વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Tag Archives: સંકલન

( 1013 ) એક કબીર ભજન … વિડીયો … વિચાર વિસ્તાર ( સૌજન્ય- સુ.શ્રી પ્રજ્ઞાબેન વ્યાસ )

(સંકલન સૌજન્ય- સુ.શ્રી પ્રજ્ઞાબેન વ્યાસ )

Sant-Kabir-Das-4148

એક કબીર ભજન …મત કર મોહ તુ …..

મત કર મોહ તુ, હરિભજન કો માન રે.

નયન દિયે દરશન કરને કો,
શ્રવણ દિયે સુન જ્ઞાન રે … મત કર

વદન દિયા હરિગુણ ગાને કો,
હાથ દિયે કર દાન રે … મત કર

કહત કબીર સુનો ભાઈ સાધો,
કંચન નિપજત ખાન રે … મત કર

– સંત કબીર

આ કબીર ભજનને શાસ્ત્રીય ગાયક ભીમસેન જોશીના સ્વરે મગ્ન થઈને સાંભળો/માણો.
Mat Kar Moh Too Hari Bhajan Ko Maan Re–Bhimsen Joshi

ભજનનો વિચાર વિસ્તાર ….

પ્રસ્તુત પદમાં કબીર સાહેબ હરિભજન કરવાનો સંદેશ આપે છે. તેઓ કહે છે કે આ સંસારમાં મોહ કરવા જેવું કશું નથી. સ્ત્રી, ઘર, સંતાન, ધન વગેરેની માયા કરવી નકામી છે. અંત સમયે માત્ર હરિભજન જ કામ આવવાનું છે.

તેઓ મનુષ્યને કહે છે કે ભગવાને તને આંખો પ્રભુના દર્શન કરવા માટે આપેલી છે, કાન પ્રભુનું નામ સાંભળવા માટે આપેલા છે, વાણી હરિના ગુણગાન ગાવા માટે અને હાથ સત્કર્મો કરવા માટે આપેલા છે. જ્યાં સુધી તારા શરીરમાં પ્રાણ છે ત્યાં સુધી તું આ બધી ઈન્દ્રિયો વડે એ કામ કરી લે. એક વાર પ્રાણ શરીરમાંથી નીકળી ગયા પછી કશું જ થઈ શકવાનું નથી. જેમ ખાણમાંથી ખોદીને તારવીને સોનું પ્રાપ્ત કરવામાં આવે છે એવી જ રીતે આ મનુષ્ય દેહ એક ખાણ સમાન છે. એમાં તું હરિનામનું કંચન પ્રાપ્ત કરી લે. આત્મ તત્વની અનુભૂતિ કરી લે. ઈશ્વરને પ્રાપ્ત કરી લે.

જો તમને તમારા અંદરથી સંતોષ ન મલે તો બીજે ક્યાંય થી મળવાનો નથી. બહાર શોધીને તમારી શક્તિ નો વ્યય ન કરો.કબીરસાહેબ એક સર્વસ્વીકાર્ય સાચા સંત હતા. એમણે જીવનના તત્ત્વજ્ઞાનને પોતાની સરળ ભાષામાં, પદો, ભજનો, સાખીઓ અને દોહાઓ દ્વારા પીરસ્યું છે. એમની એક સાખી છેઃ

ગોધન, ગજધન, બાજધન, ઔર રતનધન ખાન;
જબ આવે સંતોષ ધન, સબ ધન ધૂલ સમાન.

કબીરસાહેબ કહે છે કે તમારી પાસે ગમે તેટલું ધન હોય અને રત્નોની ખાણ હોય પણ જ્યારે તમને ‘સંતોષ’ રૂપી ધન પ્રાપ્ત થાય છે ત્યારે બાકીનાં બધાં ધન તમને ધૂળ સમાન લાગવા માંડે છે. એટલે કે માણસ ‘સંતોષી’ થાય તો જ સુખી થઈ શકે છે.

કબીરસાહેબની વાત આત્મસાત કરવા જેવી છે, કારણ કે આજના માનવીને પોતાની જીવનજરૂરિયાતથી વધારે મળ્યું હોવા છતાં એની ઇચ્છાઓ વધુ ને વધુ મેળવવા માટે બહેકી જાય છે. અને પછી કોઇ એક તબક્કે પોતે શું મેળવવા ઇચ્છે છે એનું ભાન પણ એને રહેતું નથી.

