારવાની તાકાત નથી. એક એક રન માટે દોડવું પડશે.’

વાર્તાલાપ ચાલુ રહેતો.

‘હવે ઓગણીસ બાકી છે.’

‘હવે અઢાર બાકી છે.’

હવે કેલેન્ડરના પાના ફાડવામાં શ્રમ વર્તાતો હતો.

મગનલાલ બિમાર પડ્યા. શરીર ગળાતું ગયું. નિદાન થયુ “મલ્ટિપલ માયલોમા”…. કેન્સર…. ઈન્ડિયન ડોકટરે અંગત સલાહ આપી. ‘હોસ્પિટલને બદલે ઘર લઈ જાવ. એમને માટે બહુ સમય રહ્યો નથી. એમને રાહત રહે અને આન્ંદ થાય એ રીતે દિવસો પસાર કરો.’
પેટ અને પીઠ એક થઈ ગયા હતા. લોહીની ઉલટી થઈ હતી. ખોરાક બંધ થયો હતો. ચમચીથી પાણી પવાતું હતું.

નિર્વસ્ત્ર શરીર પર એક માત્ર એડલ્ટ ડાયપર જ હતું. બહાર જુનની ગરમીનો આંક સેન્ચ્યુરી પર પહોંચવા પ્રયાસ કરતો હતો. પણ બાપુજીને ત્રણ બ્લેંકેટ ઓઢાળવા પડ્યા હતા.

બાપુજી હજુ સત્તર બાકી છે………

દર્દની પીડા થોડી ક્ષણ માટે અદ્રશ્ય થઈ ગઈ. એઓ હસ્યા.

તને એ ન દેખાય… સામે પાડા પર બેઠેલો બોલર વિકેટ પાડીને જ રહેશે.

પુત્ર અને પૌત્ર સામે જોયા કર્યું.

“તમારે કાંઈ કહેવું છે?”

“બાબા સાચવીને ડ્રાઈવ કરજે… અને તારા એકના એક દીકરાની કાળજી રાખજે.”
પ્રોટેક્ટિવ ફાધરના એ છેલ્લા શબ્દો હતા.

એ ૧૯૮૬ના જુન મહિનાનો ‘ફ્રાઈ-ડે ધી થરટીન હતો.

એ રવિવાર……૧૫ જુન ૧૯૮૬ નો ફાધર્સ ડે.

રવિવારે ફાધર્સ ડે ને દિવસે એઓ ક્લિફટનના ‘શૂક ફ્યુનરલ હોમ’માં સૂતા હતા.

ત્યાર પછી દીકરા પ્રવીણે ૨૦૦૨મા ૨૫મી નવેમ્બરે, બેન્ક્વેટ હોલમાં  સ્વજનો સાથે એમની જન્મ શતાબ્દી ઉજવી હતી.
*
પિતાશ્રી મગનલાલ શાસ્ત્રીને હાર્દિક શ્રદ્ધાંજલી

 

 

 

( 1024 ) સુપ્રસિદ્ધ હાસ્ય લેખક પદ્મશ્રી તારક મહેતા હવે નથી રહ્યા…હાર્દિક શ્રધાંજલિ

Tarak Mehta

                        Tarak Mehta

સ્વ.તારક મહેતાને હાર્દિક શ્રધાંજલિ

”પંચાવન વર્ષ કૉમેડીમાં કાઢયાં,એનો અફસોસ તો ના જ હોય…….. ટૂંકમાં લોકોને હસાવ્યા અને થોડું કમાયા પણ ખરા.હવે થોડા વખતથી તકલીફ છે.મને પોતાને હસવું આવતું નથી.”

“હાસ્ય એ દરેક રોગોનો રામબાણ ઇલાજ છે.”

તારક મહેતા

” ‘ટપુ ‘નું સર્જન ‘ગમી જાય એવું ‘ છે. અમર નહીં કહું. અજર કહેવું મુશ્કેલ છે, પણ આગવું સ્થાન લે એવું પાત્ર છે.

આપણા હાસ્ય સાહિત્યમાં હાસ્યરસનું પાત્ર સર્જવું બહુ મુશ્કેલ છે.હું હજી આજેય સર્જી શક્યો નથી. ”

– જ્યોતીન્દ્ર દવે

(સૌજ્ન્ય.ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય.તારક મહેતા)

૨૬ મી ડીસેમ્બર, ૧૯૨૯માં અમદાવાદમાં જન્મેલ પ્રખ્યાત હાસ્ય લેખક તારક મહેતા  નું 88 વર્ષેની વયે અમદાવાદ ખાતેના એમના નિવાસસ્થાને આજે ૧લી માર્ચ,૨૦૧૭ ના રોજ લાંબી માંદગી બાદ નિધન થયું છે. પરિવારજનોએ સદગતની ઇચ્છા અનુસાર તેમના દેહનું દાન કરવાનો નિર્ણય લેતાં તેમના દેહને વી.એસ હોસ્પિટલ લઈ જવાયો હતો.

પદ્મશ્રી તારક મહેતાના નિધનથી સાહિત્ય જગતમાં અને એમના અનેક પ્રસંશકોમાં શોકની લાગણી ફેલાઇ છે.

તારક મેહતા કા ઉલટા ચશ્મા ના સર્જક પદ્મશ્રીથી સંમાનિત

તારક મહેતાના જીવનની ઝાંખી જૂઓ આ બે વીડિયોમાં …

TARAK MEHTA | Gujarat Sahitya Academy |
સર્જક અને સર્જન | તારક મહેતા

Tarak Mehta – One of the most famous humorist in Gujarati literature.
Hear him in his own words.

વિનોદ વિહારમાં તારીખ ૨૦મી ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૭ ની પોસ્ટ નંબર ( 1019 ) માં તારક મહેતાનાં ધર્મપત્ની ઇન્દુબેનનો એમના પતિ તારક મહેતા વિશેનો એક રસપ્રદ લેખ પ્રસિદ્ધ થયો છે. આ લેખ નીચેની લીંક પર વાંચી શકાશે.

khabarchhe.com

સૌજન્ય-khabarchhe.com

ઇન્દુ તારક મહેતાની નજરે દુનિયાને ઊંધાંચશ્માંનું સર્જન   

( 1002 ) આતાજી ( હિમતલાલ જોશી ) ની ચિર વિદાય…… શ્રધાંજલિ

atta-no-more-2-2

૯૬ વરસના જીંદાદિલ મિત્ર આતાજીના દુખદ સમાચાર દિલને આંચકો આપી ગયા.ઘરનું જ કોઈ સ્વજન ચાલ્યું ગયું હોય એવી આઘાત અને શોકની લાગણી થઇ આવી. છેલ્લા બે વર્ષથી તેઓ ટેનીસીમાં એમના પુત્ર દેવ જોશીના પુત્ર ડેવિડના પરિવાર સાથે રહેતા હતા.

