વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

Tag Archives: ૨૬ મી નવેમ્બર ૨૦૦૮ ના મુંબાઈના આતંકી હુમલા. તાજ મહાલ હોટેલ

1133- ૨૬ મી નવેમ્બર ૨૦૦૮ ના મુંબાઈના આતંકી હુમલા દરમ્યાન તાજ મહાલ હોટેલમાં અતિથી દેવો ભવની પ્રણાલીનું પ્રેરક દર્શન

ભડકે બળી રહેલ તાજ મહાલ હોટેલનું એક દ્રશ્ય 

૨૬ નવેમ્બર, ૨૦૦૮ની ગોઝારી સાંજે શરુ થયેલ અને ચાર દિવસો સુધી ચાલેલ ૧૬૪ નિર્દોષ વ્યક્તિઓનો જાન લેનાર મુંબઈના આતંકી હુમલાઓ એ ભારતના ઇતિહાસમાં ન્યુયોર્ક ,અમેરિકાના ૯/૧૧ ના આતંકી હુમલા જેટલો જ  યાદગાર બનાવ છે.

એ દિવસે મુંબઈના ગેટ વે ઓફ ઇન્ડિયા નજીકના કોલાબાના સમુદ્રી તટ પર ૧૦ શસ્ત્રસજ્જ પાકિસ્તાની આતંકવાદીઓ હોડીયોમાં આવીને મુંબાઈના ઔદ્યોગિક શહેરમાં આતંક મચાવવાના ઈરાદા સાથે ઊતર્યા હતા.આવતા પહેલાં આ આતંકીવાદીઓએ મુંબાઈ વિષે ગલી ગલીની માહિતી મેળવી લીધી હતી.કોલાબાની માચ્છીમાર કોલોનીમાંથી બહાર નીકળીને આ આતંકીઓ બે-બેનાં ગ્રૂપમાં વહેંચાઈ ગયા.બે આતંકીઓએ સીએસટી તરફ, હોટેલ ટ્રાઇડેંટ,મુંબઈના પ્રસિદ્ધ યહૂદી ગેસ્ટ હાઉસ નરીમાન હાઉસ વી.સ્થળો તરફ અને બે ટોળી હોટેલ તાજમહાલ તરફ મોકલવામાં આવી હતી.

મુંબાઈમાં ઘૂસેલા આતંકીઓએ ચાર દિવસ સુધી મુંબાઈને બાનમાં રાખ્યું હતું. આ ૧૦ આતંકીઓમાંથી સુરક્ષા દળો દ્વારા ૯

        બચી ગયેલ આતંકી અજમલ ક્સાબ

આતંકીઓનો ખાત્મો બોલાવવામાં આવ્યો અને એક આતંકી અજમલ કસાબને મુંબઈ પોલીસે જીવતો પકડી પાડયો હતો .

બરાબર ચાર વર્ષ કેસ ચલાવ્યા પછી સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા અન્વયે તારીખ ૨૧મી નવેમ્બર ૨૦૧૨ના રોજ ક્સાદને ફાંસી આપી યરવડા જેલ પુના ખાતે દફનાવામાં આવ્યો હતો.

નવેમ્બર ૨૬ ૨૦૦૮ના રોજ બુધવારની સાંજથી શરુ કરી નવેમ્બર ૨૯ના શનિવાર સુધી એમ  એ ભયાનક ચાર દિવસોમાં પાકિસ્તાની આતંકીઓએ ૧૬૪ વ્યક્તિઓના જીવ લીધા અને ૩૦૮ વ્યક્તિઓને ઈજા પહોંચાડી. આ મૃતકોમાં ઘણા વિદેશી નાગરિક મુસાફરો પણ હતા.

ટાટા ગ્રુપની પ્રખ્યાત તાજમહાલ હોટેલ અને એની અતિથી દેવો ભવની નીતિ .

મુંબઈમાં ગેટ વે ઓફ ઇન્ડિયાની બરોબર સામે આવેલી કોલાબા વિસ્તરની ટાટા ગ્રુપની પ્રખ્યાત ૧૦૩ વર્ષ જૂની તાજમહાલ હોટેલમાં એ દિવસે જે બન્યું એનો ઈતિહાસ ખુબ દિલ ધડક અને એટલો જ પ્રેરક છે.આ બનાવની વિગતો જ્યારે આપણે જાણીએ ત્યારે એમાં ભારતની પુરાણી અતિથી દેવો ભવની આચાર સંહિતા ઉજાગર થતી જોઈ શકાય છે.

