વિનોદ વિહાર

ગુજરાતી ગદ્ય પદ્ય સર્જનની આનંદ યાત્રા

1090 – જન્માષ્ટમી પ્રસંગે મનમોહક શ્રી કૃષ્ણ સાથે શબ્દાનુસંધાન ….

 

હિંદુ પુરાણો પ્રમાણે શ્રાવણ મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષ-વદ ના આઠમા દિવસને વિષ્ણુ ભગવાનના અવતાર મનાતા શ્રી કૃષ્ણના જન્મ દિવસને જન્માષ્ટમી અથવા ગોકુલાસ્ટમી તરીકે દેશ વિદેશમાં ધામ ધુમથી ઉજવવામાં આવે છે.

વર્ષ ૨૦૧૫માં  જન્માષ્ટમી પર્વ નિમિત્તે ગુજરાત સ્ટેટ સંગીત નાટક અકાદમીએ એક પ્રોગ્રામનું આયોજન કર્યું હતું .

આ પ્રસંગે શ્રી જય વસાવડા, શ્રી ભાગ્યેશ જહા ,શાહબુદ્દીન રાઠોડ અને શ્રી યોગેશ ગઢવીએ શ્રી કૃષ્ણ ઉપર પ્રેરક વક્તવ્ય આપ્યું હતું એના યુ-ટ્યુબ વિડીયો નીચે પ્રસ્તુત છે. પ્રોગ્રામનું સંચાલન શ્રી  દીપક અંતાણીએ કર્યું હતું. 

ચાલો આજની પોસ્ટમાં વિડીયોના  દ્રશ્ય -શ્રાવ્ય  માધ્યમ દ્વારા આ જ્ન્માસ્ટમી ૨૦૧૭ પર્વ પ્રસંગે મનમોહક શ્રી કૃષ્ણ સાથે શબ્દાનુંસંધાન સાધીએ.

Jay Vasavda on KRISHNA

Shahbuddin Rathod speaking about KRISHNA

Speech of Bhagyesh Jha on KRISHNA

Yogesh Gadhavi on KRISHNA

Krishna – A Most Beautiful Song… Wonderful Composition on Lord Krishna

શ્રી કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી પર્વ અને શ્રી કૃષ્ણ મહિમા

શ્રી કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી પર્વ અને શ્રી કૃષ્ણ મહિમા વિષે અગાઉની  વિનોદ વિહારની પોસ્ટ નંબર ૭૬ ની મુલાકાત લઈને આ પર્વની અંગેની વિવિધ માહિતી,ગીતા સાર , ભજનના વિડીયો વિગેરે સાથે માણો .  

1089 – પ્રાર્થનાનો જવાબ …

 પ્રાર્થનાનો જવાબ …

ફાર્મસીમાં દવા લેવા ગયેલી એક યુવતીએ ,
પાર્ક કરેલી એની કાર પાસે આવીને જોયું કે ,
ઉતાવળમાં કારની કી તો કારમાં જ રહી ગઈ છે,
અને કાર તો લોક થઇ ગઈ છે !હવે શું કરવું !

નિરાશ યુવતીએ કાર નજીક નજર કરી તો જોયું,
એક જુનું કાટ ખાધેલું હેન્ગર ત્યાં નીચે પડ્યું છે .
હેન્ગર તરફ જોતી એ યુવતી મનમાં બોલી ઉઠી ;
હેન્ગર છે પણ એ વાપરવાનું તો મને આવડતું નથી !

યુવતી શિર ઝુકાવી મનમાં પ્રાર્થના કરવા લાગી ;
”હે પ્રભુ મને જલ્દી કોઈ મદદ મોકલી આપ તો,
હું ઘેર જઇ શકું ,માંદી દીકરીને દવા આપી શકું !

પાંચ મીનીટમાં જ ત્યાં મોટર સાઈકલ પર સવાર
એક દાઢીધારી જૂનાં કપડાં પહેરેલા માણસે
એની કાર નજીક આવીને મોટર સાઈકલ ઉભી રાખી .
યુવતીને પૂછ્યું કે હું એને કોઈ મદદ કરી શકું ?

યુવતીએ કહ્યું :
”જરૂર, ઘેર મારી દીકરી બીમાર છે,
મારે દવા સાથે જલ્દી ઘેર પહોંચવાનું છે,
કારની ચાવીઓ કારમાં રહી ગઈ છે અને કાર લોક છે
તમને આ હેન્ગરથી કાર ખોલવાનું ફાવશે ?
દાઢીધારી માણસે કહ્યું ,હા મને જરૂર આવડશે”

આમ કહી,એ કારના બારણા નજીક ગયો,
હેન્ગરના તારથી થોડી સેકન્ડોમાં જ કારનું બારણું ખુલી ગયું !

આભારવશ યુવતી આ માણસને બાથમાં લઇ
આંખમાં આંસુઓ સાથે બોલી ઉઠી,
” હે ભગવાન, તારો ખુબ આભાર કે
તેં આવા સજ્જનને મને મદદ કરવા માટે મોકલી આપ્યો.”

દાઢીધારી માણસ યુવતીની આ પ્રાર્થના સાંભળી બોલ્યો ;
”અરે બેન, હું એવો કોઈ સજ્જન માણસ નથી.
હજુ ગઈ કાલે જ હું જેલમાંથી છૂટીને આવ્યો છું.
કારની ચોરી કરવા બદલ હું જેલમાં કેદી હતો.”

યુવતી આ માણસને ફરી ગળે લગાવી રડતી આંખે બોલી ઉઠી ;

” હે પ્રભુ ,તારો ફરી આભાર,તેં મારા માટે મદદ જ નહિ
પણ એક પ્રોફેશનલ માણસને એને માટે મોકલી આપ્યો.”

પ્રભુ તું ખરેખર મહાન અને કૃપાલુ છે.
કોને ક્યારે અને કેવી મદદ કરવી એ તું બરાબર જાણે છે !

(અંગ્રેજી પરથી ભાવાનુવાદ … વિનોદ પટેલ )

1088 – ભારતની સ્વતંત્રતાની ૭૧મી વર્ષગાંઠ ઉપર સહુને અભિનંદન અને શુભ કામનાઓ

ભારતની સ્વતંત્રતાની ૭૧મી વર્ષગાંઠ ઉપર રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદનો રાષ્ટ્ર જોગ સંદેશ-ગુજરાતીમાં 

રાષ્ટ્રના નિર્માણના કાર્યમાં લાગેલા મારા પ્રિય દેશવાસીઓ,

સ્વતંત્રતાના ૭૦ વર્ષ પૂરા થવાના અવસર પર આપ સહુને ખૂબ ખૂબ શુભકામનાઓ. આવતીકાલે દેશ સ્વતંત્રતાની ૭૧મી વર્ષગાંઠ મનાવવા જઈ રહ્યો છે. આ વર્ષગાંઠની પૂર્વ સંધ્યા પર હું આપ સહુને હાર્દિક અભિનંદન આપું છું.   

૧૫ ઑગસ્ટ, ૧૯૪૭ના રોજ આપણો દેશ એક સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર બન્યો હતો. સાર્વભૌમત્વ પ્રાપ્ત કરવાની સાથોસાથ તે જ દિવસે દેશની નિયતિ નિર્ધારિત કરવા માટેની જવાબદારી પણ બ્રિટિશ સરકારના હાથોમાંથી આપણી- ભારતવાસીઓ પાસે આવી ગઈ હતી. કેટલાક લોકોએ આ પ્રક્રિયાને ‘સત્તાનું હસ્તાંતરણ’ પણ કહ્યું હતું.    