ન્યુ જર્સીથી મિત્ર પ્રવીણભાઈના ૧૫ મી જાન્યુઆરીના ઈ-મેલમાં આ શોકજનક સમાચાર જણાવતાં એમણે લખ્યું હતું :

મિત્રો,
હમણાં જ દેવ જોશી નો ફોન હતો.
એક કલાક પહેલાં આતાજી આપણને સૌને છોડીને ચાલ્યા ગયા છે. સૂતેલા હતા અને એમનો પૌત્ર ડેવિડ મંદીરે જવા એમને ઊઠાડવા ગયો, ત્યારે તેઓ ભર નિદ્રામાં હતા. બસ કાર્ડિઆક એરેસ્ટ.

શુક્રવારે એમનો ફોન હતો, અને દિવ્યભાસ્કરના ઈન્ટરવ્યુની વાત કરી, ત્યારે તો સરસ મૂડમાં હતા. ઘણી વાતો કરી હતી. આપણા અન્ય સૌ મિત્રોને જણાવશો.

– પ્રવીણ શાસ્ત્રી.

આતાજી જેવા જીંદાદિલ મિત્ર હવે રહ્યા નથી એ માની શકાતું નથી.એમના  પ્રેમાળ અને રંગીલા અને હસમુખા સ્વભાવનાં દર્શન એમની અનેક ઈ-મેલોમાં જોવા મળે છે. એમની ઘણી ઈ-મેલો જેમાં એમણે એમનું હૃદય ઠાલવીને લખ્યું છે એ મેં સાચવી રાખી છે.એમના બ્લોગ આતાવાણીની બધી પોસ્ટમાં પણ એ આપણી સાથે વાત કરતા હોય એમ લાગ્યાં કરે છે.આ બધા લેખોમાં એ જીવંત રહેવાના છે. બ્લોગીત સાહિત્ય એમનો ખરો પરિચય કરાવે છે કે એરીજોનાનો આ સાવજ કઈ માટીનો બનેલો હતો.

થોડા મહિનાઓ પહેલાં પડી જવાથી એમને થાપા- હીપ રીપ્લેસમેન્ટનું ઓપરેશન કરાવવું પડેલું એમાંથી તેઓ એમના મજબુત મનોબળથી ઉભા થઇ છેલ્લે સુધી કાર્ય રત રહ્યા હતા.ફોન પર ની વાતોમાં એમના અડક આત્મ વિશ્વાસની પ્રતીતિ થતી હતી.એમના  જીવનમાંથી ઘણું  બધું શીખવા જેવું છે. 

૯૬ વર્ષ નું ભરપુર જીવન તેઓ ખુમારીથી જીવ્યા અને શાંતિથી પોઢી ગયા .જીવનમાં ય ખુમારી અને મોતમાં ય ખુમારી.ફોન ઉપર અગાઉ એમની સાથે ઘણીવાર કરેલી લાંબી વાતો યાદ આવે છે. એ સાવજ નો અવાજ શું હવે સાંભળવા નહિ મળે ! મનાતું નથી !

આતાજીની ખોટ એમના કુટુંબને તો પડી જ છે પણ એમના વિશાળ મિત્ર પરિવારને માટે એ ખોટ ઘણા લાંબા સુધી સાલશે.

મારા જેવા અનેક મિત્રોના મિત્ર આતાજીને હાર્દિક શ્રધાંજલિ .

પ્રભુ એમના આત્માને શાંતિ આપે અને એમના કુટુંબીજનો અને મિત્રોને એમના અવસાનથી પડેલ ખોટને સહન કરવાની શક્તિ આપે એવી પ્રભુ પાસે દિલી પ્રાર્થના.

આતાજીના જીવનથી પ્રભાવિત થઈને જાણીતા ગુજરાતી બ્લોગ વેબ ગુર્જરી એ સૌ ગુજરાતીઓ વતી આતાજીને ૨૦૧૩ માં સન્માન પત્ર એનાયત કરેલો એ નીચે પ્રસ્તુત છે. એમાંથી એમના જીવન અને કાર્યનો અંદાજ આવી જશે.

attaji-sanmaan-web-guj

આતાજીના બ્લોગ આતાવાણીની આ લીંક પર એમનો વિગતે પરિચય અને બીજી વિશેષ માહિતી વાંચી શકાશે,

પ્રેમાળ વ્યક્તિત્વ ધરાવનાર આતાજી

મુરબ્બી આતાજી મને અવાર નવાર એમના ઈ-મેલ મારફતે એમના અનુભવ અને જ્ઞાનનો લાભ આપતા હતા  જેમાં એમના હૃદયના પ્રેમનાં દર્શન થતાં રહેતાં .મારા બ્લોગ વિનોદ વિહારમાં મુકાતી ઘણી પોસ્ટમાં એમનો પ્રતિભાવ આપી મને પ્રોત્સાહિત કરતા એ યાદ આવે છે. 

આતાજીનો પ્રેમ કદી નહી ભૂલી શકાય.આ તે કેવો કઠોર સંજોગ કે ૧૫મી જાન્યુઆરીએ મારો જન્મ દિવસ આખો આનંદમાં ગયો અને સાંજે આતાજીના અચાનક અવસાનથી મારી સાંજ શોક અને દુખમાં પલટાઈ ગઈ! આનંદ અને શોક એ જીવનનો કેવો વિચિત્ર ક્રમ હોય છે !

તારીખ ૧૫મી જાન્યુઆરી ૨૦૧૨ – મારા ૭૬ મા જન્મ દિવસ પ્રસંગે એમણે મને એમના ઈ-મેલમાં જે આશિષ વચનો લખ્યા હતા એમાં એમનો પ્રેમ અને એમના દિલની નિખાલસતા જોવા મળે છે.એમનો ઈ-મેલ આ પ્રમાણે હતો.

સ્નેહી ભાઈશ્રી વિનોદભાઈ પટેલ

સૌ પ્રથમ તમને તમારા જન્મ દિવસની વધાઈ આપુ છું.

તમે તમારા કઠોર દિવસો ઠોકર મારીને દુર હડસેલી દીધા .અને તમારા નામ પ્રમાણે “વિનોદ વૃતિ “ટકાવી રાખી .તમારી પાસેથી ઘણું શીખવા જેવું ,અને જીવનમાં ઉતારવા જેવું ઘણું બધું છે.

Ataai
~sacha hai dost hagiz juta ho nahi sakta
jal jaega sona firbhi kaalaa ho nahi sakta
Teachers open door, But you must enter by yourself.

