વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Tag Archives: સંકલન

( 954 ) વડા પ્રધાન શ્રી મોદીના ૬૭ મા જન્મ દિવસે અભિનંદન અને શુભેચ્છાઓ

તારીખ ૧૭ મી સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૬ એ વડા પ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીનો ૬૭ મો જન્મ દિવસ છે.વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ૬૭મા જન્મ દિવસે  દેશ અને વિદેશ ભરમાં પથરાએલા તેમના અનેક સમર્થકો તેમને અભિનંદન અને શુભેચ્છાઓ પાઠવી રહ્યા છે.

આ પોસ્ટ દ્વારા વિનોદ વિહાર પણ એમાં સામીલ થાય છે.

છેલ્લા બે વર્ષના અપવાદ સિવાય શ્રી મોદી તેમના દરેક જન્મ દિવસે એમનાં ૯૪ વર્ષનાં હીરા બાને પગે લાગવા અને આશીર્વાદ મેળવવા અચૂક જતા હોય છે. આ જન્મ દિવસે એમણે આ તક ઝડપી હતી.તેઓ દિલ્હીથી ગત મોડી રાતે આવ્યા બાદ રાજભવન રાત્રી રોકાણ પછી આજે 17 સપ્ટેમ્બરને શનિવારે વહેલી સવારે રાયસણ ખાતે આવેલ એમના નાના ભાઈ પંકજભાઈ મોદીના નિવાસ સ્થાને રહેતાં એમનાં માતા હીરા બાને મળી તેમને પગે લાગીને આશીર્વાદ મેળવ્યા હતા.આ સમયની બે તસ્વીરો.

નવસારી ખાતે દીવ્યાંગો વચ્ચે જઈને મોદીએ જન્મ દિવસ મનાવ્યો

શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ વિકલાંગ વ્યક્તિઓ માટે દિવ્યાંગ શબ્દ પ્રયોજ્યો છે.વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી આજે તેમનો ૬૭મો જન્મ દિવસ નવસારી ખાતે દીવ્યાંગો વચ્ચે મનાવ્યો હતો. આ પ્રસંગે દિવ્યાંગો માટે યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે, નવસારી આજે દિવ્યાંગોની સંવેદનાનું શહેર બની ગયું છે.દિવ્યાંગોને દયાભાવની નહી પરંતુ સ્વાભિમાનની જરૃર છે. વડાપ્રધાન દિવ્યાંગોને સાધન-સહાય વિતરણ કાર્યક્રમમાં સંબોધન કરતા વચ્ચે ભાવુક થઇ ગયા હતા.

પીએમ મોદીનું દિવ્યાંગો સાથેનું ઉષ્માસભર બોન્ડિંગ નવસારીમાં ઉપસ્થિત સૌ માટે આશ્ચર્યાનંદનું કારણ બન્યું હતું.એક દિવ્યાંગ (બે આંખે અંધ ) બાળકીને તેડીને પીએમ મોદી પોડિયમ પર લઇ ગયા હતા જ્યાં બાળકીએ રામકથા પ્રસંગને ગાઇ સંભળાવી હતી. આ પ્રસંગના આ વિડીયોમાં મોદીનો સંવેદનાપૂર્ણ અભિગમ છલકાઇ રહેલો જોવા મળે છે.

સાધન સહાય વિતરણની શરુઆતે વિકલાંગ યુવતીની વ્હીલચેરને તેમણે સ્વહસ્તે દોરીને સ્ટેજ પરથી લઇ ગયા હતા . જેમ જેમ અર્પણ કાર્યક્રમ આગળ વધ્યો તેમ તેમ દિવ્યાંગો સાથેના વ્યકિતગત વર્તાવમાં પીએમ મોદીનો સંવેદનાપૂર્ણ અભિગમ જોઈ શકાતો હતો.પીએમ મોદીએ દિવ્યાંગોને 1000 વ્હીલચેર અર્પણ કરી હતી, તેમજ એમને સહાયક ઉપકરણો આપ્યા હતા.

modi-bd-3

આ અંગેનો વિગત વાર અહેવાલ ચિત્રલેખા.કોમ ના સૌજન્યથી નીચેની લીંક પર ક્લિક કરીને વાંચો.

નવસારીમાં પી.એમ.મોદીના જન્મ દિવસની ઉજવણીમાં ૩ વર્લ્ડ રેકોર્ડ સર્જાયા

 

ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચયમાં શ્રી નરેન્દ્ર મોદી ની જીવન ઝરમર અને વિશેષ માહિતી નીચેની લીંક પર ક્લિક કરી વાંચો.

NARENDRA MODI 

( 949 ) ગણપતી ઉપાસનાનું આધ્યાત્મિક રહસ્ય…. સંકલનઃ શ્રી વિનોદભાઇ માછી (નિરંકારી)/ મિચ્છામી દુક્કડમ

Ganesh art- vrpગણપતી ઉપાસનાનું આધ્યાત્મિક રહસ્ય

ભાદરવા સુદ ચોથ એ ગણેશ ચતુર્થી કહેવાય છે.મોરેશ્વર નામના ગણપતિના એક ભક્ત થઇ ગયા, તેમની ભક્તિના કારણે પ્રભુ સાથે તેમનું નામ જોડાઇ ગયું,તેથી આ દિવસોમાં “ગણપતિ બાપા મોરીયા” ના અવાજોથી વાતાવરણ ગુંજી ઉઠે છે.ભારતીય સંસ્કૃતિના ઋષિઓએ ગણપતિને ખુબ જ મહત્વ આપ્‍યું છે.પ્રત્યેક શુભ કાર્યમાં તેમનું પ્રથમ પૂજન કરવામાં આવે છે.

પુરાણોમાં કથા આવે છે કેઃમાતા પાર્વતીજીને સ્નાન કરવાની ઇચ્છા થઇ,તેમને પોતાના શરીર ઉ૫રથી મેલ ઉતારીને તેનું પૂતળું બનાવ્યું અને તેમાં પ્રાણ પૂર્યો,તે જીવતું થયું.તે બાળકને બહાર પહેરો ભરવા ઉભો રાખ્યો અને જણાવ્યું કેઃ કોઇપણ વ્યક્તિ આવે તો અંદર આવવા દેવો નહી.હું સ્નાન કરવા બેસું છું.આમ કહી પાર્વતીજી સ્નાન કરવા બેઠાં.બરાબર તે જ સમયે કૈલાશ (કિલ + આસ  જેની પ્રસિધ્ધ સત્તા રહેલી હોય તે ૫રમાત્મા કિલાસ કહેવાય અને કિલાસને રહેવાની જગ્યાનું નામ કૈલાસ)માં શિવજીની સમાધિ (મહા પ્રલયકાળનું ઐકાંન્તિક સ્થાન) ખુલી, હાથમાં ત્રિશૂળ લઇને તેઓ પોતાના ઘેર તરફ ઉ૫ડ્યા.ઘેર આવીને જુવે છે તો એક બાળક પહેરો ભરી રહ્યો હોય છે જે શિવજીને અંદર જવા દેતો નથી..અટકાવે છે.પોતાના ઘરમાં જ પોતાને પ્રવેશ કરતાં અટકાવનાર કોન..? શિવજીને ક્રોધ ચડ્યો અને ક્રોધના આવેશમાં તેમને ત્રિશૂળ માર્યું એવું પેલા બાળકનું મસ્તક કપાઇ ગયું.અંતરાય દૂર થતાં લોહીવાળું ત્રિશૂળ લઇને શિવજી અંદર ગયા.પાર્વતીજી પૂછે છે કેઃ તમે આ શું કરીને આવ્યા..? તો શિવજીએ કહ્યું કેઃ દ્વાર ૫ર એક બાળક મને અંદર આવવા દેતો ન હતો તેથી મેં તેનો શિરચ્છેદ કરીને અંદર આવ્યો છું.આ સાંભળીને માતા પાર્વતીજીને ઘણો જ આઘાત લાગે છે.પાર્વતીજીને ખુશ કરવા ભગવાન શિવજી પોતાના પાર્ષદોને શિશ(મસ્તક) શોધી લાવવા મોકલે છે.સેવકો રસ્તામાંથી ૫સાર થતા એક હાથીના બચ્ચાનું મસ્તક કાપીને લઇ આવે છે.જેને કપાયેલા ધડ ઉ૫ર ચોટાડી દેવામાં આવે છે તે ગણપતિ..! ત્યારબાદ ભગવાન સદાશિવ આર્શિવાદ આપે છે કેઃઆજથી કોઇપણ શુભ કાર્યમાં મારા તથા અન્ય તમામ દેવો ૫હેલાં તમારી પૂજા કરવામાં આવશે.ત્યારથી દરેક શુભ કાર્યોની શરૂઆતમાં ગણપતિજીની પ્રથમ પૂજા કરવામાં આવે છે.