ટોલ્સ્ટોયની વાર્તા ‘માણસને કેટલી જમીન જોઈએ?ના નાયકની જેમ આજનો માનવી વધુ ને વધુ મેળવવા માટે દોડયા જ કરે છે, એને સંતોષ જ થતો નથી. ટોલ્સ્ટોયની વાર્તામાં મુદ્દો એવો છે કે સૂર્યોદયથી લઈને સૂર્યાસ્ત સુધીમાં માણસ જેટલી જમીન ઉપર દોડી શકે એટલી જમીનનો એ માલિક બની શકે. હજી વધુ, હજી વધુની ઇચ્છામાં એક માણસ દોડતો જ રહે છે, છેવટે થાકીને હાંફીને એ પડી જાય છે અને એમ જ મૃત્યુ પામે છે. જે જમીન ઉપર એ ફસડાઈને મૃત્યુ પામ્યો હોય છે ત્યાં જ એને દફન કરવામાં આવે છે. છેવટે ‘એની કબર બની એટલી જમીન જ એને મળી.’

સૌજન્ય- સુ.શ્રી પ્રજ્ઞાબેન વ્યાસ

( 1005 ) यह भानुका/ की हिम्मत – ‘आता’…. સંકલન – શ્રીમતિ પૂર્વી મલકાન

aataa-face-anjli-3

આતાજીનાં સ્વર્ગસ્થ ધર્મપત્ની ભાનુમતીબેન વિશેના આતાજી ના લેખોમાંથી તારવીને લેખિકા શ્રીમતિ પૂર્વી મલકાનએ લખેલ એક સુંદર અને મુલ્યવાન લેખ આતાવાણી બ્લોગમાં પ્રસિદ્ધ થયેલ છે.

આ લેખમાં આતાજીએ ધર્મપત્ની સ્વ.ભાનુમતીબેન સાથેનાં સ્મરણો એમની જાણીતી શૈલીમાં આલેખ્યાં  છે અને એ રીતે એમનાં સ્વર્ગસ્થ પત્નીને હૃદયથી અંજલિ આપી છે.

ધર્મપત્નીના અવસાન પછી એકલતા અનુભવતા આતાજીના મનની વ્યથાનો  અંદાજ  એમણે રચેલ નીચેની  પંક્તિઓ માંથી  આવે છે.

“ સિત્તેર વરસનો સાથ  ભવમાં ય  ભુલાશે નઈ
સાચો હતો સંઘાથ  ઈ હવે માણેક વેર્યે નઈ  મળે.”

भानु भानु पुकारू में  मनसे पर,
भानु आ नहीं सकती  जन्नतसे
भानु के वियोगमे जुरता रहेता

यह भानु का  हिम्मत – ‘आता’

આ લેખ આતાજીની સ્મૃતિમાં એમને ભાવાંજલિ રૂપે અહીં વિનોદ વિહારની આજની  પોસ્ટમાં પ્રસ્તુત કરેલ છે.

-વિ.પ.

કેશોદ જિલ્લો, જુનાગઢ .

આજે બીજી ઓગસ્ટના દિવસે મારી પ્રેમાળ પત્ની ભાનુમતી સ્વર્ગે સિધાવી. તેના મધુરાં રમુજી સ્મરણો હું યાદ કરું છું અને આપને વાંચવા આપું છું .

એક દિવસ મારા કાકા અમારા એક જ્ઞાતિ બંધુને ઘરે રાત રોકાયા, તે દરમ્યાનમાં તેની કામઢી અને પ્રેમાળ દીકરી ભાનુમતીને જોઈ મારા કાકાને વિચાર આવ્યો કે આ છોકરીનું મારા ભત્રીજા હેમત (તમારો આતો ) સાથે સગપણ થાય તો મારા ભાભી (મારી મા) રાજીની રેડ થઇ જશે ને મનેય ખુબ યશ મળશે. આમ વિચારી મારા કાકાએ ઘરધણી જાદવજી પુરુષોત્તમભાઈ વ્યાસને વાત કરી કે જો આ છોકરીનો વેવિશાળ કરવું હોય તો આપને અનુરૂપ મારો એક ભત્રીજો યોગ્ય છે. મારા કાકાની વાત સાંભળીને જાદવજીભાઈ વ્યાસે કહ્યું કે હું આપને વિચારીને કહીશ.