આતાજીની ચાર પેઢી દર્શાવતી એક તસવીર-કુટુંબ વર્તુળ  atta-family

આતાજી, પુત્ર દેવ જોશી, પૌત્રી તાન્યા , પૌત્ર  ડેવિડ અને એનાં બે બાળકો- પુત્ર ,પુત્રી 

આતાજીના જીવનના વિવિધ તબક્કે લીધેલ તસ્વીરોનાં બે આલ્બમ  Aataa picasa albums ( સૌજન્ય- શ્રી મહેન્દ્ર ઠાકર )

 

1.Himatlal Joshi ……. 2.Aataa Wife & Parents

આતાજી જ્યારે ફીનીક્સ ,એરીજોનામાં એકલા રહેતા હતા ત્યારે એમને હૃદયની તકલીફને લીધે હોસ્પીટલમાં એકાએક જવું પડ્યું હતું .  નીચેના વિડીયોમાં એ વખતની વાત તેઓના મુખે સાંભળો.આ વિડીયોમાં એરિજોના ના સાવજની ખુમારી નાં દર્શન થાય છે. 

Published on May 26, 2012
Hospital_Experience-Himatlal

નીચેના વિડીયોમાં આતાજીને એમના લખેલા કબીર ભજનને ગાતા સાંભળી શકાશે.આ ભજન એમણે કબીર સાહેબને અર્પણ કર્યું છે.
Uploaded on Jun 22, 2011

આતાજી વિષે અગાઉ વિનોદ વિહારમાં પોસ્ટ કરવામાં આવેલી બે પોસ્ટ

( 546) અમેરિકામાં વૃદ્ધ જનો સાથેના મારા અનુભવો …..આતાજી

(216) ૯૩ વર્ષના યુવાન બ્લોગર મિત્ર શ્રી હિમ્મતલાલ જોશી- આતાજીને ૯૩મા જન્મ દિને શુભેચ્છાઓ 

 

( 970 ) સિદ્ધહસ્‍ત લેખિકા મીરાબેન ભટ્ટ ને શ્રધાંજલિ

વડોદરા- NOVEMBER 5,2016

સ્વ. મીરાબેન ભટ્ટ

સ્વ. મીરાબેન ભટ્ટ

વિનોબા ભાવેના ભુદાન આંદોલનને જીવન સમર્પી દેનાર મીરા ભટ્ટનું ૮૪ વર્ષની વયે વડોદરામાં દુખદ અવસાન થયું છે.

સિદ્ધહસ્‍ત લેખિકા, અનુવાદિકા, સંપાદિકા, કોલમ રાઈટર,સ્ત્રી શકિત જાગરણના કાર્યને સક્રિય રીતે આગળ ધપાવનાર ૮૪ વર્ષના મીરાબેન ભટ્ટ વિનોબાજીના ભુદાન આંદોલનના સમયથી જીવન સમર્પિત હતા અને મીરાબહેનનું ૮૪ વર્ષની ઉંમરે વડોદરા ખાતેના નિવાસસ્‍થાને અવસાન થયું છે.

એમનો જન્‍મ તા. ૨૭ સપ્‍ટેમ્‍બર ૧૯૩૨ના રોજ કડી મુકામે થયેલો. નાનપણથી સાહિત્‍યપ્રેમી હોવા છતાં સાયન્‍સ અને એલ. એલ. બી.નો અભ્‍યાસ કરી પ્રેકિટસ કરેલી પરંતુ વિનોબાજીના સંપર્કમાં આવતા એમના સર્વોદય આંદોલનને પોતાનું જીવન મિશન માન્‍યું.

દરમિયાન ભાવનગરના ગાંધીજન શ્રી આત્‍મારામ ભટ્ટના દીકરા શ્રી અરૂણભાઈ ભટ્ટ સાથે લગ્ન થયા.ગૃહસ્‍થી ધર્મ નિભાવતા ભાવનગર અને આખા ભારતમાં જીવનભર સર્વોદય કાર્યની ધુણી ધખાવી ભુદાન, શાંતિસેના,ગૌરક્ષાકાર્ય,સ્ત્રી શકિતમાં જાગૃતિ, આચાર્યકુલ તેમજ ગ્રામ સેવાનું ક્ષેત્ર તેમના મુખ્‍ય કાર્ય રહ્યા.

અનેક મેગેઝીનો તેમજ છાપાઓમાં એમના જીવન પ્રાસંગિક લેખો તથા સરળ – સાચુકલી જીવન સ્‍પર્શી વાતો મૂકી લોકશિક્ષણ અને લોકજાગૃતિની વાતો કરી ‘જન્‍મભૂમિ પ્રવાસી’માં નિયમિત લેખ આવતા. બાળકો, યુવાનો, વૃદ્ધો માટેની તેમની નિસ્‍બત આ સાહિત્‍ય દ્વારા જણાય છે. એમણે અનુવાદિત અને મૌલિક લગભગ ૫૫ જેટલા પુસ્‍તકો આપ્‍યા છે. સર્વોદય વિચારને વરેલા માસિકો, ભૂમિપુત્ર અને મૈત્રીમા વર્ષો સુધી સંપાદન કર્યુ. લેખની તેમની જીવનસંગીની હતી. જીવનની અંતિમ વેળાએ સાથ આપેલો.

મીરાબેનને છેલ્લે પોણા બે મહિના પહેલા પેનક્રીયાઝ (સ્‍વાદુપીંડ)નું કેન્‍સર નિદાન થયેલું. આજે સવારના ૯ વાગ્‍યે તેઓનું નિધન થયુ હતું.

સદ્દગતની પ્રાર્થનાસભા કાલે તા.૬ને રવિવારે સાંજે ૪ વાગ્‍યે તેમના નિવાસસ્‍થાને ૭૩, રાજસ્‍થંભ સોસાયટી, બગીખાના પાછળ, વડોદરા ખાતે રાખેલ હોવાનું વડોદરા જીલ્લા સર્વોદય મંડળના મેનેજીંગ ટ્રસ્‍ટી શ્રી કપિલભાઈ શાહ (મો. ૯૪૨૭૦ ૫૪૧૩૨)એ જણાવ્‍યુ છે.

મીરાબેન ભટ્ટ લિખિત મને  ગમેલા નીચેના ત્રણ લેખો દ્વારા એમને શ્રધાંજલિ અર્પીએ

૧.જીવન સંધ્યાનું સ્વાગત લેખિકા-મીરાબેન ભટ્ટ

૧૯૮૨ માં પ્રકાશિત સ્વ.મીરાબેન ભટ્ટ લિખિત પુસ્તક ” જીવન સંધ્યાનું સ્વાગત” મારા પુસ્તક સંગ્રહમાં છે.આ અદભુત પુસ્તિકામાં એમણે વૃદ્ધત્વને કેવી રીતે ઉજ્જવળ બનાવી શકાય એ વિષે સરસ માર્ગદર્શન આપ્યું છે.

