વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

1079 – ગાંધીજી વિષે અવનવું …… શ્રી હરનિશ જાની

ન્યુ જર્સી નિવાસી જાણીતા એવોર્ડ વિજેતા હાસ્ય લેખક મિત્ર શ્રી હરનીશ જાની ના લેખો સુરતના અખબાર ‘ગુજરાત મિત્ર’ માં દર બુધવારે કોલમ ‘ફિર ભી દિલ હૈ હિન્દુસ્તાની’ માં નિયમિત પ્રગટ થતા હોય છે.

ગુજરાત મિત્રની આ કોલમમાં તારીખ  ૧૨મી જુલાઈ ૨૦૧૭ ના રોજ શ્રી  હરનીશભાઈનો લેખ ‘ગાંધીજી વિષે અવનવું ‘ પ્રસિદ્ધ થયો છે એ મને ગમી ગયો.

આ લેખમાં ગાંધીજી વિષે અગાઉ વાંચી કે સાંભળી નહોતી એવી કેટલીક વાતો તેઓએ રજુ કરી છે.એમાં તેઓએ ગાંધીજીને મહાત્મા બનાવનાર કેટલાક મૂળભૂત ગુણોનું સરસ વિશ્લેષણ કર્યું છે.

ગાંધીજી એમના જીવનની ગાડી સત્ય અને અહિંસાના પાટે કેવી રીતે દોડાવતા હતા એની હરનીશભાઈએ એમની આગવી રીતે રજુ કરેલ રસિક વાતો વિનોદ વિહારના વાચકોને મારી જેમ જરૂર ગમશે.

વિનોદ પટેલ

‘ગાંધીજી વિષે અવનવું ‘ …. શ્રી હરનીશ જાની ‘

અમેરિકન ટી.વી. પર ભારતની વાત સાંભળી. તેમાં પણ ગાંધી બાપુ વિષેની વાત સાંભળી,જે મેં અગાઉ કદી સાંભળી નહોતી . બની શકે કે ઘણાને આ લેખથી તે જાણવા મળે. ૧૯૦૩માં સાઉથઆફ્રિકા( આફ્રિકાના એક દેશનું નામ) માં ગાંધીજી ફુટબોલ ( અમેરિકામાં જેને સૉકર કહેવામાં આવે છે.) રમતા હતા. અને ફુટબોલના કોચ–ટ્રેનર હતા. તેમણે જુદા જુદા ત્રણ શહેરમાં તો ફુટબોલ ક્લબની સ્થાપના કરી હતી. ડરબનમાં, પ્રિટોરીયામાં અને જોહાનિસબર્ગમાં. આ ત્રણેના નામ અહિંસક સત્યાગ્રહ ફુટબોલ ક્લબ (પેસીવ રેસિસ્ટર ફુટબોલ ક્લબ) રાખ્યા હતા. અને ગાંધી જેનું નામ– ફુટબોલની મેચના હાફ ટાઈમમાં ટીમને અહિંસા વિષે સમજાવતા. એટલું ઓછું હોય તેમ દર્શકોને સત્ય અહિંસાના પાઠ ભણાવતા. કાગળિયાં–પેમ્ફલેટ વહેંચતા. આ વાતનો પુરાવો પ્રિટોરિયાના ઓલ્ડ કોર્ટ હાઉસના મ્યુઝિયમના ફોટાઓ પુરો પાડે છે. જેમાં યંગ ગાંધીજી દર્શકોને સંબોધતા દેખાય છે.

વાત એમ છે કે ઈંગ્લેંડમાં લૉ કોલેજમાં ભણતા ભણતા તેમને ક્રિકેટમાં અને ફુટબોલમાં ખૂબ રસ જાગ્યો હતો. ખાસ કરીને ઓછા સાધનોવાળી ફુટબોલની રમત ગમતી. તેમને તેમાં એક સ્ટાર પ્લેયર કરતાં આખી ટીમના સહકારથી જીતતી ટીમનો સિધ્ધાંત ગમતો. આ ફુટબોલ બીજા યુવાનોને પોતાના તરફ આકર્ષવા પુરતો હતો. અને તેમનો આ ગૂણ તેમણે ભારત આવ્યા ત્યારે ઉપયોગમાં લીધો અને બીજા બધા નેતાઓને ભેગા કરી અને તેમની ટીમ બનાવી. જે તેમને બ્રિટન સામે લડવામાં કામ લાગી. મૂળે તો તેમને આ “રંગદ્વેષી‘ સાઉથઆફ્રિકાની સરકારનો વિરોધ કરવો હતો.

ગાંધીજીના ઘણા ગુણ મને ગમે છે પણ તે જીવનની ગાડી સત્ય અને અહિંસાના પાટે દોડાવતા હતા. તે ખરેખર અદભૂત ગુણ હતો. સામાન્ય રીતે દરેકના જીવનમાં જીવન બદલી નાખતા ટર્નીંગ પોઈન્ટ આવતા હોય છે.પરંતુ ગાંધી બાપુના જીવનમાં અસંખ્ય ટર્નીંગ પોઈન્ટ આવ્યા. તેઓ દરેક વખતે સત્ય અને અહિંસાના પાલનને કારણે સફળ રહ્યા. અને પોતાની ઈચ્છા પ્રમાણે ટર્ન લેતા હતા. અથવા કહી શકાય કે તેમની ઈચ્છા પ્રમાણે રસ્તા ટર્ન લેતા હતા.