પરંતુ હકીકતમાં એ કેવળ સત્તાનું હસ્તાંતરણ નહોતું. તે એક બહુ મોટા અને વ્યાપક પરિવર્તનની ઘડી હતી. તે આપણા સમગ્ર દેશના સપનાઓ સાકાર થવાની પળ હતી – એવા સપના જે આપણા પૂર્વજો અને સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓએ જોયા હતા. હવે આપણે એક નવા રાષ્ટ્રની કલ્પના કરવા અને તેને સાકાર કરવા સ્વતંત્ર હતા.

  •       આપણા માટે એ સમજવું બહુ જરૂરી છે કે સ્વતંત્ર ભારતનું તેમનું સપનું, આપણા ગામડા, ગરીબ અને દેશના સમગ્ર વિકાસનું સપનું હતું. 

  •       સ્વતંત્રતા માટે આપણે એ બધા અગણિત સ્વતંત્રતા સેનાનીઓના ઋણી છીએ જેમણે તેના માટે બલિદાનો આપ્યા હતા.

  •       કિત્તૂરની રાણી ચેન્નમા, ઝાંસીની રાણી લક્ષ્મીબાઈ, ભારત છોડો આંદોલનની શહીદ માતંગિની હાઝરા જેવી વીરાંગનાઓના અનેક ઉદાહરણ છે.

      માતંગિની હાઝરા લગભગ ૭૦ વર્ષના વૃદ્ધા હતા. બંગાળના તામલુકમાં એક શાંતિપૂર્ણ વિરોધ પ્રદર્શનનું નેતૃત્વ કરતી વખતે બ્રિટીશ પોલીસે તેમને ગોળી મારી દીધી હતી. ‘વંદે માતરમ્’ તેમના હોઠોમાંથી નીકળેલા છેલ્લા શબ્દો હતા અને ભારતની સ્વતંત્રતા, તેમના હૃદયમાં વસેલી અંતિમ ઈચ્છા.

દેશ માટે પ્રાણની આહૂતિ આપનારા સરદાર ભગતસિંહ, ચંદ્રશેખર આઝાદ, રામપ્રસાદ બિસ્મિલ, અશફાક ઉલ્લા ખાં તથા બિરસા મુંડા જેવા હજારો સ્વતંત્રતા સેનાનીઓને આપણે ક્યારેય ભૂલી ન શકીએ.

સ્વતંત્રતાની લડાઈની શરૂઆતથી જ આપણે સૌભાગ્યશાળી રહ્યા કે દેશને માર્ગ દેખાડનારા અનેક મહાપુરુષો અને ક્રાંતિકારીઓના આપણને આશીર્વાદ મળ્યા.

મહાત્મા ગાંધીએ સમાજ અને રાષ્ટ્રના ચરિત્ર નિર્માણ પર ભાર આપ્યો હતો. ગાંધીજીએ જે સિદ્ધાંતોને અપનાવવાની વાત કરી હતી, તે આપણા માટે આજે પણ પ્રાસંગિક છે.  

રાષ્ટ્રવ્યાપી સુધાર અને સંઘર્ષના આ અભિયાનમાં ગાંધીજી એકલા નહોતા. નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝે જ્યારે ‘તુમ મુઝે ખૂન દો, મૈં તુમ્હેં આઝાદી દૂંગા’નું આહ્વાન કર્યું તો હજારો-લાખો ભારતવાસીઓએ તેમના નેતૃત્વમાં સ્વતંત્રતાની લડાઈ લડતા-લડતા પોતાનું બધું જ ન્યોચ્છાવર કરી દીધું.

નહેરુજીએ આપણને શિખવાડ્યું કે ભારતનો સદીઓ જૂનો વારસો અને તેની પરંપરાઓ, જેના પર આજે પણ આપણને ગર્વ છે, તેમનો ટૅક્નૉલૉજી સાથે તાલમેલ શક્ય છે અને તે પરંપરાઓ આધુનિક સમાજના નિર્માણના પ્રયાસોમાં સહાયક બની શકે છે.     

સરદાર પટેલે આપણને રાષ્ટ્રીય એકતા અને અખંડતાના મહત્વ પ્રત્યે જાગ્રત કર્યા, સાથે જ તેમણે એ પણ સમજાવ્યું કે અનુશાસનયુક્ત રાષ્ટ્રીય ચરિત્ર શું હોય છે. 

બાબાસાહેબ ભીમરાવ આંબેડકરે બંધારણની મર્યાદામાં રહીને કામ કરવાનું તથા ‘કાયદાના શાસન’ની અનિવાર્યતાના વિષયમાં સમજાવ્યું. સાથે જ તેમણે શિક્ષણના પાયારૂપ મહત્વ પર પણ ભાર આપ્યો.

મારા પ્રિય દેશવાસીઓ,

મારા બાળપણમાં મેં જોયેલી ગામડાઓની એક પરંપરા આજે પણ મને યાદ છે. જ્યારે કોઈ પરિવારમાં દીકરીના લગ્ન થતા હતા તો ગામડાનો દરેક પરિવાર પોતપોતાની જવાબદારી વહેંચી લેતો હતો અને લગ્નના આયોજનમાં સહયોગ કરતો હતો. જાતિ કે સમુદાય કોઈ પણ હોય, તે દીકરી તે સમયે એક પરિવારની જ દીકરી નહીં, પરંતુ સમગ્ર ગામની દીકરી ગણાતી હતી. પરંતુ આજે મોટા શહેરોમાં સ્થિતિ બિલકુલ અલગ છે. ઘણા લોકોને વર્ષો સુધી એ પણ ખબર નથી હોતી કે તેમની પડોશમાં કોણ રહે છે. આથી ગામડું હોય કે શહેર, આજે સમાજમાં એ જ પોતીકાપણા અને ભાગીદારીની ભાવનાને પુન: જગાવવાની આવશ્યકતા છે. તેનાથી આપણને એકબીજાની ભાવનાઓને સમજવા અને તેમનું સન્માન કરવામાં તથા એક સંતુલિત, સંવેદનશીલ અને સુખી સમાજનું નિર્માણ કરવામાં મદદ મળશે.

સરકારે ‘સ્વચ્છ ભારત’  ‘ખુલ્લામાં શૌચથી મુક્ત’ કરાવવો- એ આપણામાંના દરેકની જવાબદારી છે.  ‘બેટી બચાવો, બેટી ભણાવો’ અભિયાનને તાકાત આપી રહી છે પરંતુ આપણી દીકરીઓ સાથે ભેદભાવ ન થાય અને તેઓ વધુ સારું શિક્ષણ પ્રાપ્ત કરે તે સુનિશ્ચિત કરવું – એ આપણામાંના દરેકની જવાબદારી છે.

પ્રિય દેશવાસીઓ,

ઇ.સ. ૨૦૨૨માં આપણો દેશ તેની સ્વતંત્રતાનાં ૭૫ વર્ષ પૂરા કરશે. ત્યાં સુધીમાં ‘ન્યૂ ઇન્ડિયા’ માટે કેટલાંક મહત્વપૂર્ણ લક્ષ્યોને પ્રાપ્ત કરવાનો આપણો ‘રાષ્ટ્રીય સંકલ્પ’ છે.