૧૯૮૪ નું ભગીની નિવેદિતા પારિતોષિક વિજેતા આ પુસ્તકની પ્રસ્તાવનામાં તેઓ લખે છે :

” જીવન સંધ્યા એટલે ઇન્દ્રિયોના વ્યાપારને સંકેલવાનું ટાણું, ઇન્દ્રિયોનો ભોગવટો નહી, તેના પર વિજય.સાંજ પડ્યા પછીનું જે કાંઈ જીવન વહે ,તેની દિશા નિશ્ચિત હોય પ્રભુ…..”

મૃત્યુને પણ એમણે સંજીવી વિદ્યા કહી છે.

પહેરી પીળાશ આવ્યા ખરવાના દિન
હવે ક્યાં સુધી ઝૂલું હું શાખમાં ?
ઝંઝા શું પહોળાતું પંખી આવીને મને
લઇ જશે ક્યાંક એની પાંખમાં.

અને એ પંખી છેવટે આવીને મીરાંબેનને એની પાંખમાં લઇ જ ગયું !

અગાઉ વિનોદ વિહારમાં પ્રકાશિત આ વૃદ્ધાવસ્થા અંગેનો મીરાબેનનો  મનનીય લેખ નીચેની લીંક પર ક્લિક કરીને વાંચો.

જીવન સંધ્યાનું સ્વાગત …લેખિકા.  મીરાબેન ભટ્ટ

૨. વૃદ્ધાવસ્થાનું નવયૌવન – મીરા ભટ્ટ

[‘જન્મભૂમિ પ્રવાસી’માંથી સાભાર.]

તાજેતરમાં એક શિબિરમાં બોલવા માટે મને વિષય સોંપાયો- ધડપણના સંબંધો ! હવે સંબંધ એ સંબંધ છે, તેમાં વળી ઘડપણ શું કે બાળપણ શું ? જિન્દગી આખું ગાયું કે- અસ્ત્યો માંહેથી પ્રભુ પરમ સત્યે લઈ જા !’ તો હવે આ ઉતરાવસ્થામાં એ પરમસત્યનાં કોઈ એંધાણ મળ્યાં કે નહીં એનો તાગ તો મેળવવો પડે ને ! ઉતરાવસ્થા એ કાંઈ જીવનસંધ્યા સ્વાગતનું ટાણું નથી. સૂરજ ક્ષિતિજમાં ડૂબી જાય પછી ક્ષિતિજમાં છવાતાં અંધકારમાં ડૂબવાનો આ સમય છે. શાસ્ત્રોએ કહ્યું કે- સ્થૂલાત્ત્ સૂક્ષ્મમ્ પ્રપધે ! સ્થૂળમાંથી સૂક્ષ્મમાં પ્રવેશવાનું આ ટાણું છે. હવે ઊતરતી રાતનાં ઓળામાં અંધકારના ઉજાશને પાળવાનો છે.

ઉતરાવસ્થા એટલે હિમાલયની નિશ્ચળતા, ભવ્યતા અને શાંતિની અસીમતાને અનુભવવાની યાત્રા ! હિમાલય એટલે ‘અચલાયતન’. જીવનનું એવું કોઈ અચલધામ, જયાંથી કશે આવવા-જવાનું ન રહે ! વૃદ્ધાવસ્થાની ચેતના એ ધસાઈ ગયેલી, ચીમળાઈ- કરમાઈ ગયેલી, ધરેડે ચઢી ગયેલી યાંત્રિક ચેતના ન હોય. વૃદ્ધાવસ્થાની ચેતના અનુભવસમૃદ્ધ ચેતના છે. વિધવિધ સંબંધોમાં આરપાર જીવી જઈને એની પાસે હવે સાચા સફળ સંબંધ જીવવાની કળા પહોંચી ગઈ છે. વૃદ્ધાવસ્થાના સંબંધો બોદા ન હોય, એ તો ખણખણતા સિક્કાના ટંકારા જેવા હોય. જે સંબંધ પરસ્પર સમૃદ્ધ ન કરે તે સંબંધ કેવો ?

વૃદ્ધાવસ્થા એ ચેતનાના બદલાતા સ્તરની અવસ્થા છે. એક અર્થમાં હવે આ નવું બાળપણ જીવવાનું ટાણું છે, કારણ ભીતર એક નવો ચૈત્ય-પુરુષ જન્મયો છે. એટલે સાધકો તો વૃદ્ધાવસ્થાને નવયૌવનની વસંત કહે છે. નવું બાળપણ, નવું યૌવન, નવો પ્રદેશ, નવી ચેતના અને નવો પ્રવેશ ! આ એક નવું આરોહણ છે. પ્રદેશ પણ ઓછો ખેડાયેલો છે. આ નવપ્રયાણમાં ઈન્દ્રિયો સાથેના પુરાણા વ્યવહાર ન ચાલે. આ મનની પેલો પારનો પ્રદેશ છે. એટલે અહીં ‘ઈચ્છા’ નામનું રમકડું નહીં જડે. ન સંતતિ, ન સંપતિ, ન કીર્તિ- કશાયની ખેવના નહીં. હવે ન કશું ઝંખવાનું છે, ન કશું પાળવાનું છે. ફકત ‘હોવા’ નું છે.

શા માટે આ બધી ઘરડે-ઘડપણ-ઘડપણ ? કારણ એક જ કે મૃત્યુમાં ડૂબી જવું નથી, મૃત્યુને તરી જવું છે. પ્રાર્થનામાં ગાતાં રહ્યાં કે મહામૃત્યુમાંથી અમૃત સમીપે, નાથ, લઈ જા ! અમૃતના પ્રદેશમાં દાખલ થવા માટે મૃત્યુને મહામૃત્યુ બનાવવું પડે. અખો કહે છે તેમ-મરતાં પહેલા મરી જવું પડે. વિકાસક્રમની, ઉત્ક્રાંતિની આ અનિવાર્ય શરત છે. ઈંડું ફૂટે તો જ પાંખ ફફડે.

એટલે જ આ અવસ્થામાં સંબંધોને પણ નવો આયામ આપવો પડશે. સંબંધોને ક્રિયા-પ્રતિક્રિયા, રાગ-દ્વેષ, વગેરે દ્વંદ્વોંને પેલે પાર લઈ જવા પડશે. કેવળ વિકાર મુકિત નહીં, સંસ્કારોથી પણ ઉપર ઊડવું પડશે. ચેતનાને સંસ્કારમુકત પ્રવાહમાં વહેવડાવવી પડશે. આ એક શૂન્યતાનો પ્રદેશ છે. જયાં સઘળું શમી જાય છે. આપણે દ્રષ્ટા બનીને તમામને શમી જતું જોવાનું છે. આવો સાક્ષીભાવ કેળવવો આ જ આ અવસ્થાની સાધના છે.

