વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય-પદ્ય સર્જનની ઓન લાઈન આનંદ યાત્રા

1141-મારો ૮૨ મો જન્મ દિવસ અને થોડું પ્રાસંગિક ચિંતન ….

આજે ૧૫ મી જાન્યુઆરી ૨૦૧૮.મારો ૮૨ મો જન્મ દિવસ.

જુદા જુદા મુકામો બદલતી ભાતીગર જીવન યાત્રાનાં ૮૧ વર્ષ પૂરાં કરીને આજે જ્યારે હું ૮૨ મા વર્ષમાં પ્રવેશ કરું છું ત્યારે મારા મનમાં જે વિચારો ઉમટી રહ્યા છે એને આજની જન્મ દિવસની  પોસ્ટમાં પ્રસ્તુત કરું છું.

જિંદગીની મુસાફરી માટેની માણસના શરીર અને આત્માની ગાડી જન્મ નામના સ્ટેશનેથી ઉપડે છે અને ઉમરના જુદા જુદા તબક્કે વિવિધ અનુભવો કરાવતી છેવટે વૃદ્ધાવસ્થા-મૃત્યુના અંતિમ પડાવના સ્ટેશને આવીને અટકી જાય છે.

૧૯૩૭ ના જાન્યુઆરીમાં એ વખતે વિદેશ ગણાતા રંગુન,બ્રહ્મ દેશમાં જન્મ પછી શરુ થયેલ મારી જીવન યાત્રાનો રથ વતન ડાંગરવા,કડી,અમદાવાદ-કઠવાડા-વડોદરા,અમદાવાદની ૫૮ વર્ષની લાંબી મજલ કાપી છેલ્લા ૨૩ વર્ષથી અમેરિકામાં,સાન ડિયેગોમાં આવીને છેલ્લા પડાવે આવીને અટક્યો છે.ભાવિની ભીતરમાં શું છે એ તો સમય જ નક્કી કરશે.

શારીરીક રીતે હાલ થોડી તકલીફો હોવા છતાં હજી કાર્યરત રહેવાય છે એને હું એક પ્રભુની કૃપા માનું છું.જે કોઈ પણ પરિસ્થિતિ આવી પડે એની સાથે સમજુતી કરી લેવાની ટેવ અને વિપત્તિ ને પણ સંપત્તિ ગણી મજબુત મનોબળથી આગળ વધી દરેક પળને આનંદથી માણવાના ધ્યેય સાથે જીવવા માટે હું ટેવાયો છું.શારીરીક મર્યાદાઓ હોવા છતાં આનંદથી સમય પસાર કરી,આ બ્લોગની રચનાત્મક પ્રવૃત્તિ દ્વારા સૌને વિનોદ વિહાર કરાવી શકું છું એનો મને આનંદ અને સંતોષ છે.

જન્મ દિવસ,ઉત્તરાયણ અને અમદાવાદ નો સુમેળ 

આ કેવો કુદરતી સંજોગ કહેવાય કે મારો જન્મ દિવસ ૧૫ મી જાન્યુઆરી,ઉત્તરાયણ પછીના જ દિવસે એટલે કે વાસી ઉત્તરાયણના દિવસે આવે છે.આ દિવસોને ભારતમાં લોકો રંગબેરંગી પતંગો ચગાવીને ખુબ ઉત્સાહ અને આનંદથી ઉજવે છે.ઉત્તરાયણ એટલે સૂર્યનું ઉત્તર તરફ ગમન.૧૪ મી જાન્યુઆરીથી સૂર્યને મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરવાનો સંક્રાત કાળ છે, એટલે આ પર્વને મકરસંક્રાંતિ નું પર્વ પણ કહેવાય છે.

આજે યાદ આવે છે અમદાવાદમાં ઉજવેલી ઉત્તરાયણના એ દિવસો જ્યારે બે દિવસો સવારથી સાંજ સુધી બંગલાના ધાબે ચડી પતંગોતસવ સાથે ઊંધિયું,જલેબી,તલની ચીકી, બોર, જામફળ વી. ખાઈને સવારથી ઉત્તરાયણ અને જન્મ દિવસની ઉજવણી સહકુટુંબ આનંદ અને ઉત્સાહથી કરતા હતા.

અમદાવાદમાં પતંગની મોજ લેતી મારી એક તસ્વીર 

ઉત્તરાયણ તો અમદાવાદની જ એ હકીકતને આ ગીતમાં બહુ જ સુંદર રીતે રજુ કરી છે,-સૌજન્ય …ટહુકો.કોમ.

ઉત્તરાયણમાં આકાશમાં ચડેલા અનેક પતંગોની હરીફાઈ વચ્ચે આપણા પતંગને અસ્થિર હવામાનમાં સ્થિર રાખી એને ટકાવી રાખવાનો સંદેશ આપણા જીવનને પણ એટલો જ લાગુ પડે છે.જીવનના અસ્થિર સંજોગો વચ્ચે પણ બાવડાના બળે આપણા મનોબળના પતંગને ટકાવી રાખવાનો છે.

હે પ્રભુ મારા જીવન પતંગની દોર તારા હાથમાં છે.મારા પતંગને સ્થિર રાખી એને ટકાવી રાખજે.પ્રભુ પ્રત્યે મને અપાર શ્રધ્ધા છે જે મારી આ રચનામાં વ્યક્ત થાય છે.

 

મારી શ્રધ્ધા !

જીવનમાં એવું કોઈ કામ કે એવો કોઈ પ્રશ્ન એવો કઠિન નથી

જેને હું ને મારો ઈશ્વર બન્ને ભેગા મળીને ઉકેલી ના શકીએ .

ભગવાનની કૃપા અને મનમાં જો હોય પુરુષાર્થની ભાવના

ગમે એવું મુશ્કેલ કામ સરળ બની જાય,એમાં નવાઈ ના !