આ બધી વાતો રૂ૫કાત્મક છે.ખરેખર આવી કોઇ ઘટના બનેલી જ નથી,પરંતુ બુધ્ધિશાળીઓએ તેમાંથી સારગ્રહી ગૂઢતત્વનો ભેદ સમવજો જોઇએ.આ કથામાં શંકા થાય કેઃમાતા પાર્વતીજી સ્નાન કરવા બેઠાં ત્યારે તેમના શરીર ઉ૫ર એટલો બધી મેલ જમા થયો હશે કે જેનું એક પુતળૂં થઇ જાય..? ભગવાન સદાશિવ તો સર્વજ્ઞ છે તો તેમને ખબર પડી જવી જોઇએ કે આ મારો છોકરો છે..! તેમછતાં તેમને એક અજ્ઞાનીની જેમ ક્રોધના આવેશમાં કર્તવ્ય બજાવી રહેલા છોકરાનો શિરચ્છેદ કરી નાખ્યો..? જે શિવજી હાથીના કાપેલા મસ્તકને ચોટાડી શકે તે શું ગણપતિના કપાયેલા મસ્તકને ના ચોટાડી શકે..? બિચારા નિર્દોષ પ્રાણીની હત્યા કેમ કરાવી..? અને માણસના ધડ ઉપર ક્યારેય હાથીનું મસ્તક ફીટ થાય ખરૂં..?

આ બધી ઘટનાઓ વાસ્તવમાં બનેલી ઘટનાઓ નથી પરંતુ સંતો મહાપુરૂષો આ રૂપકના દ્વારા આપણને આધ્યાત્મિક જ્ઞાન પીરસે છે કેઃ પરાત્પર નિર્ગુણ નિરાકાર બ્રહ્મને જ્યારે સૃષ્‍ટ્રિ રચવાનો સંકલ્પ થયો ત્યારે સૌ પ્રથમ મહતત્વની રચના કરી.આ મૂળ પ્રકૃતિ કે જેને આપણે શક્તિ કહીએ છીએ..પુરાણો તેને જ પાર્વતી કે સતી કહે છે.આ મૂળ પ્રકૃતિમાંથી પ્રથમ જે વિકૃતિ-વિકાર થયો તે મહતત્વ(બુધ્ધિ)..તેમાંથી અહંકાર અને શબ્દ..સ્પર્શ..રૂ૫..રસ અને ગંધ…આ પાંચ તન્માત્રાઓ અને તેમાંથી પાંચ મહાભૂતો (પૃથ્વી..પાણી..અગ્નિ..વાયુ અને આકાશ)..પાંચ જ્ઞાનેન્દ્દિયો (આંખ..કાન..નાક..જીભ અને ત્વચા)..પાંચ કર્મેન્દ્દિયો (હાથ..૫ગ..મુખ..ગુદા અને ઉ૫સ્થ) અને મન. આમ,પ્રકૃતિ સાથે ચોવીસ તત્વો અને પચ્ચીસમો પુરૂષ છે.આ બધામાં સૌ પ્રથમ મહતત્વ(બુધ્ધિ)નું નિર્માણ કરે છે.આ બુધ્ધિ તે પેલો છોકરો. ગણપતિ (બુધ્ધિ)નું પ્રથમ મસ્તક પ્રકૃતિનું બનેલ છે જે ભોગપ્રધાન હોય છે તેની વૃત્તિઓ ભોગ તરફ જ હોય છે તેને હટાવીને ભગવાન સદાશિવ નિર્મિત નવું મસ્તક ગોઠવે છે.ગણપતિનું મસ્તક હાથીનું જ બતાવ્યું છે કારણ કેઃ હાથી એ તમામ પ્રાણીઓમાં સૌથી બુધ્ધિશાળી પ્રાણી છે.પ્રાકૃતિક બુધ્ધિ ઇન્દ્રિયોની દાસ હોય છે..ઇન્દ્રિયો જેમ નચાવે છે તેમજ નાચતી હોય છે.યોગવશિષ્‍ઠ રામાયણમાં બે મન બતાવવામાં આવ્યાં છેઃ એક જે વ્યવહાર કરી રહ્યું છે તે અને બીજું મન મૂર્છાવસ્થામાં ૫ડ્યું છે તે.. તે મનને જો જગાડી દેવામાં આવે તો તે ગણેશ થઇ જાય છે.

ગણપતિના માટે નવા મસ્તક તરીકે બીજા કોઇનું મસ્તક ન લેતાં હાથીનું જ મસ્તક શા માટે લીધું..? બુધ્ધિનું સ્વરૂ૫ સમજાવવા માટે હાથીના મોટા કાન..લાંબી સૂઢ..ઝીણી આંખો..મોટું પેટ..મોટું માથું..વગેરે અંગો તથા તેમનું વાહન ઉંદર દ્વારા ઋષિઓએ આપણને આધ્યાત્મિક અર્થ સમજાવે છે..

ઝીણી આંખોઃ   

ઝીણી આંખો સૂક્ષ્‍મ અવલોકન કરવાની ક્ષમતા તથા માનવીને જીવનમાં સૂક્ષ્‍મ દ્રષ્‍ટ્રિ રાખવા પ્રેરણા આપે છે.પોતાની દ્રષ્‍ટ્રિ સૂક્ષ્‍મ રાખી આપણને ખબર ના પડે તે રીતે આપણામાં ઘુસતા દોષોને અટકાવવા જોઇએ.

મોટું નાકઃ      

મોટું નાક દૂર સુધીની સુગંધ-દુર્ગધને ઓળખી શકવાની ક્ષમતા દર્શાવે છે.તત્વવેત્તા જ્ઞાનીમાં દૂરદર્શીપણું હોવું જોઇએ.પ્રત્યેક વાતની ગંધ તેમને પ્રથમથી જ આવી જવી  જોઇએ.કુકર્મના ઉકરડા ઉ૫ર કેટલાક લોકો સત્કર્મનું મખમલ પાથરી ભભકાદાર રોનક  બનાવતા હોય છે તેમને જોઇ સામાન્ય માનવ તો અંજવાઇ જાય છે પરંતુ ગણેશ જેવા તત્વવેત્તા મહાપુરૂષો ઓળખી જતા હોય છે.

મોટા કાનઃ      

મોટા કાન બહુશ્રુત..ઘણું બધુ સાંભળીને જેને જ્ઞાનનિધિ વધારી છે તેમછતાં વધુ સાંભળવા તૈયાર રહે છે તેનું સૂચક છે.તેમના કાન સૂ૫ડા જેવા છે.સૂ૫ડાનો ગુણ છેઃ સારને ગ્રહણ કરી લેવો અને ફોતરાને ફેંકી દેવા.વાતો બધાની સાંભળવી ૫ણ એમાંનો સારગ્રહણ કરી બાકીની વાતો ફોતરાંની જેમ ઉડાડી દેવી..