આપણે શમીશું, મટીશું તો જ કશુંક ઊગશે, આવિર્ભાવ પામશે. જેને ફૂટી નીકળવું છે તે રાહ જોઈને બેઠો છે. હું મરે આવે. અસ્મિતા શમે તો પારમિતા પ્રગટે. આ નિર્વાણનો પ્રદેશ છે. દીવો બુઝવવાનો નથી. દીવાની જયોત સીધી ઉપરની દિશામાં એક્ધારું અજવાળું ફેંકી શકે તે માટે આસપાસના પ્રદેશને નિર્વાત, હવા વગરનો કરવો જરૂરી છે.

શૂન્યતાનો આ એક એવો પ્રદેશ છે, જયાં પ્રભુતાની પૂર્ણતાના એક નવા ચહેરાની ઝાંખી થઈ શકશે. આપણે વિજ્ઞાનયુગમાં જન્મયા છીએ. આપણને હવે સ્થૂળ જગતમાં પણ ગોડ-પાર્ટીકલ હોવાના સમાચાર મળી ગયા છે. એટલે પ્રાચીન અધ્યાત્મવાદીઓની જેમ આપણે જગતને માયા-મિથ્યા ગણી નમસ્કાર કરી લેવાના નથી. આપણે તો ભગવાન ઈશુ કહે છે તેમ- ઈશ્વરના સામ્રાજયને નીચે લાવવું છે. ગાંધી કહે છે તેમ સાવ છેવાડાના માણસ સુધી પહોંચવું છે. વિનોબા કહે છે તેમ સામૂહિક મુક્તિ સાધવી છે. આપણે વૈશ્વિક ચેતનામાં વિહરવા માગીએ છીએ. તે માટે આપણને સત્યની ખોજ છે. વિકાસક્રમમાં શૂન્યતાનાં ક્ષેત્રને ખેડીને અનંતતા મળતી હોય તો તે પણ આપણું કર્તવ્ય જ છે. આપણે હવે કશું બનવું નથી, કશું પાળવું પણ નથી, પરંતુ આપણે જે હોઈએ તે તો હોવુ જ જોઈએ. એક વાર સ્વરૂપની ઝાંખી થાય, પછી એ સ્વરૂપ પર સ્થિર થઈ આગળની યાત્રાનાં મડાંણ કરવાનાં છે, પરંતુ જૂનાં કપડાં ઉતાર્યા વગર નવાં કપડાં પહેરતાં નથી. એટલે આ વચગાળાની સાધનામાંથી પસાર થવું અનિવાર્ય છે.

સાક્ષી બનીને જોવાતી-અનુભવાતી આ નિરવતામાં એક સક્રિય શાંતિનો આપણને અનુભવ થાય છે. ભીતર કશોક સૂક્ષ્મ સળવળાટ અનુભવાય છે. કશુંક વહી જતું આપણને વીંટળાઈ વળે છે. સાધકે આ નવા અવતરણને નિર્વિધ્ને અવતરવા દેવાનું છે. અવતરિત થતી આ નવી શક્તિને શબ્દોમાં બાંધવી અશક્યવત્ત્ છે. જેટલો સાક્ષીભાવ ઉત્કટ થશે, તેટલી અવતરણ-પ્રકિયા વધુ સધન બનશે. ચેતનાનું ઉર્ધ્વારોહણ અને કોઈ અજ્ઞાત શક્તિનું નિમ્ન-અવતરણ એવી આ બેવડી પ્રકિયા છે. રાંધેલી વાનગીઓના રંગરૂપ- આકારનું વર્ણન કરી શકાય, પણ કદી સ્વાદનું વર્ણન ન કરી શકાય. ગૉળની મીઠાશ અનુભવવા ગૉળ ખાવો જ પડે ! એવું આ અનુભૂતિનું છે.

આપણે તો ભીતર અનુભવાતાં શાંત આંદોલનોને વધુ ને વધુ ઝીલતાં રહેવાનું છે. આપણે કોઈ ‘વદન્તિ’ ને અનુસરવાનું નથી. આપણે શૂન્યવત્ત્ બનીને માત્ર જોતાં રહેવાનું છે. મન ઉધામા કરે તો તેને ‘ચૂપ’ કહેવાનું છે, ‘વિચારો’ માટે તો ‘નો એડ્મિશન’ નું પાટિયું જ લગાડી દેવાનું છે. આપણે હવે કોઈ કાર્યો પાર પાડવાનાં નથી કે આયોજનો કરવાં પડે. હવે તો અંતઃપ્રેરણાઓને જ બોલવા દેવાની છે. શરૂ શરૂમાં તો આપણું હંમેશનું મનોજગત અને વિચારજગત આ નવા વિચારો સાથે વાદ-વિવાદમાં ઊતરવા પણ તૈયાર થઈ જાય, પરંતુ આપણે તો મન-બુદ્ધિને પૂરેપૂરાં કામ કરતાં જ બંધ કરી દેવાનાં છે. મન-બુદ્ધિ શાંત થાય ત્યારે જ આપણાથી જુદી એવી કોઈ પરાચેતનાના જગતનું કશુંક આવિર્ભાવ પામે !

3.જનારાને શ્રદ્ધાંજલિ – મીરાબેન ભટ્ટ

રીડ ગુજરાતી.કોમ ના જનક સ્વ. મૃગેશ શાહ ના યુવાન વયે થયેલ અકાળ અવસાન પછી સ્વ. મીરાબેનએ ભાઈ મૃગેશને સુંદર શબ્દોમાં અંજલિ અર્પતો લેખ “જનારાને શ્રદ્ધાંજલિ”એ શીર્ષક સાથે લખ્યો હતો જેમાં એમણે માનવ દેહની નશ્વરતા અને મૃત્યુની અનિવાર્યતા અંગે એમનું ચિંતન રજુ કર્યું છે .લેખના અંતે તેઓ લખે છે કે …

“વિશ્વની ઘણી ભાષામાં અનેક પ્રકારના તહેવારોની ઉજવણી થાય છે, પરંતુ ભારત સિવાય બીજા કોઈ પણ દેશમાં મૃત્યુને ડેથ-ફેસ્ટિવલ, એટલે કે ‘પ્રયાણોત્સવ’ કહેવાયો નથી. આ ભારતીય સંસ્કૃતિ છે જ્યાં મૃત્યુનો પણ મહોત્સવ રચાય છે. અને મૃતકને આપવાની અંજલિને ‘શ્રદ્ધાજંલિ’ કહેવાય છે ! આ જ તો ખૂબી છે ભારતીય સંસ્કૃતિની. અહીં મરણાંજલિ પણ શ્રદ્ધાંજલિ બની જાય છે. આ શ્રદ્ધાંજલિ માનવીની આ શ્રદ્ધાને રૂઢ કરવા માટે છે કે જે ગયું છે, તેનો માત્ર દેહ ગયો છે. એની અનંત યાત્રા હજુ ચાલુ જ છે અને પ્રભુનાં ચરણોમાં શ્રદ્ધાપૂર્વક એ જ નિવેદન છે કે એની યાત્રાને એની મંઝિલ સુખરૂપેણ પ્રાપ્ત થઈ જાય ! જનાર માટેની આવી શ્રદ્ધા એ જ સાચું શ્રાદ્ધ છે. એ જ સાચું તર્પણ છે !”