મારા ગામ દેશીંગામાં રહેતા સુથાર લાલજી લખમણનું સાસરું કેશોદમાં હતું. આ લાલજીભાઈની વાત મેં આતાવાણીમાં “ગોમતી માનો લાલો ગાંડો થયો“ એ શીર્ષક નીચે લખી છે. લાલાભાઈના સસરાને અને આ જાદવજીભાઈ વ્યાસને બહુ ગાઢ સબંધ હતાં. એક વખત લાલાભાઈની સાસુ એક દિવસ ઓચિંતા મારા ઘરે દેશીંગા આવ્યાં ત્યારે સાથે સાથે મારી ભવિષ્યની ઘરવાળી અને તેની નાની બેન પણ આવ્યાં, કેમકે તેમણે ઘર અને વરનું નિરિક્ષણ કરવાનું હતું. આ વખતે હું ત્રણેક શેર જેટલું બકરીનું દૂધ લાવેલો તે ગડગડાટ પી ગયો. આ દૃશ્ય છોકરીઑ એ જોયું એ જોઈ એમને બહુ અચંબો થ્યો. પછી તો ધામેધૂમે મારા લગ્ન ભાનુમતી સાથે થયાં, ને તે સાથે હેમતભાઈ લાડીને લઈને ઘેર આવ્યાં. કેશોદમાં જન્મેલી છોકરી દેશીંગા ગાયો ભેંસો રાખતા સાસરીયામાં આવી. આવીને તેણે મારી મા પાસેથી ફટફટ કામ શીખવા માંડ્યુ. મારી મા એ સીમમાં પશુ માટે ઘાસ લેવા જવું પડે તેથી પશુઓ કેવું ઘાસ ખાઈ શકે એ ઓળખતા શીખવ્યું. ગાયો ભેંસોને દોહતા શીખવ્યું, ને મારા મિત્ર પરબતભાઈની વહુ રાણીબેને કાંપો વાળતાં શીખવ્યું. આમ ભાનુમતી અમારા ઘરની રીતે ઢળવા લાગ્યાં.

આ આખો રસસ્પદ લેખ આતાવાણી બ્લોગ ના હેડરના નીચેના ચિત્ર ઉપર ક્લિક કરીને વાંચો.

attawani-hedar

સ્વ.આતાજી ની એક હિન્દી રચના ..( એમના ફેસબુક પેજ પરથી )

जब रूह बदनसे निकले
या परवर दिगार जब मुझ पर नज़अका आलम हो.
मेरा रूह जिसमसे रिहा होनेकी तैयारी कर रहा हो.
तब इतना करम करना! क्या करना ?
इतना तो करना यारब जब रूह बदनसे निकले
आला ख़याल हो दिलमे जब रूह बदनसे निकले १
आसोंका महीना हो बरखाकी कमी ना हो
गैरोंकी ज़मी ना हो जब रूह बदनसे निकले २
भादरका किनारा हो समशान विराना हो
नरसिका तराना जब रूह बदनसे निकले ३
मेरी बीबी पासमे हो बच्चों भी साथमे हो
बिछाना घासमे हो जब रूह बदनसे निकले ४
केशंगका सरपे दस्त हो मेरा मन भजनमे मस्त हो
सब आस मेरी नस्त हो जब रूह बदनसे निकले ५
“आता ” कि है ये अर्ज़ी जो आपका है क़र्ज़ी
फिर आपकी जो मर्ज़ी जब रूह बदनसे निकले ६

બે બાળક !

atta-with-balak

 

( 995 ) વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીની હરણ ફાળ-અદભુત વિડીયો દર્શન

આજના હરણ ફાળ કરી રહેલ ઝડપી વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીના યુગમાં રોજ નવી શોધો થતી રહે છે. ઈન્ટરનેટમાં અવનવી તરકીબો જોવામાં આવે છે જે જોઇને આશ્ચર્યમાં પડી જવાય છે.

આજની પોસ્ટમાં મિત્રો તરફથી મળેલ ત્રણ વિડીયો લીંક મૂકી છે.મને એ ગમતાં વાચકોને એમના આનંદ અને જ્ઞાન માટે શેર  કરું છું.

૧. દુનિયાના કોઈ પણ શહેર નો રેડિયો સાંભળવા માટેની એક અદભુત વિડીયો લીંક.

નીચેની વિડીયો લીંક પર ક્લિક કરી અંગ્રેજીમાં આપેલ સૂચનો પ્રમાણે કરો. તમને મજા આવશે અને ખાસ કરીને સીનીયરો માટે સમય પણ સારી રીતે પસાર  થશે.

મેં એ પ્રમાણે ટ્રાય કરીને મુંબઈ, અમદાવાદ ,દિલ્હી. કલકત્તા ,લંડન રેડિયો સ્ટેશનો પર એ વખતે ચાલતા રેડિયો પ્રોગ્રામ સાંભળ્યા હતા.હિન્દી મુવીના ગાયનો પણ સાંભળ્યા હતા. એ વખતે એ શહેરમાં કેટલા વાગ્યા એ સમય પણ જોવા મળ્યો હતો.

 સાભાર – ડો. કનક રાવલ

AMAZING TECHNOLOGY

Put the *pointer* on any *green dot* on the *globe* & That radio station will start playing LIVE!!*

http://radio.garden/live/boca- raton/fau/

 

1. By using + and – icon in LH bottom corner, You can enlarge/reduce the globe to look for your radio station place in globe.

