વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Tag Archives: સંકલિત લેખ

1065- સૌથી મોટી પથી – સીમ્પથી … હૃદય સ્પર્શી વાર્તા …..

સાભાર- શ્રી વિક્રમભાઈ દલાલ – એમના ઈ-મેલમાંથી   

સૌથી મોટી પથી – સીમ્પથી


          મીના લંડનમાં અપંગ બાળકોની સારવાર અંગેનો ડીપ્લોમા લઈને ભારત આવી હતી. જે કુટુમ્બમાં એવું બાળક હોય ત્યાં ખાધાખરચી અને થોડી હાથખરચી સાટે રહીને અનુભવ મેળવવાની અને આગળ ભણવાની તેની નેમ હતી.

          પટેલ દમ્પતીને બરાબર આવું જ જોઈતું હતું. એમની પાસે પુષ્કળ પૈસો હતો. નરેશભાઈ આખો દીવસ ઉદ્યોગ ધંધામાં અને રાતે ક્લબ – પાર્ટીઓમાં વ્યસ્ત રહેતા. જયાબહેન શહેરનાં આગેવાન મહીલા કાર્યકર હતાં. બે દીકરીઓ બાદ જન્મેલી રાધીકા પોલીઓનો શીકાર બની હતી.
જયાબહેનના બા કહેતાં, ‘માંદું છોકરું માનું. તું બહારનું સામાજીક કામ છોડી આની પુરતી કાળજી લે’.

          ‘એક ખાસ આયા રાખી છે. શહેરના કોઈ દાક્તરને બાકી નથી રાખ્યો. વ્હીલચેરમાં આયા તેને બધે ફેરવે પણ છે. બીજું તો શું કરી શકાય?’

          ‘બેટા, મા તે મા. માનો પ્રેમ આ બધાં ક્યાંથી આપી શકે?’

          પણ ત્યારે જયાબહેન મોઢું ચઢાવીને મુંગાં રહેતાં. એમને થતું, આને માટે શું હું ઘરકુકડી બનીને બેસી રહું?

          છોકરીઓ પણ કહેતી કે ‘આને કોઈ અપંગ બાળકોની સંસ્થામાં મુકી દો ને ! એને કશી રીતભાત નથી આવડતી. હાથે સેડા લુછે છે. અમારી બહેનપણીઓ મશ્કરી કરે છે’.

          એક વાર મોટીબહેનની બર્થ-ડે પાર્ટી હતી. બધા ભેળી રાધીકા પણ એના ઓરડામાં ગઈ. મોટીબહેન તાડુકી, ‘મમ્મી, આ ગાંડુને અહીં કેમ આવવા દીધી?’ સાંભળીને રાધીકાએ હાથમાનું રમકડું જન્મ દીનની કેક ઉપર છુટું ફેંક્યું. પાર્ટીના રંગમાં ભંગ પડ્યો.

          આ પરીસ્થીતીમાં મીનાનું આગમન ઘરમાં બધાંને જ માટે ભારે રાહતરુપ નીવડ્યું. મીનાએ પ્રેમથી રાધીકાને પોતાની કરી લીધી. તેનું ખાવા-પીવાનું, ઉઠવા-બેસવાનું, ઉંઘવાનું, હરવા-ફરવાનું ઝીણું-ઝીણું ધ્યાન એ રાખતી. આખો દીવસ રાધીકા કઈ રીતે ખુશમાં રહે, તેની જ કોશીશ તે કર્યા કરતી. જાતજાતની વાતો કરતી, ગીતો ગાતી અને ગવડાવતી. એક દીવસ તો સીડી ઉપર ‘નાચો નાચો મેરે મનકે મોર’ ગીત વગાડી પોતે કમ્મરે મોરના પીછાં ખોસી નાચવા લાગી. અને નાચતાં-નાચતાં જાણી જોઈને પડી ગઈ. રાધીકા એકદમ ઉભી થઈ ગઈ. એના લુલા પગમાં જાણે નવચેતન આવ્યું.