આ આખો લેખ રીડ.ગુજરાતીના સૌજન્યથી નીચેની લીંક પર ક્લિક કરીને વાંચો.

જનારાને શ્રધાંજલિ …મીરાબેન ભટ્ટ 

( 924 ) રીડ ગુજરાતી.કોમ ના જનક સ્વ.મૃગેશ શાહ ને શ્રધાંજલિ

Mrugesh-Shah

રીડ ગુજરાતી .કોમના જનક શ્રી મૃગેશભાઈ શાહ બે વર્ષ પહેલાં તારીખ ૫મી જુન.૨૦૧૪ ના રોજ માત્ર ૩૮ વર્ષની યુવાન વયે બ્રેઈન સ્ટ્રોકના લીધે વડોદરા ખાતે અવસાન પામ્યા હતા.આ દુખદ ઘટનાને બે વર્ષ પૂરાં થયાં છે.

સ્વ.મૃગેશભાઈએ રીડ.ગુજરાતી બ્લોગના માધ્યમથી દેશ અને વિદેશમાં વસતા ગુજરાતી પ્રેમી વાચકોને ઓન લાઈન વાંચતા અને લખતા કરીને ગુજરાતી ભાષાની અમુલ્ય સેવા બજાવી છે.

મૃગેશભાઈના અવસાન બાદ રીડ ગુજરાતી.કોમને જીવિત રાખનાર એમના જેવા જ ઉત્સાહી એમના મિત્ર અને અક્ષરનાદ ના સંપાદક શ્રી જીગ્નેશ અધ્વર્યુ કે મૃગેશભાઈની દ્વિતીય પુણ્યતિથી આપેલ અંજલિ અહી વાંચી શકાશે .

આજની પોસ્ટમાં શ્રી મૃગેશભાઈ વિશેના નીચેના લેખોથી સ્વ.મૃગેશભાઈને શ્રધાંજલિ આપવામાં આવી છે.આ સાહિત્યથી સ્વ.મૃગેશભાઈનો  સાચો પરિચય  મળી શકશે. 

વિનોદ પટેલ 

વેદોમાં એવી પ્રાર્થના છે કે :
હે ઈશ્વર, અમારી આંખો તારું દર્શન કરે, અમારા કાન તારી કથાનું શ્રવણ કરે, અમારા ચરણ તારા તીર્થો પ્રતિ ગતિ કરે… વગેરે વગેરે…

આ ઉપરથી આજના સમયમાં આપણે આમ પણ કહી શકીએ કે….

હે ઈશ્વર અમે ટીવી દ્વારા તારી કથાનું શ્રવણ કરીએ, કાર દ્વારા તારા તીર્થો ની યાત્રા કરીએ, આઈપેડ પર તારી તસ્વીરોનું દર્શન કરીએ, હેડફોનમાં તારા નામનું સંકીર્તન સાંભળીએ, મોબાઈલના રીંગટોન વડે પણ તને જ યાદ કરીએ, ફેસબુક પર તારી જ ચર્ચા હો, કેમેરા વડે તારી પ્રકૃતિના જુદા જુદા રૂપોનું દર્શન કરીએ…. આ જે કંઈ સાધનો છે… હે ઈશ્વર, એ બધા જ તારી સાધના માટે અમને ઉપયોગી થાઓ….
મૃગેશ શાહ

મૃગેશ શાહ સાથે સાત સવાલ-જવાબ

[જાણીતી અને લોકપ્રિય વેબ-સાઈટ રીડ-ગુજરાતી.કોમના સ્થાપક મૃગેશ ભાઈ સાથે એમની સાઈટ વીશે, ટેકનોલોજી અને ગુજરાતી વાંચન, પુસ્તકો વિશેનો રસપ્રદ વાર્તાલાપ]

૧. રીડગુજરાતી.કોમની શરૂઆત ક્યારે ને કઈ રીતે થઈ ?

રીડગુજરાતીની શરૂઆત ૨૦૦૫માં થઈ. ખાસ કરીને મને વાંચનનો ખૂબ શોખ હતો. ટેકનોલોજીના ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા હોવાથી એમ થયું કે જે વાંચન આપણને માનસિક રીતે સ્વસ્થ રાખે છે એનો લાભ સૌને મળવો જોઈએ. સારું વાંચન ક્યાંયને ક્યાંય ઉપયોગી થતું જ હોય છે. મારી દ્રષ્ટિએ વાંચન એ મનોરંજન નથી પરંતુ મનનું ઘડતર છે. એથી તે વ્યાપકરૂપે ઉપયોગી થાય તે માટે સાઈટ બનાવવાનો વિચાર સ્ફૂર્યો.

૨. સાહિત્ય તરફ આપની રુચિ વારસાગત છે ? જો ના, તો આપનો સાહિત્ય તરફનો લગાવ કઈ રીતે શરૂ થયો ?

મારા દાદા ગુજરાતી ભાષાના શિક્ષક હતા, તેથી કદાચ ત્રીજી પેઢીએ આવ્યું હોય એમ કહી શકાય પરંતુ વાંચન તો અમારા ઘરમાં પહલેથી હતું. મારા મમ્મી ખૂબ વાંચતા. નાનપણથી બાળસામાયિક વાંચવાની ટેવને લીધે લગાવ વધતો ગયો. વળી એ સમયે આટલા ઉપકરણો પણ નહોતાં. વેકેશન એટલે વાંચન માટેની પૂરી મોકળાશ ! પરંતુ જેમ જેમ સમય સાથે સમજ કેળવાતી ગઈ તેમ તેમ વધારે ને વધારે નવા નવા લેખકો અને મહાનુભવોના જીવનમાં ડોકિયું કરવાનું મન થયું.

૩. સોશિયલ મીડિયામાં ગુજરાતી સાહિત્ય રસિકો માટે મૃગેશ શાહનું પર્યાયવાચી એટલે રીડગુજરાતી.કોમ_આપ શું કહેશો ?