બે દાંતઃ        

ગણપતિને બે દાંત છે. એક આખો અને બીજો અડધો.આખો દાંત શ્રધ્ધાનો છે અને તૂટેલો દાંત બુધ્ધિનો છે.જીવન વિકાસના માટે આત્મશ્રધ્ધા અને ઇશશ્રધ્ધા પૂર્ણ હોવી જોઇએ.બુધ્ધિ કદાચ ઓછી હશે તો ચાલશે પરંતુ પ્રભુ પરમાત્મા ઉપર પૂર્ણ વિશ્વાસ હોવો જોઇએ.પ્રભુ પરમાત્માએ માનવને બે ખુબ અમૂલ્ય ભેટ આપી છેઃ શ્રધ્ધા અને બુધ્ધિ.. આ બંન્નેનો સમન્વય હોય તો જ જીવન વિકાસ થાય છે.માનવીની બુધ્ધિ સિમિત હોવાથી આખરે તેને શ્રધ્ધાનો સહારો લેવો ૫ડે છે. ખંડિત દાંત એ બુધ્ધિની મર્યાદાનું પ્રતિક છે અને પૂર્ણ દાંત એ અખૂટ શ્રધ્ધાનું પ્રતિક છે..

ચાર હાથઃ      

ગણપતિને ચાર હાથ છે.તેમાં અનુક્રમે અંકુશ..પાશ..મોદક અને આર્શિવાદ આપતો હાથ છે. અંકુશ- એ વાસના વિકારો ઉ૫ર સંયમ જરૂરી છે તેમ બતાવે છે.પાશ- એ જરૂર ૫ડ્યે ઇન્દ્રિયોને શિક્ષા કરવાનું સામર્થ્ય ૫ણ તત્વવેત્તાઓમાં હોવું જોઇએ તેમ દર્શાવે છે.

મોદક –

જે મોદ(આનંદ) કરાવે તે..મહાપુરૂષોનો આહાર આનંદ અને સંતોષ પ્રાપ્‍ત થાય તેવો સાત્વિક હોવો જોઇએ તેમ દર્શાવે છે.ચોથો આર્શિવાદ આપતો હાથ બતાવ્યો છે.એક હાથમાં મોદક રાખીને પોતાના લાડલા દિકરાઓ(ભક્તો)ને ખવડાવવા માટે બોલાવી રહ્યા છે..

વિશાળ પેટઃ    

બધી વાતો પચાવવાની ક્ષમતા દર્શાવે છે.સમુદ્રમાં જેમ બધું સમાઇ જાય છે તેમ મહાપુરૂષોના પેટમાં બધી વાતો સમાઇ જાય છે.ખોબા જેટલું પેટ હોય તો તે ઉલ્ટી કરી નાખે છે.કહેવા ન કહેવા જેવી બધી વાતો જ્યાં ત્યાં કહેતો ફરે તેથી તેને અનિષ્‍ટ પ્રાપ્‍ત થાય છે.બધાની સાંભળેલી વાતો પોતાના વિશાળ પેટમાં સમાવી દેવી એનું સૂચન કરે છે.તત્વવેત્તાની પાસે સૌ કોઇ આવીને પોતાનું હૃદય ઠાલવે છે..પોતાની આત્મકથા કહેતા હોય છે.હવે આ વાતો જો મહાપુરૂષો પેટમાં ના રાખે તો કદાચ પેલાની જીંદગી બરબાદ થઇ જાય અને બીજો કોઇ આ મહાપુરૂષની ઉ૫ર વિશ્વાસ ના રાખે. તે સાગરની જેમ પોતાના પેટમાં અનંત વાતોને સમાવવાની શક્તિ ધરાવતો હોવો જોઇએ..

૫ગઃ            

તેમના ૫ગ નાના છે.નાના ૫ગ “ઉતાવળા સો બાવરા ધીરા સો ગંભીર”- એ કહેવતનો સાર સમજાવી રહ્યા છે.પોતાના કાર્યમાં ધીરે ધીરે આગળ વધનારનું કાર્ય સુદ્દઢ અને સફળ બનતું જાય છે- તે તત્વવેત્તાઓએ ધ્યાન રાખવું જોઇએ.નાના ટૂંકા ૫ગ એ બુધ્ધિમત્તાનું લક્ષણ છે એટલે કે તે પોતે જ દોડ્યા કરતા નથી,પરંતુ બુધ્ધિથી બીજાને દોડાવે છે.

વાહનઃ ઉંદરઃ   

તેમનું વાહન ઉંદર છે.મહાપુરૂષોનાં સાધનો નાના અને સ્વભાવ નમ્ર હોવો જોઇએ કે જેથી કરીને તે તમામના ઘરમાં પ્રવેશ પામી શકે. બીજી એક વ્યવહારીક નીતિ ૫ણ ઉંદર પાસેથી શીખવા જેવી છે કે જ્યારે તે કરડે છે ત્યારે ફુંક મારીને કરડે છે તેથી કોઇને ખબર પણ પડતી નથી.તત્વવેત્તા કોઇને કાન પકડાવે એવું કડવું કહે પણ એવી મિઠાસથી કહે કે સાંભળનારને ખરાબ કે ખોટું ના લાગે અને પોતાનું કાર્ય પણ થાય. બીજું ઉંદર એ ચૌર્યવૃત્તિનું પ્રતિક છે..જે સારૂં હોય તે ચોરી લેવું..તેનો ઉ૫ભોગ કરી લેવો.. આપણી ઇન્દ્રિયોનો સ્વભાવ છે કે સારી અને સુંદર ચોજોનો ભોગ કરવાની વૃત્તિ તેનામાં થઇ જાય છે.તત્વવેત્તા મહાપુરૂષો આ ઇન્દ્રિયો ઉ૫ર અસવાર થઇને તેની આ ચૌર્યવૃત્તિને સંયમમાં રાખે છે.

વિવેક બુધ્ધિની ગતિનો આધાર તર્ક છે.તર્ક વિના બુધ્ધિનો વિકાસ શક્ય નથી.આ તર્ક જો નિરંકુશ હોય તો ઉંદરની માફક નિરર્થક કાપકૂ૫ કર્યા કરે છે,એટલા માટે તેના ઉ૫ર ગણપતિનું ભારે (વિવેકાત્મક) શરીર ગોઠવ્યું છે.કાપકુ૫ કરનારો ઉંદર જ તર્કરૂપી બુધ્ધિનો વિકાસ કરનારો થઇ જાય છે.આ તર્ક એ જ આપણો ગુરૂ છે.કોઇપણ પરિસ્થિતિને આપણે તાર્કિક દ્દષ્‍ટ્રિએ મૂલવીશું તો તેનું નિરાકરણ પામી શકીશું એટલે તર્કનું પ્રતિક ઉંદર છે.તર્ક વિના શાસ્ત્રના અર્થ ૫ણ યોગ્ય રીતે થઇ શકતા નથી,માટે બુધ્ધિ વિકાસમાં તર્કની અતિ આવશ્યકતા છે. આ તર્ક કુતર્ક ના થાય તેની સાવધાની માટે કોરો તર્ક નહી, પરંતુ ગણેશ (બુધ્ધિ)ના ભાર સાથેનો તર્ક હોવો જોઇએ..

 ઉંદર એ માયાનું પ્રતિક છે.ઉંદરની માફક માયા ૫ણ માનવને ફુંકી ફુંકીને કરડે છે.આ માયાને તત્વવેત્તાઓ જ અંકુશમાં રાખી શકે છે.

ગણપતિને દુર્વા(દાભ) ઘણી જ પ્રિય છે.લોકોને મન જેની કોઇ કિંમત નથી એવા ઘાસને પણ તેમને પોતાનું માન્યું છે અને તેની કિંમત વધારી છે.તત્વવેત્તાઓ જેનું કોઇ મહત્વ નથી, જેને કોઇ રાખતું નથી એવાને આશરો આપે છે,તેમનામાં આત્મવિશ્વાસ નિર્માણ કરીને જીવન જીવવાની પ્રેરણા આપે છે.આ દુર્વાને કોઇ રંગ કે સુગંધ નથી.મહાપુરૂષોની પાસે જે કોઇ જે ૫ણ ભાવનાથી આવે,તેમને જે કંઇ પ્રેમથી આપે તે તેમને ગમવું જોઇએ – એવું દુર્વાનું સૂચન છે.