2. You can turn the globe around, up/down by dragging with pointer (mouse)

3. Bigger the green dot, better the reception. If the radio station is not reachable, you will get message in red. It is possible at this time, the station is in ‘night’ zone! Try some other time. But don’t give up .. read …

4. In RH bottom corner there is a list of more radio stations for that location (Nairobi may have 4 or 5). Click on a station, then upper right corner click on loud speaker icon. Get lucky ? 

THIS IS LIVE BROADCAST! If you can’t catch a particular Radio station,may be they are sleeping, it may be their night time! TRy later. 

સાભાર- ડો. કનક રાવલ

૨. લેબોટરી તપાસ માટે રોબોટ

હવે તમારા હાથની નસોમાંથી લોહી ખેંચશે

કાળા માથાનો માનવી નહિ કરે એટલું ઓછું.
માણસે રોબોટનું સર્જન કરીને કમાલ કરી છે.માણસો વતી એ આજે ઘણા કામો કરે છે.હવે રોબોટ લેબોટરી તપાસ માટે તમારા હાથની નસોમાંથી લોહી ખેંચશે એ નીચેના વિડીયોમાં બતાવવામાં આવ્યું છે.
Robot Draws Blood  

સાભાર- શ્રી મહેન્દ્ર ઠાકર, મુંબાઈ

૩. હિમાલયનો અદભુત નજારો

હિમાલય એ ભારતના માથે શોભતો એક ચમકતો મુગુટ છે. એની ભવ્યતા નીચેના વિડીયો પર જોઇને તમે તાજુબ થઇ જશો. 

The Aerial Cinema experts at Teton Gravity Research, release the first ultra HD footage of the Himalayas, shot from above 20,000 ft, with the GSS C520 system.

It is said to be the most advanced Gyro-Stabilized camera system in the world. Filmed from a helicopter with a crew flying from Kathmandu at 4,600 to 24,000 ft. Breathtaking. Never seen the Himalayas so beautiful. With Mt. Everest and nearby peaks. Must watch video

NICE  ANIMATION PICTURE 

superb-animation

ઓ શિકાર-પતંગિયા  

નજીક તું આવ 

ભૂખ્યા છીએ 

અમે બે શિકારી 

તને ઝડપવા તૈયાર 

nice-animation-2-birds

( 981 ) ભગવદ્ ગીતા અને ફ્લ્મિી ગીતો ! … શ્રી દીપક સોલિયા

સંદેશ.કોમમાં શ્રી દીપક સોલિયા લિખિત એક લેખભગવદ્ ગીતા અને ફ્લ્મિી ગીતો!”વાંચતાં જ મને ગમી ગયો. એને લેખક અને સંદેશના આભાર સાથે આજની પોસ્ટમાં વાચકોને માટે પ્રસ્તુત છે.આ લેખને વધુ રસિક બનાવવા એમાં બે ગીતોની વિડીયો લીંક મેં મૂકી છે …વિ.પ.)

ફ્લ્મિી ગીતમાં એવી ગૂઢ વાત સાંભળી છે કે શુદ્ધ આત્મા શરીરરૂપી વસ્ત્ર દ્વારા ઢંકાયેલો છે અને એ વસ્ત્ર પર મોહમાયાના તથા રાગદ્વેષના ડાઘ પડે છે? સ્વાભાવિક છે કે આવી બધી વાતો ધર્મગ્રંથોમાં વાંચવા મળે કે કથા-કિર્તનમાં સાંભળવા મળે, પરંતુ ફ્લ્મિી ગીતોમાં આવું નિર્ભેળ ધાર્મિક મંથન શોધવાનું કહેવામાં આવે તો માથું ખજવાળવું પડે.

આવું એક ગીત (ફ્લ્મિઃ દિલ હી તો હૈ) છે ખરું, જેના ગીતકાર છે, સાહિર લુધિયાનવી.

લાગા ચુનરી મેં દાગ…
ચુનરી મેં દાગ છુપાઉં કૈસે, ઘર જાઉં કૈસે
જાકે બાબુલ સે નઝરેં મિલાઉં કૈસે…
ભૂલ ગઈ સબ બચન બિદા કે
ખો ગઈ મૈં સસુરાલ મેં આ કે…
કોરી ચુનરિયા આત્મા મોરી, મૈલ હૈ માયાજાલ
વો દુનિયા મોરે બાબુલ કા ઘર યે દુનિયા સસુરાલ
હાં જાકે બાબુલ સે નઝરેં મિલાઉં કૈસે
ઘર જાઉં કૈસે, લાગા ચુનરી મેં દાગ…

( આ ગીતને મન્ના ડે ના સ્વરે આ યુ-ટ્યુબ વિડીયોમાં માણો.)