મારા દિલી પ્રાર્થનાના પોકારથી પ્રભુ દુર નથી રહ્યો,

કર ગ્રહી,માર્ગદર્શક બની, એ જ મને સદા દોરી રહ્યો,

જીવન માર્ગ મારો ખાડા ટેકરાવાળો વિકટ ભલે રહ્યો

એ માર્ગના દરેક પગલે મારી સાથે ,પ્રભુ મારો ચાલી રહ્યો. 

ઘણું લઇ લીધું છે તો ઘણું પ્રભુએ જીવનમાં આપ્યું પણ છે ,

ત્રણ પેઠીની લીલીવાડી નજરે જોવાનું સુખ શું ઓછું છે !

મારા ૭૯મા જન્મ દિવસે જીવન-ફલક પર એક નજર કરી જે  આત્મ મંથન અને ચિંતન કરેલું એને 

 અહી ક્લિક કરીને વાંચી શકાશે,

આભાર દર્શન

અમેરિકામાં હાલ નિવૃતિ કાળમાં મારી જીવન સંધ્યાના દિવસોને રસિક અને આનંદમય બનાવવામાં અગત્યનો ફાળો આપનાર મારાં પ્રિય  સંતાનો,સ્નેહી-કુટુંબીજનો,મુરબ્બીઓ, મિત્રો,બ્લોગર મિત્રો સહીત,સૌનો આજે મારા ૮૨ મા જન્મ દિવસે હૃદયથી આભાર માનું છું.આપ સૌના પ્રેમ અને લાગણીને એક પ્રભુ કૃપા માનું છું.

શ્રધાંજલિઉપર જેમના ફોટાઓ મુક્યા છે એ મારી જીવન કથાનાં પ્રિય પાત્રો મારા પિતા સ્વ. રેવાભાઈ ,ધર્મપત્ની સ્વ.કુસુમ  અને માતા સ્વ.શાંતાબેન  મારા જીવનમાં મારી સાથે રહ્યાં ત્યાં સુધી મને ભરપુર જૈવન્ય પૂરું પાડ્યું છે. આજે આ દિવ્ય આત્માઓ પ્રભુના ધામમાં બિરાજે છે અને મારા પર જાણે કે આશીર્વાદ વરસાવી રહ્યાં હોય એમ સદૈવ મને લાગ્યા કરે છે.

આ ત્રણ સ્વર્ગસ્થ દિવ્ય આત્માઓને મારા જન્મ દિને યાદ કરી આ શબ્દોથી એમને નત મસ્તકે હાર્દિક અંજલિ આપું છું. 

આવ્યાં હતાં આ ત્રિપુટી આત્માઓ,મુજ જીવનમાં,
પ્રેમ વર્ષા કરી,હૃદયે વસી,સ્વર્ગે છે સિધાવી ગયાં,
અગણિત ઉપકારો છે એમના મારા જીવન ઉપર,
આજે જન્મ દિને એમને યાદ કરૂ સાદર નમન કરી.

વિનોદ પટેલ
૧૪ મી જાન્યુઆરી,૨૦૧૮
૮૨મો જન્મ દિવસ

1140 -અમેરિકામાં વસતા ભારતીય ડાયાસ્પોરાની રસસ્પદ કથા

અમેરિકામાં આવીને એમનાં સ્વપ્ન સાકાર કરી રહેલા ભારતીયોની રસસ્પદ માહિતી આ વિષયના કેટલાક વિડીયોની મદદથી આજની પોસ્ટમાં રજુ કરવામાં આવી છે એ જાણવી તમને ગમશે.

અમેરિકા અનેક દેશોમાંથી આવીને વસેલા વસાહતીઓથી બનેલો સ્વાતંત્ર્યને વરેલો દેશ છે.એટલે તો અમેરિકાને એક ”મેલ્ટીંગ પોટ ”ની ઉપમા આપવામાં આવી છે.

સૌ પ્રથમ ૧૯ મી સદીથી થોડી સંખ્યામાં ભારતીયોએ અમેરિકા આવવાનું શરુ કર્યું હતું .ત્યારબાદ બાદ આજ સુધીમાં તેઓ અહી મેડીસીન,ટેકનોલોજી,વ્યાપાર,રાજકારણ,મોટેલ-હોટેલ,યોગથી શરુ કરી અવકાસ વિજ્ઞાન જેવા અનેક ક્ષેત્રોમાં પ્રગતી કરીને  છવાઈ ગયા છે.આજે અમેરિકામાં લગભગ ૩૦ લાખ ભારતીયો જુદા જુદા ક્ષેત્રોમાં એમણે સેવેલાં સ્વપ્ન સાકાર કરી સારી કમાણી કરી રહ્યા છે .

અમેરિકામાં ભારતીય ડાયાસ્પોરા-વસાહતીઓની વસ્તીમાં થયેલ પ્રગતિનો ખ્યાલ નીચેના ચિત્રથી સ્પષ્ટ થશે.

અમેરિકામાં આવીને આજે છવાઈ ગયેલ ભારતીય ડાયાસ્પોરા વિશે નીચેના વિડીયોમાં જે હકીકતો કહેવામાં આવી છે એ ખુબ જ રસિક અને જાણવા જેવી છે.

Bridging Worlds: The Story of Indians in the United States of America; A Place in The Sun

Independent Sources: Indians in America

Indians v/s General Population in USA

Why Do Indian-Americans Own So Many Hotels?
Indian-Americans run about 40% of America’s hospitality industry – and 70% of those Indian-Americans have the last name “Patel.” While the name Patel has become synonymous with business, especially in the South Asian community, that reputation hasn’t come easy, and hasn’t always come with a lot of rewards.

Why Indians are successful in america?

અમેરિકા વિષે વધુ જાણવામાં જેમને રસ હોય એમને માટે નીચેની લીંક પર આપેલી માહિતી ઉપયોગી થશે.