ગણપતિને લાલ ફુલ પ્રિય છે.લાલ રંગ ક્રાંન્તિનો સૂચક છે.તત્વવેત્તા મહાપુરૂષોને દૈવી ક્રાન્તિ પ્રિય હોય છે.

ગણપતિની ઉ૫ર આપણે ચોખા (અક્ષત) ચઢાવીએ છીએ.અક્ષત એટલે જેનામાં ઘા નથી..જે ખંડીત નથી પણ અખંડ છે.મહાપુરૂષોની ૫ણ જીવન ધ્યેય માટે..પ્રભુ માટે અખંડ અને અનન્ય ભક્તિ હોવી જોઇએ.

ગણ૫તિને વક્રતુંડ કહે છે.રિધ્ધિ સિધ્ધિથી મુખ મરડીને ઉભા રહેનારને જ રીધ્ધિ સિધ્ધિ સાં૫ડે છે.વાંકા-ચૂંકા ચાલવાવાળાને..આડે અવડે રસ્તે જનારને જે દંડ આપે તે વક્રતુંઙ..

દરેક કાર્યની સિધ્ધિ માટે ગણ૫તિનું સર્વપ્રથમ પૂજન કરવામાં આવે છે.તત્વવેત્તાઓ અને શ્રેષ્‍ઠ મહાપુરૂષો સમાજના ગણ૫તિઓ છે.કોઇપણ કાર્યની સિધ્ધિના માટે સર્વપ્રથમ શ્રેષ્‍ઠ પુરૂષોનું પૂજન કરવાથી..તેમને બોલાવવાથી..તેમનો સત્કાર કરવાથી તેમનું માર્ગદર્શન સતત મળતું રહે છે અને કાર્ય સિધ્ધ થાય છે.આધ્યાત્મિક દ્દષ્‍ટ્રિએ જોઇએ તો આપણી ઇન્દ્રિયોનો એક ગણ(સમુહ) છે.આ ગણનો ૫તિ મન છે.કોઇપણ કાર્યને સિધ્ધ કરવું હોય તો આપણો આ ગણપતિ (મન) ઠેકાણે હોવો જોઇએ,એટલે મનને કાર્યના પ્રારંભ ૫હેલાં મન શાંત અને સ્થિર કરવું જોઇએ,જેથી કોઇ વિઘ્નો ઉભા થાય જ નહી અને કાર્ય સરળ રીતે પાર પાડી શકાય.

ગણેશ ચતુર્થીના દિવસે જે ગણ૫તિને લાવીને સ્થાપના કર્યા ૫છી દશ દિવસ સુધી તેમનું પૂજન અર્ચન કર્યા બાદ તે ગણ૫તિનું અનંત ચતુદર્શીના દિવસે જળમાં કેમ વિસર્જન કરવામાં આવે છે…?

જે શાંત છે તેને અનંતમાં..સાકારને નિરાકારમાં અને સગુણને નિર્ગુણમાં વિલિન કરીએ છીએ..સાકાર ભગવાન મૂર્તિમાં છે તો નિરાકાર ૫રમાત્મા સર્વવ્યા૫ક છે.જીવનમાં ૫ણ વ્યક્તિ પૂજાથી શરૂઆત કરી તત્વપૂજામાં તે આરંભનું ૫ર્યવસન કરીએ છીએ.અંતિમ પ્રમાણ આપણે તત્વને જ માન્યું છે.ટૂંકમાં ગણ૫તિનું વિસર્જન એટલે વિરાટની પૂજાનો આરંભ..બધા ૫રમાત્માના જ છે તેથી મારા ભાઇઓ છે..આપણું સૌનું દૈવી સગ૫ણ છે એટલું સમજવાનું છે.

સાર્વજનિક ગણેશ ઉત્‍સવ એ એકતા અને સંગઠનની ભાવનાનું પ્રતિક છે.

નિજ મંદિરમાં બેઠેલા ભગવાન પોતાની પાસે આવનારને કહે છે કેઃ તારે જો મારી પ્રાપ્‍તિ કરવી હોય તો પ્રથમ તારી પ્રાકૃતિક બુધ્ધિનો વિચ્છેદ કરીને તેની જગ્યાએ શુધ્ધ શૈવ બુધ્ધિની સ્થાપના કર..વાસના નહી..પરંતુ આ શુધ્ધ બુધ્ધિ જ શિવ(૫રમાત્મા)ને પમાડે છે તે બતાવવા શિવાલયમાં ૫ણ ગણ૫તિની પ્રતિમા મુકવામાં આવે છે.

શિવ એટલે કલ્યાણ…શિવ પોતે અજન્મા..નિર્ગુણ નિરાકાર અવ્યક્ત બ્રહ્મ છે….!!! 

 

સંકલનઃ

શ્રી વિનોદભાઇ મંગળભાઇ માછી (નિરંકારી)

મું.પોસ્ટઃ નવીવાડી,તા.શહેરા,જી.પંચમહાલ,

ફોનઃ ૦૯૭૨૬૧૬૬૦૭૫ (મો)

E-mail: vinodmachhi@gmail.com

GANESH SCULPTURE IN PALITANA JAIN TEMPLE 

GANESH SCULPTURE IN PALITANA JAIN TEMPLE

                                 મિચ્છામી દુક્કડમ

દર વર્ષે ગણેશ ચતુર્થી અને જૈનોનું પર્યુષણ પર્વ સાથો સાથ આવતા હોય છે.પર્યુષણ પર્વને અંતે જૈન ભાઈ-બહેનો એક બીજાને હેતથી મિચ્છામી દુક્કડમ કહીને હળે મળે છે.

અગાઉની નીચેની પોસ્ટમાં આ વિષે વધુ ….

મિચ્છામી દુક્કડમ -જૈન ધર્મનો અપનાવવા જેવો ક્ષમાપના નો ગુણ

( 944 ) વૃદ્ધો દવાથી વધુ બીમાર પડી જાય છે !…– વિનોદ પંડયા

આપણામાં એક કહેવત પ્રચલિત છે કે ગાંધી વૈદ્યનું સહિયારું. દેશી દવા કરતા વૈદ્ય દર્દીને તપાસીને અમુક તમુક દેશી ઔષધ લખી આપે અને એના ઓળખીતા ગાંધીની દુકાને મોકલે જેના બદલામાં ગાંધી એના નફામાંથી વૈદ્યને અમુક નક્કી કરેલ કમીશન આપે.આવી જ કૈંક વણ લખી સમજણ આજે ડીગ્રી ધારી ડોકટરો,એલોપથી દવા વેચતી ફાર્મસીઓ અને દવા બનાવનારી કમ્પનીઓ વચ્ચે ચાલતી હોય એમ લાગે છે .દર્દીઓના ભોગે આ સૌ લોકો ધૂમ કમાણી કરે છે.

ખાસ કરીને વૃદ્ધ દર્દીઓ ડોક્ટરને ભગવાન માની એમની લખેલી ઘણી બધી દવાઓ એક સાથે લેતા હોય છે.આ દવાઓ ઘણીવાર શરીરમાં જઈને વિપરીત અસરો પેદા કરે છે અને આરોગ્ય સુધરવાને બદલે બગડતું હોય છે.ઉલમાંથી ચૂલમાં પડવા જેવું થાય છે.!

આ લખું છું ત્યારે ફેસબુક પર વાંચેલી આ પંક્તિઓ યાદ આવે છે.

એય હકીમો દૂર હઠો,
મારી કોઈ દવા નથી.
હું ઈશ્કનો બીમાર છું,
બીજી કોઈ બીમારી નથી.

સંદેશમાં પ્રગટ શ્રી વિનોદ પંડ્યા લિખિત લેખ “વૃદ્ધો દવાથી વધુ બીમાર પડી જાય છે !” એ આ વિષયમાં સરસ પ્રકાશ પાડતો હોઈ વાચકો માટે આજની પોસ્ટમાં સાભાર પ્રસ્તુત છે.ખાસ કરીને સીનીયર સીટીઝનો માટે એ ઉપયોગી માર્ગદર્શક રૂપ નીવડશે.