          આમ, ખુબ કાળજીથી, પેમથી અને બુદ્ધીપુર્વક મીના રાધીકાનો આત્મવીશ્વાસ જગાડવા લાગી. મુળમાં તો પોતાના પ્રત્યે કોઈક ધ્યાન આપે છે, પોતાના જીવનમાં કોઈક રસ લે છે, પોતે જાતે પણ કાંઈક ને કાંઈક કરી શકે છે, એમ અનુભવતાં રાધીકામાં નવો પ્રાણસંચાર થઈ રહ્યો હતો. એ પોતે પણ મીનાની ઝીણી ઝીણી કાળજી રાખતી થઈ હતી. મીના પોતે આગળ ભણતી પણ હતી, એટલે રાધીકા સાથે રમી કરીને એ જ્યારે પોતાનું વાંચતી કરતી હોય ત્યારે રાધીકા તેને જરીકે ખલેલ ન પહોંચાડતી. એટલું જ નહીં, એવે વખતે બીજું કોઈ આવે તોયે મોઢે આંગળી મુકી ચુપ રહેવાની નીશાની કરતી.

          વચ્ચે બે દીવસ મીનાને બહાર જવાનું થયું. જયાબહેનને રાધીકાની બરાબર કાળજી રાખવાનું કહીને એ ગઈ. પણજયા બહેનને ચાઈલ્ડ સાયકોલોજીના ક્લાસમાં જવાનું હતું અને તે પછી ક્લબમાંયે વાર્ષીક મેળાવડો હતો. મોટી દીકરીને ડાન્સના ક્લાસમાં જવાનું હતું એટલે રાધીકાને નોકર-ચાકરના હવાલે સોંપી બધાં બહાર જતાં રહ્યાં. રાધીકાએ તે દીવસે બીલકુલ ખાધું-પીધું નહીં. મમ્મી-પપ્પા ક્લબમાંથી રાતે બે વાગે આવ્યાં ત્યારે તે ઉંઘમાં હીબકાં લેતી હતી. માનું હૃદય ભરાઈ આવ્યું. પાસે સુઈને દીકરીને સોડમાં લીધી. રાધીકા માને વળગીને ખુબ રડી.

          બીજે દીવસે જયાબહેન આખો વખત ઘેર રહ્યાં. સાંજે મીના આવી ત્યારે રાધીકા માના ખોળામાં હતી. એ જોઈને મીનાને બહુ સારું લાગ્યું. તેણે જયાબહેનને થોડી પેટ છુટી વાતો કરી :

‘અપંગ બાળક સૌથી વધુ ભુખ્યું હોય છે પ્રેમનું. પોતે ઘરમાં અળખામણું નથી, વધુકું નથી, વણજોઈતું નથી, એવી એને ખાતરી થવી જોઈએ. તેનું મન પણ વિશેષ આળું હોય છે. લઘુતાગ્રંથીને કારણે નાની નાની વાતમાં તેનો અહં ઘવાય છે. રાધીકાને તેની બહેનો લંગડી કહેતી હોય છે. એમને વારવી જોઈએ’.

          ‘બહેન, આટલી નાની વયમાં તું આટલું બધું માનસશાસ્ત્ર ક્યાંથી સમજતી થઈ?’

          ‘જી …. … સ્વાનુભવે … … હું પણ આવી પોલીઓની દરદી હતી. મારાં માબાપે મને વીદેશી દમ્પતીને દત્તક આપી હતી. પણ એ પાલક માતપીતાએ મને ભરપુર પ્રેમ આપ્યો. ભણાવી ગણાવીને તૈયાર કરી મારો આત્મવીશ્વાસ જગાવ્યો. મોટી વયે જ્યારે જાણ્યું કે એ મારા જન્મદાતા માતાપીતા નથી, ત્યારે ધક્કો તો લાગ્યો, પણ એ લોકોએ મને પ્રેમથી તરબોળ કરી મુકીને મારું દુખ ભુલાવી દીધું. એ લોકોએ જ મને આ શીક્ષણ લઈને આપણા દેશનાં બાળકોને કાંઈક મદદરુપ થવા પ્રેરી … …’ કહેતાં કહેતાં મીનાની આંખો ભરાઈ આવી. ગળે ડુમો બાઝી ગયો.

જયાબહેન મમતાથી એના વાંસે હાથ ફેરવવા લાગ્યાં. રાધીકા  કાંઈ સમજી નહીં. છતાં એ પણ પાસે સરકી મીનાના પગે-હાથે હાથ ફેરવતી રહી.