જ્યારે આપણે ‘ન્યૂ ઇન્ડિયા’ની વાત કરીએ છીએ તો આપણા બધા માટે તેનો અર્થ શું થાય છે? કેટલાક તો ખૂબ જ સ્પષ્ટ માપદંડ છે જેમ કે – દરેક પરિવાર માટે ઘર, માગ મુજબ વીજળી, વધુ સારા રસ્તાઓ અને સંદેશાવ્યવહારના માધ્યમો, આધુનિક રેલવે નેટવર્ક, ઝડપી અને સતત વિકાસ.

‘ન્યૂ ઇન્ડિયા’થી એ અભિપ્રેત છે કે આપણે જ્યાં ઊભા છીએ ત્યાંથી આગળ જઈએ. ત્યારે જ આપણે આવા ‘ન્યૂ ઇન્ડિયા’નું નિર્માણ કરી શકીશું જેના પર આપણે બધા ગર્વ કરી શકીએ. એવું ‘ન્યૂ ઇન્ડિયા’ જ્યાં પ્રત્યેક ભારતીય પોતાની ક્ષમતાઓનો પૂરી રીતે વિકાસ અને ઉપયોગ કરવામાં એ રીતે સક્ષમ થાય કે જેથી દરેક ભારતવાસી સુખી થાય. એક એવું ‘ન્યૂ ઇન્ડિયા’ બને જ્યાં દરેક વ્યક્તિની પૂરી ક્ષમતા બહાર આવી શકે અને તે સમાજ અને રાષ્ટ્ર માટે પોતાનું યોગદાન આપી શકે.

નોટબંધીના સમયે જે રીતે આપે અસીમ ધૈર્યનો પરિચય આપતા કાળા નાણાં અને ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધ કાર્યવાહીનું સમર્થન કર્યું તે એક જવાબદાર અને સંવેદનશીલ સમાજનું જ પ્રતિબિંબ છે. નોટબંધીપછીથી દેશમાં પ્રમાણિકતાની પ્રવૃત્તિને ઉત્તેજન મળ્યું છે. પ્રમાણિકતાની આ ભાવના દિવસે ને દિવસે વધુ મજબૂત બને તે માટે આપણે સતત પ્રયાસ કરતો રહેવો પડશે.   

મારા પ્રિય દેશવાસીઓ, 

આધુનિક ટૅક્નૉલૉજીનો વધુમાં વધુ ઉપયોગ કરવાની આવશ્યકતા છે. આપણે આપણા દેશવાસીઓને સશક્ત બનાવવા માટે ટૅક્નૉલૉજીનો ઉપયોગ કરવો જ પડશે, જેથી એક જ પેઢી દરમિયાન ગરીબીનું નિર્મૂલન કરવાનું લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરી શકાય. ‘ન્યૂ ઇન્ડિયા’માં ગરીબી માટે કોઈ અવકાશ નથી.

પ્રધાનમંત્રીની એક અપીલ પર, એક કરોડથી વધુ પરિવારોએ પોતાની ઈચ્છાથી એલ. પી. જી. પર મળનારી સબસિડી ત્યાગી દીધી. આ પરિવારોએ આવું એટલા માટે કર્યું કે જેથી એક ગરીબ પરિવારને રસોઈ માટે ગેસ સિલિન્ડર મળી શકે અને તે પરિવારની દીકરી-વહુ ચૂલાના ધૂમાડાથી થતી આંખ અને ફેફસાંની બીમારીઓથી બચી શકે.  

અઢી હજાર વર્ષ પહેલાં, ગૌતમ બુદ્ધે કહ્યું હતું, ‘અપ્પ દીપો ભવ… અર્થાત્ પોતાના દીપક સ્વયં બનો… ’ જો આપણે તેમના ઉપદેશને અપનાવીને આગળ વધીશું તો આપણે બધા મળીને સ્વતંત્રતાની લડાઈ દરમિયાન ઉમટેલા જુસ્સા અને ઉમંગની ભાવના સાથે સવા સો કરોડ દીપક બની શકીએ; આવા દીપક જ્યારે એક સાથ પ્રગટશે તો સૂર્યપ્રકાશ સમાન તે અજવાળું સુસંસ્કૃત અને વિકસિત ભારતના માર્ગને દેદીપ્યમાન કરશે.  

હું ફરી એક વાર આપ સહુને દેશની સ્વતંત્રતાની એકોતેરમી વર્ષગાંઠની પૂર્વ સંધ્યા પર હાર્દિક શુભકામનાઓ પાઠવું છું.        

જય હિંદ

વંદે માતરમ્

Source..https://www.khabarchhe.com/news_views/politics/a-massege-from-president-of-india

President Ram Nath Kovind’s Speech in Hindi ,
हिंदुस्तान को दुनिया में सबसे शक्तिशाली बनाने का समय

આજથી ૭૦ વર્ષ પહેલાં ૧૯૪૭ માં ભારતને આઝાદી પ્રાપ્ત થઇ એ વખતે શું બન્યું હતું એની વાત નીચેના રંગીન વિડીયોમાં સરસ રીતે રજુ કરેલ છે.

1947 Indian Independence rare color video

ભારતની સ્વતંત્રતાની ૭૧મી વર્ષગાંઠ ઉપર સહુને

અભિનંદન અને શુભ કામનાઓ

1087 – બચ્ચાંને આવી પાંખ ….વાર્તા …

બચ્ચાંને આવી પાંખ

 

          સવાર-સવારમાં ઉઠીને નીચે આવી, તો બાપ-બેટીની મહેફીલ જામેલી. “પપ્પા, લઈ લો ને આ એક પુડો”.

          “ના બેટા, હવે નહીં. હવે પહેલાં જેવું થોડું ખાઈ શકાય છે? અમે હવે બુઢ્ઢાં થયાં”.

          “જાવ, તમારી સાથે નહીં બોલું. પાછી એની એ ગન્દી વાત “. ચીત્રા ગાલ ફુલાવતાં બોલી. તે વખતે જાણે ફરી એ મારી નાનકી ચીત્રુ બની ગયેલી.

          “આટલી વહેલી શું કામ ઉઠી છું? નાસ્તો તો હું જ બનાવી દેત” અને એમની તરફ ફરીને બોલી, “દીકરી ચાર દીવસ માટે આવી છે, તેનેય તમે આરામ કરવા નથી દેતા”?

          “પણ મમ્મી….ઈ…..ઈ હવે સાસરે મને વહેલા ઉઠવાની ટેવ પડી ગઈ છે”.

          “હા…..અહીં તો મહારાણી આઠ પહેલાં પથારી બહાર પગ નહોતાં મુકતાં. સાસુએ ખરી ગૃહીણી બનાવી દીધી છે”!

          ત્યાં શીરીશ આવી પહોંચ્યો:

          “અમારા બહેનબા હવે એકદમ સમજદાર થઈ ગયાં છે, હોં ! એ તો સોટી વાગે ચમચમ ને વીદ્યા આવે રમઝમ. સાસુ હાથમાં ધોકો લેતાં હશે ને”!

          “જા, જા, ચીબાવલા” ચીત્રા એનો કાન પકડતાં બોલી અને ભાઈબહેને આખા ઘરમાં ધમાચકડી મચાવી દીધી. પહેલાં તો એમની ધમાલથી મારો પારો સાતમે આસમાને ચડી જતો, પણ હવે હું એવું જ જોવા તલસી રહી છું!

          પણ આવું કેટલા દીવસ? એના સસરાનો કાગળ આવી ગયો કે વહુને જલદી મોકલો તો સારું, અશોકને જરા ગોઠતું નથી. મને તો એવો ગુસ્સો આવ્યો. ઘરમાં બીજા માણસો છે કે નહીં? પણ વધારે ગુસ્સો તો ચીત્રુ ઉપર આવ્યો. ઘરે જવાની વાત થતાં જ એનો ચહેરો કેવો ખીલુંખીલું થઈ ઉઠેલો!