વિનોદ પટેલ 

 

વૃદ્ધો દવાથી વધુ બીમાર પડી જાય છે !
ફોર્થ ડાઇમેન્શન : – વિનોદ પંડયા

old men and medicineઅમેરિકામાં વૃદ્ધોને જરૂર કરતાં વધારે દવાઓ અપાય છે અને તેને કારણે તેઓ ફરીથી બીમાર પડે છે. વૃદ્ધોની દવાઓની જરૂરિયાત, તે દવાઓની વૃદ્ધો પર થતી અસરનું અલગ તબીબી વિજ્ઞાન છે અને તેના નિષ્ણાત ડોક્ટરો છે પણ તેઓની સંખ્યા ખૂબ થોડી છે. ભારતમાં પણ વૃદ્ધો દવાઓનું આડેધડ સેવન કરે છે અને બીમારીનું કારણ એ દવાઓ હોઈ શકે એવું દરદીઓના માનવામાં આવતું નથી. ઘણા કિસ્સાઓમાં વધુ પડતી દવા ગળચવા માટે વૃદ્ધ દરદી જવાબદાર હોય છે પણ મોટાભાગના કેસમાં ડોક્ટરો જવાબદાર હોય છે.

આધેડ અને વૃદ્ધ લોકો પર દવાઓ જુદી રીતે અસર કરે છે. જે દવા યુવાન દરદીનાં શરીરમાં કામ કરે છે તેનાં કરતાં વૃદ્ધ દરદીનાં શરીરમાં જુદી રીતે વર્તન કરે છે. અમુક દવા યુવાન દરદીનાં શરીરમાં બાર કે ૨૪ કલાક ટકી રહેતી હોય તે વૃદ્ધ દરદીનાં શરીરમાં ૪૮થી ૬૦ કલાક ટકતી હોય છે, આથી વૃદ્ધોને અપાતી દવામાં તેનું પ્રમાણ નક્કી કરવું તે ખૂબ મહત્ત્વની બાબત બને છે. અમેરિકામાં અભ્યાસ થયો તેમાં જણાયું કે એક ૯૯ વરસની વૃદ્ધા દરદી માટે બ્લડપ્રેશર માટેની દવાઓનો મોટો ડોઝ નક્કી કર્યો હતો, જેને કારણે એ વૃદ્ધા મૂર્છિત બની જતી હતી અથવા ચાલતાં ચાલતાં પકડી રાખવી પડતી હતી. એક ૭૪ વરસની વૃદ્ધાને શ્વસનક્રિયા અને બ્લડપ્રેશરની તકલીફ હતી, તેને ન્યુમોનિયા થયો તેથી હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવી. તેના ડોક્ટરોના કાગળ પરથી જણાયું કે એ દિવસમાં ૩૬ પ્રકારની દવાઓ આરોગતી હતી.

ફાર્માસિસ્ટો કહે છે કે આ રીતે બિનજરૂરી દવાઓ ચગળવાનું પ્રમાણ ભયજનક છે. એ વૃદ્ધાને તબીબોએ પૂછયું ત્યારે એણે જવાબ આપ્યો કે મને એમ હતું કે આ બધી દવા મહત્ત્વની છે તેથી લેતી હતી. એ દવામાં કેટલીક ઊંઘવાની ગોળીઓ હતી, જેની આડઅસરને કારણે એ વૃદ્ધાના શ્વાસોશ્વાસ પણ અટકી ગયો હોત. લાંબા સમયથી ચાલતી બ્લડપ્રશર, ડાયાબિટીસ, કોલેસ્ટરોલ, આર્થરાઇટીસ જેવી ક્રોનિક બીમારીઓની સારવાર માટે દરદીઓ જુદા જુદા તબીબોની દવાઓ આરોગતા હોય છે. એ તબીબોએ દરદીની અવસ્થા વિશે આપસમાં ચર્ચા પણ કરી હોતી નથી. ઘણી વખત દરદી જુદા જુદા તબીબોની દવા સાથે વારાફરતી પ્રયોગ કરતા રહે છે. દવાની આ નવી સમસ્યાને ‘પોલીફાર્મસી’ તરીકે ઓળખાવવામાં આવી રહી છે અને પોલીફાર્મસીની સમસ્યાએ મોટું રૂપ ધારણ કર્યું છે. મોટી હોસ્પિટલોમાં જેરિયાટ્રિક એટલે કે વૃદ્ધોની દવાઓના નિષ્ણાત રોકવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી દવા વૃદ્ધોને જીવાડવાને બદલે મારી ના નાખે. વૃદ્ધોમાં કેટલીક દવાઓને કારણે માનસિક મૂંઝવણ, માનસિક ગડમથલ, વધુ પડતો રક્તસ્રાવ, પડી જવું, લો બ્લડપ્રેશર અને શ્વાસોશ્વાસની તકલીફ શરૂ થાય છે. અમેરિકાના આરોગ્ય વિભાગના અભ્યાસ પ્રમાણે હોસ્પિટલોમાં દરદીઓ જે સમય વિતાવે છે તેમાંનો ૩૫ ટકા સમય વૃદ્ધ દરદી વિતાવે છે અને દવાઓને કારણે થતી સમસ્યાઓનાં નિવારણ માટે વૃદ્ધ દરદીઓએ સરેરાશ ત્રણ દિવસ વધુ હોસ્પિટલમાં ગાળવા પડે છે.

વરસ ૨૦૦૬માં વૃદ્ધોમાં દવાની આડઅસરના ચાર લાખ કેસ નોંધાયા હતા, જે કાળજી લેવાઇ હોત તો રોકી શકાયા હોત. ઘણા વૃદ્ધોની કોઇ યોગ્ય કાળજી લેનાર હોતું નથી અને વૃદ્ધ સ્મૃતિભ્રંશનો શિકાર બને છે. વૃદ્ધાવસ્થામાં હાડકાં કેલ્શિયમના અભાવે બટકણાં બનતાં હોય છે અને દવાની આડઅસરને કારણે દરદીને ચક્કર આવે અને પડી જાય કે તુરત હાડકાં તૂટી જાય અને હોસ્પિટલમાં લાંબા સમય માટે દાખલ કરવાં પડે છે. દવાની વિપરીત અસરોને કારણે અમેરિકામાં દરદીઓને ફરીવાર હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવા પડે તેને કારણે વરસે સાડા ત્રણ અબજ ડોલરનો વધુ બોજ એ દરદી અથવા વીમા કંપનીએ ઉઠાવવો પડે છે.

દવાની કોઈ આડઅસર થતી ના હોય તો તેનો અર્થ એવો નથી કે દરદીને એ દવાની જરૂર છે. દરદીને હોસ્પિટલમાંથી રજા અપાય ત્યારે ડોક્ટરો જે દવા લખી આપે છે તેમાંની ૪૪ ટકા દવા બિનજરૂરી હોય છે પણ દરદીને મૂડમાં રાખવા કે અન્ય કારણોથી ડોક્ટરો દવા લખતા હોય છે.ભારતમાં તો દવા કંપનીઓને ખુશ રાખવા તબીબો દવા લખતા હોય છે. ઘણા કેસમાં દરદીએ કેટલો સમય દવા લેવી પડશે તે બાબતમાં ડોક્ટર જ ચોક્કસ હોતા નથી. ઘણા દરદીઓને અમુક દવાથી રાહત જણાય પછી તબીબને પૂછયા વગર આડેધડ એ દવા લેવાનું ચાલુ રાખે છે,જે ગંભીર પરિણામ લાવી શકે છે. ૨૦૧૩ના એક અભ્યાસ મુજબ હોસ્પિટલમાંથી રજા અપાયા બાદ દરદીને અપાયેલી દવાઓની આડઅસર પ્રથમ ૪૫ દિવસમાં ૨૦ ટકા દરદીઓમાં ઉદ્ભવી હતી અને હોસ્પિટલમાં ફરી દાખલ કરવાં પડયાં હતાં. આમાંનાં પાંચ ટકા કેસમાં દરદીનો જીવ જવાનો ખતરો પેદા થયો હતો. ૩૫ ટકા કિસ્સા પહેલેથી કાળજી લેવાઈ હોત તો નિવારી શકાયા હોત.