સોશિયલ મીડિયામાં સાહિત્ય આધુનિક માધ્યમથી પહોંચે છે તે સારી વાત છે પરંતુ એનો શ્રેય એ સાહિત્યની કૃતિઓને જાય છે કારણ કે મહાન સર્જકોની એ ઉત્તમ કૃતિઓને લીધે લોકોને વાંચવાનું ગમે છે. એનાથી જીવનમાં એક નવી દિશા ખૂલે છે. નવરાશના સમયે લોકો સાઈટની મુલાકાત લેવાનું પસંદ કરે છે કારણ કે સૌને પોતાના મનને શાંતિ આપે એવું કશુંક જોઈએ છે અને તે આપવામાં ઈશ્વરે મને નિમિત્ત બનાવ્યાનો મને આનંદ છે.

. ઈ-બુક રીડિંગ અને લાઈબ્રેરી કે બાલ્કનીમાં બેસી, હાથમાં પુસ્તક ને સાથે ગરમાગરમ કૉફી_ આપની દ્રષ્ટિએ આ બંને વિકલ્પોમાંથી ક્યો વિકલ્પ આજે વધુ પ્રચલિત છે ને શા માટે ?

આખરે બંને છે તો વિકલ્પ જ. તેથી બંને પોતપોતાના સ્થાને યોગ્ય છે. પુસ્તકનું સ્થાન કોઈ લઈ શકે નહીં. એની મજા કંઈક જુદી છે. પરંતુ વધતી જતી વ્યસ્તતા અને દોડધામભરી જિંદગીમાં જો તરસ્યો કૂવા પાસે ન આવે તો કૂવાએ તરસ્યા પાસે જવું પડે છે. એટલે કે ઈમેઈલ ઈન્ટરનેટ વગેરે માધ્યમ દ્વારા લોકો ચાલુ ઑફિસે પણ વાંચી લે છે. એમાંથી પુસ્તક પસંદ કરે છે અને રજાના દિવસે ગરમાગરમ કોફી સાથે પુસ્તકનો આનંદ પણ માણી શકે છે. આથી બંનેની જરૂર છે.

૫. યુવા સાહિત્યપ્રેમીઓ અને નિવોદિત લેખક/કવિ માટે આપનો કોઈ ખાસ સંદેશ ?

ખાસ સંદેશ એટલો જ કે સાહિત્ય હવે ફક્ત મનોરંજનનું માધ્યમ નથી. એ માટે તો ફિલ્મો અને ટીવી છે જ. સાહિત્ય જીવન ઘડતર માટેનું સાધન છે. હા, એમાં મનોરંજન થતું હોય તો કશું ખોટું નથી પરંતુ સાહિત્ય માતાપિતાની હૂંફ આપે છે. એકલતા દૂર કરે છે. આપણી દ્રષ્ટિને વિશાળ બનાવે છે. એટલે યુવા સાહિત્ય પ્રેમીઓએ એવું વાંચન સતત કરતા રહેવું જોઈએ જે એમને ફ્રેશ રાખે.
નિવોદિત લેખક અને સર્જકે પોતાની કલમને બ્લોગ દ્વારા કે અન્ય માધ્યમો દ્વારા પોતાના વાચકવર્ગ સુધી પહોંચાડવામાં જરાય સંકોચ રાખવો ન જોઈએ. નાસીપાસ થયા વિના સતત અભ્યાસપૂર્વક પોતાની કલમને સુદ્રઢ કરવી જોઈએ.

૬. રીડગુજરાતી.કોમને ધોરણ ૧૨ ના ગુજરાતી પાઠ્યપુસ્તકમાં સ્થાન મળ્યું_ આ વિષે થોડુંક જણાવશો.

અગાઉ ‘શબ્દસૃષ્ટિ’ના દીપોત્સવી અંકમાં આધુનિક વેબજગત વિશે તેમજ રીડગુજરાતી વિશે લખવાનું થયેલું. તે લેખ સૌને ઘણો ઉપયોગી અને લોકપ્રિય થઈ પડેલો. આ જ બાબતે મહારાષ્ટ્ર ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક બોર્ડનો મને પત્ર આવ્યો કે તેઓ આ લેખ પોતાના પાઠ્યપુસ્તકમાં સમાવેશ કરવા ઈચ્છે છે અને તે પછી તેને ચાલુ વર્ષે ધોરણ ૧૨ના ગુજરાતી પાઠ્યપુસ્તકમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું. વેબજગતને સમજવા માટે વિદ્યાર્થીઓને આ લેખ ખૂબ ઉપયોગી થઈ રહેશે.

૭. રીડગુજરાતી.કોમ થકી ગુજરાતી સાહિત્યને ધબકતું રાખવાના અભિયાનમાં લેખક તથા વાચકગણ તરફથી કોઈ ખાસ આશા ?

આશા માત્ર એટલી જ કે સૌ પરિવાર થોડોક સમય સાથે બેસીને વાંચે. જો એ શક્ય ન બને તો પોતાના કામ સાથે દિવસનો થોડો સમય ફાળવે. ભાષા એ આપણું સર્વસ્વ છે. વિકાસ સાથે એને ખોવાનું પોસાય નહીં. એ આપણી મૂળ ઓળખ છે. આજના સમયમાં માનસિક તાણથી દૂર રહેવું હોય તો કશાક શુભનો સંપર્ક સતત અનિવાર્ય છે. આ લાભ રીડગુજરાતી થકી સૌ કોઈ લઈ શકે એ માટે વાચકો સૌને વાંચતા અને વંચાવતા રહે એવી મારી નમ્ર વિનંતી છે.

November 26th, 2014
(પગરવ – “ગ્રીષ્મ” વિશેષાંક – માર્ચ ૨૦૧૪)

વિચાર બિંદુઓ  (ભાગ-૭ )- મૃગેશ શાહ 

સૌજન્ય- રીડ ગુજરાતી.કોમ 

( 911 ) લોક ગીતોની ગાયિકા પદ્મ શ્રી દિવાળીબેન ભીલનું નિધન- શ્રધાંજલિ

જેસલ તોરલ ગુજરાતી ફિલ્મનું ભજન ‘પાપ તારૂં પરકાશ જાડેજા ધરમ તારો સંભાળ, “હું તો કાગળિયા લખી લખી થાકી “તેમજ “મારે ટોડલે બેઠો રે મોર ક્યાં બોલે’ જેવાં લોક જીભે રમતાં લોક ગીતો અને ભજનોથી ઘર ઘરમાં જાણીતાં બનેલ લોક ગાયિકા પદ્મ શ્રી દિવાળીબેન ભીલ હવે આપણે વચ્ચે રહ્યાં નથી.