 

          જુઓને, અહીં આવી છે પણ મારી પાસે પગવાળીને બેસે છે જ ક્યાં? પડોશમાં જઈ-જઈને નવી નવી વાનગી શીખે છે. ખબર નહીં ક્યાં-ક્યાંથી સ્વેટરના નમુના ભેળા કરી લાવી છે. દીયરની ફરમાઈશ છે કે ભાભી સ્વેટર એવું ગુંથી આપજો કે કૉલેજમાં બધાં જોઈ જ રહે. નાની નણન્દ માટે ગીતો ઉતારે છે. સાસુ માટે શ્રીનાથજીની છબી મોતીથી ભરી રહી છે. બસ ચાર-પાંચ મહીનામાં તો મારી ચીત્રુ હવે મારી રહી જ નથી કે શું?

 

          અને આજે એ પાછીયે જતી રહી. જતી વખતે મને વળગીને ડુસકે- ડુસ્કે રોઈ. કંઈ કેટલીયે વાર સુધી હું વીચારતી રહી કે એનું આ ચોધાર આંસુએ રડવું સાચું કે ઘરે જવાની વાત આવતાં ખીલું ખીલું થઈ ઉઠેલો ચહેરો સાચો?

 

          છેવટે એના લગ્નના ફોટાઓનું આલ્બમ લઈને બેઠી. મને પુષ્પાકાકી યાદ આવ્યાં. બન્ને દીકરીઓ પોતપોતાને ઘેર. એક દીકરો પરણીને ઈન્ગલેન્ડ રહે છે. બીજો અમેરીકામાં ભણે છે. અહીં રહ્યાં બે જ જણ. જ્યારે મળવા જાઉં ત્યારે દીકરાઓના ફોનની જ વાત કરે. “જો, અમેરીકાથી આ ફોટા આવ્યા છે… ઈન્ગલેન્ડથી રમુએ આ મોકલ્યું છે….એની વહુ ત્યાં કાંઈક નૉકરી પણ કરે છે… ” જ્યારે જાવ ત્યારે બસ, આ જ વાત. મારે પણ હવે શું ચીત્રુનું આલ્બમ જ જોવાનું?

 

          મનને હળવું કરવા હું મન્દીરે ગઈ. ત્યાં ઢળતી સાંજના ઝાંખા અજવાળામાં એક આકૃતી પરીચીત જેવી લાગી. “અરે, શીરીશ તું? તું આજે ભગવાનને દર્શન આપવા ક્યાંથી આવ્યો”?

 

          “એ… તો…એ… તો…” એ જરા થોથવાયો. “એ… તો…આ જોને, રેણુની જીદને કારણે આવવું પડ્યું….એ બડી ભગત છે…” ત્યાં તો મન્દીરના પગથીયાં ઉતરતી એક છોકરી હાથમાં પ્રસાદ સાથે સામે આવી ઉભી. શીરીશે પરીચય કરાવ્યો ત્યારે એ લજ્જાથી લાલ-લાલ થઈ ઉઠી અને મને પગે લાગી. શીરીશ આંખને ઈશારે એને વારતો હતો પણ રેણુ બોલી ગઈ : “મમ્મી, એ તો ગયે અઠવાડીયે આમને અકસ્માત થતાં થતાં રહી ગયેલો ને એટલે મન્દીરે લાવેલી. મમ્મી, એમને કહો ને કે સ્કુટરને સ્કુટરની જેમ ચલાવે, એરોપ્લેનની જેમ નહીં”.

“અકસ્માત? ક્યારે? મને તો ખબર જ નથી ને”

          “અરે મમ્મી, એ નકામી ગભરાઈ જાય છે”.

 

          હા, તે દીવસે મને નવું ગ્નાન થયું. મારા શીરીશ માટે નકામું ગભરાઈ જનારું બીજું પણ કોઈ છે. ઘેર જઈને મેં રેણુ વીશે વીશેશ જાણવાની કોશીશ કરી, તો શરમાઈને શીરીશ બીજા ઓરડામાં ચાલી ગયો, અને એણે ધીરેથી બારણું વાસી દીધું.

 

          ક્યાંય સુધી હું એ બન્ધ બારણાને જોઈ રહી. મારી ને ચીત્રુવચ્ચે આવો જ એક દરવાજો ઉભો થઈ ગયો છે. હવે શું આ રેણુ પણ બારણાની જેમ મારી અને શીરીશની વચ્ચે આવીને ઉભશે? મારું મન ઘડીભર ખીન્ન ખીન્ન થઈ ગયું.

 

          પરન્તુ એકાએક હું જોરજોરથી હસી પડી. મને મારા જુવાનીના દીવસો યાદ આવી ગયા. શું હું પણ પાંખો આવતાં નવો માળો બાંધવા નહોતી નીકળી પડી?

 

(શ્રી માલતી જોશીની મરાઠી વાર્તાને આધારે)..    (વી.ફુ. 9 પાનાં 15-16)

 

સાભાર — શ્રી વિક્રમ દલાલ-એમના ઈ-મેલમાંથી 

=================================

ઉપરની વાર્તાના વિષયની પૂર્તિ કરતી અગાઉ આ બ્લોગમાં પોસ્ટ થયેલ મારી એક અછાંદસ રચના …

ઉજડેલો પંખીનો માળો !

bird,s nest

 કોઈ એક છેવાડાના ગામમાં,

વૃક્ષ નીચે ખાટલામાં સુતેલ,

એકલો અટૂલો નિવૃત વૃદ્ધ જન  ,

નીરખી રહ્યો ઉંચી નજર કરી ,

વૃક્ષની ડાળે રચેલ પંખીના માળાને.

માળો જોઈ વિચારે ચડ્યો કે ,

તિનકા તિનકા ગોઠવી દિનરાત,

કેવો મજાનો રચ્યો છે આ માળો

બે મહેનતુ પંખી યુગલે ! 

ચણ વીણી લાવી ચાંચમાં એમની,

જાતે ભૂખ્યા રહીને પણ પોષ્યાં ,

કેવાં એમનાં વ્હાલાં બચ્ચાંઓને ,

ઠંડી, ગરમી કે વરસાદમાં પણ

પાંખો ફેલાવી કેવું જતન કર્યું હતું એમનું હેતથી !

કેવાં ખુશ થયાં હતાં જોઈ એમને મોટાં ,

પણ આ શિશુ પંખીડાં મોટાં થઇ ગયાં ,

એમની પાંખો મજબુત થઇ ગઈ ,

જોત જોતામાં તો ઉડી ગયાં એક દિન,

અને ખુબ મહેનતે રચેલો એમનો ,

આ સુંદર પંખી માળો ઉજડી ગયો !

વૃક્ષ નીચે સુતેલ વિચાર મગ્ન વૃદ્ધ ,

ઊંડો નિસાસો નાખી, કહી રહ્યો  એના મનને,

પંખીડાં મારાં પણ ઉડી ગયાં છે વિદેશે ,

પોત પોતાનો આગવો માળો રચવાને,

પેલાં પંખીઓની જેમ મારો પણ ,

માળો જોત જોતામાં કેવો ઉજડી ગયો !