તેમનો બહુ ચર્ચીત પ્રસંગ ૧૮૯૩માં બન્યો ફર્સ્ટક્લાસ ની ટિકીટ લઈ અને ડરબનથી પ્રિટોરીયા જવા રાતની ટ્રેનમાં બેઠા હતા જે ગોરા લોકો માટે રિઝર્વ હતો. અને ટિકીટ ચેકરે તેમને થર્ડ કલાસમાં જવાનું કહ્યું અને ગાંધીજીએ તેમ કરવાની ના પાડી. હવે આ વાતને હું તેમનું ઉત્તમ ચારિત્ર ગણું છું. મારા જેવો સામાન્ય માણસ તો કહે કે અડધી રાતે અજાણ્યા સ્ટેશને ઠંડીમાં ઉતરવા કરતાં થર્ડ ક્લાસમાં જઈ શાંતિથી ઊંઘી જાવ. બીજે દિવસે તો સવારે કોર્ટમાં શેઠ અબ્દુલ્લાનો કેસ લડવાનો છે. જેને માટે ખાસ મુંબઈથી ,આફ્રિકા આવ્યા હતા.અને માટે આ ટિકીટ ચેકર સાથે માથાકુટ કરવાની છોડી દો. પણ એમણે તેમ ન કરતાં પિટરમારીઝબર્ગના સ્ટેશને ફેંકાય જવાનું પસંદ કર્યું અને પછીની રાત ઠંડીમાં પડી રહ્યા. એટલું ઓછું હોય તેમ બીજે દિવસે સિગરામમાં કોચવાનના પગ પાસે ન બેસતાં માર ખાધો. પણ પોતાના સિધ્ધાંતને વળગી રહ્યા. અને પોતાની જાત બીજા ગોરાઓની જાત કરતાં જરાય ઉતરતી નથી. એ સિધ્ધાંત તેમણે હિન્દીઓને આપ્યો. જે આજે સો વરસ પછી દરેક જાતીઓમાં વ્યાપ્યો છે.

અમેરિકામાં વસતા ભારતીયો અને પાકિસ્તાનીઓએ સાબિત કરી દીધું છે કે તેઓ ગોરા લોકો કરતાં ઉતરતા નથી. પરંતુ મુઠ્ઠી ઊંચેરા છે.આમ છતાં મારી દ્રષ્ટિએ, બીજો એક ઓછો જાણીતો પ્રસંગ ખૂબ અગત્યનો છે. કારણ કે ગાંધીજીની જ્ગ્યાએ બીજી કોઈપણ વ્યક્તિ જુદી રીતે વર્તી હોત.

ગાંધીજી શેઠ અબ્દુલ્લાના કેસમાં સમાધાન કરાવી વરસને અંતે ભારત પાછા ફરવાના હતા. બીજે દિવસે આફ્રિકા છોડવાના હતા. તેને આગલે દિવસે તેમના માનમાં વિદાય સમારંભ હતો. જ્યાં ગાંધીભાઈને હારતોરા પહેરાવાના હતા. અને તેમનું ભાષણ સાંભળવાનું હતું. તેમાં ગાંધીજીની નજર ત્યાં પડેલા ન્યૂઝ પેપરના ખૂણે છપાયેલા ન્યૂઝ પર પડી કે નાતાલ (સાઉથઆફ્રિકા દેશનો એક પ્રદેશ) ધારાસભા હિન્દીઓને મતાધિકાર ન મળે એ વિષય પર બિલ પાસ કરવાના હતા. તો ગાંધીજીએ પોતાનું પ્રવચન બાજુએ મુકી દીધુ અને આ ધારાસભાના બિલ પર વાત કરી. તેમણે જણાવ્યું કે જો આ બિલ પાસ થશે તો હિન્દીઓને કોઈ હક્ક નહીં મળે. એટલું જ નહીં પણ તેમનું અસ્તિત્વની પણ સરકાર નોંધ નહીં લે. જો તમારે ધંધો કરવો હોય તો દેશના નાગરિક થવું જરૂરી હતું. એ આ નવા કાયદો અમલમાં આવશે તો દેશ છોડવો પડશે. તેમણે તે સમારંભમાં જ હારતોરા બાજુએ મુકી અને ઘેરેઘેર આ વાતનો પ્રચાર કરનારા સ્વયંસેવકો તૈયાર કરવા માંડ્યા. શેઠ અબદુલ્લાની વિનંતીથી એક વરસ રહી જવાનું પણ નક્કી કર્યું. હવે તમે જ વિચાર કરો. આપણામાંથી કેટલા આવા ત્વરીત નિર્ણય લઈ શકે?

જગતમાં કોઈપણ જાતની પરિસ્થિતિ હોય પણ તે પોતાના સત્ય અહિંસાના ક્ષેત્રમાં પડતી હોય તો એ પોતાની થઈ ગઈ. બીજી રીતે કહેવાય કે મુસીબતો વ્હોરી લેવાની તેમની આદત હતી.

કેટલાને ખબર હશે કે આફ્રિકાના “ એન્ગલો–બોર વોર”માં સત્ય અહિંસાવાળા ગાંધીજી જોડાયા હતા. તે પણ બ્રિટીશરોના પક્ષમાં રહીને, ૧૮૯૯ થી ૧૯૦૨ સુધીની વોરમાં ગાંધીજી એમ્બ્યુલન્સ સ્કવોડના લિડર હતા. અને તેમના સ્વયંસેવકોના ગ્રુપે અંગ્રેજો અને બોર લોકોના બન્ને પક્ષના ઘવાયેલા સૈનિકોને સેવા આપી હતી. તેમાં તેમને રાણી વિક્ટોરિયા તરફથી મેડલ પણ મળ્યો હતો.