(શ્રી નીમા  ઠાકરની મરાઠી વાર્તાને આધારે)     (વીણેલાં ફુલ – 8  પાના 25-26)

( 759 ) આંસુ સુકાયા પછી મળે એ “સંબંધ”, ને…આંસુ આવે એ પહેલાં મળે એ સાચો મિત્ર

“Anybody can sympathise with the sufferings of a friend, but it requires a very fine nature to sympathise with a friend’s success.”-Oscar Wild

“Friendship is unnecessary, like philosophy, like art… It has no survival value; rather is one of those things that give value to survival. “- C. S. Lewis

આજે ઓગસ્ટ ૨, ૨૦૧૫ એ Friendship Day – મૈત્રી દિવસ છે એની યાદ એક મિત્રે જ મને આજે સવારે કરાવી દીધી.

ઓગસ્ટ મહિનો એ “ફ્રેન્ડશીપ” નો મહિનો ગણાય છે. સને ૧૯૩૫થી કોન્ગ્રેસમાં પસાર થયેલ ઠરાવ પ્રમાણે દર વર્ષે ઓગસ્ટ મહિનાનો પ્રથમ રવિવાર અમેરિકામાં Friendship Day તરીકે મનાવવામાં આવે છે.

માણસની જીવન યાત્રાના ભિન્ન ભિન્ન તબક્કે મિત્રો આવી મળતા હોય છે. કેટલાક મિત્રોની મૈત્રી સવારના ઝાકળની જેમ કામ ચલાઉ હોઈ થોડા સમયમાં અલોપ થઇ જાય છે જ્યારે ઘણા મિત્રો જીવન ભર માટે કાયમી મિત્રો બની રહે છે.

સાચી મૈત્રી હંમેશાં સરખા સ્વભાવ અને સરખાં સુખ દુખ તેમ જ સરખી વિચારસરણી ધરાવનારી વ્યક્તિઓ સાથે ટકતી હોય છે. બે શરીર સાથે એક મન જ્યારે મળી જાય છે ત્યારે એમાંથી મૈત્રીનું રસાયણ નીપજતું હોય છે.

જેમને જોઈ,મળી, વાંચી તથા સાંભળીને છાતી ઠરે એવા આંગળીઓના વેઢે ગણી શકાય એવા ઘણા મિત્રો મને જીવનના વિવિધ તબક્કે આવી મળ્યા છે જેમણે આજીવન મૈત્રી નિભાવી જાણી છે.આવા મિત્રો ફટકિયા મોતી નહી પણ સાચા મોતી- REAL GEM-સમા છે.જીવનની શોભા આવા મિત્રો થકી જ થાય છે.મૈત્રી એ તો ઈશ્વરે માનવીને દીધેલી શ્રેષ્ઠતમ બક્ષીસ છે.

કહે છે ને કે-

મિત્ર એવો શોધવો જે ઢાલ સરીખો હોય,

સુખમાં પાછળ જે રહે, દુઃખમાં આગળ હોય.

સજ્જન-મિલાપી બહોત હૈ , તાલી મિત્ર અનેક,

જો દેખી છાતી ઠરે, સો લાખનમેં એક.

krishna-sudama -1

કૃષ્ણ -સુદામાની મૈત્રી એ મૈત્રીની એક મિશાલ છે.

ઘણા લાંબા સમય પછી એમના સાંદીપની આશ્રમ વખતના મિત્ર અને દ્વાકાધીશ કૃષ્ણને માટે ભેટ તરીકે તાંદુલની પોટલી લઈને કંગાળ

હાલતમાં પત્નીના દોરવાયા મદદ માટે એમને મળવા જાય છે.મિત્રને જોઈ હરખ ઘેલા બનીને શ્રી કૃષ્ણ એમને ભેટી પડે છે. પ્રેમથી આદર સત્કાર કરે છે એટલું જ નહિ એમના પગ જાતે ધોઈને એમને ઉચા આસને બેસાડે છે.

કૃષ્ણ અને સુદામાનીં આદર્શ મૈત્રી કથા આ ચિત્ર પર ક્લિક કરી વાંચો.

krishna-sudama-2

એક મૈત્રી હાઈકુ 

કૃષ્ણ સુદામા 

જેવી મૈત્રી હવે તો

ભાગ્યે જ મળે ! 

મૈત્રી અંગેના નીચેના સુંદર સુવિચાર અને અવતરણોમાં મૈત્રીનો મહિમા જ્ઞાત અને અજ્ઞાત કવીઓ/લેખકોએ ગાયો છે એ મનનીય છે.

દોસ્ત ! તારા દિલ સુધી પ્હોંચ્યા

સ્વર્ગમાં પણ ક્યાં હવે જાવું હતું ?