રહી ગયાં માત્ર હું ને મારી વેદનાઓ,

અને મારાં પંખીડાંની એ હરી ભરી યાદો ,

ઓ મારાં ઉડી ગયેલ પંખીડાંઓ ,

સુખેથી ચણજો, રહેજો ,તમારા રચેલ માળામાં,

આશીર્વાદ આપી રહ્યો  છે તમને આજે,  

ખાટલે સુતેલ આ એકલો અટૂલો તમારો ,

શરીરે હવે નબળો પડેલો વૃદ્ધ બાપ !

વિનોદ પટેલ,૮-૮-૨૦૧૫ 

1086 – ભાઇ બહેનના પ્રેમની ઉજવણીનું પર્વ… રક્ષાબંધન

રક્ષા બંધનના પવિત્ર પર્વ નિમિત્તે જાણીતા કટાર લેખક શ્રી પરેશ વ્યાસએ લખેલ ખાસ લેખ ” ભાઇ બહેનનું પ્રેમપર્વ ” એમના આભાર સાથે આજની પોસ્ટમાં પ્રસ્તુત કરતાં આનંદ થાય છે.ગુજરાત સમાચારની રવીવારની પૂર્તિમાં પણ આ લેખ પ્રસિદ્ધ થયો છે.

શ્રી પરેશભાઈએ એમના લેખની શરૂઆત એમનાં બેન જાણીતાં લેખિકા અને કવિયત્રી શ્રીમતી યામિની ગૌરાંગ વ્યાસની રક્ષાબંધન પર્વની કવિતાની બે પંક્તિઓથી કરી છે

આ આખું કાવ્ય સચિત્ર યામિનીબેનના આભાર સાથે નીચે પ્રસ્તુત છે.આ પ્રસંગોચિત સુંદર કાવ્યમાં એક બેનનો એમના ભાઈ પ્રત્યેનો પ્રેમ સોળે કળાએ ખીલી ઉઠ્યો છે.

ભાઇ બહેનનું પ્રેમપર્વ ….. શ્રી પરેશ વ્યાસ

કુમકુમ તિલકથી વધાવું રે ભાલ પર ટપકું એક કાળું લગાડું રે ….
ગાલ પર પાંચે પકવાન આજ રાંધુ વહાલપના તાંતણાથી બાંધું રે વીરલા…
-યામિની વ્યાસ

રક્ષાબંધન. ભાઇ બહેનના પ્રેમની ઉજવણીનું પર્વ. ગુજરાતી ભાષામાં ભાઇ બહેનનાં પ્રેમની કવિતા ગોતવી હોય તો છેક ચં. ચી. મહેતાનાં ‘ઇલા કાવ્યો’ યાદ કરવા પડે. ગવાતા ગીતો યાદ કરીએ તો અવિનાશ વ્યાસનું ફિલ્મ ‘સોનબાઇની ચુંદડી’નું ગીત ‘કોણ હલાવે લીમડી ને કોણ ઝુલાવે પીપળી’ યાદ કરવું પડે.

વરસાદ, કૃષ્ણ, રાધા, છોકરો, છોકરી, ફૂલ, પર્વત, નદી કે દરિયાને વિષય લઇને કવિતાઓ કે ગઝલોનો અંબાર અપાર છે. મા, દીકરી, સુખ, દુ:ખ, જીવન, મરણનાં વિષયને પણ શરણ થાય છે આપણા કવિઓ. પણ ભાઇ બહેનનાં પ્રેમની કવિતા લખવામાં કાંઇ મઝા નથી. અથવા તો કદાચ એમ કે કવિઓ આપણી લાગણીઓને લખે છે. કદાચ અર્વાચીન યુગમાં ભાઇ બહેનનાં પ્રેમની એટલી એહમિયત નહીં રહી હોય. હિંદી ફિલ્મ્સનાં ગીતો પણ જુઓ. બહેનાને ભાઇ કી કલાઇ સે પ્યાર બાંધા હૈ અથવા તો ભૈયા મેરે રાખીકે બંધનકો નિભાના.. જૂના જમાનાના ગીતો યાદ આવે. અરિજીત સિંઘ કે શ્રેયા ઘોષાલે ભાઇ બહેનનાં પ્રેમનું ગીત કેમ ગાયું નહીં હોય? અરિજીતે આમ એક ફિલ્મમાં ગીત તો ગાયું છે પણ ફિલ્મનું નામ હતું ‘બહેન હોગી તેરી’. લો બોલો! થોડી ફિલ્મ્સ અલબત્ત આવી છે. ‘માય બ્રધર, નિખિલ’, ‘ફિઝા’ કે પછી ‘ઇકબાલ’. પણ હવે એ નામ યાદ કરવા ગૂગલનો સહારો લેવો પડે છે! આપણને આમ ભાઇ બહેનનાં સંબંધોમાં રસ નથી. ભાઇ બહેનનો પ્રેમ? ઠીક છે મારા ભાઇ. નથિંગ કૂલ અબાઉટ ઇટ. પ્રાઇમ ટાઇમ હિંદી ટીવી સિરીયલ્સમાં સામાન્ય રીતે બહેન પોતાનાં ભાઇનાં પ્રેમમાં ખલનાયિકાની ભૂમિકા અદા કરતી જોવા મળે છે. અને સમાચારમાં પણ રક્ષાબંધન કે ભાઇબીજનાં તહેવાર સિવાય ભાઇ બહેનનાં પ્રેમની ખાસ કોઇ સ્ટોરી હોતી નથી. હોય તો ય ઑનર કિલિંગ જેવી બીહડ ન્યૂઝ સ્ટોરી.

બહેને પરન્યાત કે પરધર્મી જોડે લગ્ન કર્યા અને ભાઇએ બહેન બનેવીને મારી નાંખ્યાનાં બનાવ આજે બને છે .અરે,પાકિસ્તાનથી તો ઑનર રેપનાં સમાચાર આવ્યા છે. મુલતાન શહેર નજીકનાં ગામડામાં બાર વર્ષની એક નાની છોકરી ખેતરમાં ઘાસ કાપતી હતી ત્યારે એક સોળ વર્ષનાં છોકરાએ બળાત્કાર કર્યો. ગામની પંચાયતે નક્કી કર્યું કે છોકરીનો ભાઇ જે સોળ વર્ષનો છે એણે બળાત્કારી ભાઇની બહેન પર બળાત્કાર કરવો. અને બે દિવસમાં બે બળાત્કાર થયા. ફિટકાર છે…

ભાઇ બહેનનો સંબંધ અમૂલ્ય છે. કદાચ વન ચાઇલ્ડ ફેમિલીએ આપણી અવદશા કરી છે. અથવા કદાચ એમ કે આપણા શિક્ષણ, કલા કે સાહિત્યને ભાઇ-બહેનનાં સંબંધોને પોંખવામાં ઝાઝો રસ રહ્યો નથી. પણ એક સરસ સમાચાર અફઘાનિસ્તાનથી આવ્યા છે. આ એ દેશ છે જ્યાં સ્ત્રીઓ પોતાની ઓળખાણ ગોતી રહી છે. અહીં એ કોઇની મા, પત્ની કે દીકરી છે. બસ, બીજું કાંઇ નહીં. ત્યારે ત્યાંનાં ટેલિવિઝન શૉ ‘બાગાચ-એ-સિમસિમ’ (બાળકોમાં ખૂબ લોકપ્રિય ટીવી સીરીયલ અમેરિકન ‘સિસમ સ્ટ્રીટ’ની અફઘાની આવૃત્તિ)માં બે નવા કઠપૂતળી પાત્ર રજૂ થયા છે. એક છે નાનો છોકરો ઝિરાક. દરી અને પાસ્તો ભાષામાં એનો અર્થ થાય સ્માર્ટ. બીજી એની મોટી બહેન ઝરી. ઝિરાક ભણવામાં હોંશિયાર ઝરીને માન આપે છે. એની પાસે અવનવું શીખવાની કોશિશ કરે છે. બહેન માટે પ્રેમ ઉજાગર કરવાનો નવો અભિગમ છે આ. ચાલો, કશેક કોશિશ તો થઇ રહી છે.