1. Indian Immigrants in the  United States

 

2. Indian Americans 

1139 – ”પારેવડી” – એમની વકતૃત્વ કલાથી પ્રભાવિત કરતી બે બાલિકાઓ..ભાષા વાઘાણી અને રાધા મહેતા

થાણે,મુંબાઈ નિવાસી મારા સ્નેહી શ્રી હિંમતભાઈ પોમલએ એમના આજના વોટ્સએપ મેસેજમાં નાની ઉમરની બાલિકા –ભાષા વાઘાણીએ દીકરીની મહત્તા વિષે આપેલ વ્યક્તવ્યનો વિડીયો લીંક મોકલી .આ વિડીયો મને ખુબ પ્રભાવિત કરી ગયો જેને આજની પોસ્ટમાં વાચકો સાથે સહર્ષ શેર કરું છું.

ઇન્ટરનેટમાં તપાસ કરતાં જાણવા મળ્યું કે ગુજરાતના ભૂતપૂર્વ  મુખ્ય પ્રધાન શ્રીમતી આનંદીબેન પટેલે આ બાલિકા ભાષા  વાઘાણીની ”બેટી બચાઓ ,બેટી પઢાઓ” અભિયાનના પ્રચાર માટે ”બ્રાંડ એમ્બેસેડર” બનાવીને  એનું બહુમાન કર્યું હતું.

Parevdi | Bhasha Vaghani Speech – 24-12-2017

એના નામથી ગુગલ અને યુ-ટ્યુબ ચેનલ પર સર્ફ કરતાં ભાષા વાઘાણીએ ”દીકરી એટલે વહાલનો દરિયો”વિષય પર આપેલ વ્યક્તવ્યનો નીચેનો વિડીયો સાંભળ્યો .આ વિડીયો પણ તમને પ્રભાવિત કરશે.

Dikri aetle Vahalno Daryo.દીકરી એટલે વહાલનો દરિયો – ભાષા વાઘાણી

રાધા રાજીવ મેહતા

બાળપણથી જ એની વકતૃત્વ કળાથી સૌને પ્રભાવિત કરનાર રાધા મહેતા પણ ખુબ જાણીતી છે .

એના નામે યૂ ટ્યૂબ પર પોસ્ટ થયેલ ઘણા બધા વિડીયોમાંથી મારી પસંદગીના રાધા મહેતાના વ્યક્તવ્યના બે વિડીયો નીચે પ્રસ્તુત છે જે એનો પરિચય કરાવશે.

જુનાગઢમાં સદભાવના મીશન વખતે ગુજરાતી માધ્યમમાં અભ્યાસ કરતી બાળકી રાધા રાજીવ મેહતાએ જુનાગઠના ઇતિહાસના પન્નાઓને જ્યારે ખોલ્યા,ત્યારે એ વખતે રાજ્યના મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી પણ તેના આખા વક્તવ્યને ધ્યાનપુર્વક સાંભળતા રહ્યા હતા .

નીચેના વિડીયોમાં ”મને ગર્વ છે હુ ગુજરાતી છુ ”એ વિષય પર રાધા મહેતા જે વાત કરે છે એ સાંભળી તમને પણ એક ગુજરાતી હોવાનો ગર્વ થશે.

Radha maheta’s Best video all times on My Gujarat-
મને ગર્વ છે હુ ગુજરાતી છુ . ..રાધા મહેતા

ભગવદ ગીતા એ કોઈ ધાર્મિક ગ્રંથ નથી પરંતુ જીવન જીવવાની શૈલી શીખવે છે.ગીતા જેવા અઘરા આધ્યાત્મિક વિષય પર પણ નીચેના વિડીયોમાં રાધા મહેતા ગીતાજીના ઉપદેશની છણાવટ કરીને નિષ્કામ કર્મ અને અનાશકિત વચ્ચેની પાતળી ભેદરેખા અંગે સમજ પૂરી પાડે છે એ સાંભળીને તમને પણ એના ગીતા જ્ઞાન અંગે આશ્ચર્ય થશે.

આ વિડીયોમાં રાજકોટ નાગર મંડળ દ્વારા આયોજિત નરસિંહ મહેતા જયંતિની ઉજવણી પ્રસંગે નરસિંહ મહેતાના પદ અને ”શ્રીમદ્દ ભગવદ્દ ગીતા પર એક અધ્યયન” વિષય પર રાધા મહેતાનું વ્યક્તવ્ય .. તા. 18-12-2015

ગુજરાતને અને ગુજરાતી ભાષા પ્રેમીઓને માટે ગૌરવ સમી આ બે બાલિકાઓની કોઈ પણ વિષય ઉપર વક્તવ્ય આપવાની કળા એ કુદરતની કરિશ્મા છે.સરસ્વતી જાણે કે એમની જીભ ઉપર આવીને બેસી ગઈ છે !

”પારેવડી” સમી બે બાલિકાઓ ભાષા વાઘાણી અને રાધા રાજીવ મેહતાની વ્યક્તવ્ય આપવાની અદભૂત ટેલેન્ટ જોઈ દરેક ગુજરાતીને ગુજરાતી હોવાનો જરૂર ગર્વ થશે.

1138 – નુતન વર્ષ ૨૦૧૮ નું શુભાગમન …શુભેચ્છાઓ …થોડુક ચિંતન

 

સમયનું ચક્ર અવિરત પણે સદા ફરતું જ રહે છે.સમય કોઈનો પણ મહોતાજ નથી હોતો. કોઈનો અટકાવ્યો એ અટકવાનો નથી.આપણી નજર સામેથી જ એ સમુદ્રની ભરતીની જેમ આવે છે અને અલોપ થઇ જાય છે.નવા વર્ષના પ્રારંભે લટકાવેલ  કેલેન્ડરનાં પાનાં દર મહીને બદલાતાં રહે છે . છેવટે દેશ વિદેશમાં અને પોતાના જીવનમાં પણ બની ગયેલા ઘણા અવનવા બનાવોની અનેક યાદોને પાછળ છોડીને એક વર્ષ વિદાય લઇ લે છે .ફરી પાછું એક નવા વર્ષનું કેલેન્ડર ભીત પર સ્થાન લઇ લે છે.

વિદાય લેતા વર્ષના છેલ્લા દિવસ ૩૧ મી ડીસેમ્બરની મધ્ય રાત્રીએ શરુ થતા નવા વર્ષના આગમનને દરેક દેશમાં  લોકો  હર્ષ, ઉલ્લાસ ,ઉમંગ અને ઉત્સાહથી મન ભરીને  ઉજવીને નવા વર્ષનું  સ્વાગત કરે છે . 