ચિનુ મોદી ‘ઈર્શાદ’

મૈત્રી એ સુખનો ગુણાકાર અને દુ:ખનો ભાગાકાર છે.

મિત્રના મૃત્યુ કરતા મૈત્રીનું મૃત્યુ વધારે અસહ્ય હોય છે.

મિત્રતા એવો છોડ છે જેને હંમેશા પ્રેમરૂપી પાણીથી સીંચવો પડે છે.

સફળતા, ઉપયોગીતા અને સુખ નો આધાર ઘણે

અંશે મિત્રોની સંખ્યા અને પ્રકાર ઉપર રહેલો છે.

તમારા મિત્રની ભૂલો તેને એકાંતમાં બતાવો

પણ તેના વખાણ તો જાહેરમાં જ કરજો.

હું જ્યારે કડી સર્વ વિદ્યાલયમાં હાઈસ્કુલમાં અભ્યાસ કરતો હતો એ વખતથી થયેલ ઘાઢ મૈત્રીને આજે ૮૦ વર્ષની ઉમર સુધી નિભાવી,સાચવી અને વધારી રહેલ શિકાગો નિવાસી મારા મિત્ર દિનેશ સરૈયાએ નીચેનાં મૈત્રી અંગેનાં અવતરણો એમના એક ઈ-મેલમાં મને એક વાર મોકલી આપ્યાં હતાં એ શ્રી સરૈયાના આભાર સાથે નીચે  રજુ કરું છું.અગાઉ વિનોદ વિહારની એક પોસ્ટમાં પણ એ રજુ કરેલ એને આજે મૈત્રી દિને દોહરાવું છું.

વિશ્વાસની દોરી મજબુત બનાવી રાખજો,

અમે ક્યાં કીધું કે અમારા જ દોસ્ત બનીને રહો,

પણ તમારા દોસ્તોની યાદીમાં,

એક નામ અમારું પણ રાખજો !

કેટલાક સંબંધો જીવન સાથે વણાઈ જાય છે,

કેટલીક યાદો સ્વપ્ન બનીને રહી જાય છે,

લાખો મુસાફિર પસાર થઇ જાય તો પણ,

‘કોઈકના’ પગલાં કાયમ માટે યાદ રહી જાયછે!

ઝીંદગી મળવી એ નસીબની વાત છે

મોત મળવું એ સમયની વાતછે

પણ મોત પછી પણ કોઈના દિલમાં જીવતા રહેવું

એ ઝીંદગીમાં કરેલા કર્મની વાત છે.

પાનખરમાં વસંત થવું મને ગમે છે,

યાદોની વર્ષામાં ભીંજાવું મને ગમે છે,

આંખ ભીની તો કાયમ રહે છે,

તો પણ કોઈના માટે હસતા રહેવું ગમે છે.

મોકલું છું મીઠી યાદ

ક્યાંક સાચવી રાખજો,

મિત્રો હમેશા અમૂલ્ય છે એ યાદ રાખજો.

તડકામાં છાંયો

ના લાવી શકે તો કંઈ નહિ,

ખુલા પગે મિત્ર તમારી સાથે જ ચાલશે

એ યાદ રાખજો.

જીવનમાં સમયની સાથે ચાલવું પડે છે,

જે નામંજુર હોય તે જ કરવું પડેછે,

રોવાનો અધિકાર પણ

નથી આપતું આ જગત,

ક્યારેક લોકોને બતાવવા માટે

હસવું પણ પડે છે. . .

આંસુ સુકાયા પછી જે મળવા આવે… એ “સંબંધછે”, ને…આંસુ પહેલાં મળવા આવે…એ મિત્ર છે.મુશ્કેલીમાં જ સાચા મિત્રની ખરી કસોટી થાય છે .હીરો સંઘાડે ચડે, તો જ એની ચમક પરખાય છે .

અંતમાં, એક માનવ -માનવ વચ્ચે જ મૈત્રી થાય છે એવું ઓછું છે.એક પ્રાણી પણ માનવીનો મિત્ર બની શકે છે ,આ ચિત્રોમાં બતાવ્યું છે એમ ….. 

Also see this video ….

Unbelievable Unlikely Animal Friendships Compilation

https://youtu.be/mrudR-kIB1k

આજના મૈત્રી દિવસે સૌ મિત્રોને અભિનંદન અને

હાર્દિક શુભ કામનાઓ