રક્ષાબંધનનાં દિને બહેન ભાઇનાં ઉત્કર્ષની કામના કરે છે, ભાઇ બહેનને રક્ષાનું વચન આપે છે. બન્નેનો ઉછેર સાથે થયો હોય પણ બહેન પરણીને સાસરે જાય પછી એનો પોતાનો પરિવાર. ભાઇને પોતાનો. રોજ મળવાનું થાય નહીં પણ પ્રેમ અકબંધ રહે. આમ એકબીજાનાં નિજી જીવનમાં દખલન્દાજી નહીં પણ જરૂરિયાત ટાણે પડખે અચૂક ઊભા રહેવું.

પ્રેરણાત્મક વિચારોની લેખિકા કેથરિન પલ્સિફર કહે છે કે અમે મોટા થયા ત્યારે મારા ભાઇઓ એ રીતે વર્તતા કે જાણે એમને કોઇ પડી નથી પણ મને હંમેશા ખાત્રી હતી કે એ મારું ધ્યાન રાખતા હતા અને તેઓ (મારા માટે) હતા.

— પરેશ વ્યાસ
ફેસબુક પરથી સાભાર

રક્ષાબંધન પ્રસંગોચિત મારી ત્રણ હાઈકુ રચનાઓ

બેનડી બાંધે
રાખી,ભાઈ બંધાય,
પ્રેમ દોરથી

=====

રક્ષા બંધન
ભાઈ બેન પ્રેમથી
ઉજવે પર્વ

====

રાખડીમાં છે
ભાઈનું અમરત્વ
બેનની આશ

વિનોદ પટેલ

રક્ષાબંધન પર્વ પ્રસંગે  સૌને અભિનંદન અને હાર્દિક શુભેચ્છાઓ 

1085 – મૌશિકી કા પયગમ્બર – મહમ્મદ રફી …. સ્મરણાંજલિ

તારીખ ૩૦મી જુલાઈ ૨૦૧૭ ના રોજ સીને રસિકોના દિલોમાં વસતા ગાયક મહમદ રફી ની ૩૭ મી પુણ્યતિથી હતી.

આજની પોસ્ટમાં આ સદા બહાર ગાયક ને મુંબઈ સમાચારમાં પ્રગટ એક લેખ અને એમના ગીતોના અનેક વિડીયોમાંથી મારી પસંદના કેટલાક વિડીયો દ્વારા આ અમર ગાયકને  હાર્દિક સ્મરણાંજલિ આપવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, જે આપને જરૂર ગમશે.

વિનોદ પટેલ

મૌશિકી કા પયગમ્બર ….સરગમ …. અનિલ રાવલ

મુંબઈ સમાચાર 

‘સરગમ’ કોલમમાં સામાન્ય રીતે વિસરાયેલા સંગીતકારો વિશે લખવાનો આગ્રહ રહ્યો છે.

લોકો આવા સંગીતકારોને ઓળખતા ન હોય એવું ય બને, પરંતુ એમની ધૂનો જ એમની સાચી ઓળખ બની રહી હોય એ તમામ સંગીતકારોનો પરિચય આ સ્થાનેથી કરાવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.

પરંતુ આજે એક એવા ગાયક વિશે લખવું છે જેમનો પરિચય કરાવવાની કોઈ જરૂર નથી. એમના ગીતો, એમની ગાયકી, એમની ઈન્સાનિયત જ એમની ખરી ઓળખ છે. એક એવા ગાયક જેમના વિના કોઈ સંગીતકારને ચાલ્યું નથી. એક એવી હસ્તી જેની ગાયકીએ, જેમના ગીતોએ કેટકેટલાય સંગીતકારો- કલાકારોની કારકિર્દી ઘડી છે. એમના ગીતો સ્ટેજ શૉમાં ગાઈ ગાઈને આજીવિકા રળી છે. એમની પાસે ગવડાવવાની મહેચ્છા ન હોય એવા એકપણ સંગીતકાર આપણી ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રીમાં નહોતા. ‘ધી વન ઍન્ડ ઓનલી’ મહમ્મદ રફી.

૩૧મી જુલાઈએ સંગીતના આ ફરીસ્તાની પુણ્યતિથિ આવી રહી છે ત્યારે દિગ્દર્શક રજની આચાર્યએ રફીસા’બ પર બનાવેલી બે કલાકની ડૉક્યુમેન્ટરી જોવાનો લહાવો મળ્યો. રફી’સાબ જેવી મહાન હસ્તી વિશે બે લાઈન લખતા પણ હાથ ધ્રુજે ત્યારે રજની આચાર્યએ બે કલાકની રસપ્રદ ડૉક્યુમેન્ટરી બનાવવી નાખી છે. હેટ્સ ઑફ ટુ યુ રજનીભાઈ!

‘દાસ્તાન-એ-રફી’ નામની આ ડૉક્યુમેન્ટરીમાં રફીસા’બના મિત્રો, કુટુંબીઓ, એમના સાથી સંગીતકારો- કલાકારો, શાસ્ત્રીય સંગીત- ગઝલોના ઉસ્તાદો સહિતના કેટકેટલા નામાંકિત અને લોકપ્રિય લોકોએ રફી’સાબ જેવા નેક ઈન્સાન, મહાન ગાયક અને સંગીતના સંત વિશે મનભરીને વાતો વાગોળી છે.

ફિલ્મ અભિનેત્રી- ગાયિકા સૂરૈયાએ રફી’સાબની એક ખૂબ જ રસપ્રદ વાત કરી છે: રફી’સાબ રોજ સવારે મરીનડ્રાઈવ પર હું જ્યાં રહું છું, ત્યાં વહેલી સવારે રિયાઝ કરવા આવતા. આ વાતની જાણ મને મારા નોકરોએ કરી. મેં એમને બોલાવ્યા અને કહ્યું રફી’સાબ તમે મારા ઘરમાં આવીને રિયાઝ કરો. મને કોઈ એતરાજ નથી. રફીસા’બે નિખાલસતાપૂર્વક કહ્યું: ‘હું ભિંડીબજારમાં જ્યાં રહું છું ત્યાં રૂમ નાની છે. વહેલી સવારે રિયાઝ કરું તો પાડોશીઓને પણ ખલેલ પહોંચે. બીજું વહેલી સવારે કૂતરા બહુ ભસે છે એટલે મને પણ ખલેલ થાય છે. અહીં ખુલ્લા આકાશ નીચે, સમંદરની સામે બેસીને રિયાઝ કરવાનો આનંદ કંઈક ઓર જ છે.’

પંડિત જશરાજ કહે છે: ‘મન તરપત હરિ દર્શન કો આજ… ગીત ગાઈને રફીસા’બે રાગ માલકૌંસને લોકપ્રિય બનાવી દીધો હતો.’

ફિલ્મોની સાથે સાથે એ જમાનામાં નૉનફિલ્મી ગીતો, ગઝલો, ભજનો બનાવનારા સંગીતકાર ખૈયામે કહ્યું કે ‘મેં રફી પાસે નંદલાલા… ભજન ગવડાવ્યું, પછી ‘ગજબ કિયા કે તેરે વાદે પે ઐતબાર કિયા…’ જેવી ગઝલ ગવડાવી. તેઓ ખરા અર્થમાં વર્સટાઈલ ગાયક હતા.’