અમેરિકાની એક હોસ્પિટલમાં જેરિયાટ્રિક(વૃદ્ધો)ના વોર્ડ માટે ખાસ ફાર્માસિસ્ટ અથવા દવાનિષ્ણાત રોકવામાં આવ્યા. એ પછી દવાની આડઅસરને કારણે દરદીઓને ફરીવાર દાખલ કરવાના ૨૨ કેસ બનતા હતા તે ઘટીને માત્ર ત્રણ થઇ ગયા. આ હકીકત દર્શાવે છે કે દવાનો પ્રકાર અને પ્રમાણનું જ્ઞાન હોવું ખૂબ જરૂરી છે. હોસ્પિટલો દ્વારા વૃદ્ધો માટે જોખમી દવાઓની એક યાદી તૈયાર કરવામાં આવી છે. ડોક્ટર બીઅર્સ દ્વારા આ યાદી તૈયાર કરી હોવાથી તે ડોક્ટર બીઅર્સ લિસ્ટ તરીકે ઓળખાય છે. હતાશા અને માનસિક બીમારીઓની ઘણી દવાઓની વૃદ્ધો પર અવળી અસર થાય છે. વૃદ્ધ એકલા છે કે તેની આસપાસ કોઇ પ્રમાળ વ્યક્તિ છે તેના પર પણ દવાની અસર નિર્ભર કરે છે.

સાભાર-સૌજન્ય :સંદેશ .કોમ 

(942 ) સંત શિરોમણી સ્વ.પ્રમુખ સ્વામી મહારાજ- અંતિમ દર્શન અને ભાવાંજલિ

આ અગાઉની વિનોદ વિહારની પોસ્ટ નંબર 941 માં ભગવાન સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાય(બે.એ.પી.એસ.) ના પાંચમા આધ્યાત્મિક ગુરુ પૂ.પ્રમુખ સ્વામીના ૧૩ મી ઓગસ્ટ ૨૦૧૬ ના રોજ સારંગપુર ખાતે થયેલ દેહ વિલયના  દુખદ સમાચાર અને  ૯૬ વર્ષના એમના કાર્યશીલ દીર્ઘ જીવન દરમ્યાનની એમની અદભુત ધાર્મિક પ્રવૃતિઓ અને સામાજિક સેવાઓ વિષે વિડીયો દ્વારા ઝાંખી કરાવવામાં આવી છે.

Pramukh Swami- Modi -2 last darshanસ્વ. પ્રમુખ સ્વામીના અવસાનથી બે.એ.પી.એસ સંપ્રદાયમાં જ નહી પણ દેશ વિદેશમાં વસતા એમના અગણિત ચાહકોમાં શોક છવાઈ ગયો છે.સ્વામી બાપાનાં અંતિમ દર્શન કરવા માટે લાખ્ખો રાજકીય નેતાઓ,હરિભક્તો અને સાધુ સંતો સારંગપુરમાં આવી રહ્યા છે.વિદેશમાં રહેતા સ્વામીજીના ચાહકો પણ દર્શન માટે આવી રહ્યા છે.ગુરુ મંડપમાં પ્રમુખસ્વામી મહારાજનો પાર્થિવ દેહ સૌનાં દર્શન માટે વિરાજીત કરવામાં આવ્યો છે.

પૂ.પ્રમુખ સ્વામી મહારાજનાં અંતિમ દર્શન અને ભાવાંજલિ – વિડીયોમાં 

Darshan of HH Pramukh Swami Maharaj,

13 Aug 2016

ગુજરાતના નવા મુખ્ય પ્રધાન શ્રી વિજય રૂપાણી આ સંતનાં અંતિમ દર્શન કરવા સારંગપુર આવ્યા હતા .તેઓએ આપેલ અંજલિ આ વિડીયોમાં જોઈ શકાશે.

Divine Darshan of HH Pramukh Swami Maharaj,

14 Aug 2016, 

વડા પ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ કરેલ પૂ.પ્રમુખ સ્વામીનાં

 અંતિમ દર્શન અને અશ્રુભીની ભાવાંજલિ

સારંગપુર, 15 Aug 2016

The Prime Minister, Shri Narendra Modi paid rich tributes to HH Pramukh Swami Maharaj at Sarangpur in Gujarat.

“પૂજ્ય બાપાનાં ચરણોમાં શ્રદ્ધાપૂર્વક નમન કરું છું. એમનો આત્મા સદાસર્વદા આપણને માર્ગદર્શન આપતો રહેશે, શક્તિ આપતો રહેશે.”-શ્રી નરેન્દ્ર મોદી 

આજે ભારતના પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદી પરમ પૂજ્ય પ્રમુખસ્વામી મહારાજનાં ચરણોમાં ભાવ શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરવા માટે તીર્થધામ સારંગપુર ખાતે પધાર્યા હતા.

દિલ્હીમાં લાલ કિલ્લા પર સવારે  ધ્વજ વંદન અને ત્યાં જુસ્સાદાર  પ્રવચન કરીને માનનીય પ્રધાન મંત્રી શ્રી સીધા જ હવાઈ માર્ગે સારંગપુર આવી પહોંચ્યા હતા.બરાબર 11-55 વાગ્યે તેઓ સારંગપુર પહોંચ્યા હતા.

ગુરુ મંડપમમાં જ્યાં પ્રમુખસ્વામી મહારાજનો પાર્થિવ દેહ સૌનાં દર્શન માટે વિરાજીત કરવામાં આવ્યો છે ત્યાં પહોંચીને માનનીય પ્રધાનમંત્રીશ્રી થોડીક ક્ષણો સુધી તેમનાં ચરણોમાં પલાંઠી સાથે બેસીને અશ્રુભીની આંખે શ્રધ્ધાપૂર્વક વંદન કરતા રહ્યા હતા.

વૈદિક શાંતિપાઠના ગાન વચ્ચે પ્રધાનમંત્રીશ્રીએ પ્રમુખસ્વામી મહારાજનાં ચરણે પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરી હતી. પ્રમુખ સ્વામી મહારાજની પરિક્રમા કરીને તેઓએ આરતી ઉતારી હતી.

ત્યારબાદ ઉપસ્થિત સમુદાય સમક્ષ સંબોધનની શરૂઆત કરતાં પહેલાં શ્રી નરેન્દ્રભાઈ ભાવુક બનીને શબ્દહીન બની ગયા હતા. કેટલીયે ક્ષણો સુધી માઈક્રોફોન સામે આંખોમાં અશ્રુ સાથે તેમણે ત્રૂટક ત્રૂટક સ્વરે જણાવ્યું કે “તમારામાંથી ઘણા બધાએ ગુરુ ગુમાવ્યા હશે, મેં પિતા ગુમાવ્યા છે.” આટલું બોલતાં તેઓ પુનઃ ભાવુક બનીને રડી પડ્યા હતા.

મારું સૌભાગ્ય છે કે હું આપની વચ્ચે આવી શક્યો.પૂજ્ય બાપાનાં અંતિમ દર્શન કરી શક્યો. આપ સૌ સંતોના સાંનિધ્યમાં કેટલાક પળ વિતવવાનો મને અવસર મળ્યો.

પૂજ્ય બાપાનાં ચરણોમાં શ્રદ્ધાપૂર્વક નમન કરું છું. એમનો આત્મા સદાસર્વદા આપણને માર્ગદર્શન આપતો રહેશે, શક્તિ આપતો રહેશે.’

પ્રમુખસ્વામીજીને અંજલિ અર્પણ કર્યા બાદ શ્રી નરેન્દ્રભાઈએ, પ્રમુખ સ્વામીજીના અનુગામી મહંત સ્વામીજીને વ્યક્તિગત મળીને રાષ્ટ્રની સુરક્ષા અને પ્રગતિ માટે આશીર્વાદની ઝંખના કરી હતી. લગભગ એક કલાક કરતાં વધુ સમય વીતાવીને તેમણે પુનઃ દિલ્હી જવા વિદાય લીધી.