નવા વર્ષના પ્રારંભે બે અંગ્રેજી અવતરણો  મનન કરી જીવનમાં ઉતારવા જેવાં છે.

You did not choose your date of birth,

Nor do you know your last,

So live this gift that is your present,

Before it becomes your past.

–Linda Ellis

 

YESTERDAY  is but a dream,

And TOMORROW  is  only a vision;

But TODAY , well lived,

makes every yesterday

a dream of happiness,

And every tomorrow a vision of hope.

-Unknown

ભારતના ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન માનનીય અટલ બિહારી બાજપાઈ જે એક સારા કવિ પણ છે એમનું એક હિન્દી કાવ્ય एक बरस बीत गया નીચે પ્રસ્તુત કરું છું.

एक बरस बीत गया

झुलासाता जेठ मास

शरद चांदनी उदास

सिसकी भरते सावन का

अंतर्घट रीत गया

एक बरस बीत गया

 

सीकचों मे सिमटा जग

किंतु विकल प्राण विहग

धरती से अम्बर तक

गूंज मुक्ति गीत गया

एक बरस बीत गया

 

पथ निहारते नयन

गिनते दिन पल छिन

लौट कभी आएगा

मन का जो मीत गया

एक बरस बीत गया

નવા વર્ષને એક પુસ્તકની ઉપમા આપીને રચિત મારી આ ચિત્રિત અછાંદસ રચના માણો…

To All Dear Readers of વિનોદ વિહાર

આપ સૌ મિત્રોએ ગત વર્ષ ૨૦૧૭ માં વિનોદ વિહારને જે સુંદર સહકાર આપ્યો છે એ માટે આપનો દિલી આભાર વ્યક્ત કરી નવા વર્ષ ૨૦૧૮ માં પણ એથી વધુ  સહકાર મળતો રહેશે એવી આશા સાથે આપને નવા વર્ષની અનેક શુભકામનાઓ .

આપ સૌને આ  નવું વર્ષ ૨૦૧૮ Bright,Healthy ,Successful, ,Prosperous,Peaceful,Exciting,Loving,Calm ,Positive, Beautiful and Hopeful  બને એવી મારી શુભેચ્છાઓ છે . 

વિનોદ પટેલ , સંપાદક  

चेहरे पे ख़ुशी छा जाती है आँखों में सुरूर आ जाता है

जब तुम मुझे अपना कहते हो अपने पे ग़ुरूर आ जाता है

~ साहिर लुधियानवी

 

 

1137 -ક્રિસમસ -૨૦૧૭ નાં અભિનંદન અને નવા વર્ષ ૨૦૧૮ ની શુભેચ્છાઓ

ક્રિસમસ  સ્ટોરી-“કૃતિકાનો ભાઈ !”

ક્રિસમસ પ્રસંગે ત્રણ વર્ષની ગલગોટા જેવી નમણી બાલિકા કૃતિકા શાંતાકલોઝ પાસે કોઈ રમકડાની ભેટ નથી માગતી પણ કદી કોઈએ શાંતા પાસે માગી હોય ના હોય એવી એક અવનવી ભેટ માગે છે .કૃતિકાએ માગેલી એ ભેટ કઈ છે એ જાણવા  મારી ક્રિસમસ પ્રસંગની આ ટૂંકી વાર્તા વાચો …..

કૃતિકાનો ભાઈ !

ગલગોટા જેવી ત્રણ વર્ષની ભગવાનની એક અદભુત કૃતિ સમી નમણી બાલિકા કૃતિકા ક્રિસમસ આવે એટલે એવી ખુશ થઇ જાય કે કઈ કહેવાની વાત નહિ.દર વર્ષની જેમ ક્રિસમસ ટ્રી ખરીદવા માટે એના પપ્પા જાય ત્યારે એમની સાથે રડીને પણ જાય.પપ્પા સાથે ક્રિસમસ ટ્રી અને એને શણગારવાની નવી ચીજ વસ્તુઓની ખરીદીમાં પપ્પા સાથે હોવાનો ગર્વ એના ખુશખુશાલ ચહેરા પરથી સ્પષ્ટ જણાઈ આવે. 

ક્રિસમસ ટ્રીને પહેલાંની સાચવીને રાખેલી અને નવી ખરીદેલી અવનવી ચીજો,નાનાં રમકડાં તથા વીજળીના નાના રંગબેરંગી બલ્બના તોરણોથી શણગારાતું ત્યારે કૃતિકા પણ વસ્તુઓ લાવી આપીને પપ્પા-મમ્મીને મદદ કરતી.ઘર પણ વીજ તોરણોથી ચમકી ઉઠતું ત્યારે એનો ઝગમગાટ જોઈ કૃતિકાની આંખમાં પણ ચમક આવી જતી.વ્હાલી દીકરી કૃતિકાને ખુશ ખુશાલ જોઇને  એનાં ગર્વિષ્ઠ પપ્પા-મમ્મી પણ ખુશ થઇ જતાં .

કૃતીકાનું ક્રિસમસનું બીજું આકર્ષણ એટલે દાઢી વાળા,મોટી ફાંદવાળા, માથે મોટી લાલ ટોપી અને કોથળા જેવા લગર વગર લાલ પોશાકમાં સજ્જ ,હસતા અને હસાવતા અને ઘંટડી વગાડતા પેલા જાડિયા શાંતાકલોઝ . આ શાંતાકલોઝ દર વર્ષે ક્રિસમસ વખતે શહેરના મોલમાં નિયમિત હાજર થઇ જતા અને ઘંટડી વગાડતા મોલમાં ફરીને સૌનું અને ખાસ કરીને નાનાં ભુલકાંઓનું મનોરંજન કરતા અને એમની સાથે ફોટો ખીંચાવતા.બાળકોને માટે આ શાંતાકલોઝ એક મિત્ર બની જતા.