રફીસા’બ સમયના પાક્કા માણસ. સમય કરતાં એક કલાક વહેલા આવી જાય. રેકોર્ડિંગમાં આવીને ફિલ્મના પડદા પર કોણ ગાવાનું છે એવો પ્રશ્ર્ન પૂછે પછી એ કલાકારની સ્ટાઈલને અનુરૂપ સહજતાથી ગીત ગાય.

ફિલ્મ દિગ્દર્શક લેખ ટંડનની ‘ઝુક ગયા આસમાન’ ફિલ્મના રેકોર્ડિંગ વખતે રફી’સાબે ગાવાનું શરૂ કર્યું. ટંડન સાબે કહ્યું: ‘રફીસા’બ પરદા પર આ ગીત શમ્મીકપૂર નહીં, રાજેન્દ્રકુમાર ગાય છે.’ તેમણે તરત જ સ્ટાઈલ ચેન્જ કરી નાખી છે.

ડૉક્યુમેન્ટરીમાં ‘યાહુ’ શમ્મી કપૂર રસપ્રદ કિસ્સો વર્ણવે છે: ‘કાશ્મીર કી કલી’ ફિલ્મમાં મારા પર પિકચરાઈઝડ કરાયેલું ‘તારીફ કરું ક્યા ઉસકી જીસને તુમ્હે બનાયા’ ગીતના રેકોર્ડિંગ વખતે મને કંઈક સૂઝ્યું. ગીતના અંત ભાગ ચલતીમાં ગવડાવાય તો હું અભિનયમાં થોડી હરકત કરવા માગતો હતો. સંગીતમાં કોઈનીય દખલગીરી સાંખી ન લેનારા ઓ.પી. નૈૈયરે મેં વાત કરી પણ તેમણે ઈનકાર કર્યો. પછી મેં રફીને આ વાત કરી. રફીસા’બે નૈયર પાસે જઈને સીધીને સટ વાત કરી. ‘આપકો ઐતરાઝ ક્યા હૈ. ઉન કો પરદે પર કરના હૈ, મુઝે ગાને મેં વો કરના હૈ. નહીં જમા તો કાટ દેના બાદ મે.’ ગીતના અંતમાં રફીએ જે ચલતીમાં ગાઈ બતાવ્યું અને અંતે ફિલ્મમાં શમ્મી કપૂરે કરી બતાવ્યું એ પરદા પર જોઈને નૈયરસા’બ શમ્મીને ભેટી પડ્યા હતા. એ વખતે થોડે દૂર ઊભેલા રફીસા’બના ચહેરા પર હળવું સ્મિત હતું.

સંગીતકાર કહે એ રીતે જ ગાય. ક્યારેક સંગીતકારની પણ બહાર હોય એ રીતે મુરકી કે તાન લે છે, જે શબ્દને ભારપૂર્વક ગાવાનો હોય ત્યાં અચૂક અન્ડરલાઈન કરી લે. ઓછું બોલે. મૃદુભાષી, ઊંચા અવાજમાં કોઈનીય સાથે વાત ન કરે. કોઈની પીઠ પાછળ રફી ક્યારેય કંઈ પણ બોલ્યા નથી. ગુસ્સે થાય નહીં.

સંગીતકાર મદનમોહનના પુત્ર સંજીવ કોહલીએ એક કિસ્સો યાદ કરતા કહ્યું કે ‘હીર રાંઝા’ના ગીત ‘યે દુનિયા એ મહેફિલ, મેરે કામ કી નહીં’… ગીત બહુ લાંબું ગીત, રેકોર્ડિંગમાં કોઈ એક વાદ્યકારથી જરા ભૂલ થાય, રિટેક થાય. રફી’સાબ પરફેક્ટ ગાતા હોય, પરંતુ કોઈની ને કોઈની જરા ભૂલથી આખું ગીત ફરી ગાવું પડે, પરંતુ રફીસા’બ માત્ર હસે. ગુસ્સે ન થાય.

રફીસા’બ ગીત ગાયિકીની એક આખી ઈન્સ્ટિટયૂટ, યુનિવર્સિટી હતા. રફી’સાબ ભજન ગાય તો કોઈ મોટા ભજનિક લાગે, કવ્વાલી ગાય તો કવ્વાલ લાગે. આ એમની વિશિષ્ટતા હતી.

પરદા હૈ પરદા, પરદે કે પીછે, પરદાનશીં હૈ, પરદાનશીં કો બેપર્દા ના કર દું… તો અકબર મેરા નામ નહીં… આ કવ્વાલીમાં જેટલી એનર્જી ઋષિ કપૂરની છે એવી જ એનર્જી રફીસા’બની ગાયકીમાં છે. ‘ના તો કારવાં કી તલાશ હૈ… ના તો હમસફર કી તલાશ હૈ…’ આ સૂફી કવ્વાલીમાં રફી’સાબની એન્ટ્રીથી આખો માહોલ બદલાઈ જાય છે.

પાકિસ્તાનના યુવાન ગાયકો એમને પોતાના ગુરુ, મેન્ટોર માનીને રિયાઝ કરે છે, કારકિર્દી બનાવે છે. કેટલાકે તો રફીના ગીતો ગાઈ ગાઈને આજીવિકા રળી છે. રજનીભાઈ અને એમના સાથી દિગ્દર્શક અને ફિલ્મ ઍડિટર વિનય પટેલે પાકિસ્તાન જઈને રફી સાથે કામ કરી ચૂકેલા વાદ્યકારોની મુલાકાતોને પણ ડૉક્યુમેન્ટરીમાં આવરી લીધી છે.

રફીસા’બે સંગીતકાર લક્ષ્મીકાંત- પ્યારેલાલના સૌથી વધુ ગીતો ગાયા હોવાનું કહેવાય છે. પ્યારેલાલજીએ કહ્યું: ‘રફીએ ક્યારે ય કોઈની પાસેથી કંઈ લીધું નથી, માત્ર આપ્યું છે. એમના સૌથી મોટા ફેન અમે લક્ષ્મીકાંત- પ્યારેલાલ છીએ. એમના અન્ય ફેન મહેન્દ્ર કપૂર, મૂકેશ, કિશોરકુમાર, મન્ના ડે, હેમંત કુમાર- આ બધા જ એમના ફેન હતા.’ પ્યારેલાલજીને ‘ઓન રેકોર્ડ’ આ ડૉક્યુમેન્ટરીમાં કહેતા જોઈને લાગ્યું કે ગીત- સંગીતના ચાહકો- સામાન્ય લોકો એમના ચાહકો ન હોય એવું બની શકે ખરું? રફીસા’બ એક વખત વિદેશમાં શૉ કરવા જવાના હતા. લક્ષ્મીકાંત પ્યારેલાલને આ વાતની ખબર પડી ત્યારે તેમણે કહ્યું કે, ‘અમારી ફિલ્મોના ગીતોનું શું થશે?’ ત્યારે રફીએ તેમને રેકોર્ડિંગ રૂમની તારીખ લેવા કહ્યું અને તેમણે ૧૯ કલાકમાં લક્ષ્મી-પ્યારેના પાંચ ગીતોનું રેકોર્ડિંગ કરીને રેકોર્ડ કરી નાખ્યો હતો.

અમદાવાદમાં ઉમેશ મખીજા નામના રફીના એક ફેન છે. ૧૯૮૪ સુધી એ રફીના ભક્ત હતા, પછી ૧૯૯૯થી રીતસર પૂજારી થઈ ગયા. એમના ઘરમાં રફીની તસવીરો મૂકીને રીતસર પૂજા કરે છે.