આ પ્રસંગનો સંપૂર્ણ અહેવાલનો ગુજરાતીમાં પાઠ http://www.baps.org ની આ લીંક પર ક્લિક કરીને વાંચી શકાશે.

આ પ્રસંગે વડા પ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ સ્વ.પ્રમુખ સ્વામી મહારાજ ને આપેલ હાર્દિક ભાવાંજલિ અને ગુજરાતીમાં આપેલ આખું પ્રવચન આ વિડીયોમાં સાંભળો.

સંતશિરોમણી પ્રમુખસ્વામી મહારાજના બાળપણથી માંડી એમના અંતિમ વરસો દરમ્યાનની સ્મરણયાત્રા કરાવતો એક સુંદર વિડીયો  

 Tribute & Life story of Pramukh Swami Maharaj – BAPS | Divine Darshan on YouTube

Pramukh Swami- last Rites

Live Telecast and Webcast of Last Rites of

HH Pramukh Swami Maharaj

બ્રહ્મસ્વરૂપ પ્રમુખસ્વામી મહારાજના દિવ્ય દેહના

અંતિમ વિધિનાં દર્શન
Date: 17 August 2016, Wednesday
Time: 3:00pm IST onwards

His Holiness Pramukh Swami Maharaj’s Last Rites
Funeral took place at BAPS Sarangpur campus in Gujarat on August 17,2016

Check on this BAPS.ORG link also:

http://www.baps.org/Announcement/2016/Live-Telecast-and-Webcast-of-Last-Rites-of-HH-Pramukh-Swami-Maharaj-10049.aspx 

( 940 ) ગાંધીજી વિષે અલપ ઝલપ વિચારો.. રજૂઆત…… શ્રી પી.કે.દાવડા/ગાંધીજીની આત્મકથા ભાગ ૧ થી ૪

મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી (ઓકટોબર ૨, ૧૮૬૯ – જાન્યુઆરી ૩૦, ૧૯૪૮)

મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી (ઓકટોબર ૨, ૧૮૬૯ – જાન્યુઆરી ૩૦,       ૧૯૪૮)

ભારતના રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીજીના જીવન અને એમના વિચારો ઉપર આજ દિન સુધીમાં પુષ્કળ સાહિત્ય લખાયેલું આજે ઉપલબ્ધ છે.ગાંધીજીનું વ્યક્તિત્વ જ એવું નિરાળું અને આકર્ષક હતું કે એના વિષે હજુ પણ ઘણું લખાતું રહેશે અને વંચાતું રહેશે.

ફ્રીમોન્ટ,કેલીફોર્નીયા નિવાસી મિત્ર શ્રી પી.કે.દાવડાજીએ એમને ઉપલબ્ધ સંદર્ભમાંથી ગાંઘી સાહિત્યનું અધ્યયન કરી ગાંધીજીના જીવનનાં કેટલાંક પાસાંઓ પર પ્રકાશ પાડતા ત્રણ લેખો મિત્રોને એમની ત્રણ ઈ-મેલમાં મોકલ્યા હતા.

ગાંધી જીવન પર સરળ ભાષામાં માહિતી પૂરી પાડતા આ લેખો મને ગમી જતાં આજની પોસ્ટમાં વાચકો માટે એ અત્રે પ્રસ્તુત કર્યા છે.

એમના ત્રણ લેખો પછી પ્રતિલિપિ.કોમના સૌજન્યથી ગુજરાતી ભાષામાં ગાંધીજીની આત્મકથાના ચાર ભાગ ની લીંક આપી છે જેથી ગાંધીજીના સમગ્ર જીવનની ઝાંખી એમનાજ શબ્દોમાં એમાંથી વાચકોને મળી રહેશે

આશા છે આજની પોસ્ટમાં રજુ કરેલ ગાંધી સાહિત્ય આપને ગમશે અને પ્રેરક લાગશે .

વિનોદ પટેલ

===================

ગાંધી આજના સંદર્ભમાં ……પી.કે.દાવડા

આજે આપણે પાંચ હજાર વરસ પહેલા લખાયલી ગીતાનો સંદર્ભ શોધી, એને વખાણીએ છીએ, તો માત્ર ૬૮ વરસ પહેલાં લખાયલા ગાંધી વિચારોમાં આજનો સંદર્ભ શોધવામાં શા માટે સંકોચ કરીએ છીએ !

ગાંધીની હૈયાતીમાં અને ત્યારબાદ, વિશ્વના અતિ પ્રસિધ્ધ માનવીઓએ પણ ગાંધીની વાતોનો સંદર્ભ શોધી કાઢીને એમના વિષે ઉચ્ચારેલા શબ્દો આજે એ દેશોના ઇતિહાસમાં અંકિત થઈ ગયા છે. માત્ર થોડા જ ઉદાહરણ આપું.

જ્યોર્જ બર્નાડ શો એ કહ્યું હતું, “ગાંધીએ મારા ઉપર હિમાલય જેવી મોટી અસર છોડી છે.”

ઈથોપિયાના રાજા હેઈલ સેલાસીએ કહ્યું હતું, “જ્યાંસુધી સ્વતંત્ર માણસો અને સ્વતંત્રતા અને ન્યાયના ચાહકો રહેશે, ત્યાં સુધી ગાંધીની યાદ રહેશે.”

વિયેટનામના ક્રાંતિકારી હો ચી મિન્હે કહ્યું હતું, “હું અને અન્ય ભલે ક્રાંતિકારીઓ છીએ, છતાં પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે ગાંધીના ચાહક છીએ , એથી જરાયે વધારે નહિં અને જરાયે ઓછું નહિં.”

યુનોના ભૂતપૂર્વ સેક્રેટરી જનરલ યું થાંટે કહ્યું હતું, “ગાંધીના ઘણાં સિધ્ધાંતો સમસ્ત વિશ્વ માટે અને કાયમને માટે લાગુ પડે છે. મને આશા છે કે એમની શાંતિપૂર્વક પરિવર્તન લાવવાની રીત એના સમયમાં જેમ સાચી હતી, તેમ આજે પણ સાચી છે.”

૧૯૯૭માં, આધુનિક કોમપ્યુટર યુગનું સૌથી જાણીતા સ્ટીવ જોબ્સે ગાંધીજીના મોટા ફોટા પાસે ઊભા રહીને કહ્યું હતું:

“ધૂની લોકો, અલગ જાતના લોકો અને બળવાખોર લોકોને સલામ કરું છું. કારણકે આવા લોકો ધારે છે કે દુનિયા બદલી શકાય છે, અને એ લોકો દુનિયા બદલે છે.”આવી હતી ગાંધીજીની સ્ટીવ જોબ્સ ઉપર અસર.

અલબર્ટ આઈનસ્ટાઈને કહ્યું, “ગાંધી આવતી અનેક પેઢીઓ માટે રોલ મોડેલ બની રહેશે. આપણા સમયની બધી જ રાજદ્વારી વ્યક્તિઓમાંથી ગાંધી સૌથી વધારે પ્રબુધ્ધ છે.” વધારામાં એમણે કહ્યું હતું, “આવનારી પેઢીઓ ભાગ્યે જ માની શકશે કે હાડમાંસનો બનેલો આવો માનવ ક્યારેય પણ આ ધરતી પર ચાલ્યો હતો.”

માર્ટિન લ્યુથર કીંગ જુનીઅરે કહ્યું હતું, “ઈશુએ અમને લક્ષ્ય આપ્યું અને મહાત્મા ગાંધીએ પધ્ધતિ શીખવાડી.”

દલાઈ લામાએ ઘણીવાર કહ્યું છે કે એ મહાત્મા ગાંધીને અનુસરે છે. “મને મહાત્મા ગાંધી પ્રત્યે ઘણો આદર છે. એ મહામાનવ હતા જેને મનુષ્ય સ્વભાવની જાણ હતી. એના જીવનમાંથી મને પ્રેરણા મળી છે.”