ગાંધીજીને સમજવા બહુ અઘરા પણ હતા. અંગ્રેજો આપણા દુશ્મન પણ માનવતાના કાર્યમાં તે ન જોવાય. ગાંધીજીનું આ ચારિત્ર સુભાષચંદ્ર બોઝ જોઈ શક્યા નહોતા. સુભાષબાબુ અગ્રેજોને દુશ્મન જ ગણતા. સેકન્ડ વર્લ્ડ વોર વખતે ગાંધીજી ,જર્મની સાથે લડતા બ્રિટનનો ગેરલાભ નહોતા લેવા માંગતા. જ્યારે સુભાષબાબુ હિટલર સાથે હાથ મિલાવવા માંગતા હતા.સુભાષબાબુનો પ્લાન હતો કે જર્મનીએ બ્રિટનના કેદી તરીકે પકડેલા ભારતીય સૈનિકોને છોડાવી ,પોતાની આઝાદ હિંદ ફોજમાં ભરતી કરાવવા. હવે તે ફોજ હિન્દમાં ભારતીય સૈનિકોની બનેલી ફોજ સામે લડે. તો સામાન્ય રીતે ભારતીય  ફોજ પોતાના ભાંડુઓની બનેલી ફોજ સામે બંદૂક ન ઊઠાવે. હવે તેમના આ પ્લાનમાં થોડી ખામીઓ હતી. હિટલરે બ્રિટનના (પ્રિઝનર ઓફ વોર) પકડાયેલા કેદીઓ સુભાષબાબુને ન આપ્યા. સુભાષબાબુ જાપાન જોડે હાથ મિલાવવા ગયા. અને જ્યારે બર્મા –ઈમ્ફાલને રસ્તે આઝાદ હિંદ ફોજ આસામમાં પ્રવેશતી હતી ત્યારે ભારતીય જવાનોથી બનેલી બ્રિટીશ ફોજે તેમનો કચ્ચરઘાણ કાઢી નાખ્યો.

ગાંધીજીની સત્ય અહિંસાની વાતોમાં કાંઈક વજુદ હતું. નહેરુ સરદાર પટેલ, મૌલાના, ક્રિપ્લાની જેવા કેટલા ય મહારથીઓ તેમની ફૂટબોલના સિધ્ધાંત પર રચાયેલી ટીમમાં જોડાઈને દેશને આઝાદ કર્યો.

છેલ્લી વાત–

એક વખતે પંડિત નહેરુ એક માનસિક રોગોની હોસ્પિટલની વિઝિટે ગયા હતા. ડોક્ટોરો જોડે અંદર ફરતા હતા. ત્યાં તેમની પાસે એક બોળકા માથાવાળો દર્દી આવ્યો. તેણે પંડિતજીને પૂછ્યું કે “ભાઈ તમે કોણ છો?” પંડિતજી બોલ્યા કે “ હું પંડિત નહેરુ છું.” તો તે દર્દી બોલ્યો, “ ચિંતા ન કરો. તમે પણ સારા થઈ જશો. હું અહીં આવ્યો ત્યારે મહાત્મા ગાંધી હતો.”

===========================

શ્રી હરનીશ જાનીનો તારીખ ૧૯ મી જુલાઈએ ગુજરાત મિત્રમાં પ્રગટ થયેલો એક બીજો લેખ ‘ગદ્દાર બને તે ખૂંખાર પણ બને ‘વાંચવા માટે નીચેની લીંક પર કલીક કરો.

http://gujaratmitra.in/Portals/6/Supplements/drp12.pdf

Image may contain: 3 people, people smiling, people standing

  હરનીશ જાની 

સંપર્ક –

E Mail-harnishjani5@gmail.com

1078- ગુજરાતીઓ અને એમની ખાસિયતો ….

સાભાર-સૌજન્ય .. શ્રી રમેશ તન્ના – ફેસ બુક ..

ગુજરાતીઓ ખાવા ઉપરાંત બીજું શું શું ખાય છે..??

ગુજરાતી પ્રજા ખાવાની શોખીન છે. ડાયનિંગ હોલની ગુજરાતી થાળીની 24-25 વાનગીઓ જોઈને જ કોઈને પણ ખ્યાલ આવી જાય કે ગુજરાતીઓ જમવાને કેટલી ગંભીરતાથી લે છે ! ગુજરાતીઓનો ખાણી પ્રેમ જોઈને ઘણાને એવું થતું હશે કે ગુજરાતીઓ જીવવા માટે નથી ખાતા, ખાવા માટે જીવે છે.

કોઈ જમાનામાં માત્ર શુદ્ધ શાકાહારી જમતા ગુજરાતીઓ 1000 વર્ષથી ખાતા હોય તે રીતે નોનવેજ ખાતા થઈ ગયા છે. ગુજરાતીઓ કોઈ પણ પ્રદેશની વાનગીઓ ખાઈ લે છે, પણ “પંજાબી” તો એટલું બધું ખાય છે કે ખુદ પંજાબીઓ પણ આટલી પંજાબી વાનગીઓ નહીં ખાતા હોય.

ગુજરાતીઓનું ખાવાનું વિશ્વ વૈવિધ્યસભર છે. એક ઝલક જોઈએઃ

ગુજરાતીઓ માત્ર ખાવાનું જ ખાય છે, એવું નથી બીજું ઘણું ખાય છે. વિશ્વની સાૈથી વધુ રૃપિયા ખાતી પ્રજામાં ગુજરાતીઓ આગલી હરોળમાં આવે. ગુજરાતીઓને રૂપિયા ખાતાં આવડે અને ખવડાવતાં પણ આવડે. કોઈ બહુ ટણી કરતું હોય તો તેના રૂપિયા ખાઈ જવામાં ગુજરાતીઓ મોડુંં ના કરે. ગુજરાતીઓની હોજરી જ એવી છે કે તેમાં કોઈ પણ પ્રકારે ખાધેલા રૂપિયા પચી જાય.