કિશોરકુમાર એમને બહુ જ માનતા હતા. એમના દરેક શૉમાં એક ગીત રફીને યાદ કરીને અચૂક ગાતા. આ ગીત હતું ‘મન રે તુ કાહે ના ધીર ધરે… ઓ નિર્મોહી મોહ ના જાને…

એકવાર એક પ્રોગ્રામ વખતે ગ્રીનરૂમમાં કિશોકરુમાર અને રફી’સાબ બેઠા હતા. ફેન લોકોએ ઘૂસીને કિશોરદા પાસે ઓટોગ્રાફ માગ્યા ત્યારે કિશોરદાએ એમની લાક્ષણિક સ્ટાઈલમાં કહ્યું, ‘મુઝસે ક્યા ઓટોગ્રાફ માગતે હો ગધો, સંગીત તો યહાં હૈ…’

‘આરાધના’ ફિલ્મ પછી કિશોરદા છવાઈ ગયા. પ્રેસવાળાઓ રફીનો યુગ આથમી ગયો, રફી ફિનિશ્ડ એવું બધું લખવા માંડ્યા ત્યારે કિશોરદાએ પ્રેસમાં ખાસ સ્ટેટમેન્ટ આપીને કહ્યું હોવાનું રેકોર્ડ પર છે. ‘યે બકવાસ બંધ કરો, રફી ઈઝ એ ગ્રેટ સિંગર, બહોત બડે ઈન્સાન હૈ.’

ખરેખર રફીસા’બની ઈન્સાનિયત અને દોસ્તીની દાસ્તાન પણ ગજબની છે. નૌશાદના પુત્ર રાજુ નૌશાદે કરેલી આ વાતો વાંચો: ‘કટોકટી’ વખતે ઈન્દિરા ગાંધીના પુત્ર સંજય ગાંધીએ કિશોર કુમારને શૉ કરવાનું કહ્યું. પ્રોફેશનલ કિશોર કુમારે પૈસા માગ્યા. આ વાતથી છંછેડાયેલા સંજય ગાંધીએ એમના ગીતો પર પ્રતિબંધ મુકાવી દીધો. કિશોક કુમાર પાસે ગીત ગવડાવતા સંગીતકારો ડરે. રફીસા’બથી આ સહેવાયું નહી. તેઓ દિલ્હી ગયા. સંજીય ગાંધીને મળ્યા અને ક્હ્યું: ‘આપકો એક ક્યા દસ પ્રોગ્રામ કર કે દેતા હું. આપ યે બૅન હટા લિજિયે.’ ત્યારબાદ પ્રતિબંધ હટી ગયો. રફીએ વચન આપ્યા મુજબ દૂરદર્શન પર નૌશાદની સાથે ‘આરોહી’ પ્રોગ્રામ કર્યો.

રફી’સાબ પૈસા માટે નહોતા ગાતા. નિર્માતા- દિગ્દર્શક એમની પાસે ઓછા પૈસામાં પણ ગવડાવતા. જિતેન્દ્રએ ‘દિદાર-એ- યાર’ ફિલ્મ બનાવી છે. ખર્ચાળ હતી અને ફલોપ ગઈ. જિતેન્દ્રએ એમને કિશોરદાએ જેટલા પૈસા લીધેલા એટલા પૈસા મોકલ્યા. જિતેન્દ્રને ફોન કરીને કહ્યું ‘તે વધુ પૈસા મોકલ્યા છે. ડ્રાઈવર સાથે બાકીના પૈસા પાછા મોકલું છું.’

ફિલ્મી ગીતોની રૉયલ્ટી વિશેના જાણીતા વિવાદને પણ ડૉક્યુમેન્ટરીમાં લેતા ખચકાટ અનુભવાયો નથી. લતા મંગેશકરને રૉયલ્ટી મળવી જોઈએ એ વાતનું અભિયાન છેડ્યું ત્યારે રફીસા’બે ઈનકાર કરેલો. એ મુદ્દે બંનેએ સાથે ગાવાનું બંધ કરી દીધું હતું, પણ રફીએ ક્યારેય લતા વિશે એક પણ હરફ ઉચ્ચાર્યો નહતો. પીઠ પાછળ બૂરાઈ કરી નહોતી. લતાએ પણ એક વાત કબૂલી હતી કે રફી ક્યારેય કોઈની બૂરાઈ ન કરે.

રફીસા’બના ભાઈ સિદ્ધિકીએ કહ્યું હતું કે ‘રફીની તારીફ કરો તો કહે આ તો ઉપરવાલાની દેન છે. હું હજી શીખી રહ્યો છું.’

વિનમ્ર પણ બહુ જ. એકવાર પોતાના કોઈ કારણસર સંગીતકાર ચિત્રગુપ્તનું રેકોર્ડિંગ કેન્સલ થયું તો એમણે તમામ વાદ્યકારોની માફી માગેલી.

સંગીતકાર ઉત્તમસિંહ અને ગાયક ભૂપિન્દરસિંહ રફીની ખૂબ જ નિકટ હતા. રેકોર્ડિંગ વખતે ઉત્તમસિંહ અને ભૂપિન્દરસિંહને જુએ એટલે તરત જ માલપૂઆ, હલવો મગાવી લેતા અને ત્રણેય સાથે બેસીને જમતા.

ઉત્તમસિંહના શબ્દો હતા: ‘તમારી મૈયતમાં કેટલા આવે છે એના પરથી તમારી લોકપ્રિયતાની ખબર પડે. એમનો જનાજો કહી રહ્યો હતો કે રફીસા’બ કઈ હસ્તી હતી. વરસતા વરસાદ વચ્ચે લોકો એમને કાંધ આપવા પડાપડી કરતા હતા.’ ૩૧મી જુલાઈ કી વૉ રાતથી ફલક ભી રો પડા ઐસી વૉ રાતથી…’

એમની સાથે વરસોની દોસ્તી નિભાવનારા સંગીતકાર નૌશાદના આ શબ્દો હતા: ‘દુનિયા સે મૌશિકી કા પયગમ્બર ચલા ગયા… ગઝલ ગાયક ગુલામ અલી કહે છે: ‘સંગીતની ઊંચી ઈમારતનો એક સ્તંભ ધરાશાયી થયો.’

લતાજીના શબ્દોમાં કહીએ તો સંગીતનો એક યુગ આથમી ગયો.

સૌજન્ય …મુંબઈ સમાચાર 

=======================================

રફી સાબ …. જાવેદ અખ્તર 

Best Of Mohammad Rafi Hit Songs | Old Hindi Superhit Songs |

Evergreen Classic Songs

 

Mohammed Rafi… Bhajans | Hindi Devotional Songs | Audio Jukebox

તારીખ ૩૧ મી જુલાઈ ૧૯૮૦ ના રોજ મુંબઈ ખાતે હાર્ટ એટેક થી એમનું અવસાન થયું હતું.સ્વ. મહમદ રફીનું ગાયેલું છેલ્લું ગીત ફિલ્મ આસપાસ નું હતું .આ ગીતના બોલ હતા ..

”શામ ફિર કયું ઉદાસ હૈ દોસ્ત
તું કહી આસપાસ હૈ દોસ્ત ”

મહમદ રફી એમનાં ગાયેલાં એક એકથી ચડિયાતાં પુષ્કળ સુરીલાં ગીતોથી હજુ આજે પણ આપણી આસપાસમાં જ  હોય એમ નથી લાગતું !