આ કમનશીબ દિવસે આ હોટેલમાં ઉતરેલા ૫૦૦ મહેમાનો , મોટી કમ્પનીઓએ એ દિવસે હોટેલના વિવિધ હોલમાં યોજેલ કાર્યક્રમોમાં હાજર બીજા ૬૦૦ બિજનેસ સાથે જોડાયેલા માણસો અને જનરલ મેનેજરથી વેઈટર સુધીનો હોટેલનો ૬૦૦ માણસોનો સ્ટાફ ફરજ ઉપર હાજર હતો.આ સ્ટાફને કયા રસ્તેથી મુશ્કેલીમાં હોટેલની બહાર નીકળી શકાય છે એનું સંપૂર્ણ જ્ઞાન હતું.તેઓએ ધાર્યું હોત તો આખો સ્ટાફ જીવ બચાવવા હોટેલ બહાર સહીસલામત નીકળી ગયાં હોત.પરંતુ નવાઈની વાત એ છે કે ૬૦૦ માંથી એક પણ સ્ટાફ મેમ્બરે એમ ના કર્યું. હોટેલમાં રોકાઈ જઈને પોતાના જાનના જોખમે પ્રથમ હોટેલમાં ફસાએલા મહેમાનો સહીસલામત બહાર નીકળે એ માટે એમને મદદ કરવાના કામે સ્ટાફ લાગી ગયો .પરિણામે એ દિવસની સાંજે હોટેલમાં કુલ ૧૭૦૦ માણસો હતા એમાંથી મૃત ૩૪ માણસો સિવાય બધા સહીસલામત હોટેલ બહાર આવી શક્યાં.તાજ હોટેલમાં એ દિવસોમાં જે ૩૪ કમનશીબ માણસોએ એમનો જાન ગુમાવ્યો એમાં હોટેલના મૃત સ્ટાફની સંખ્યા ૧૭ ની એટલે કે અડધી હતી.હોટેલના જનરલ મેનેજર મિસ્ટર કાંગાનાં પત્ની અને એમના બે પુત્રો એ દિવસે એમના ૬ઠા માળે આવેલ નિવાસમાં અગ્નિની જ્વાલાઓમાં બળીને મૃત્યુ પામ્યાં હતા !આમ જનરલ મેનેજરે એક વહાણના કેપ્ટનની જેમ છેલ્લે સુધી પોતાની ફરજ બજાવી ભોગ આપ્યો.

સલામ છે તાજ હોટેલના આ મેનેજર અને એના વફાદાર સમગ્ર સ્ટાફને જેમણે હોટેલ પરના હુમલા દરમ્યાન અતિથી દેવો ભવની ભારતીય સંસ્કૃતિનાં દર્શન કરાવ્યાં !

અમેરિકાની પ્રખ્યાત હાર્વર્ડ કોલેજના પ્રોફેસર મી. રોહિત દેશપાંડેએ તાજ હોટેલના આ આતંકી હુમલાનો કેસ સ્ટડી કરી એના આધારિત એક સુંદર TEDxNewEngland પ્રવચન આપેલ એનો યુ-ટ્યુબ વિડીયો નીચે પ્રસ્તુત છે.( સૌજન્ય-હિરલ શાહ )

આ પ્રવચનમાં એમણે ભારતની અતિથી દેવો ભવની પૌરાણિક પરંપરા સાથે મેનેજમેન્ટના સિદ્ધાંતોને પણ આવરી લઇ એક સુંદર પ્રવચન આપ્યું છે જે  વાચકો તેમ જ મેનેજમેન્ટના અભ્યાસીઓ માટે પ્રેરક બની રહેશે એવી મને આશા છે.

 

The Ordinary Heroes of the Taj Hotel: Rohit Deshpande at TEDxNewEngland–

Published on Nov 20, 2012

========================

૨૬મી નવેમ્બર ૨૦૦૮ ના મુંબાઈ પરના આતંકી હુમલા વિષે અંગ્રેજીમાં વિકિપીડિયાની નીચેની લીંક પર ક્લિક કરીને વાંચી શકાશે. 

2008 Mumbai attacks 

૨૦૦૮ ના મુંબાઈ ઉપરના આતંકી હુમલા વિષે યુ-ટ્યુબ ઉપર ઘણા વિડીયો પ્રકાશિત થયા છે. એમાંથી મેં પસંદ કરેલા નીચેના બે ડોક્યુમેંટરી વિડીયો જોવા જેવા છે , જે આ ભયાનક દિવસોનોની સારી એવી માહિતી આપે છે.

Documentary on 26/11 Mumbai Attacks: Samandar (Part 1) – India TV-Published on Aug 29, 2012
Salute to Mumbai Police officers Hemant Karkare, Vijay Salaskar, Ashok Kamte who were among who martyred during four day encounter. Police constable Tukaram Omble was killed when he was trying to capture Kasab who was later hanged in Yerwada jail in 2012.

’60 Hours’ of 26/11 Mumbai Terror Attack | 26 11 Documentary | CNN-News18 -Published on Nov 27, 2011
A special CNN-IBN show on the third anniversary of the 26/11 Mumbai attacks, in which 166 people lost their lives.