નેલસન મંડેલાએ અનેક્વાર કહ્યું હતું કે” ગાંઘી એક મહાન શિક્ષક હતા. ગાંધીના વિચારોએ સાઉથ આફ્રીકાના બદલાવમાં અગત્યનો ફાળો આપ્યો છે. ગાંધીના શિક્ષણથી રંગભેદની નાબૂદી થઈ શકી છે.”

૨૦૧૨ કોલંબિયા યુનિવર્સિટી, ન્યુયોર્કમાં પ્રવચન આપતાં આંગ સાન સુચિએ કહ્યું હતું, “મારા જીવનમાં ગાંધીની મોટી અસર છે.”

આ લીસ્ટ તો ઘણું લાંબું છે. અહીં મેં માત્ર થોડા ઉદાહરણ જ એટલા માટે આપ્યા છે કે આવી વિશ્વવ્યાપી અસર ધરાવનારી વ્યક્તિઓને ગાંધીજીની વિચાર ધારામાંથી સંદર્ભ મળે છે,તો આપણા જેવા સામાન્ય માણસોના રોજીંદા જીવનમાં ઉપયોગી થાય, એવા સંદર્ભ આપણે શા માટે ન સમજી લઈએ?

આ સંદર્ભ શોધવા અને સમજવા, આજથી થોડા દિવસ હું ગાંધીજીના જીવનના પ્રસંગો અને એની આજે પ્રાસંગિકતા વિષે લખવાનો પ્રયત્ન કરવાનો છું.

આમ આદમી માંથી ખાસ આદમી

શાળામાં વિદ્યાર્થી તરીકે ગાંધીજી એક સામાન્ય શ્રેણીના વિદ્યાર્થી હતા. ૧૮૮૭ માં અમદાવાદથી એમણે ગણિત, ઈતિહાસ, નેચરલ સાયન્સ, અંગ્રેજી અને ગુજરાતી વિષય સાથે સરેરાશ ૪૦ ટકા માર્કસ સાથે મેટ્રીકની પરીક્ષા પાસ કરેલી. શામળદાસ કોલેજમાં પહેલા વર્ષમાં ખૂબ જ નબળો દેખાવ કરી, અભ્યાસ છોડી દીધો.

એ જમાનામાં મેટ્રીક પાસ થનાર, ઈંગ્લેન્ડમાં કાયદાનો અભ્યાસ કરી, બેરીસ્ટર બની શકતા. ગાંધીજીએ પણ એમ જ કર્યું હતું.
ગાંધીજી ઈંગ્લેંડથી બેરિસ્ટર થઈ પાછા આવ્યા અને રાજકોટ અને મુંબઈમાં વકીલાત શરૂ કરી, પણ વકીલાત જામી નહિં.

વચેટિયાને ખુશ કરવા પડે, ખોટું સાચું કરવું પડે, આ બધું એમને ફાવતું નહિં.

એમણે મુંબઈની એક શાળામાં શિક્ષકની ૭૫ રૂપિયા પગારવાળી નોકરી માટે અરજી કરી, પણ એમની પાસે બી.એ. ની ડીગ્રી ન હોવાથી એ નોકરી ન મળી.

આ વાત ઉપરથી સાબિત થાય છે કે શરૂઆત ગમે એટલી નબળી હોય, જીવનમાં એક ધ્યેયને એકાગ્રતા અને ઈમાનદારીથી વળગી રહીને માણસ એવરેસ્ટ જેવી ઊંચાઈ સર કરી શકે છે.

આવતી કાલથી એમની પ્રગતિની વાતો અને એનો આજના સંજોગોમાં સંદર્ભ લખવાની શરુઆત કરીશ.
-પી. કે. દાવડા

ગાંધીજી આફ્રીકા શા માટે ગયા?

દક્ષિણ આફ્રીકામાં દાદા અબ્દુલા નામના એક વેપારીનું ૪૦,૦૦૦ પાઉન્ડનું લેણું એક તૈયબલી નામના મેમણ ઉપર નીકળતું હતું. કોર્ટમાં કેસ ચાલતો હતો. અબ્દુલાના અંગ્રેજ વકીલને અબ્દુલ્લા પોતાની વાત અંગ્રેજીમાં બરોબર સમજાવી શકે એવા માણસની એમને જરૂર હતી. કોઈકની ભલામણથી આ કામ માટે એમણે ગાંધીજીને આફ્રીકા બોલાવ્યા. શરૂઆતમાં એક વરસનું એગ્રીમેન્ટ કર્યું, વરસના ૧૦૫ પાઉન્ડ પગાર, અને રહેવા ખાવાની સગવડ, અને ફર્સ્ટક્લાસમાં મુસાફરી.

ગાંધીજીએ દાદા અબ્દુલ્લા અને તૈયબશેઠ વચ્ચે મામલો લવાદ દ્વારા ઘરમેળે પતાવી આપ્યો. આનાથી ગાંધીજીની શાખ ત્યાંના ભારતીયોમાં વધી, અને લોકોએ તેમને ત્યાં જ રોકાઈ જઈ પ્રેકટીસ કરવા સમજાવી લીધા.

૨૧ વરસ પછી ગાંધીજીએ આફ્રીકા છોડ્યું ત્યારે તેમની વાર્ષિક આવક ૬૦૦૦ પાઉન્ડની હતી.

સામાન્ય માન્યતા એવી છે કે એમને રેલ્વેના ફર્સ્ટક્લાસના ડબ્બામાંથી ઉતારી દીધા ત્યારબાદ ગાંધીજીએ ૨૧ વરસ સુધી આફ્રીકામાં રહીને માત્ર અંગ્રેજો સામે સત્યાગ્રહની લડત જ કરી હતી. હકીકતમાં એમણે કુટુંબનું પાલન પોષણ કર્યું, બાળકોને શિક્ષણ અપાવ્યું , વકીલ તરીકે પ્રેકટીસ કરી અને સમાજને સંગઠિત કરી, સત્યાગ્રહની લડાઈની આગેવાની લીધી.
એટલે કુટુંબ અને નોકરી ધંધાવાળા લોકો સામાજીક કામ ન કરી શકે એ માન્યતા ગાંધીજીના જીવન ઉપરથી ખોટી ઠરે છે. આમ આજે પણ ગાંધીજીના જીવનની વાતો આપણને પ્રેરણા આપવાની શક્તિ ધરાવે છે.

ગાંધીજીની જગ્યાએ બીજી કોઈ વ્યક્તિ હોત તો અબ્દુલા અને તૈયબજી વચ્ચે સુલેહ ન કરાવત, કારણ કે સુલેહ થઈ જાય અને કોર્ટમાંથી કેસ નીકળી જાય તો જે કામ માટે એને નોકરીએ રાખ્યો હતો એ કામ પતી જાય. પછી એની જરૂરત ન રહે અને નોકરી જતી રહે.

-પી. કે. દાવડા

Gandhi book photo

મહાત્મા ગાંધીજીની “આત્મકથા અથવા 

સત્યના પ્રયોગો “ભાગ ૧ થી ૪.. પ્રતિલિપિ પ્રકાશન 

પ્રતિલિપિ.કોમ ના સૌજન્યથી મહાત્મા ગાંધીજીની વિશ્વ વિખ્યાત આત્મકથા “સત્યના પ્રયોગો અથવા આત્મકથા” નું ઈ-પુસ્તક ગુજરાતી ભાષામાં નીચેના ચાર ભાગમાં સૌને માટે વાંચવા માટે ઉપલબ્ધ છે.

નીચેની લીંક પર ક્લિક કરીને આ ચાર ભાગમાં ગાંધીજીના સમગ્ર જીવનને એમના જ શબ્દોમાં વાંચો અને સૌને વંચાવો …. વિનોદ પટેલ

સત્યના પ્રયોગો અથવા આત્મકથા … ભાગ-૧.

સત્યના પ્રયોગો અથવા આત્મકથા   ભાગ-૨ 

સત્યના પ્રયોગો અથવા આત્મકથા ..ભાગ-૩ 

સત્યના પ્રયોગો અથવા આત્મકથા ..ભાગ-૪

( 929) પૈસા ઓછા હતા, પણ સુખ ખુબ હતુ……. સંકલન -શ્રી પી.કે.દાવડા