લંડન,ફ્રાન્સ,અમેરિકા,ન્યુઝીલેન્ડ,કરાંચી જેવા ૧૫ દેશોમાં અનેક કાર્યક્રમો રજુ કરીને દિવાળીબેનએ  આંતર દેશીય નામના પ્રાપ્ત કરી હતી.દિવાળી બેને ઘણાં ગુજરાતી ચલચિત્રોમાં પાર્શ્ચ ગાયીકા તરીકે પણ ગીતો ગાએલાં છે.

ભારત સરકારનો પદ્મશ્રી એવોર્ડ,વાયબ્રન્ટ ગુજરાતનો એવોર્ડ વી. પ્રાપ્ત કર્યા હતા.તેઓએ એક વાર કહ્યું હતું કે “મારા ઘરની આખી ભીંત એવોર્ડ અને માનદપત્રકોથી ભરાઇ ગઇ છે.”

દિવાળીબેન પુંજાભાઇ ભીલ અથવા દિવાળીબેન પુંજાભાઇ લાઠીયાનો જન્મ અમરેલી જિલ્લાનાં ધારી તાલુકાનાં દલખાણિયા ગામે જૂન ૨, ૧૯૪૩ ના રોજ થયો હતો અને તેમનું અવસાન ૧૯ મે ૨૦૧૬ના રોજ ના રોજ લાંબી બિમારીને કારણે ૭૩ વર્ષની ઉંમરે થયું હતું.

દિવાળીબેનનાં પિતા પુંજાભાઇ રેલ્વેમાં નોકરી કરતા હતા જ્યારે માતા મોંઘીબેન ગૃહિણી હતા. દિવાળીબેન નવ વર્ષના હતા ત્યારે તેમનાં પિતાને જૂનાગઢ રેલ્વેમાં નોકરી મળતાં તેમનો પરિવાર જૂનાગઢ આવીને વસ્યો.પુંજાભાઇએ જૂનાગઢ આવી પુત્રી દિવાળીબેનને રાજકોટ પરણાવ્યા હતા. પરંતુ પુંજાભાઇને વેવાઇ સાથે વાંધો પડતાં દિવાળીબેનનાં લગ્ન તોડી નાખ્યા હતાં. દિવાળીબેન માત્ર બે દિવસ સાસરે રહ્યાં પછી પિયર પરત આવી ગયાં.

દિવાળીબેનના જીવનની આવી સીલ સીલાબદ્ધ વિગતો દિવ્ય ભાસ્કર. ૧૯ મે ૨૦૧૬ ના અંકમાં એમનાં ચિત્રો સાથે આપવામાં આવી છે એને નીચેના ચિત્ર પર ક્લિક કરીને વાંચો.

Diwaliben Bhil

Diwaliben Bhil

ગુજરાતનાં મુખ્યમંત્રી  આનંદીબહેન પટેલે આ સુપ્રસિદ્ધ લોકગાયિકા પદ્મશ્રી દિવાળીબહેન ભીલનાં દુ:ખદ અવસાન અંગે શોકની લાગણી વ્યક્તિ કરી શોકાંજલી પાઠવતાં જણાવ્યું હતું :

“ગુજરાતી લોકસંગીત અને સાહસ-શૌર્યગાથા-ભજનો-લોકગીતોને પોતાના કંઠનાં કામણથી ઘરે ઘરે ગુંજતા કરનારા દિવાળીબહેનની વિદાયથી એક વરિષ્ઠ, પરિપક્વ અને લોકગાયિકાની ખોટ ગુજરાતી સંગીત જગતને પડી છે.”

નીચેના ઓડિયો-વિડીયોમાં સ્વ. દિવાળીબેનએ ગાયેલાં કેટલાંક ગુજરાતી લોક ગીતો અને ભજનો પ્રસ્તુત કરીને વિનોદ વિહાર ની આ પોસ્ટ મારફતે એમને હાર્દિક શ્રધાંજલિ આપીએ.

પાપ તારુ પ્રકાશ જાડેજા-ગુજરાતી ફિલ્મી ગીત
[ફિલ્મ-જેસલ તોરલ ]

 રામના બાણ વાગ્યા

કોયલ બેઠી આંબલીયા ડાળ — લગ્ન ગીત
Lagan Geet Koyal Bethi Aambaliyani Daal- Marriage Song 

  ઓધાજી મારા વાલાને વઢીને કહેજો રે …

હે ઓધાજી મારા વ્હાલાને વઢીને કે’જો જી
હે મનાવી લેજો રે
હે ઓધાજી મારા વ્હાલાને વઢીને કે’જો જી
માને તો મનાવી લેજો જી

મથુરાના રાજા થ્યા છો
ગોવાળોને ભૂલી ગ્યા છો
માનીતી ને ભૂલી ગ્યા છો

એ ઓધાજી મારા વ્હાલાને વઢીને કે’જો જી
માને તો મનાવી લે’જો રે
મારા વ્હાલાને વઢીને કે’જો જી
એકવાર ગોકૂળ આવો
માતાજી ને મ્હોં લેખાવો
ગાયો ને હંભારી જાઓ રે

હે ઓધાજી મારા વ્હાલાને વઢીને કે’જો જી
માને તો મનાવી લેજો જી
મારા વ્હાલાને વઢીને કે’જો જી

વ્હાલાની મરજીમાં રહેશું
જે કહેશે તે લાવી દેશું
કુબજા ને પટરાણી કેશું રે

એ ઓધાજી મારા વ્હાલાને વઢીને કે’જો જી
માને તો મનાવી લે’જો રે
મારા વ્હાલાને વઢીને કે’જો જી

તમે છો ભક્તોના તારણ
એવી અમને હૈયા ધારણ
હે ગુણ ગાય ભગો ચારણ

એ ઓધવજી મારા વ્હાલાને વઢીને કે’જો જી
માને તો મનાવી લે’જો રે
મારા વ્હાલાને વઢીને કે’જો જી

સરખી સાહેલી સાથે
કાગળ લખ્યો મારા હાથે
વાંચ્યો નહીં મારા નાથે

એ ઓધવજી મારા વ્હાલાને વઢીને કે’જો રે
માને તો મનાવી લે’જો રે
મારા વ્હાલાને વઢીને કે’જો રે

મથુરાને મારગ જાતા
લૂંટી તમે માખણ ખાતા
તોડ્યા કેમ જુના નાતા રે

એ ઓધવજી મારા વ્હાલાને વઢીને કે’જો રે
માને તો મનાવી લે’જો રે
મારા વ્હાલાને વઢીને કે’જો રે

 

દિવાળીબેન ભીલનાં આવાં બીજાં ઘણાં લોક ગીતો, ભજનો, લગ્ન ગીતો વી

યુ-ટ્યુબની આ લીંક પર ક્લિક કરીને   સાંભળી શકાશે.