 દોઢ-બે વર્ષની હતી ત્યાં સુધી  હો… હો… હો… અવાજ કરતા શાંતાકલોઝની બીકથી કૃતિકા એની નજીક પણ જતી ન હતી , પણ આજે ત્રણ વર્ષની ઉંમરે તો એ હસતી કુદતી શાંતા પાસે જઈને હાથ મિલાવતી અને એના ખોળામાં પણ બેસી એની સાથે ફોટો પાડવાનું પપ્પાને કહેતી હતી.કૃતિકાના બાળ માનસમાં એક વાત કોતરાઈ ગઈ હતી કે શાંતાકલોઝ બાળકોને એમને જોઈએ એવી નવીન ભેટ એના કોથળામાંથી આપે છે .

 એક દિવસે મમ્મી-પપ્પા ત્રણ વર્ષની કૃતિકાને લઈને એને શાંતાકલોઝ બતાવવા માટે શહેરના મોલમાં લઇ ગયા .મોલમાં મોટી ખુરશીમાં બેઠેલા શાંતાને જોતાં જ કૃતિકા દોડીને એના ખોળામાં બેસી ગઈ.મુખ પર સ્મિત વેરતા એના પપ્પાએ ખુશખુશાલ કૃતિકાની એક યાદગાર તસ્વીર એમના કેમેરામાં કેદ કરી લીધી.

 ત્યારબાદ શાંતાએ કૃતિકાને માથે હાથ ફેરવતાં ફેરવતાં વ્હાલથી પૂછ્યું :

“બોલ બેટા, તારે શું ભેટ જોઈએ છે ,તું કહે એ રમકડું મારા આ કોથળામાંથી તને આપું,”

કૃતિકાના મમ્મી-પપ્પા અને શાંતા એ શું માગે છે એ સાંભળવા આતુર નયને એની સામે જોઈ રહ્યા.

કૃતિકાને મનમાં એ ઠસી ગયેલું કે હું જે માગીશ એ જરૂર શાંતા કોથળામાંથી હાથ નાખીને એને આપશે.

ખુબ વિચાર કરીને કૃતિકાએ છેવટે એના મનની ઈચ્છા શાંતાને કહી જ દીધી :

” શાંતા મને એક નાનકડો ભાઈ જોઈએ છે !”

આવી અજબ માગણીથી શાંતા સાથે એના મમ્મી -પપ્પા પણ વિચારમાં પડી ગયા.

શાંતાએ એની પ્રેગ્નન્ટ મમ્મીના પેટ તરફ એક દ્રષ્ટિ કરી કૃતિકાને સમજાવતાં કહ્યું :

“ બેટા ,આજે તો આ નાના બાબલાભાઈનું રમકડું લઇ જા ,ત્રણ ચાર મહિના પછી તને એક નાનકડો ભાઈ જરૂર મળશે જા ”

માતા-પિતા અને શાંતા એકબીજાની સામે જોઈને ખુબ હસી પડ્યાં !

ક્રિસમસ બાદ પણ કૃતિકા શાંતાએ એને ભેટ આપેલા પેલા નાનકડા ભાઈને વ્હાલ કરતાં અને એની સાથે રમતાં થાકતી જ નથી !

-વિનોદ પટેલ

 નવા વર્ષ ૨૦૧૮ માટે ની એક અછાંદસ રચના 

૨૦૧૮ ના નવા વર્ષનું સ્વાગત

નવા વરસે નવા થઈએ 

જોતજોતામાં પસાર થઇ ગયું એક જુનું વરસ
ગત બાર મહિનાની જીવનની ખાતાવહીમાં 

કેટલુક જમા થયું કેટલુક ઉધાર પણ થયું 

ગમતી, ન ગમતી જૂની યાદોને પાછળ મૂકી 
આવી ઉભા એક નવા જ વર્ષને પગથાર.

નવા વરસે નવી આશાઓ સાથે નવલા બની

 નવેસરથી જીવનના નવા ચોપડામાં

નવા આંકડા પાડી જમા બાજુમાં વધારો કરીએ

જિંદગી આપણી છે એક ફળદાઈ ખેતર
જુના વરસના ઘાસ નીદામણ દુર કરી
નવા વરસે જીવનનો નવો પાક ઉગાડીએ
નુતન વર્ષે નવી આશાનો દીપ જલાવી
૨૦૧૮ ના નવા વર્ષનું હર્ષથી સ્વાગત કરીએ.

ચાલો , સૌ કરીએ દિલથી પ્રાર્થના કે-
ગત વર્ષો કરતાં આ નવલું ૨૦૧૮ નું વર્ષ 
સૌને માટે સુખ શાંતિ અને આરોગ્ય સહીત 
સર્વ રીતે સર્વોત્તમ વર્ષ બનાવજે ,હે પ્રભુ .

વિનોદ પટેલ

 

 

1136- ”મરો ત્યાં સુધી જીવો” …. લેખક …પદ્મશ્રી ગુણવંત શાહ

પદ્મ શ્રી એવોર્ડ મળ્યાં બાદ ડો.ગુણવંત શાહ તેમના પરિવાર સાથે ખુશખુશાલ મુદ્ગામાં.

‘મરો ત્યાં સુધી જીવો’ એ જાણીતા વિચારક અને સાહિત્યકાર પદ્મશ્રી ગુણવંત શાહ લિખિત બહુ વંચાતું ”ગુજરાતી બેસ્ટ સેલર ”પુસ્તક છે.2004માં એની પહેલી આવૃત્તી 2250 નકલોથી છપાઈ ત્યારબાદ બાવીસ આવૃત્તીઓ બહાર પડી છે.આ પુસ્તકની લગભગ 65 હજાર જેટલી નકલો વેચાઈ ગઈ છે. આ પુસ્તકનું સંપાદન ગુણવંત શાહનાં દીકરી ડૉ. મનીષા મનીષે કર્યું છે.

”સન્ડે -ઈ-મહેફિલ ” બ્લોગના સંપાદક સુરત નિવાસી મારા મિત્ર શ્રી ઉત્તમભાઈ ગજ્જરે આ પુસ્તકના પ્રથમ પ્રકરણ ” મરો ત્યાં સુધી જીવો ” નો એમના ફેસબુક પેજ તથા બ્લોગમાં આસ્વાદ કરાવ્યો છે .