અત્યાર સુધી ગુજરાતીઓએ સાૈથી વધુ શું ખાધું હશે એ સવાલના જવાબમાં રૃપિયાની સ્પર્ધા કોણ કરી શકે.. ?? સમ. ગુજરાતીઓ સમ ખાવામાં ભારે શૂરા. જોકે હવે સમ ખાવાનું થોડું ઘટ્યું છે બાકી પહેલાં તો લોકો વાતે વાતે સમ ખાતા. કૂળદેવી, ઈષ્ટદેવ, માતાપિતા, પતિ કે પત્ની એમ સાૈથી વધુ આદરણીય કે પ્રિય હોય તેના સમ પહેલાં ખવાતા.

“સમ”ની જેમ જ ગુજરાતીઓ ગમ ખાવા માટે પણ જાણીતા. ગુજરાતીઓ જતું કરનારા છે. ગુજરાતીઓ તરત જ ગમ ખાઈ જાય. જે ગમ ખાય, તે મમ ખાય.

ગુજરાતીઓને ભાવ સાથે ખૂબ ફાવે. એ ભાવ કીંમતના રૃપમાં હોય અને હૃદયના ભાવના રૃપમાં હાૈ હોય. કેટલાક ગુજરાતીઓ થોડાક સફળ થાય એટલે તરત જ ભાવ ખાવા માંડે. માંડ માંડ બોલે. જોકે ભાવ ખાવાનો પરવાનો અને ઈજારો તો મોટાભાગે છોકરીઓ પાસે હોય છે.

ગુજરાતીઓનો ઈગો આઈસ્ક્રીમ જેવો. તરત ઓગળી જાય. ગુજરાતીઓને પોતાના સ્વાર્થ માટે માથું નમાવતાં વાર ના લાગે અને જો કોઈ માથાકૂટ કરે તો તેનું માથું ખાઈ જાય. (માથું ખાવાથી કામ ના પતે તો લોહી પણ પી લે હોં..)

ગુજરાતીઓ આળસ ખાય. જીવન સફરમાં થાક લાગે તો થાક પણ ખાઈ લે. કોઈ કસરત કરવાની શીખામણ આપે તો હીંચકા ખાઈને સંતોષ માને. કોઈની વાતમાં રસ ના પડે તો ગુજરાતીઓ બગાસું ખાઈને પોતાના સ્પષ્ટ અભિપ્રાય આપી દે. ગુજરાતીઓ આંટો ખાય અને ફેરો પણ ખાય.

કોઈ યાદ કરતું હોય તો ગુજરાતીઓ નિરાંતે હેડકી ખાય. અરવિંદ કેજરીવાલની વાત કરતાં કરતાં ગુજરાતીઓ ખાંસી કે ઉધરસ ખાય. ગુજરાતીઓ કેરીનો રસ પીએ છે કે ખાય છે એ હજી નક્કી કરી શકાયું નથી.

ગુજરાતીઓ એક વસ્તુ એવી ખાય છે કે જે વિશ્વમાં ભાગ્યે જ કોઈ પ્રજા ખાતી હશે. તેનું નામ છે ખોંખારો. પોતાની હાજરીની નોંધ લેવડાવવા નિર્દોષ રીતે જે ખવાય તે જૈન ખોંખારો અને બહાદુરી અને મર્દાની રીતે ખવાય તે રેગ્યુલર ખોંખારો. ઈતિહાસના જાણીતા ખોંખારા પર પીએચડી થાય એટલા ખોંખારા ગુજરાતીઓએ ખાધા છે. ગાંધીજીના અહિંસક અને જૈન ખોંખારાએ અંગ્રેજોને ભગાડ્યા તો સરદારના મર્દાના ખોંખારાઓએ અનેકને સીધાદોર કરી નાખ્યા. ગુજરાતીઓ હવે મોદીના પરાક્રમી ખોંખારાની રાહ જુએ છે..

કેટલાક ગુજરાતીઓ એટલા બધા માવા ખાય છે કે પછી કાં તો ખાવાનું મન થાય એટલી ભૂખ લાગતી નથી અને કાં તો ખાવા માટે મોં ખૂલતું નથી. ગુજરાતીઓ તમાકું પણ ખાય અને સમય આવે ઘા પણ ખાય.

ગુજરાતીઓ સાહસિક પ્રજા છે. સાહસિક માત્ર ઠોકરને પાત્ર. સફળતા સુધી પહોંચવા જેટલી ઠોકરો ગુજરાતીોએ ખાધી હશે એટલી ઠોકરો વિશ્વની બીજી કોઈ પ્રજાએ નહીં જ ખાધી હોય. ખરેખર તો ગુજરાતીઓની અપ્રતિમ અને વૈશ્વિક સફળતાનો ઈતિહાસ તેણે ઠોકરોને ઠોકરે ચડાવીને મેળવેલી સિદ્ધિઓનો ઈતિહાસ છે.
By Ramesh Tanna

—————————————–

સૌજન્ય – સાભાર .. શ્રી અનીલકુમાર ચૌહાણ-ફેસ બુક 

અલ્યા આવ તને ગુજરાત બતાવું….