જાણે કબીરનો કોઈ દુહો હોય એવી રીતે અહીં વાત કહેવાઈ છે. વાત એ જ છે, જે ગાલિબે પણ કહેલી કે,

ન થા કુછ તો ખુદા થા, કુછ ના હોતા તો ખુદા હોતા,
ડુબોયા મુઝ કો હોને ને, ન હોતા મૈં તો ક્યા હોતા.

હિન્દુ ધર્મ કહે છે કે નાશવંત દેહને ધારણ કરનાર આત્મા પોતે અમર છે.આત્મા પોતે જ પરમાત્મા છે. ગાલિબે આ વાત પોતાના આગવા અંદાઝમાં એ રીતે કહી કે મેં જ્યાં સુધી દેહ ધારણ નહોતો કર્યો ત્યાં સુધી ખુદા હતો,પરંતુ પછી હું ખુદામાંથી વ્યક્તિ બન્યો અને વ્યક્તિ બન્યા પછી મારું આવી બન્યું, હું ડૂબી ગયો. આના કરતાં હું હોત જ નહીં, હું વ્યક્તિ બન્યો જ ન હોત તો કેવું હોત (કેટલું સારું હોત)?

આ વાત સાહિરે અલગ રીતે એક નારીના બયાનરૂપે કહી કે લગ્ન (જન્મ) પહેલાં પિયર (સ્વધામ)માં તો હું શુદ્ધ (આત્મા) જ હતી,અને હું સાસરે આવી ત્યારે કન્યાવિદાય વખતે મને કઈ કઈ વાતે ધ્યાન રાખવું એની ઘણી બધી સલાહો પણ અપાયેલી,પરંતુ શું કરું? એ બધી સલાહો હું સાસરે આવીને ભૂલી ગઈ અને સંસારમાં ખોવાઈ ગઈ (ભૂલ ગઈ સબ બચન બિદા કે, ખો ગઈ મૈં સસૂરાલ મેં આકે).

એવું નથી કે ઇશ્વરની શિખામણો રાતોરાત ભૂલાઈ જાય છે. ના,જન્મ પછીના શરૂઆતના વર્ષોમાં જાણે ઇશ્વરની સલાહો યાદ હોય તેમ ટચૂકડું બાળક રાગદ્વેષથી પર રહે છે, એના આત્મા પર ત્યારે કોઈ ડાઘ નથી હોતા. પછી ધીમે ધીમે મગજમાં ગ્રંથિઓના ગઠ્ઠા જામતા જાય,ઇશ્વરત્વ ટકાવી રાખવાની સલાહો ભૂલાતી જાય,સંસારના રંગો ચડતા જાય તેમ તેમ માણસ પછી રાગદ્વેષનું પૂતળું બની જાય છે, માયાની જાળમાં અટવાતો જાય છે. આ છે, ડાઘ, જે છેવટે આત્મા પર પડે છે, એવું કહે છે કવિ.

ટૂંકમાં, સાસરે આવી ત્યારે મારી ચૂંદડી કોરીકટાક હતી. અત્યારની ભાષામાં કહીએ તો ૨૦૦૦ રૂપિયાની નવી કડકડતી નોટ જેવી કોરી-તાજી-ડાઘ-ક્રીઝ વગરની હતી મારી ચૂંદડી.પણ પરણ્યા પછી ચૂંદડી પર ડાઘ લાગ્યો.અહીં સેક્સ્યુઆલિટીનો-જાતીયતાનો આછો ઇશારો છે ખરો, પરંતુ છેવટે ડાઘ વિશે સ્પષ્ટતા કરતાં કવિ કહે છે કે આ ડાઘ માયાજાળનો છે, રાગદ્વેષનો છે (કોરી ચુનરિયા આત્મા મોરી, મૈલ હૈ માયાજાલ).હવે સવાલ એ છે કે હું જ્યારે પિયર (સ્વધામ) પાછી ફરીશ  અને પરમાત્મારૂપી પિતાને મળીશ ત્યારે ચૂંદડી પર પડેલા ડાઘ છુપાવીશ કેવી રીતે?