આ લેખને વિનોદ વિહારના વાચકો માટે આજની પોસ્ટમાં શ્રી ઉત્તમભાઈ ગજજરના આભાર સાથે સહર્ષ પ્રસ્તુત કરું છું. આશા છે આ લેખ આરોગ્યની જાળવણી માટે પ્રેરક બનશે.

વિનોદ પટેલ

મરો ત્યાં સુધી જીવો  ….–ગુણવંત શાહ

તીબેટમાં એક લોકકથા પ્રચલીત છે. સમુદ્રમાં ક્યાંક કાચબો તરતો હોય છે, જે દસ હજાર વર્ષમાં એક વાર પોતાનું ડોકું પાણીની સપાટીની બહાર કાઢે છે. સમુદ્રમાં ક્યાંક લાકડાનું એક ચકરડું તરતું હોય છે. કાચબો જ્યારે ડોકું બહાર કાઢે ત્યારે એ ચકરડું એની ડોકમાં પરોવાઈ જાય તે ઘટના જેટલી દુર્લભ છે, તેટલી જ દુર્લભ ઘટના મનુષ્યજીવન પ્રાપ્ત થાય તે ગણાય. જીવન એટલું તો મુલ્યવાન છે કે એની આગળ બીજી બધી બાબતો ગૌણ બની જાય છે.

મૃત્યુ જેટલી નીશ્ચીત ઘટના બીજી કોઈ નથી. સાધુચરીત શ્રીકાન્ત આપ્ટેજીએ એક પત્રમાં લખેલું : ‘મરો ત્યાં સુધી જીવો.’ આ વાક્યમાં સાજા, તાજા અને રળીયામણા જીવનનો મર્મ સમાયો છે. આપણે ખરા અર્થમાં ‘જીવીએ’ છીએ ખરા ? ‘જીવી ખાવું’ અને ‘જીવી જવું’ એ બે બાબતો વચ્ચેનો તફાવત સુક્ષ્મ છે. સુન્દર રીતે જીવવું એ પ્રત્યેક મનુષ્યનો વીશેષાધીકાર છે.

જેઓ શ્રમજીવી નથી એવા સૌએ તબીયતની જાળવણી માટે મથવું પડે છે. શ્રમજીવીની તબીયત અશુદ્ધ પાણી અને અપુરતા આહારને કારણે બગડે છે. બુદ્ધીજીવીની તબીયત બેઠાડું દીનચર્યા અને અતી–આહારને કારણે બગડે છે. શ્રમજીવી અને બુદ્ધીજીવી ઉપરાંત એક ત્રીજો વર્ગ પણ વીસ્તરતો જાય છે. એ છે, ધનજીવી સુખવાદી લોકોનો વર્ગ. ધનજીવી સુખવાદી લોકોનો વર્ગ ખુબ ખાય છે, ખુબ પીએ છે અને ખુબ ખર્ચે છે. આ ત્રણે વર્ગના લોકોમાં સંતાયેલો એક નાનો વર્ગ એવા લોકોનો છે, જેઓ આરોગ્યમય જીવન માટે શું કરવું તેની સમજણ ધરાવે છે. આ વર્ગના લોકો મરે ત્યાં સુધી પ્રમાણમાં સારી રીતે જીવવા માટે મથનારા છે. તેઓ માંદગીના ખાટલાથી ડરનારા છે. આવા લોકો હવે ખાસા જાગી ગયા છે. તેઓ ખાય છે; પણ ખાતી વખતે કૅલરીનું અને બ્લડ–સ્યુગર–લેવલનું ધ્યાન રાખે છે. તેઓ વજનકાંટાનો આદર કરે છે. તેઓ ઝડપભેર ચાલવા માટે સવારે નીકળી પડે છે. તેઓ વ્યસનથી દુર રહેવા ઉત્સુક છે. તેઓ સાધુ નથી; તોયે સંયમ જાળવવાની કળાનું મહત્ત્વ સમજે છે. તેઓ નીયમીતપણે બ્લડ–ટેસ્ટ કરાવે છે. તેઓ ચા કે કૉફીના કપમાં માંડ અડધી ચમચી ખાંડ નાખે છે. જેઓ આરોગ્યની જાળવણી માટે જાગી ચુક્યા છે તેવા લોકોનાં જીવનમાં ઘડપણનાં અણગમતાં પગલાં થોડાં મોડાં થતાં હોય છે. એમની સ્ફુર્તીને ઉમરનો અભીશાપ નડતો નથી. આ જાગૃત લોકોની સંખ્યા ધીમી; પણ ચોક્કસ ગતીએ વધી રહી છે. વીમા કંપનીઓના આ વહાલા ગ્રાહકો મેડીકલ સ્ટોર પર ભાગ્યે જ જાય છે.

પૈસા અને કૅલરી યોગ્ય રીતે ખર્ચી જાણે એવા નાગરીકોની સંખ્યા વધતી રહે તે ઈચ્છનીય છે. આળસુ કોને કહેવો? જે મનુષ્ય શરીરમાં પધરાવેલી કૅલરી ખર્ચવામાં કંજુસાઈ કરે તે આળસુ કહેવાય. રોગની સાવકી માતાનું નામ આળસગૌરી છે. દેશમાં કરોડો ગરીબોને આળસ મરડવાનો વૈભવ મળ્યો નથી. તેઓને કદી ડાયાબીટીઝ થતો નથી. એ તો સુખી–સમ્પન્ન લોકોને લાડકો રોગ છે.