જ્યાં ઠેપાડાને ગજવું નૈ,
તોય જગત આખાનો વેપાર કરતો એક જણ બતાવું,
ભાણાં આખામાં છો વાડકી ને પોંચ ચમચી……..,
હોય કઢી તોય જોડ્યે આખો છાશ્યનો ગ્લાસ બતાવું……
જુની સંસ્કૃતિની વાત નૈ કર ભઈલા…
હાલ તને ઘેર ઘેર એક બે વરહ જુના અથાણાંની જાર બતાવું…..
તમારી તો ઢીંચક પુજા…. અલ્યા હાહરીના
ઓયકણ આય કોકવાર તન સિંહ હાંથે
સેલ્ફી લેતી ચારણ કન્યા બતાવું…….
ઠાંકણીં મ પોંણી લૈન ડુબ્યો આખો દેશ…
પણ એક અડધી ચા ને ચાર ઠાંકણીમાં ભરી
ચામાં ડુબતા ચાર જણ બતાવું……
ઢોકળાં, હાડવો, ફાફડા અને ગાંઠીયા અવે જુના થયા….
હાલ તને કાજુકારેલાં, પાતરાંતૂરીયાં નાં શાક બતલાવું…..
આખી રાતોના જશનની વાત જવા દે ભઈલા…..
ભર બપોરે વૈસાખમાં રોડ પર નાચતા વર ધોડા બતાવું…..
તું વેવારની વાતના કર મારી હારે…
ભરાઈ ગયા પહેલાં છલકાઈ જવાની
તને નવી ગુજરાતી રીત બતાલાવું…..

— શ્રી અનીલકુમાર ચૌહાણ


અમદાવાદથી પ્રગટ થતા માસિક ‘ધરતી’ના જુન ૨૦૧૧ ના અંકમાં પ્રસિદ્ધ ગુજરાતીઓ વિશેનો મારો એક લેખ નીચેની લીંક પર ક્લિક કરીને વાંચો.  

ખમીરવંતી વિશ્વ જાતિ ગુજરાતી ….  લેખક- વિનોદ પટેલ

 

 

1077- કિતાબેં કુછ કહના ચાહતી હૈ… મનની મોસમ : અનિલ ચાવડા

કિતાબેં કુછ કહના ચાહતી હૈ

મનની મોસમ : અનિલ ચાવડા

જે વાંચે ચોપડી, તે ચોપડી ચોપડી ખાય.

ગુજરાતી કહેવત 

૨૩એપ્રિલે વિશ્વપુસ્તક દિવસ હતો. યુનેસ્કો દ્વારા વિશ્વ પુસ્તક દિવસ તથા કોપીરાઇટ દિવસની ઔપચારિક શરૂઆત ૨૩ એપ્રિલ, ૧૯૯૫થી થઈ. તેનો પાયો તો ૧૯૨૩માં સ્પેનમાં પુસ્તક વિક્રેતાઓ દ્વારા પ્રસિદ્ધ લેખક સર્વાન્ટિસને સન્માનિત કરવા સમયે જ નખાઈ ગયો હતો. આ લેખકનું અવસાન પણ ૨૩ એપ્રિલે જ થયું હતું. આ સિવાય ૨૩ એપ્રિલ અનેક મહાન લેખકોના જન્મ અને મરણની તિથિ સાથે પણ જોડાયેલી છે. મધ્યકાલીન સમયમાં ૨૩ એપ્રિલના દિવસે એક સરસ રિવાઝ હતો. પ્રેમી પોતાની પ્રેમીકાને એક ગુલાબ આપતો, સામે પ્રેમિકા પ્રેમીને ઉત્તર રૂપે પુસ્તક આપતી. ૨૩ એપ્રિલનો દિવસ સાહિત્યિક રીતે ખૂબ જ મૂલ્યવાન છે. આજના ઇન્ટરનેટના યુગમાં લોકોનો પુસ્તક પ્રત્યેનો પ્રેમ જળવાઈ રહે અને ઉત્તમ વાંચન થતું રહે તે જ આ ઉજવણીનો મુખ્ય ધ્યેય છે.

એક ઉત્તમ પુસ્તક કોઈ પણ વ્યક્તિનું જીવન ઉજ્જવળ કરવા માટે પૂરતું છે. ક્યારેક પુસ્તકનું એક વાક્ય પણ આખી જિંદગી બદલી નાખે છે. કોઈ સર્જક જ્યારે એક સાચું અને સારું પુસ્તક સર્જે છે ત્યારે કાગળને ગર્વ થાય છે. શબ્દોમાં પર્વ ઊજવાય છે. એક પુસ્તક સર્જાય છે ત્યારે ખરેખર તો ભાષાના કપાળમાં ચાંલ્લો થાય છે – ભાષાના હાથમાં મેંદી મુકાય છે. ભાષાના કેશમાં વેણી શોભે એમ શબ્દોથી મહેકે છે ભાષા. એક પુસ્તક ભાષાના આંગણામાં રંગોળી પૂરવાનું કામ કરે છે. પુસ્તક કોઈ વ્યક્તિનું માર્ગદર્શક, દિશાસૂચક, ગાઇડ કે બેસ્ટ ફ્રેન્ડ બની શકે છે. આમ જોઈએ તો બે પ્રકારનાં પુસ્તકો બહોળા પ્રમાણમાં લોકો પર અસર કરે છે. એક તો એવું પુસ્તક કે જે એકદમ ઉત્તમ કોટિનું છે, સર્વશ્રેષ્ઠ છે, મહાન છે અને બીજું એવું પુસ્તક કે જે સાવ નિમ્ન કોટિનું અને ઊતરતી કક્ષાનું છે. લોકોને અવળે માર્ગે દોરે તેવું પુસ્તક. આ બંનેનો પ્રભાવ લોકો પર વધારે પડતો હોય છે.