સાહિરે ચૂંદડીના ડાઘ વિશે ગીત લખ્યું તેમ ડાઘથી મુક્ત રહેવાના ઇલાજો સૂચવતા ગીતો પણ લખ્યા. જેમ કે, ફ્લ્મિ હમ દોનોંનું પેલું ગીત, જે પહેલી નજરે કોઈપણ રીતે આધ્યાત્મિક લાગે એવું નથી, છતાં જાણે ‘ગીતા’નો સાર હળવાશથી, દુન્યવી ઢબે કહેતું હોય એવું છે આ ગીતઃ

જો મિલ ગયા ઉસી કો મુકદ્દર સમઝ લિયા
જો ખો ગયા મૈં ઉસ કો ભૂલાતા ચલા ગયા.
ગમ ઔર ખુશી મેં ર્ફ્ક ના મહસૂસ હો જહાં
મૈં દિલ કો ઉસ મુકામ પે લાતા ચલા ગયા.
મૈં ઝિંદગી કા સાથ નિભાતા ચલા ગયા…

( આ ગીતને યુ-ટ્યુબ વિડીયોમાં અહીં માણો )

અર્થાત્, રાઝી તેરી રઝા મેં રહના (તારી જે મરજી છે એનાથી હું ખુશ છું).જો મિલ ગયા ઉસી કો મુકદ્દર સમઝ લિયા. ઉપરવાળા સાથે ખોટી માથાકૂટો કરવી જ નહીં (આમ પણ એનાથી કશું વળતું નથી).પસંદ-નાપસંદ-રાગ-દ્વેષ-સંકલ્પ-વિકલ્પના ગુંચળામાં અટવાવાને બદલે પ્રકૃતિની,ઇશ્વરની ઇચ્છાને સ્વીકારીને શાંતિથી દેહધર્મ નિભાવવો,આ છે અશાંત જીવનને શાંત બનાવવાનો માર્ગ.આ છે મોક્ષ-નિર્વાણનો પંથ. આ પંથ વિશે વધુ સ્પષ્ટતા કરતાં કવિ કહે છે કે જ્યાં ખુશી અને ગમ વચ્ચે પણ ફરક ન રહે (ગમ ઔર ખુશી મેં ર્ફ્ક ના મહસૂસ હો જહાં) એવી રાગદ્વેષથી ઉપરની અવસ્થા તરફ આગળ વધવું… મામલો સ્થિતપ્રજ્ઞતા બનવાનો છે.

‘ગીતા’ના બીજા અધ્યાયમાં વેદ વ્યાસે કૃષ્ણના મુખે કહ્યું છે કે “દુઃખથી જેનું મન ખિન્ન નથી થતું અને સુખોમાં જે નિઃસ્પૃહ રહે છે તથા જેના રાગ, ભય અને ક્રોધ નષ્ટ થઈ ચૂક્યા છે એ મુનિને સ્થિરબુદ્ધિ કહેવામાં આવે છે.”

વેદ વ્યાસની ગીતા પણ ગીત છે અને સાહિરની ફ્લ્મિી રચનાઓ પણ ગીત છે. ગીતની ભાષાઓ અલગ છે, રજૂઆત અલગ છે, પણ વાતો તો એની એ જ છે.

આવી વેદ વ્યાસ જેવી વાતો જાણવા-સમજવા અને યાદ રાખવા માટે સાહિરની પંક્તિઓ હાથવગી બની રહે છે. એ જ રીતે, આપણા અનેક વિચારો અને લાગણીઓ વ્યક્ત કરવામાં સાહિર કેટલા બધા ઉપયોગી છે એના પર એક ઉડતી નજર નાખીને સાહિરની આ શ્રેણી પૂરી કરીએ.

રાષ્ટ્રપ્રેમ વ્યક્ત કરવો છે? તો સાહિર કહે છેઃ યે દેશ હૈ વીર જવાનોં કા, અલબેલોં કા, મસ્તાનોં કા, ઇસ દેશ કા યારોં ક્યા કહના,યે દેશ હૈ દુનિયા કા ગહના.મિલનની ઉત્કટ પળો માણવા માટે પ્રેમિકાને આહવાન આપવું છે? તો એને વિશિષ્ટ સાહિરીયન ઢબે કહોઃ પેડોં કી શાખોં પે સોઈ સોઈ ચાંદની ઔર થોડી દેર મેં થક કે લૌટ જાયેગી. રાત યે બહાર કી ફ્રિ કભી ના આયેગી…. ભીગી હવાઓં મેં ઠંડી ઠંડી આગ હૈ, ઇસ હસીન આગ મેં તૂ ભી જલ કે દેખ લે. આ જા અભી ઝિંદગી હૈ જવાં. યે રાત યે ચાંદની ફિર કહાં… જુવાનીનો જુસ્સો ઠરી ગયા બાદ આખો સંસાર નિરર્થક છે એવી હતાશા વ્યક્ત કરવી છે? તો સાહિર કહે છેઃ યે ઇન્સાં કે દુશ્મન સમાજોં કી દુનિયા, યે દુનિયા અગર મિલ ભી જાયે તો ક્યા હૈ. હતાશામાંથી બહાર આવવું છે? તો સાહિર કહે છેઃ પોંછકર અશ્ક અપની આંખો સે, મુસ્કુરાઓ તો કોઈ બાત બને… અથવા, ન મૂંહ છૂપા કે જીઓ, ઔર ના સર ઝૂકા કે જીઓ, ગમોં કા દૌર ભી આએ તો મુસ્કુરા કે જીઓ. મન બહુ બેચેન રહ્યા કરે છે અને એ શાંત નથી થતું? તો સાહિર કહે છેઃ મન રે તૂ કાહે ના ધીર ધરે. કોમી તંગદિલીનો ઇલાજ શોધી રહ્યા છો? તો સાહિર રાહ ચીંધે છેઃ તૂ હિન્દુ બનેગા ના મુસલમાન બનેગા, ઇન્સાન કી ઔલાદ હૈ, ઇન્સાન બનેગા. દીકરી સાસરે જઈ રહી હોય ત્યારે છાતીમાં ભરાયેલા ડૂમાને વાચા આપવી છે? તો સાહિર કહે છે, બાબુલ કી દુઆએં લેતી જા, જા તુઝ કો સુખી સંસાર મિલે. તમારો પ્રેમી પરેશાન છે અને કશું બોલ્યા વિના મૂંઝાયા કરે છે? તો એને સાહિરના શબ્દોમાં કહી દોઃ તુમ અપના રંજો-ગમ અપની પરેશાની મુઝે દે દો. અને પ્રેમી તમને છોડી ગયો છે? એ સાથ નિભાવવા તૈયાર નથી? તો અને ઠંડો ટોણો મારોઃ તુમ મુઝે ભૂલ ભી જાઓ તો યે હક હૈ તુમકો, મેરી બાત ઔર હૈ, મૈંને તો મહોબ્બત કી હૈ.

ટૂંકમાં, માણસના દિલ-દિમાગમાં જાતજાતની અનેક લાગણીઓની ચોટદાર અભિવ્યક્તિ સાહિર પાસે છે. સાહિરના લગભગ બધે બધાં ગીત પૂરેપૂરા સહમત થવા જેવા લાગી શકે, સિવાય કે એક ગીત, જેની સાથે કોઈ રીતે સહમત થઈ શકાય તેમ નથી. સાહિર જેમાં ખોટા ઠર્યા છે, તે ગીત છેઃ

મૈં પલ દો પલ કા શાયર હૂં,
પલ દો પલ મેરી કહાની હૈ…

નો સર, તમે પળ બે પળમાં ભૂલાઈ જાવ એવા નથી. એવું જ હોત તો તમારી વિદાયના ૩૬ વર્ષ બાદ ગુજરાતી ભાષાના અગ્રણી અખબાર ‘સંદેશ’માં અમે તમારા વિશે આટલી બધી વાતો ન કરી હોત.

સૌજન્ય સંદેશ.કોમ 

(969 ) ડાયાબિટીસ – મધુપ્રમેહ વિષે આ જાણતા હતા ?

ડાયાબિટીસ – મધુપ્રમેહ એ એક રાજ રોગ કહેવાય છે.અંગ્રેજીમાં એનું આખું નામ Diabetes mellitus છે.જો ધ્યાન રાખવામાં ના આવે તો એના લીધે શરીરના બીજા અંગો જેવા કે હૃદય,કીડની,આંખો વી. પર પણ ડાયાબિટીસ નુકસાન કરે છે.

ઇંટરનેશનલ ડાયાબિટીસ ફેડરેશન/International Diabetes Federationના અહેવાલ પ્રમાણે ભારતની ૮ ટકા વસ્તીને અને અમેરિકાની ૧૦.૩ ટકા વસ્તી ડાયાબિટીસથી પિડાય છે.ડાયાબિટીસના દરદીઓની સરખામણીમાં જેમનું નિદાન ન થયું હોય એમનું પ્રમાણ તો લગભગ પાંચગણું હશે.ભારતમાં ડાયબિટીસ વિશે ખાસ અભ્યાસ નથી થતો.લોકો હજુ આ રોગ વિષે બહુ જાગૃત નથી. આના કારણે ભારતમાં ડાયાબિટીસને કારણે થતાં મૃત્યુનું પ્રમાણ અમેરિકામાં થતા મૃત્યુના અંક કરતાં ખુબ મોટો છે.

ડાયાબિટીસ વિષે લોકો જાગૃત થાય ,એના વિષે જરૂરી માહિતી મેળવે એ આશયથી દર વરસે નવેમ્બર મહિનો નેશનલ ડાયાબિટીસ માસ (National Diabetes Month 2016) તરીકે મનાવાય છે.

આજની પોસ્ટમાં ડાયાબિટીસ વિષે વિવિધ સ્રોતમાંથી પ્રાપ્ત માહિતી વાચકોને પૂરી પાડવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.આશા છે એ શરીરના આરોગ્ય સાચવવા માટે ઉપયોગી થશે.

આ વિડીયોમાં ડાયાબીટીસ- ટાઈપ-૧ ના કેટલાક દર્દીઓની વાતો સાંભળો.

National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases ની નીચેની લીંક પર ક્લિક કરી ડાયાબિટીસ વિષેની માહિતી અંગ્રેજીમાં વાંચો.
Managing Diabetes- It’s Not Easy, But It’s worth It

https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-communication-programs/ndep/partnership-community-outreach/campaigns/managing-diabetes/Pages/cydflmanagingdiabetes.aspx

મિત્ર શ્રી મહેન્દ્ર ઠાકર એ ઈ-મેલમાં આપેલ NIH ની આ લીંક પર પણ માહિતી છે.

વિકીપીડીયા -અંગ્રેજીની લીંક પર

Diabetes Mellitus
https://en.wikipedia.org/wiki/Diabetes_mellitus

વિકાસપીડીયાની લીંક પર
http://gu.vikaspedia.in/health/ab0acba97acb/aa1abeaafabeaacac0a9fac0ab8

ડાયાબિટીસ વિષે ગુજરાતી ભાષામાં માહિતી વાંચો.

ડાયાબિટીસ શું છે? ….ડૉ. સુબોધ નાણાવટી

જાણીતા ગુજરાતી બ્લોગ વેબ ગુર્જરીમાં ડાયાબિટીસ વિષે ડૉ. સુબોધ નાણાવટીના બે સરસ લેખો પ્રગટ થયા છે એની લીંક નીચે આપી છે.

આપણો ખાંડ  પ્રેમ … ડો. સુબોધ નાણાવટી – ભાગ-૧ “

આપણો ખાંડ પ્રેમ  … ડો. સુબોધ નાણાવટી-ભાગ-૨ “

ડાયાબિટીસ વિષે થોડુક હળવું ….

સાભાર શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રી

ન્યુ જર્સી નિવાસી મારા સહૃદયી મિત્ર શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રીએ એમના બ્લોગપ્રવીણ શાસ્ત્રીની વાર્તાઓ અને મિત્રોની પ્રકીર્ણ પ્રસાદીમાં એક મજાનીડાયાબેટીકવાર્તા લખી છે વાંચવા જેવી છે.વાર્તાની શરૂઆતમાં તેઓ પ્રમાણે જણાવે છે : 

ડાયાબેટિક પ્રસાદ.

દિવાળીની ખાણીપીણીના દિવસો વહી ગયા. અને શરૂ થઈ ગયો દોઢડાહ્યો ડાયાબેટિક મન્થ નવેમ્બર. મારી અંગત હાલત ગાંડી સાસરે ના જાય અને ડાહીને શિખામણ આપેએવી છે. હું પોતે કસરત કે ડાયેટિંગ કરતો નથી. દિવસમાં પાંચ ઈન્જેક્શન પેટમાં ઠોકું છું. ભાવતી વાનગી મર્યાદામાં માણું છું. આંખની રિટિનોપેથી માટે લેઝર પણ લઉં છું. કિડનીનું ક્રિયેટીનાઈન પણ જોયા કરવું પડે છે. જો તમારે મારી ક્લબમાં જોડાવું ના હોય તો હાથ પગ હલાવીને પેટ હલકું રાખજો. ઓરલ દવાઓ લાંબા ગાળે કિડની ફંક્શનને અસર કરશે. ડોક્ટરની સલાહ ઈન્સ્યુલીન શોટની હોય તો તે લેતાં અચકાશો નહિ. Hemoglobin A1C દર ત્રણ મહિને ચેક કરતા રહેજો. અને સત્યનારાયણ કથા ભલે ના સાંભળો પણ શીરાના પ્રસાદનો ડબલ ડોઝ લેવાનું ચૂકશો નહિ. સત્યનારાયણદેવકી જય.હવે વાંચો…….

 ડાયાબેટિક મિત્રોએ વાંચવા જેવી ખાસ વાર્તા.

પ્રવીણ શાસ્ત્રી

” પ્રવીણ શાસ્ત્રી ની  વાર્તાઓ  અને મિત્રોની પ્રકીર્ણ પ્રસાદી “

( 963) શ્રી નરેન્દ્ર મોદી શા માટે અભિનવ ‘ચાણક્ય’ કહેવાય છે.?