આપણા શરીર સાથેનો આપણો પરીચય ઉમર સાથે વધતો રહેવો જોઈએ. આયુર્વેદના વૈદ્ય એને માટે ‘પ્રકૃતી’ શબ્દ પ્રયોજે છે. પ્રત્યેક માણસ પોતાની આગવી ‘પ્રકૃતી’ લઈને જનમ્યો છે. ‘પ્રકૃતી’ કેવળ શારીરીક નથી હોતી; એ માનસીક અને આધ્યાત્મીક પણ હોય છે. માણસ પોતાની ‘પ્રકૃતી’ને પામી જાય તો અડધા રોગો આપોઆપ ટળી જાય, ક્રોધી પ્રકૃતીનો માણસ રોગને આમંત્રણ આપતો હોય છે. અશાન્ત પ્રકૃતીનો માણસ બ્લડપ્રેશરને નોતરતો હોય છે. જુઠું બોલનારને ખબર પણ નથી પડતી કે પ્રત્યેક જુઠ એના મનો–આધ્યાત્મીક લયને ખોરવે છે. રોગ એટલે જ લયનું ખોરવાવું. આમલોકો જેને ‘તબીયત’ કહે છે, તે માત્ર શારીરીક બાબત નથી. શરીર, મન અને આત્મા(માંહ્યલો) વચ્ચે અતુટ સમ્બન્ધ રહેલો છે. કોઈ માણસ ખુન કર્યા પછી ઘરે આવીને છાનોમાનો સુઈ જાય; તોય તેને માંહ્યલાને પહોંચેલી ખલેલ મનને વીક્ષુબ્ધ કરે છે અને વીક્ષુબ્ધ મન શરીર પર સીધી અસર પહોંચાડે છે. ઉંડાણથી વીચાર કરીએ તો જરુર સમજાય કે રોગથી બચવામાં મનુષ્યની સહજ પ્રામાણીકતાનો ફાળો નાનોસુનો નથી હોતો. આરોગ્યને આવી અખીલાઈપુર્વક જોવાની કળા વીકસે તો સ્વસ્થ રહેવાનું શક્ય બને. સ્વસ્થ હોવા સાથે સ્વાસ્થ્યનો આવો ગાઢ સમ્બન્ધ છે. ‘સ્વાસ્થ્ય’ માટે અંગ્રેજીમાં યોજાતો ‘હેલ્થ’ શબ્દ સાવ અધુરો છે. સ્વાસ્થ્યનો સમ્બન્ધ તન, મન અને માંહ્યલા સાથે રહેલો છે.

આપણું શરીર રોજ રોજ સતત આપણને કશુંક કહેતું જ રહે છે. થોડોક સમય વીતે એટલે મોટું આંતરડું કશુંય બોલ્યા વગર શાન્ત અણસારા મોકલીને કહે છે : ‘હવે તું બધાં કામો પડતાં મુકીને, સંડાસ તરફ ચાલવા માંડ.’ ઘણા લોકો એ અણસારાનો અનાદર કરીને કામમાં રોકાયેલા રહે છે. આમ કરવું એ મોટા આંતરડાનું અપમાન છે. આ જ રીતે આપણને તરસના, ભુખના, થાકના, અપચાના, માથાના દુખાવાના અને પેટ ભારે હોવાના અણસારા મળે છે. એ અણસારા એ આપણને શબ્દોના માધ્યમથી કે કમ્પ્યુટર દ્વારા મળતા હોત તો આપણી સમજમાં ઝટ આવી જાત. પ્રકૃતીના અણસારા સાવ બોલકણા નથી હોતા. એ જ રીતે કોઈ ખોટું કામ કરતી વખતે પણ માંહ્યલાના અણસારા મળે છે. પ્રકૃતીના આવા સુક્ષ્મ અણસારા, એ તો માંહ્યલાએ મોકલેલા અણસારા ગણાય. આવા અણસારાની અવગણના કરવી એ પણ એક પ્રકારની ‘નાસ્તીકતા’ ગણાય. ‘તબીયત સારી છે’ એમ કહેનાર વાસ્તવમાં કહી રહ્યો હોય છે કે : ‘ભગવાનની કૃપાથી તન, મન અને માંહ્યલાને શાન્તી છે.’

જાગી ગયેલા માણસને જે સમજાય છે, તે ક્યારેક દાક્તરને પણ નથી સમજાતું. આપણી છાતીમાં મુકવામાં આવેલા બે ફુગ્ગાને ફેફસાં; કહે છે. ઉંડા શ્વાસ દ્વારા એ ફુગ્ગા ખાસા ફુલે તેવું વારંવાર બનવું જોઈએ. ખરી ભુખે ખાવાની ટેવ પડે તો, સ્વાદનું સૌન્દર્ય જામે. દીવસમાં એક વાર તો પરસેવો વળે તેવો શ્રમ શરીરને મળવો જ જોઈએ. એ માટે કસરત અનીવાર્ય છે. ચાલવાની કસરત પણ કેવળ શારીરીક કર્મકાંડ શા માટે બને? સવારે માણસ ચાલવા નીકળે ત્યારે દેવદુતો એના કાનમાં સારા સારા વીચારો કહી જાય છે. માફકસરની સેક્સ તન્દુરસ્તી માટે ઉપકારક છે. ખાંડ–મીઠું, તેલ–મરચું પેટમાં જેટલાં ઓછાં પધરાવીએ તેટલો લાભ છે. તેલના ભાવ વધે તેમાં સમાજને લાભ છે. રસોઈઆઓ જમણ વખતે ખાંડ–મીઠું–તેલ–મરચું છુટથી ધમકાવે છે. તેઓને કોઈકે તાલીમ આપવી જોઈએ. આરોગ્યને એક અવસર આપવાની જરુર છે. ઘણા લોકો ખાઈ ખાઈને મરે છે, ઘણા પી–પીને મરે છે. ઘણા કમાઈ–કમાઈને મરે છે. બહુ ઓછા જીવી–જીવીને મરે છે!