પુસ્તક મૂર્ત હોય છે, જ્યારે એના વિચારો અમૂર્ત છે. કદાચ પુસ્તક અને એના કાગળો નાશ પામશે, પરંતુ વિચારો નાશ પામશે નહીં. પુસ્તક એ માત્ર કાગળ પર શબ્દોનું પ્રિન્ટિંગ નથી, પણ વિચારની પ્રસ્તુતિ છે. એનું મૂલ્ય કાગળના વજનમાં કે કાગળની સાઇઝમાં કે પુસ્તક પર છાપેલી કિંમતથી ક્યારેય આંકી શકાય નહીં.

પુસ્તક એ કોઈ અજાયબ વાહનથી સહેજ પણ ઊતરતું નથી, પરંતુ એનાથી પણ વિશેષ છે. પુસ્તક એક એવી નૌકા છે કે જે આપણને વગર વાહને અનેક સરોવરો,નદીઓ અને સાગરોની સફર કરાવે છે. પુસ્તક એ એવું વિમાન છે કે જે આપણને દૂર દૂરના કલ્પનાના આકાશની સફર કરાવે છે. આપણને વિવિધ પાત્રોમાં જીવવાનો અને અનુભવવાનો મોકો આપે છે.

આપણે જ્યારે પુસ્તક વાંચતા હોઈએ છીએ ત્યારે પુસ્તકમાં એકતાન થઈ જતાં હોઈએ છીએ. આથી પુસ્તકનાં પાત્રો આપણે પોતે બની ચૂકીએ છીએ અથવા તો પુસ્તકમાં વર્ણવેલા માહોલમાં આપણે પોતે હરવા-ફરવા માંડીએ છીએ. પુસ્તક એ એક મધપૂડો છે. દરેક માણસ તેમાંથી પોતાને ભાવતું મધ ચાખી શકે છે. કેટલાંક પુસ્તકો ચાખવાનાં હોય છે, જ્યારે કેટલાંક પુસ્તકો ગળી જવાનાં હોય છે અને કેટલાંક પુસ્તકો ચાવીને પચાવવાનાં હોય છે. જ્યારે કેટલાંક પુસ્તકો મમળાવવાનાં હોય છે. તમે જ્યારે પુસ્તક ખરીદો છો ત્યારે માત્ર કાગળનો અમુક જથ્થો કે કાગળની થપ્પી નથી ખરીદતા, પરંતુ તમે આખું એક નવું જીવન ખરીદો છો.

પુસ્તકથી જીવનનો આનંદ બેવડાઈ જાય છે, તેનાથી આપણને એક નવી દિશા અને એક નવી દુનિયા મળે છે. તમે કાગળ પર તમારી આંખો ફેરવો છો ત્યારે તમે માત્ર કાગળ પર જ નથી રહેતા, તમે જે તે પુસ્તકની દુનિયામાં ચાલ્યા જાવ છો અને એની તમને ખબર પણ નથી હોતી. એક સારા પુસ્તકનું મૂલ્ય દીકરી કે દીકરાથી સહેજ પણ ઊતરતું નથી. દરેક સર્જક માટે તો પુસ્તકો એમનાં સંતાનો જેવાં જ હોય છે. પુસ્તકો સંસ્કારધામ છે. પુસ્તક એ એક મંદિરથી સહેજ પણ ઉતરતું નથી.

છેલ્લે પુસ્તકો વિશેની સફદર હાશમી ખૂબ જ જાણીતી કવિતાઃ

કિતાબે કરતી હૈ બાતેં બીતે જમાને કી, દુનિયા કી, ઇન્સાનો કી, આજ કી, કલ કી, એક-એક પલ કી, ગમોં કી, ફૂલો કી, બમોં કી, ગનોં કી, જીત કી, હાર કી, પ્યાર કી, માર કી, ક્યાં તુમ નહીં સુનોગે ઇન કિતાબોં કી બાતેં? કિતાબે કુછ કહના ચાહતી હૈ, તુમ્હારે પાસ રહના ચાહતી હૈ, કિતાબોં મેં ચીડિયા ચહચહાતી હૈ, કિતાબોં મેં ઝરને ગુનગુનાતે હૈ, પરિયોં કે કિસ્સે સુનાતે હૈ, કિતાબોં મેં રોકેટ કા રાજ હૈ, કિતાબોં મેં સાઇન્સ કી આવાજ હૈ, કિતાબોં મેં જ્ઞાાન કી ભરમાર હૈ, ક્યા તુમ ઇસ સંસાર મેં નહીં જાના ચાહોગે? કિતાબેં કુછ કહના ચાહતી હૈ, તુમ્હારે પાસ રહના ચાહતી હૈ.

 શ્રી અનિલ ચાવડા….. પરિચય

અનીલ ચાવડા

મળવા જેવા માણસ – યુવા કવી શ્રી અનિલ ચાવડા

પરિચય …શ્રી પી .કે.દાવડા

 

1076- રહેમાન ચાચાનો ‘કાળીયો’ ..વાર્તા … શ્રી આનંદ રાવ લિંગાયત

ગુંજન સામયિકના તંત્રી અને જાણીતા વાર્તા લેખક ૮૫ વર્ષીય મારા મિત્ર શ્રી આનંદ રાવએ એક મુગા પ્રાણીના એના માલિક પ્રત્યેના પ્રેમની એક સરસ વાર્તા મને ઈ-મેલમાં મોકલી છે.

મને ગમેલી આ વાર્તાને વિનોદ વિહારના વાચકોના આસ્વાદ માટે લેખકના આભાર સાથે આજની પોસ્ટમાં પ્રસ્તુત કરતાં આનંદ થાય છે.

‘કાળીયો’ એ રહેમાન ચાચાના પાળેલા કુતરાનું નામ છે. કાળીયો એમના કુટુંબનો એક સભ્ય બની ગયો છે. રહેમાન ચાચાના દીકરા સલીમના અવસાન વખતે આ મૂંગા પ્રાણીએ જે રીતે કબરમાં પહોંચી જઈને રહીમ પ્રત્યેના પ્રેમ અને શોકની લાગણી બતાવે છે એનું આ વાર્તાના લેખક શ્રી આનંદ રાવે એમની આગવી શૈલીમાં સુંદર દર્શન કરાવ્યું છે.

આનંદ રાવની અન્ય વાર્તાઓની જેમ કુતરા જેવા મુંગા પ્રાણીના પ્રેમની આ સંવેદનાપૂર્ણ અનોખી વાર્તા પણ આપને જરૂર વાંચવી ગમશે.

વાર્તા વાંચવા માટે નીચેની લીંક પર ક્લિક કરશો 

રહેમાન ચાચાનો ‘કાળીયો’ ..વાર્તા … શ્રી આનંદ રાવ લિંગાયત

શ્રી આનંદ રાવનો પરિચય અને અગાઉ વિનોદ વિહારમાં પ્રકાશિત એમની અન્ય વાર્તાઓ, કબીર દુહા અને અન્ય સાહિત્ય આ લીંક ઉપર ક્લિક કરીને વાંચી શકાશે.

આનંદરાવ નો ઈમેલ સંપર્ક ..
gunjan_gujarati@yahoo.com

1075- ના, સાહેબ, મને વધુ રૂપિયા લેવાની ટેવ પડી જશે… :મધુવનની મહેકઃ સંતોષ દેવકર

નાના માણસની મોટી વાતો  ..

ના, સાહેબ, મને વધુ રૂપિયા લેવાની ટેવ પડી જશે
મધુવનની મહેકઃ સંતોષ દેવકર

 

‘સાહેબ બીજો બૂટ.’

ને મારા બીજા પગનો બૂટ બૂટપોલિશવાળાને આપ્યો. પોલિશ તો જાણે એ રીતે કરતો હતો કે બૂટ નહિ પણ હોય કોઈ અમૂલ્ય વસ્તુ ! બૂટને હાથમાં એ રીતે પકડી રાખ્યું હતું જાણે નાનું બાળક ન હોય ! ખૂબ જ વ્હાલપૂર્વક મારા બૂટને એક હાથે પકડી રાખી બીજા હાથે બ્રશ ફેરવતા એ પોલિશવાળા ભાઈને હું એકીટશે જોઈ રહયો.

એક બ્રશ, બીજુ બ્રશ, ત્રીજુ બ્રશ બૂટ પર એ રીતે બ્રશ ફેરવતો જાણે આખી દુનિયાના દર્શન બૂટની ચમકમાં કરતો હોય. મને નવાઈ લાગી. કોઈ બૂટ પોલિશવાળાને પ્રથમ વખત આટલી એકાગ્રતાપૂર્વક કામ કરતો જોયો. પ્રથમ કોઈ મલમ જેવું બૂટ પર લગાવ્યું. પછી એક પછી એક બ્રશ ફેરવતો ગયો. ને બૂટને ચમકાવતો ગયો. બસ એક જ ધ્યેય હતું તેનું. મારા બૂટને ચમકાવવાનું. બૂટની ચમક માટે તેણે પોતાની પાસે હતું એટલું બધું જ ખર્ચી નાખ્યું. વાપરી નાખ્યું. એક જ લક્ષ્ય, બૂટ ચમકવો જોઈએ. એટલી બધી એકાગ્રતા કે એ પણ ભાન ન રહયું કે આસપાસ કોણ છે, શું કરે છે, શું બોલે છે ? બસ, એક જ ધૂન બૂટ ‘બોલવા’ જોઈએ.

‘લો સાહેબ, બીજો બૂટ તૈયાર’. કહીને એણે મારી એકાગ્રતા તોડી. મને પણ તે જ વખતે ભાન થયંુ કે હું બૂટપોલિશવાળાને આટલું ધ્યાનપૂર્વક નિહાળી રહયો છું.

‘કેટલા પૈસા થયા ?’

‘સાહેબ, પંદર રૂપિયા.’

મેં વીસની નોટ કાઢીને આપી. એણે પાંચ રૂપિયા પાછા આપવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

‘રહેને દો.’ મેં કહયું પોલિશ કરવાની એમની તન્મયતા પર હું વારી ગયો હતો.

‘નહી ંસાહેબ.’

‘અરે.. રાખો હું ખુશીથી આપું છું.’

‘નહિ સાહેબ, મને વધુ રૂપિયા લેવાની ટેવ પડી જશે.’

એણે પાંચ રૂપિયા મને એમ કહીને પાછા આપ્યા. હું આઘાત સાથે આશ્ચર્ય અનુભવી રહયો. પ્રમાણિકતા તેના રગેરગમાં વ્યાપેલી દેખાઈ. રાજી ખુશીથી આપેલા પાંચ રૂપિયા તેણે પ્રમાણિકતાપૂર્વક મને પરત કર્યા.

‘વધુ રૂપિયા લેવાની ટેવ પડી જશે’- આ વાકય એ મારા મનોજગતનો કબજો લઈ લીધો.

મહેનત કરતાં વધુ રૂપિયા લેવાની ટેવ પડે તો … !

સામાન્ય બૂટ પોલિશવાળાએ જીવનનું સત્ય સમજાવી દીધંુ. જરૂર કરતાં વધુ શા માટે ? જેટલું જરૂર છે તેટલું જ જોઈએ.

આ પોલિશવાળો ગાંધીજીના અગિયાર મહાવ્રતોથી તદ્ન અજાણ હતો. માત્ર મહેનતનું ખાતો, હરામનું અવગણતો ને પ્રલોભનથી દૂર રહેતોે.

વૈષ્ણવજન તો તેને રે કહીએ….. ગાંધીજીનું પ્રિય ભજન આપણે ગાઈએ છીએ. બૂટ પોલિશવાળાએ આ ભજન સાચા અર્થમાં પચાવ્યું હતું.

પરધન નવ ઝાલે હાથ રે….. કોઈ નિશાળમાં ભણવા ગયો નહોતો.

‘એક દિવસમાં કેટલા કમાઈ લો છો ?’ મને પૂછવાનું મન થયું.

‘સાહેબ, ઘરમાં પાંચ જણાનું ગુજરાન ચાલે તેટલું મળી રહે છે.’

આજે પ્રમાણિક, મહેનતુ, અલોભી માણસો મળવા મુશ્કેલ છે. ત્યારે બૂટ પોલિશવાળા ભાઈ લીમડામાં એક ડાળ મીઠી જેવા લાગ્યા.

દિલ એક મંદિર, કામ હી પૂજા આ મોટાભાગે સ્વીકારાયેલો મંત્ર છે. વ્યકિત મંદિરે ન જાય તો ચાલે, યાત્રા ધામે ન જાય તો ચાલે, નદીએ ન્હાવા ન જાય તો ચાલે, પરંતુ જે કામ હાથ પર લીધું છે તે નિષ્ઠાપૂર્વક કરે તો તે તેની પૂજા જ છે. પોતાને સોંપેલું કામ અથવા પોતે સ્વીકારેલું કામ એ એક સાધના જ છે. મહાન પુરુષો કામને પૂજા સમજીને વર્તે છે. કામને સત્ય, નિષ્ઠા, પરિશ્રમ અને પ્રમાણિકતાપૂર્વક કરે તો એ જ પૂજા ભકિત બની રહે છે.

નિષ્ઠાપૂર્વક પોતાનું કાર્ય કરવું એ એક પ્રકારનું તપ છે. માણસ પોતા માટે વેઠે તે તાપ અને બીજા માટે સહન કરે તે તપ. પોતાના કાર્યને પૂજામાં પરિવર્તિત કરનારા સફ્ળતાને વરે છે.

હું ગણગણતો રહયો, જરૂર કરતાં વધુ પૈસો કોણ લે ?

મિસરી

“ જો કામ દુનિયાકો

નામુમકિન લગે

વહી મૌકા હોતા હૈ

કરતબ દિખાને કા “

(ફ્લ્મિ-ધૂમ-૩).

http://sandesh.com/to-know-me-more-per-lead/

1074- सुख के सब साथी, दुःख में ना कोई …

હિન્દી ફિલ્મ -ગોપી જેમાં સદા બહાર અભિનેતા દિલીપ કુમારએ અભિનવ અભિનય આપ્યો છે એનું નીચેનું મને ગમતું ગીત  सुख के सब साथी, दुःख में ना कोई એ એના શબ્દો સાથે નીચે પ્રસ્તુત છે.

આ ગીતના ગાયક મહમદ રફીએ એમના સુરીલા ગુંજતા સ્વરમાં ગાયું છે .

राजिंदर कृषण  રચિત આ ગીતનો મુખ્ય સંદેશ એ છે કે સૌ સુખનાં-સ્વાર્થનાં સગાં હોય છે .દુઃખમાં સાથ આપનાર લોકો જવલ્લે જ જોવા મળે છે.

सुख के सब साथी, दुःख में ना कोई
मेरे राम, मेरे राम
तेरा नाम एक साचा दूजा न कोई

जीवन आनी-जानी छाया
झूठी माया झूठी काया
फिर काहे को सारी उमरिया
पाप की गठरी धोई
सुख के…

ना कुछ तेरा ना कुछ मेरा
ये जग जोगी वाला फेरा
राजा हो या रंक सभी का
अंत एक सा होई
सुख के…

बाहर की तू माटी फांके
मन के भीतर क्यूँ न झांके
उजले तन पर मान किया
और मन की मैल ना धोई
सुख के…

Sukh ke Sab Saathi (Md.Rafi)

Movie/Album : गोपी (1970)
Music By : कल्याणजी-आनंदजी
Lyrics By : राजिंदर कृषण
Performed By : मो.रफ़ी

ઉપરનું ગીત માણ્યા પછી નીચે મુકેલ વિડીયોમાં મોટીવેશનલ સ્પીકર હરૂન રશીદની હિન્દી જબાનમાં – કુછ પ્યારી બાતેં- નો પણ લાભ લો.એમનો સંદેશ ઘણો પ્રેરક છે. 

kuch pyari batein hindi by haroon rashid

zz enterprise presents full HD video

આવી બીજી વાતો નીચેની લીંક પર ક્લિક કરીને માણી શકાશે. 

https://www.youtube.com/results?search_query=zz+enterprise+video