રોગ ગમે ત્યારે ગમે તે દીશામાંથી વાઘની માફક ત્રાટકે છે. આ બાબતે માણસ લાચાર છે. તોયે સાવ લાચાર નથી. એની પાસે રોગ સામે લડવા માટે એક શક્તી છે : ‘પ્રતીકારશક્તી.’ એ શક્તી ન ઘટે તેનું માણસે ધ્યાન રાખવું ઘટે. આ ક્ષણે તમને મલેરીયા નથી થયો એનો અર્થ એટલો જ કે, તમારા શરીરમાં રહેલા શ્વેતકણની વીરાટસેનાએ, એ ક્ષણ સુધી મલેરીયાનો મુકાબલો કરવામાં સફળતા મેળવી છે. લોકો વાતવાતમાં એ પ્રતીકારને ‘રેઝીસ્ટન્સ’ કહે છે. આરોગ્યની સંકલ્પના વીશાળ છે અને તેમાં ‘રેઝીસ્ટન્સ’ એક અતીમહત્ત્વનો અંશ છે. ‘રેઝીસ્ટન્સ’ ખુટી પડે ત્યારે કોઈ પણ રોગ આપણા પર તુટી પડવા આતુર હોય છે. એમાં કોઈ પસંદગી નથી હોતી.

ડૉક્ટર ન હોય છતાંય સ્વસ્થ માણસને કેટલાંક એવાં સત્યો જડે છે, જેનો સ્વીકાર મેડીકલ સાયન્સ પણ કરે છે. ધ્યાન પણ આરોગ્ય માટે ઉપકારક છે, એવું હવે સ્વીકારાય છે. અદેખાઈ કરનારને એસીડીટી થવાનો સંભવ વધારે રહે છે. ચપળતા સારી; પણ બીનજરુરી ઉતાવળ અને હાયવોય રોગની આમન્ત્રણ પત્રીકા બની રહે છે. મન અને શરીર વચ્ચેની પરસ્પરતાની એક સાબીતી રોગ છે અને બીજી સાબીતી આરોગ્ય છે. ડૉક્ટરો ક્યારેક તાણમાં રહેતા હોય છે. જોખમકારક ઓપરેશન કરતી વખતે ડૉક્ટર ખાસી તાણમાં હોય છે. ડૉક્ટર માટે તે પ્રોફેશનલ હેઝાર્ડ (વ્યાવસાયીક જોખમ) ગણાય. આપણું મન કદાચ વાજબી તાણ સહન કરવા સક્ષમ હોય છે. માણસનું શરીર એના માલીકની નાની ભુલો માફ કરવા જેટલું ઉદાર હોય છે.

જે માણસ ડૉક્ટર ન હોય તે વધારે તો શું લખી શકે ? આજના સુખી માણસને રોગ તરફ ધકેલનારી ઘટનાને ‘પાર્ટી’ કહે છે. બાબાની વર્ષગાંઠ હોય કે લગ્નતીથી હોય, લોકો પાર્ટી ગોઠવવા આતુર હોય છે. આનંદ વહેંચવો એ એક વાત છે અને દેખાડો કરવો એ બીજી વાત છે. લગ્નના રીસેપ્શનમાં વાનગીઓની લાઈન લાગી જાય છે. માણસનો રહ્યોસહ્યો સંયમ પણ તુટી પડે છે. પાર્ટીમાં ખાધા પછી બીજે દીવસે પેટ બગડે છે. જેનું પેટ બગડે તેનો દીવસ બગડે છે. આવા કેટલાય બગડેલા દીવસો ભેગા થાય ત્યારે જીવન બગડે છે.

સાજા હોવું એટલે શું ? શબ્દકોશમાં ‘સાજું એટલે ‘તન્દુરસ્ત’, ‘ભાંગલું નહીં એવું’ અને ‘આખું’, એમ ત્રણ અર્થો આપવામાં આવ્યા છે. આમ સાજા હોવાનો સમ્બન્ધ કેવળ શારીરીક તન્દુરસ્તી સાથે નથી; પણ આપણા સમગ્ર (અખીલ) અસ્તીત્વની તન્દરસ્તી સાથે છે. તાજા હોવું એટલે મનથી સ્ફુર્તીવાળા હોવું. સ્વસ્થ હોવું એટલે માંહ્યલાના મીત્ર હોવું. જીવન સાજું, તાજું અને સ્વસ્થ હોય તો જ સુખ ટકી શકે. ખરી ભુખે ખાવું, તરસ લાગે ત્યારે પાણી પીવું અને થાક લાગે ત્યારે ઉંઘી જવું ! શું સાવ સહજપણે આ ત્રણે બાબતો પાળવામાં કોઈ કષ્ટ પહોંચે ખરું? ખાટલામાં પડ્યા પડ્યા લાંબા સમય સુધી કણસવાનું કષ્ટ ટાળવા માટે પણ આરોગ્યને એક વાર અવસર આપવો સારો.

આરોગ્યની ચાવી મને જડી છે. સાવ ટુંકમાં તે અહીં પ્રસ્તુત છે :

રોજ ચાલવાનું રાખો.
પરસેવો વળે ત્યાં સુધી ચાલો.
શરુઆતમાં સુગર બળે છે
અને પછી ચરબી બળે છે.
જે બળ્યું, તે ફળ્યું !
‘ચલના જીવન કા નામ,
ચલતે રહો સુબહ–શામ!’

–ગુણવન્ત શાહ

લેખકના પ્રસીદ્ધ પુસ્તક ‘મરો ત્યાં સુધી જીવો’ (પ્રકાશક : આર. આર. શેઠ, મુમ્બઈ (022-2201 3441) અને અમદાવાદ (079-2550 6573) Website : www.rrsheth.comeMail : sales@rrsheth.com ; પૃષ્ઠ સંખ્યા : 152 કીમત : રુપીયા 125; પ્રથમ પ્રકાશન : જાન્યુઆરી 2004–બાવીસમું પ્રકાશન ઓગસ્ટ-2017માંથી પહેલું પ્રકરણ પાન 1થી 5 ઉપરથી સાભાર…..ઉત્તમ.મધુ ગજ્જર..

લેખક સમ્પર્ક :
–ગુણવંત શાહ 
 ‘ટહુકો’–139–વીનાયક સોસાયટી, જે. પી. રોડ, વડોદરા–390 020
લેખકનો બ્લોગ : https://gunvantshah.wordpress.com/

ગુણવંત શાહ, Gunavant Shah નો પરિચય 

સૌજન્ય- ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય